University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Dialogiczny wymiar arteterapii w kontekście relacji edukacyjnych i terapeutycznych: od teorii do praktyki twórczego spotkania
Get PDFThe article explores the dialogical dimension of art therapy, considering its educational, therapeutic, and social contexts. Drawing on over thirty years of experience in both academic and therapeutic practice, the author presents art therapy as a space for authentic encounter, where dialogue is understood not merely as a method of communication, but as an attitude rooted in openness, attentiveness, and shared presence. Central to this reflection is the concept of accompaniment – a relational process characterized by a safe creative environment, a willingness to listen, sensitivity to the uniqueness of each encounter, and an embrace of diversity. Art therapy is portrayed as a collaborative process of meaning-making that demands authenticity and a readiness to engage with otherness. When approached dialogically, art therapy becomes not only a means of supporting individual development, but also a method of mutual exploration for both therapist and participant. The article outlines various qualitative research methodologies – including participatory observation, performative ethnography, hermeneutics, and narrative interviewing – applied within workshops conducted with children, adolescents, and adults. Particular attention is devoted to the concept of genius loci, understood not simply as the physical location of a workshop, but as the creation of an atmosphere and a distinct identity that nurtures emotional engagement and supports dialogical interaction. The author highlights the risks associated with poorly executed art therapy – such as insufficient training, oversimplified methods, and the neglect of ethical principles – which can exacerbate emotional difficulties and erode participants’ trust in the process.W artykule podjęto refleksję nad dialogicznym wymiarem arteterapii, uwzględniając jej edukacyjne, terapeutyczne i społeczne konteksty. Opierając się na ponad trzydziestoletnim doświadczeniu zarówno w praktyce akademickiej, jak i terapeutycznej, autorka przedstawia arteterapię jako przestrzeń autentycznego spotkania, w której dialog rozumiany jest nie tylko jako metoda komunikacji, ale też jako postawa zakorzeniona w otwartości, uważności i wspólnej obecności. Centralnym elementem tej refleksji jest koncepcja towarzyszenia – proces relacyjny charakteryzujący się bezpiecznym środowiskiem twórczym, chęcią słuchania, wrażliwością na wyjątkowość każdego spotkania i akceptacją różnorodności. Arteterapia jest przedstawiana jako wspólny proces tworzenia znaczeń, który wymaga autentyczności i gotowości do zaangażowania się w inność. Przy podejściu dialogicznym arteterapia staje się nie tylko środkiem wspierania indywidualnego rozwoju, ale także metodą wzajemnej eksploracji zarówno dla terapeuty, jak i uczestnika. W artykule przedstawiono różne jakościowe metodologie badawcze – w tym obserwację uczestniczącą, etnografię performatywną, hermeneutykę i wywiady narracyjne – stosowane podczas warsztatów prowadzonych z dziećmi, młodzieżą i dorosłymi. Szczególna uwaga jest poświęcona koncepcji genius loci, rozumianej nie tylko jako fizyczna lokalizacja warsztatu, ale również jako tworzenie atmosfery i odrębnej tożsamości, które sprzyjają emocjonalnemu zaangażowaniu i wspierają dialogiczną interakcję. Autorka zwraca uwagę na zagrożenia związane ze źle przeprowadzoną arteterapią – takie jak niewystarczające szkolenie, zbyt uproszczone metody i zaniedbanie zasad etycznych, które mogą zaostrzyć trudności emocjonalne i podważyć zaufanie uczestników do procesu. Ostatecznie w artykule zaproponowano refleksyjną perspektywę, opowiadając się za odpowiedzialną praktyką, w której dialog, obecność relacyjna i twórcza ekspresja zbiegają się jako katalizatory znaczącej zmiany i rozwoju osobistego
Dziecięca sprawczość w perspektywie współczesnych zmian edukacyjnych oraz w dialogu edukacyjnym pomiędzy przedszkolem a rodziną
Get PDFThe aim of this article is to explore the concept of children’s agency in the context of contemporary educational change and to analyze how cooperation between preschool teachers and parents supports its development. The article presents the results of a qualitative content analysis of selected normative and pedagogical documents, including the current Core Curriculum for Preschool Education and the Preschool Graduate Profile. The purpose of this analysis was to identify the educational assumptions and practices that foster children’s independence, self-efficacy, and agency in preschool education. The study procedure included systematic coding and interpretation of key categories related to agency (autonomy, responsibility, cooperation, and