University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Materialna cecha przestępstwa – słuszna koncepcja czy socjalistyczna naleciałość?
Get PDFThe social dangerousness of an act, as a substantive element of a crime, constitutes the meaning of a criminal prohibition and describes the negative social evaluation of a given behavior. Although, in general, its presence as an element of the dogmatic structure of the crime is positively evaluated, there are some critical voices of this presence. Opponents of including social dangerousness as an element of the structure of a crime justify their position mainly by the negative history of this institution, the weakening of the protective function of the criminal law, the limitation of the analysis of the procedural body and the lack of consideration of other factors in the assessment of criminal responsibility. However, it seems that the historical problems have been eliminated by the introduction of statutory quantifiers that allow the examination of the degree of social dangerousness, as well as the protective function of the criminal law is not compromised, since acts with less than negligible social harmfulness do not harm the goods protected by law in such a significant way as to require state protection. In addition, the limitation of taking into account other circumstances closely related to the offender, rather than to the act, reduces the possibility of abuse by the trial authority. Despite the absence of the presence of social dangerousness as an element of the dogmatic structure of the crime in other European countries, the material feature of the crime affects the rationalization of criminal responsibility indirectly, so it is somehow present there anyway. Indeed, evil remains an immanent part of the crime, regardless of whether it is decreed explicitly as a component of the crime. Taking into account the functions of criminal law, it seems that, despite the doubts described in the article, it is worth preserving social dangerousness as an element of the structure of the crime, not replacing it with the introduction of full procedural opportunism, involving the procedural authorities’ assessment of the desirability of criminal prosecution.Społeczna szkodliwość czynu, jako materialny element przestępstwa, stanowi sens zakazu karnego oraz opisuje negatywną społeczną ocenę danego zachowania. Choć zasadniczo jej obecność jako elementu dogmatycznej struktury przestępstwa jest oceniana pozytywnie, pojawiają się pewne głosy krytyczne w stosunku do tej obecności. Przeciwnicy uwzględniania społecznej szkodliwości jako elementu struktury przestępstwa uzasadniają swoje stanowisko głównie negatywnie nacechowaną historią tej instytucji, osłabieniem funkcji ochronnej prawa karnego, ograniczeniem analizy organu procesowego oraz brakiem uwzględnienia innych czynników w ocenie odpowiedzialności karnej. Wydaje się jednak, że problemy historyczne zostały zlikwidowane poprzez wprowadzenie ustawowych kwantyfikatorów pozwalających na badanie stopnia społecznej szkodliwości, a funkcja ochronna prawa karnego nie jest zagrożona, ponieważ czyny o społecznej szkodliwości niższej niż znikoma nie godzą w dobra chronione prawem w sposób na tyle istotny, by wymagało to ochrony państwowej. Ponadto ograniczenie uwzględniania innych okoliczności powiązanych ściśle ze sprawcą, a nie z czynem, ogranicza możliwość nadużyć ze strony organu procesowego. Pomimo braku obecności społecznej szkodliwości jako elementu dogmatycznej struktury przestępstwa w innych krajach europejskich, materialna cecha przestępstwa wpływa na racjonalizację odpowiedzialności karnej pośrednio, więc i tak jest w jakiś sposób obecna. Zło pozostaje bowiem immanentną częścią przestępstwa bez względu na to, czy zadekretuje się je wprost jako część składową przestępstwa. Biorąc pod uwagę funkcje prawa karnego, wydaje się, że – mimo opisanych w artykule wątpliwości – warto zachować społeczną szkodliwość jako element struktury przestępstwa, nie zastępując jej wprowadzeniem pełnego oportunizmu procesowego, polegającego na procesowej ocenie celowości ścigania karnego przez organy procesowe