self-reflection). The findings indicate that agency is treated as an evolving competence requiring coordinated support from teachers and parents, dialogic relationships, and an educational environment based on trust and participation. Recommendations include introducing reflective practices, co-creation of learning goals with children, and expanding teacher–parent partnerships to strengthen educational dialogue. The article contributes to pedagogical discourse by integrating national and international perspectives on agency and by highlighting the importance of educational innovation aimed at developing active, responsible, and resilient young learners.Celem artykułu jest zbadanie koncepcji podmiotowości dziecka w kontekście współczesnych zmian edukacyjnych oraz analiza, w jaki sposób współpraca między nauczycielami przedszkolnymi a rodzicami wspiera jej rozwój. Przedstawiono w nim wyniki jakościowej analizy treści wybranych dokumentów normatywnych i pedagogicznych, w tym obowiązującej Podstawy programowej edukacji przedszkolnej oraz Profilu Absolwenta Przedszkola. Celem analizy była identyfikacja założeń i praktyk edukacyjnych, które sprzyjają niezależności, samoskuteczności i podmiotowości dzieci w edukacji przedszkolnej. Procedura badawcza obejmowała systematyczne kodowanie i interpretację kluczowych kategorii związanych z podmiotowością (autonomia, odpowiedzialność, współpraca i autorefleksja). Wyniki wskazują, że podmiotowość jest traktowana jako rozwijająca się kompetencja, wymagająca skoordynowanego wsparcia ze strony nauczycieli i rodziców, relacji dialogicznych oraz środowiska edukacyjnego opartego na zaufaniu i uczestnictwie. Rekomendacje obejmują wprowadzenie praktyk refleksyjnych, współtworzenie celów edukacyjnych z dziećmi oraz rozwijanie partnerstwa nauczyciel-rodzic w celu wzmocnienia dialogu edukacyjnego. Artykuł przyczynia się do dyskursu pedagogicznego poprzez integrację krajowych i międzynarodowych perspektyw na temat sprawczości oraz poprzez podkreślenie znaczenia innowacji edukacyjnych mających na celu rozwój aktywnych, odpowiedzialnych i odpornych młodych uczniów
Społeczna wartość mediacji w świetle wybranych dokumentów Rady Europy
Get PDFThe “paradox of mediation” noticed in Polish legal theory is the phenomenon of a significant discrepancy between the considerable potential scope of application of ADR methods and their little real significance for the practice of dispute resolution. This type of situation is related to the implementation model of mediation development in the Polish legal system. In search of answers to the best ways to break the impasse, this article presents an analysis of selected recommendations, resolutions and guidelines of the Council of Europe on the axiological and practical advantages in favor of supporting the development of mediation in national legal systems. ADR methods are, first of all, an opportunity to solve many problems in the functioning of administrative and judicial institutions (overloaded with a large number of proceedings, negative public image, lack of trust, limitations of the adjudication mode). In turn, for the parties to disputes, mediation is an opportunity to reduce the time and tangible and intangible costs of pursuing claims and protecting their rights. The analysis presented here can serve primarily as a basis for building effective argumentative strategies aimed at particular communities in order to encourage them to use amicable methods.Dostrzeżony w polskim prawoznawstwie „paradoks mediacji” to zjawisko polegające na znacznej rozbieżności między sporym potencjalnym zakresem zastosowania metod ADR a ich niewielkim realnym znaczeniem dla praktyki rozwiązywania sporów. Tego typu sytuacja jest związana z implementacyjnym modelem rozwoju mediacji w polskim systemie prawnym. W poszukiwaniu odpowiedzi na najlepsze sposoby przełamania impasu w niniejszym artykule przedstawiono analizę wybranych rekomendacji, rezolucji i wytycznych Rady Europy dotyczących aksjologicznych i praktycznych korzyści przemawiających za wspieraniem rozwoju mediacji w krajowych systemach prawnych. Metody ADR są przede wszystkim szansą na rozwiązanie wielu problemów w funkcjonowaniu instytucji administracyjnych i sądowniczych (przeciążenie dużą liczbą postępowań, negatywny wizerunek społeczny, brak zaufania, ograniczenia trybu adjudykacyjnego). Z kolei dla stron sporów mediacja jest szansą na skrócenie czasu i obniżenie materialnych oraz niematerialnych kosztów dochodzenia roszczeń i ochrony swoich praw. Przedstawiona analiza może służyć przede wszystkim jako podstawa do budowania skutecznych strategii argumentacyjnych skierowanych do poszczególnych środowisk w celu zachęcania ich do korzystania z metod polubownych
Спецыфіка пазіцыявання тэмы Першай сусветнай вайны ў беларускай прозе 1920–30-х гг.
Get PDFThe article examines the results of the study of Belarusian literature of the 1920s and 30s, dedicated to the events of the First World War. Based on the prose by Symon Baranavykh, Zmìtrok Biadula, Platon Galavach, Ales Garodni, Cìshka Gartny, Maksìm Garetskì, Mìkhas Zaretskì, Kandrat Krapìva, Yanka Lìmanovskì, Mìkola Loban, Mìkhas Lynkov, Mìkhas Mialeshka, Makar Pasladovich, Eduard Samujlonak, Yan Skrygan, Kuzma Chorny, the main thematic groups are distinguished: front, rear, and refugee, the theme of life under German occupation. The complementarity of these groups is proven. They comprehensively embodied various manifestations of war and their impact on an ordinary eyewitness or participant in hostilities. The role of the image of the enemy, whose perception changes under the influence of acquired experience, is noted. The conceptual significance of the continuous war motif is determined. It allows to depict the events of 1914–1918 in inextricably connection with the national history of the 20th century. The presence of a special gap between the presentation of the First World War theme in the literature of the 1920s and 30s and its interpretation in Belarusian literary studies is emphasized.Artykuł został poświęcony tematyce pierwszej wojny światowej w literaturze białoruskiej z lat 1920–1930. Proza Symona Baranawych, Zmitraka Biaduli, Płatona Haławacza, Alesia Harodni, Ciszki Hartnego, Maksima Garèckìego, Maksima Zareckiego, Kandrata Krapiwy, Janki Limanoŭskiego, Mikoły Łobana, Michasia Łyńkoua, Michasia Mialeszki, Makara Pasladowicza, Eduarda Samujlonka, Janki Skrygana, Kuźmy Czornego jest klasyfikowana ze względu na trzy różne ujęcia wydarzeń wojennych: z punktu widzenia doświadczeń żołnierzy na froncie, z perspektywy uchodźcy, w aspekcie okupacji niemieckiej. Ujęcia te wzajemnie się uzupełniają, tworząc wieloaspektowy obraz wojny, mającej destrukcyjny wpływ na uczestnika lub świadka wydarzeń wojennych. Znaczącą rolę pełni tu obraz uwikłanego w historię bohatera, który pod wpływem traumatycznych przeżyć ulega dramatycznej przemianie wewnętrznej. W artykule autorka omawia znaczącą rolę motywu wojny jako swoistego kontinuum łączącego wydarzenia z lat 1914–1918 z dwudziestowieczną historią kraju. Badanie dowiodło komplementarności obrazów i motywów w wybranych grupach tekstów, jak również rozbieżności pomiędzy prezentacją tematu pierwszej wojny światowej w literaturze z lat 1920–1930. a jego interpretacją w białoruskim literaturoznawstwie.У артыкуле разглядаецца адлюстраваннне тэмы Першай сусветнай вайны ў беларускай літаратуры 1920–30-х гадоў. На матэрыяле прозы Сымона Баранавых, Змітрака Бядулі, Платона Галавача, Алеся Гародні, Цішкі Гартнага, Максіма Гарэцкага, Міхася Зарэцкага, Кандрата Крапівы, Янкі Ліманоўскага, Міколы Лобана, Міхася Лынькова, Міхася Мялешкі, Макара Паслядовіча, Эдуарда Самуйлёнка, Яна Скрыгана, Кузьмы Чорнага вылучаюцца асноўныя тэматычныя групы: франтавая, тылавая і бежанская, тэма жыцця пад нямецкай акупацыяй. Доказна сцвярджаецца камплементарнасць дадзеных груп, якія комплексна ўвасобілі разнастайныя праявы вайны і іх уплыў на шараговага відавочцу ці ўдзельніка баявых дзенняў. Адзначаецца роля вобраза ворага, успрыманне якога змянялася пад уплывам набытага вопыту. Вызначаецца канцэптуальная значнасць матыву вайна / навала-кантынуум, які дазваляе адлюстраваць падзеі 1914–1918 гг. у непарыўнай сувязі з айчыннай гісторыяй ХХ ст. Падкрэсліваецца прысутнасць адмысловага разрыву паміж прэзентаванасцю тэмы Першай cусветнай вайны ў літаратуры 1920–30-х гг. і яе асэнсаваннем у беларускім літаратуразнаўстве
Сітуацыя беларускай мовы пасля прэзідэнцкіх выбараў у 2020 годзе