Bezpieczeństwo uczniów jako element klimatu szkoły ponadpodstawowej
No full textIntroduction: Safety, as a dimension of school climate, is examined in the context of peer relations, student-teacher relations, school technical facilities, etc. The topic addressed in the research focuses on selected aspects of students’ functioning that are related to their sense of safety.Research Aim: The aim of the study is to learn about students' opinions on their sense of safety, considered as an element of school climate. The analysis included students' statements regarding the school climate, the level of acceptance, diversity and support between students and between students and teachers, as well as identifying problems related to violence and expressing respect in the school environment.Research Method: Diagnostic survey using an electronic survey questionnaire.Results: Students rated the school atmosphere, aspects related to diversity and acceptance of their person, the possibility of obtaining support, as well as a sense of mutual respect moderately (Me = 4). Almost 30% of respondents stated that there are teachers in schools who behave inappropriately towards students. The Spearman rank correlation coefficient showed the relationship between violence at school, teachers' attitudes and peer relations. Students experiencing psychological violence more often indicated experiencing physical violence (rs=0.528, p<0.001). Showing respect for others correlates with acceptance of diversity (rs=0.465, p<0.001) and acceptance (rs=0.455, p<0.001).Conclusion: Building a safe and supportive school environment is essential for students to thrive. In order for schools to be places where everyone feels at home, it is essential to support students, prevent violence, and promote a culture of respect and acceptance.Wprowadzenie: Bezpieczeństwo, jako wymiar klimatu szkolnego, jest badane w kontekście relacji rówieśniczych, relacji uczniów i nauczycieli, zaplecza technicznego szkoły itd. Podjęty w badaniach temat koncentruje się na wybranych aspektach funkcjonowania uczniów, które wiążą się w ich percepcji z subiektywnym poczuciem bezpieczeństwa.Cel badań: Celem badania jest poznanie opinii uczniów na temat ich poczucia bezpieczeństwa, ujmowanego jako element klimatu szkoły. Aby zrealizować cel poddano analizie deklaracje uczniów odnoszące się do atmosferę panującą w szkole, poziom akceptacji, różnorodność i wsparcia między uczniami oraz między uczniami a nauczycielami, a także identyfikacja problemów związanych z przemocą i wyrażanie szacunku w środowisku szkolnym.Metoda badań: Sondaż diagnostyczny oparty o technikę ankietową z wykorzystaniem elektronicznego kwestionariusza ankiety.Wyniki: Uczniowie umiarkowanie wysoko (Me = 4) oceniają atmosferę w szkole, aspekty związane z różnorodnością i akceptacją ich osoby przez innych, możliwość uzyskania wsparcia od innych osób, jak również poczucie wzajemnego szacunku ze strony rówieśników i nauczycieli. Prawie 30% badanych stwierdziła, że w szkołach są nauczyciele dopuszczający się niewłaściwego zachowania w stosunku do uczniów. Współczynnik korelacji rang Spearamana wykazał zależności pomiędzy przemocą w szkole, postawami nauczycieli i relacjami rówieśniczymi. Uczniowie doświadczający przemocy psychicznej częściej wskazywali także doświadczanie przemocy fizycznej (rs = 0,528, p < 0.001). Okazywanie szacunku innym koreluje z akceptacją różnorodności (rs = 0,465, p < 0,001) oraz akceptacją (rs = 0,455, p < 0,001).Wnioski: Budowanie bezpiecznego i wspierającego środowiska szkolnego jest niezbędne dla prawidłowego rozwoju uczniów. Aby szkoła była miejscem, w którym każdy czuje się jak u siebie, konieczne jest wspieranie uczniów, przeciwdziałanie przemocy i promowanie kultury szacunku oraz akceptacji
Epistemologie feministyczne, postmodernizm i pedagogika krytyczna