Get PDFThe article presents an analysis of the situation of the Belarusian language in Belarus after the 2020 presidential elections. It characterizes the impact of extralinguistic factors (the elimination of independent Belarusian media, the publication of banned writers' lists, the elimination of the Belarusian Latin script as a method of transliterating geographical names) on the status and condition of the language. Statistical data from state Belarusian-language publications and the results of the National Census conducted in 2019 are provided. The results of Belarusians' responses and their attitudes towards the Belarusian and Russian languages, as well as the attitudes of representatives of Belarusian national minorities towards the Belarusian language, are discussed separately.W artykule przedstawiono analizę sytuacji języka białoruskiego w Białorusi po wyborach prezydenckich w 2020 roku. Scharakteryzowany został wpływ czynników pozajęzykowych (likwidacja niezależnych mediów białoruskich, publikowanie list zakazanych pisarzy, likwidacja białoruskiej łacinki jako sposobu transliteracji nazw geograficznych) na status i kondycję języka. Podano dane statystyczne państwowych wydawnictw białoruskojęzycznych oraz wyniki Narodowego Spisu Powszechnego Białorusi przeprowadzonego w 2019 roku. Osobno zostały omówione wyniki odpowiedzi Białorusinów i ich postaw wobec języka białoruskiego i rosyjskiego, a także postawy przedstawicieli mniejszości narodowych Białorusi wobec języka białoruskiego.У артыкуле аналізуецца сітуацыя беларускай мовы ў Беларусі пасля прэзідэнцкіх выбараў у 2020 годзе. Разглядаецца ўплыў па-за моўных фактараў (ліквідацыя СМІ, публікацыя чорных спісаў пісьменнікаў, ліквідацыя беларускай лацінкі як спосабу транслітарацыі геаграфічных найменняў) на статус і кандыцыю мовы. Прыводзяцца статыстычныя дадзеныя дзяржаўнага друку беларускамоўных выданняў і вынікі Нацыянальнага перапісу насельніцтва праведзенага ў 2019 годзе. Асобна разглядаюцца вынікі апытання беларусаў і іх стасунак да беларускай і расейскай моў, а таксама аналізуюцца адносіны прадстаўнікоў нацыянальных меншасцей Беларусі да беларускай мовы
Ocena potencjału geoturystycznego przełomu Bugu pod Mielnikiem (Podlaski Przełom Bugu)
Get PDFThe assessment of the geotourism potential of geological objects is currently one of the main directions of geotourism development in Poland. Initially, it was most often performed for well-known and interesting objects located in physio-geographic regions with high morphological and geological values, which are places characterized by intensive tourist traffic. Recently, attempts have been made more and more often to assess the geotourism potential of individual objects located in local areas, in order to create geosites used in the tourist promotion of cities or villages. Such an attempt was made in this article for the area around Mielnik, located in the Bug River Gorge near Mielnik, the most spectacular section of the Podlasie Bug River Gorge – a physio-geographic mesoregion characterized by high tourist traffic intensity. The geosite valuation method was used to assess the geotourism potential. Its results allowed to emphasize the attractiveness of selected objects with high, scientific uniqueness, which constituted the basis for creating geosites in the analyzed area and a geotourism trail in Mielnik. These objects represent different depositional environments, which determine the genesis of different geological and geomorphological objects. The creation of geosites and their protection will improve the accessibility and protection of these objects, as well as increase the promotion of the city on a supra-regional scale.Ocena potencjału geoturystycznego obiektów geologicznych stanowi obecnie jeden z głównych kierunków rozwoju geoturystyki w Polsce. Początkowo wykonywano ją najczęściej dla znanych i ciekawych obiektów, zlokalizowanych w regionach fizycznogeograficznych o wysokich walorach morfologiczno-geologicznych, stanowiących miejsca charakteryzujące się intensywnym natężeniem ruchu turystycznego. Ostatnio coraz częściej podejmowane są próby oceny potencjału