No full textIntroduction: The debate concerning feminist standpoint epistemology and the concept of situated knowledge represents a crucial moment in the history of contemporary philosophy of education. Engaging with this issue necessitates reconstructing the tensions between critical pedagogy, postmodernism, and feminist theories of knowledge.Research Aim: The aim of this paper is to explore the impact of feminist epistemologies, particularly the ideas of standpoint epistemology and situated knowledge, on shaping the discourse of critical pedagogy, as well as on revising many of its foundational assumptions. Ultimately, I aimto assess the extent to which these perspectives have contributed to profound transformations in the epistemology and methodology of contemporary educational research.Evidence-based Facts: Despite the fact that since the late 1980s many feminist scholars have critically examined the core assumptions of critical pedagogy highlighting the dominant position of men in shaping critical educational theory, their voices have not received significant attention from Henry A. Giroux and other male founders of this educational movement.Summary: Feminist standpoint epistemology and the concept of situated knowledge represent one of the most significant achievements in contemporary educational theory. Thanks to feminist scholars, traditional models of knowledge have been challenged, leading to the introductionof new research methodologies and alternative educational frameworks which pursue more just forms of knowledge production and a commitment to inclusive educational solutions.Wprowadzenie: Debata dotycząca feministycznej epistemologii stanowiska oraz koncepcji usytuowanej wiedzy stanowi kluczowy moment w historii współczesnej filozofii edukacji. Podjęcie tego zagadnienia wymaga rekonstrukcji napięć między pedagogiką krytyczną, postmodernizmem a feministycznymi teoriami wiedzy — obszarem, który sam w sobie stanowi szczególnie intrygujący rozdział w rozwoju tzw. krytycznego zwrotu w edukacji.Cel badań: Celem niniejszego artykułu jest zbadanie wpływu epistemologii feministycznych, w szczególności idei epistemologii stanowiska oraz usytuowanej wiedzy, na kształtowanie dyskursu pedagogiki krytycznej, a także na rewizję wielu jej podstawowych założeń. Ostatecznie dążę do oceny, w jakim stopniu perspektywy te przyczyniły się do głębokich transformacji w epistemologii i metodologii współczesnych badań edukacyjnych.Stan wiedzy: Pomimo że od końca lat 80. XX wieku wielu badaczy feministycznych krytycznie analizowało podstawowe założenia pedagogiki krytycznej wskazując na dominującą pozycję mężczyzn w kształtowaniu krytycznej teorii edukacji, ich głosy nie spotkały się z istotnym odzewem ze strony Henry’ego A. Giroux i innych męskich twórców tego nurtu.Podsumowanie: Feministyczna epistemologia stanowiska oraz koncepcja wiedzy usytuowanej stanowią jedno z najważniejszych osiągnięć we współczesnej teorii edukacyjnej. Dzięki badaczkom feministycznym tradycyjne modele wiedzy zostały zakwestionowane, co doprowadziło do wprowadzenia nowych metodologii badawczych oraz alternatywnych ram edukacyjnych poszukujących sprawiedliwszych form produkcji wiedzy oraz bardziej inkluzyjnych rozwiązań edukacyjnych
Psychospołeczne funkcjonowanie wychowanków w placówkach opiekuńczo-wychowawczych podczas pandemii COVID-19 i jego implikacje dla opieki nad młodzieżą w okresie postpandemicznym
No full textIntroduction: Although nearly five years have passed since the COVID-19 pandemic, data on the significance of this event for the development and functioning of various population groups, particularly children and young people, continue to be collected and analyzed. The present article focuses on youths who resided in educational institutions in Poland during this period.Research Aim: The research problem was formulated as follows: What is psycho-social functioning of students residing in youth educational centers during the COVID-19 pandemic like, and what factors does it depend on? It can be inferred that the situation of social isolation of students with behavioral and emotional disorders affects them negatively in many ways.Research Method: This paper presents the results of a quantitative study conducted using an on-line questionnaire on a group of 202 adolescents, housed in residential child care institutions.Results: In the study group, all indicated at least one symptom of poorer psychosocial functioning that they associate with the pandemic situation. In addition, it was noted that the situation of social isolation affects girls significantly more negatively than boys.Conclusion: The presented study constitutes a prelude to further analysis and research explorations, and thus to developing a model of effective educational work with adolescents in institutional settings. Building interpersonal relationships between pedagogical staff and pupils is crucial to the effectiveness of residential child care practice and serves as a foundation for young people’s developmental progress.Wprowadzenie: Pomimo że od pandemii COVID-19 minęło już prawie pięć lat, wciąż gromadzone i analizowane są dane dotyczące znaczenia tego wydarzenia dla rozwoju i funkcjonowania różnych grup społecznych, zwłaszcza dzieci i młodzieży. Niniejszy artykuł koncentruje się na młodzieży, która w tym okresie przebywała w placówkach edukacyjnych w Polsce.Cel badań: Sformułowany problem badawczy brzmi: Jak wygląda psychospołeczne funkcjonowanie uczniów przebywających w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych podczas pandemii COVID-19 i od jakich czynników zależy? Można przypuszczać, że sytuacja izolacji społecznej uczniów z zaburzeniami zachowania i emocji wpływa na nich negatywnie na wiele sposobów.Metoda badań: W artykule przedstawiono wyniki badań ilościowych przeprowadzonych za pomocą internetowej ankiety w grupie 202 nastolatków przebywających w instytucjonalnej opiece nad dziećmi.Wyniki: W badanej grupie wszyscy respondenci wskazali co najmniej jeden objaw pogorszonego funkcjonowania psychospołecznego, który wiążą z sytuacją pandemiczną. Ponadto zauważono, że sytuacja izolacji społecznej znacznie bardziej negatywnie wpływa na dziewczętaniż na chłopców.Wnioski: Prezentowane badanie stanowi wstęp do dalszych analiz i eksploracji badawczych, a tym samym do opracowania modelu skutecznej pracy edukacyjnej z młodzieżą w placówkach instytucjonalnych. Budowanie relacji interpersonalnych między kadrą pedagogiczną a wychowankami ma kluczowe znaczenie dla efektywności opieki instytucjonalnej i stanowi fundament dla rozwoju młodych ludzi
Nasilenie symptomów ADHD i ASD a skłonności depresyjne u dzieci
No full textIntroduction: Research shows a rise in depression among children and adolescents. Children with neurodevelopmental disorders face a significantly higher risk compared to their neurotypical peers. However, depressive symptoms are often misinterpreted as secondary to these disorders, leading to a lack of diagnosis and inadequate therapeutic support.Research Aim: This study aims to analyze the relationship between the severity of ADHD and ASD symptoms and depressive tendencies in children.Research Method: The survey method was used with standardised psychological tests: the Conners Comprehensive Behaviour Rating Scale (CONNERS 3), the Autism Spectrum Rating Scales (ASRS) and the Children’s Depression Inventory 2 (CDI 2).Results: A correlation was found between the overall questionnaire scores: CONNERS 3, ASRS, and the CDI 2. There is a statistically significant positive correlation between the Functioning Problems scale of the CDI 2 and the Learning Problems scale of CONNERS 3, as well as the ASRS subscales: Attention, Adult Socialization, Social/Emotional Reciprocity, Self-Regulation, and Social/Communication. The Emotional Problems scale of the CDI 2 correlates only with theRigidity in Behaviour scale of the ASRS.Conclusion: There is a relationship between the severity of ADHD and ASD symptoms and depressive tendencies in children. Co-diagnosing depression alongside autism spectrum disorder and attention deficit hyperactivity disorder is justified, despite some of