geoturystycznego pojedynczych obiektów, zlokalizowanych w obszarach lokalnych, w celu tworzenia geostanowisk wykorzystywanych w promocji turystycznej miast czy wsi. Taką próbę podjęto w niniejszym artykule dla okolic Mielnika, zlokalizowanego w przełomie Bugu pod Mielnikiem, najbardziej spektakularnego odcinka Podlaskiego Przełomu Bugu – mezoregionu fizycznogeograficznego, cechującego się wysokim natężeniem ruchu turystycznego. Do oceny potencjału geoturystycznego wykorzystano metodę waloryzacji geostanowisk. Jej wyniki pozwoliły na podkreślenie atrakcyjności wybranych obiektów o wysokiej, naukowej wartości, stanowiącej podstawę do utworzenia geostanowisk w analizowanym obszarze oraz szlaku geoturystycznego na terenie Mielnika. Obiekty te przedstawiają odmienne środowiska depozycji, warunkujące genezę różnych obiektów geologiczno-geomorfologicznych. Utworzenie geostanowisk i objęcie ich ochroną pozwoli na poprawę dostępności i ochronę tych obiektów, a także zwiększy promocję miasta w skali ponadregionalnej
Châtelet – Lilas Sébastiena Ortiza albo praca czułego narratora/maszynisty metra / Châtelet – Lilas de Sébastien Ortiz ou le travail d’un tendre narrateur/conducteur de métro
No full textThe author analyzes Châtelet – Lilas, Sébastien Ortiz’s “mythological novel”, which combines features of the social novel and “constrained writing” in the context of the protagonist’s double labour: a subway driver transporting passengers through the Parisian underground and a “tender narrator” (Tokarczuk) who transforms their silence into a story under the influence of “empathetic unsettlement” (LaCapra). The difficulty of this labour, analyzed from a mythocritical and sociological perspective, confronts us with the dilemmas of contemporary prose situated at the intersection of “intimate voices” and “social voices” (Martin-Achard), aiming to “re-enchant the world” (Maffesoli).Artykuł analizuje w Châtelet-Lilas, „powieści mitologicznej” Sébastiena Ortiza, łączącej cechy powieści społecznej i „pisania pod przymusami”, motyw podwójnej pracy protagonisty: maszynisty metra przewożącego pasażerów przez paryskie podziemia i „czułego narratora” (Tokarczuk), który przekształca ich milczenie w opowieść, pod wpływem „empatycznego niepokoju” (LaCapra). Trudność tej pracy, analizowana z perspektywy mitokrytycznej i socjologicznej, stawia nas wobec dylematów współczesnej prozy, tworzonej przez napięcie „głosów intymnych” i „głosów społecznych” (Martin-Achard), w celu „ponownego zaczarowanie świata” (Maffesoli).Abstrakt. Autor poddaje analizie „powieść mitologiczną” Sébastiena Ortiza Châtelet-Lilas, która łączy także cechy powieści społecznej z pisarstwem opartym na przymusach formalnych. Artykuł skupia się na motywie podwójnej pracy protagonisty: maszynisty przewożącego pasażerów przez paryskie podziemia i „czułego narratora” (Tokarczuk), który pod wpływem „empatycznego niepokoju” (LaCapra) przemienia ich milczenie w opowieść. Trudność tego wysiłku, rozpatrywana w ujęciu mitokrytycznym i socjologicznym, stawia nas wobec dylematów współczesnej prozy, w której przecinają się „głosy intymne” i „głosy społeczne” (Martin-Achard) w celu „ponownego zaczarowania świata” (Maffesoli). Résumé. L’auteur analyse Châtelet – Lilas de Sébastien Ortiz, un « roman mythologique » qui combine également des caractéristiques du roman social et de l’écriture à contrainte. L’étude se concentre sur le motif du double travail du protagoniste : conducteur transportant les voyageurs à travers les souterrains parisiens et « tendre narrateur » (Tokarczuk) qui transforme leur silence en récit, sous l’effet du « vacillement empathique » (LaCapra). La difficulté de ce labeur, examinée sous l’angle mythocritique et sociologique, nous confronte aux dilemmes de la prose contemporaine, à l’intersection des « voix intimes » et des « voix sociales » (Martin-Achard), visant à « réenchanter le monde » (Maffesoli)