the issues assessed in the CDI 2 for Children and Adolescents overlapping with ADHD and ASD symptoms.Wprowadzenie: Badania wskazują na wzrost częstości występowania depresji wśród dzieci i młodzieży. Ryzyko rozwoju depresji u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi jest znacząco wyższe w porównaniu do ich pełnosprawnych rówieśników. Jednakże symptomy depresyjne bywają niekiedy interpretowane jako wtórne objawy tych zaburzeń, co prowadzi do braku diagnozy. W rezultacie dziecko nie otrzymuje odpowiedniej pomocy terapeutycznej.Cel badań: Celem niniejszego badania jest analiza związku między nasileniem objawów ADHD i ASD a skłonnościami depresyjnymi u dzieci.Metoda badań: Zastosowano metodę sondażową z wykorzystaniem wystandaryzowanych testów psychologicznych: Zestawu Kwestionariuszy do Diagnozy ADHD i Zaburzeń Współwystępujących (CONNERS 3), Zestawu Kwestionariuszy do Diagnozy Spektrum Autyzmu (ASRS) oraz Zestawu Kwestionariuszy do Diagnozy Depresji u Dzieci i Młodzieży (CDI 2).Wyniki: Wykazano korelację pomiędzy ogólnymi wynikami kwestionariuszy: CONNERS 3 i ASRS a wynikiem testu do diagnozy depresji CDI 2. Stwierdzono istotną statystycznie dodatnią korelację pomiędzy podskalą Problemy w funkcjonowaniu CDI 2 a podskalami CONNERS 3 (Problemy w nauce) i ASRS (Uwaga, Relacje z dorosłymi, Wzajemność społeczna i emocjonalna, Samoregulacja, Relacje społeczne/komunikacja). Z podskalą Problemy emocjonalne CDI 2 koreluje jedynie podskala ASRS Sztywność w zachowaniu.Wnioski: Wyniki badań oraz ich analiza pozwalają wnioskować, że istnieje związek pomiędzy nasileniem objawów ADHD i ASD a skłonnościami depresyjnymi u dzieci. Zasadne jest więc współdiagnozowanie depresji ze spektrum autyzmu oraz zespołem nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, mimo że niektóre problemy ujęte w CDI 2 u dzieci i młodzieży pokrywają się z symptomami ADHD oraz ASD
Korzystanie z technologii asystujących w środowisku zawodowym osób z niepełnosprawnością wzroku – analiza doświadczeń użytkowników
No full textIntroduction: This article presents the results of research examining various aspects of professional activity among individuals with visual impairments.Research Aim: The aim of the study was to explore the professional experiences of individuals with visual impairments in relation to their use of assistive technologies (AT) in the workplace, with particular emphasis on the impact of these technologies on work efficiency and job satisfaction.Research Method: The study employed a diagnostic survey method and was conducted between May and December 2024. A total of 28 respondents (16 women and 12 men) participated in the research.Result: The majority of respondents were employed under standard employment contracts, primarily in the open labour market. Participants rated the usefulness of AT highly and emphasized their significant impact on job satisfaction. The most frequently used AT included screen readers, mobile applications, and mobile devices.Conclusion: The findings highlight the diversity of career paths pursued by individuals with visual impairments and underscore the crucial role of technological solutions in professional task execution. The study suggests that modern AT have become a standard feature in workplaces for visually impaired individuals. Respondents highly valued the effectiveness and practicality of these technologies.Wprowadzenie: W artykule zaprezentowano wyniki badań dotyczących różnych aspektów aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnością wzroku.Cel badań: Głównym celem badań było poznanie zakresu wykorzystania technologii asystujących podczas wykonywania zadań zawodowych przez osoby niewidome i słabowidzące oraz zweryfikowanie poziomu satysfakcji z pracy wykonywanej z wykorzystaniem technologii asystujących.Metoda badań: W badaniach wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Badania przeprowadzano od maja do grudnia 2024 roku. Wzięło w nich udział 28 respondentów (16 kobiet i 12 mężczyzn).Wyniki: Wśród respondentów największą grupę stanowią osoby zatrudnione na etacie. Dominuje zatrudnienie na otwartym rynku pracy. Badani wysoko ocenili przydatność technologii asystujących i wskazali na ich znaczący wpływ na poziom satysfakcji zawodowej. Najczęściej stosowanymi technologiami okazały się czytniki ekranu oraz aplikacje i urządzenia mobilne.Wnioski: Badania wskazały na różnorodność ścieżek zawodowych osób z niepełnosprawnością wzroku oraz duże znaczenie rozwiązań technologicznych w realizacji zadań zawodowych, co pozwala wnioskować, że nowoczesne rozwiązania technologiczne stały się standardem w miejscu pracy osób z niepełnosprawnością wzroku. Badani wysoko ocenili przydatność technologii asystujących
Pożegnaliśmy Profesor Jadwigę Puzyninę - badaczkę języka wartości, Damę Orderu Orła Białego
Get PDFThe text presents the profile of Jadwiga Puzynina, a researcher of the language of values, and her connections with the Lublin linguistic community.W tekście zaprezentowano sylwetkę Jadwigi Puzyniny, badaczki języka wartości i jej związki z lubelskim srodowiskiem językoznawczym
Концепт ДОМОВИНА (РОДИНА) в единой концептосфере с концептами ДРЖАВА (ГОСУДАРСТВО) и НАРОД (НАРОД)
Get PDFThis study presents the holistic picture of the Serbian cultural concept domovina / otaЏbina (homeland) within the conceptual space that it shares with država (state) and народ (nation/people). In order to analyse the structure, characteristics, and values of that concept, as well as its links with related concepts, the methodology of Lublin Ethnolinguistic School was used, with its tripartite focus on the data from the language system, texts, and questionnaires. It appears that the cultural concept domovina is dynamic: it undergoes historical, social, and cultural transformations but is nevertheless strictly connected with the felling of belonging and collective identity. Finally, a cognitive definition of the cultural concept domovina is proposed.W artykule zaprezentowano całościowy obraz świata konceptu domovina (ojczyzna) / otaЏbina (ojczyzna) w języku serbskim w kontekście jednego obszaru pojęciowego z konceptami država (państwo) i narod (lud). Aby przeanalizować strukturę, charakterystykę wartości i powiązania tego pojęcia z innymi, podobnymi pojęciami, a także rozważyć jego różne aspekty, sięgnięto do metodologii lubelskiej szkoły kognitywnej – etnolingwistyki, która bierze pod uwagę dane systemowe, tekstowe i ankietowe. Badania wykazały, że koncept domovina jest zmienny i podlega przeobrażeniom historycznym, społecznym i kulturowym, ale mimo to pozostaje w ścisłym związku z poczuciem przynależności do wspólnoty i z tożsamością zbiorową. Na koniec podano syntetyczną definicję kognitywną tego konceptu.В статье представлена целостная картина мира концепта домовина (родина)/отаџбина (отчизна) в сербском языке в контексте единой концептосферы с концептами држава (государство) и народ (народ). Чтобы проанализировать структуру, ценностные характеристики и связи данного концепта с другими близкими концептами, а также рассмотреть его различные аспекты, мы обратились к методологии Люблинской когнитивной школы этнолингвистики, которая учитывает системные, текстовые и опросные данные. Исследование показало, что концепт домовина изменчив и подвержен историческим, социальным и культурным трансформациям, но тем не менее он остается тесно связан с чувством принадлежности к сообществу и коллективной идентичностью. В заключение дано когнитивное определение этого концепта. Рад представља холистичку језичку слику концепта ДОМОВИНА/OТАЏБИНА у српском језику, у заједничкој концептосфери са концептима ДРЖАВА и НАРОД. Применом методологије лублинске когнитивне етнолингвистике, која узима у обзир системске, текстуалне и анкетне податке, испитана је његова структура, вредносна обележја, повезаност са сродним концептимаи различити профили. Истраживање показује да је концепт ДОМОВИНА динамичан и подложан историјским, социјалним и културним променама, али да остаје чврсто повезан са осећањем припадности заједници и колективним идентитетом. У закључку је формулисана његова когнитивна дефиниција. The paper presents a holistic linguistic image of the concept of HOMELAND/FATHERLAND in the Serbian language, within a shared conceptual sphere together with the concepts of STATE and PEOPLE. Applying the methodology of the Lublin school of cognitive ethnolinguistics, which takes into account systemic, textual, and survey data, the study examines its structure, value-related features, connections with related concepts, and various profiles. The research shows that the concept of HOMELAND is dynamic and subject to historical, social, and cultural changes, yet it remains closely tied to the sense of belonging to a community and to collective identity. In conclusion, its cognitive definition has been formulated
Zmiany w semantyce wybranych nazw regionów i ich mieszkańców w świetle badań ankietowych z lat 1990–2020 (na przykładzie Podhala i górala)
Get PDFThe purpose of the study is to outline the changes that have occurred in the conceptualisation of selected names of regions and their inhabitants in contemporary Polish. Podhale is a historically, culturally, and economically important region of Poland, while its inhabitants are people who are often perceived through the prism of stereotypical characteristics attributed to highlanders (pol. górale). The data for the study come from students surveys of 1990, 2000, 2010 and 2020 (abbreviated as ASA 1990, 2000, 2010 and 2020). The results reveal that over the past four decades, Podhale has invariably been viewed through the prism of location (geography), cultural characteristics (a dialect of Polish, traditions, customs), and conditions of life (high production capacity, a developed industry, agriculture). On the other hand, the image of the region’s inhabitants is dominated by three sets of characteristics. The first are cultural aspects: language, tradition, customs, folklore, singing. The second set contains characteristics relating to work and lifestyle. The third set relates to mentality and personal traits: sincerity, pride, stubbornness. Physical characteristics of the Podhale people (górale), such as strength, vigor, posture, or agility, also play a significant role. Psychosocial traits, such as hospitality, wisdom, openness, friendliness, kindness, or the love of the mountains, are basically stereotypical, culturally entrenched, and belong to a broad socially shared image of the people. Interestingly, the image of Podhale and highlanders is predominantly positive, with limited negative aspects (mainly to be found in the psychosocial sphere).Celem artykułu jest nakreślenie zmian, jakie zaszły w wyobrażeniu Podhala i jego mieszkańców we współczesnym języku polskim. Podhale to miejsce ważne dla Polski pod względem historycznym, kulturowym i gospodarczym, z kolei jego mieszkańcy to ludzie, którzy często są postrzegani przez pryzmat stereotypowych cech przypisywanych góralowi.Bazę materiałową stanowią dane ankietowe pozyskane od studentów w roku 1990, 2000, 2010 oraz 2020. Ujawniły one, że w ciągu czterech ostatnich dekad na Podhale niezmiennie patrzono przez pryzmat cech lokatywnych (specyficzne położenie geograficzne), kulturowych (regionalna odmiana języka – gwara, tradycje i obyczaje) oraz bytowych (wysokie możliwości produkcyjne, rozwinięte rolnictwo). Natomiast w obrazie mieszkańców ujawniły się trzy zespoły cech – po pierwsze – kulturowe: język, tradycja, kultura, obyczaje, folklor, śpiew; po drugie – charakterystyki dotyczące zajęć: praca, styl życia; po trzecie – psychiczne: szczerość, duma, upór. Znaczącą rolę odgrywa również charakterystyka mieszkańców Podhala w kategoriach fizycznych: siła, wigor, postawa, zwinność, krzepa. Cechy psychospołeczne, takie jak: gościnność, mądrość, otwartość, serdeczność, życzliwość, miłość do gór, są cechami stereotypowymi, utrwalonymi kulturowo i funkcjonującymi w szerokim obiegu społecznym. Co ciekawe, w obrazie Podhala i górala przeważa ewaluacja pozytywna z ograniczonymi akcentami krytycznymi, szczególnie w aspekcie psychospołecznym
