University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Незалежны беларускі тэатр у Польшчы: тры сезоны ў выгнанні
Get PDFThe article is dedicated to Belarusian theatre in Poland following the 2020 protests. The author examines the repertoire of exile theatre, studies both quantitative and qualitative aspects of its functioning within a foreign culture and a market-based economy. Independent Belarusian theatre, destroyed, banned, and exiled from its homeland, has been reborn in Poland. Over the past three seasons (2021–2024), thanks to the solidarity of the people of Polish theatre and support of the Polish state in the form of a system of grants and residencies, several new theatre groups and creative associations have emerged. The main subject of analysis is the thematic areas explored by Belarusian creators. The themes of the performances determine the choice of formal means of expression, while theatrical forms, in turn, influence how the audience perceives and interprets the content of the performances. The author identifies four paths of communication with the audience, tracing the relationship between artistic content and the choice of appropriate expressive forms. What and how does Belarusian theatre in exile communicate? It speaks of protests, repression, political prisoners, the experiences of emigration, and war – through documentary theatre; of universal existential issues – using classical and contemporary Belarusian literature; of Belarusian culture and identity – by incorporating folklore and the energy of music; and of the contemporary world – combining visual, physical, and musical codes at the intersection of various theatrical genres in an intensive dialogue with European art.Artykuł został poświęcony teatrowi białoruskiemu w Polsce po protestach w 2020 roku. Autorka analizuje repertuar teatru na wygnaniu, badając zarówno ilościowe, jak i jakościowe aspekty jego funkcjonowania w obcej kulturze oraz w warunkach gospodarki rynkowej. Niezależny białoruski teatr, zniszczony, zakazany i wygnany z ojczyzny, odrodził się w Polsce. W ciągu ostatnich trzech sezonów (2021–2024), dzięki solidarności ludzi teatru i wsparciu polskiego państwa w formie systemu grantów, stypendiów i rezydencji, kontynuują prace kolektywy, które wyemigrowały niemal w całości oraz powstało kilka nowych zespołów teatralnych i związków twórczych. Głównym przedmiotem analizy są pola tematyczne, które eksplorują białoruscy twórcy. Tematyka spektakli determinuje wybór formalnych środków wyrazu, a z kolei formy teatralne wpływają na sposób, w jaki publiczność odbiera i interpretuje treści przedstawienia. Z punktu widzenia zależności między treścią wypowiedzi artystycznej a doborem odpowiednich środków wyrazu autorka wyróżnia cztery sposoby komunikacji z publicznością. O czym i jak mówi teatr białoruski na wygnaniu? O protestach, represjach, więźniach politycznych, doświadczeniach emigracji i wojny (w teatrze dokumentalnym), o uniwersalnych problemach egzystencjalnych (wystawiajac klasykę i współczesną literaturę białoruską), o białoruskiej kulturze i tożsamości (eksplorując folklor i żywiołu muzyki) oraz o współczesności – łącząc plastyczny, wizualny i muzyczny kod na styku różnych gatunków teatralnych w intensywnym dialogu ze sztuką europejską.Артыкул прысвечаны беларускаму тэатру ў Польшчы пасля пратэстаў 2020 года. Аўтарка разглядае рэпертуар, да якога звяртаецца тэатр у выгнанні, вывучае колькасныя і якасныя аспекты функцыянавання ва ўмовах чужой культуры і рынкавай эканомікі. Беларускі незалежны тэатр, знішчаны, забаронены, выгнаны з радзімы, актыўна адраджаецца ў Польшчы. На працягу апошніх трох сезонаў (2021–2024), дзякуючы салідарнасці польскага тэатральнага асяроддзя і падтрымцы польскай дзяржавы ў форме сістэмы грантаў, стыпендый і рэзідэнцый, працягваюць працу калектывы, якія эмігравалі з Беларусі, з’явілася таксама некалькі новых тэатральных калектываў і творчых аб’яднанняў. Асноўным прадметам аналізу з’яўляюцца тэмы, да якіх звяртаюцца беларускія творцы. Тэматыка спектакляў вызначае выбар фармальных сродкаў выяўлення, якія, у сваю чаргу, уплываюць на спосаб успрыняцця і інтэрпрэтацыі зместу публікай. Аўтарка выдзяляе чатыры шляхі камунікацыі з гледачом, адсочваючы залежнасці паміж зместам мастацкага выказвання і выбарам адпаведных сродкаў выяўлення. Выяўляе, пра што і як гаворыць беларускі тэатр на выгнанні: пра пратэсты, рэпрэсіі, палітычных вязняў, досвед эміграцыі і вайны – з дапамогай дакументальнага тэатра; пра універсальныя экзістэнцыяльныя праблемы – з выкарыстаннем класікі і сучаснай беларускай літаратуры; пра беларускую культуру і ідэнтычнасць – праз выкарыстанне фальклору і стыхіі музыкі; пра сучаснасць – спалучаючы пластычныя, візуальныя і музычныя коды на скрыжаванні розных тэатральных жанраў у інтэнсіўным дыялогу з еўрапейскім мастацтвам
Моўныя дыспазіцыі ў пісьменстве беларускай культурнай прасторы XVI – першай паловы XIX стагоддзя: рэвізія традыцыйнага метанаратыву беларусістыкі
Get PDFThe basis of the Belarusian historical metanarrative since the Soviet times has been the thesis of polonization as the cause of the gradual decline of the Belarusian language, which was revived in the 19th century. The ideologeme of unfavourable conditions for the development of the language of the Belarusian people, which was actively supported in the historical discourse of the BSSR, retains its relevance in the post-Soviet period. At the same time, the linguistic identification of literary is presented rather amorphously in scientific and didactic publications. Most often, the absence or blurriness of linguistic characteristics is connected with the researchers' desire to create idealized concepts of literary development, which in one way or another articulate the aspiration of literary writers belonging to the Belarusian cultural space to sacralize the (Old)Belarusian language and use it in their works. The purpose of this article is to reconstruct the actual linguistic disposition in the Belarusian cultural space of the 16th -19th centuries from the historical and literary perspective, having determined the place in this disposition of the Ruthenian language of the Grand Duchy of Lithuania (Old Belarusian language) as well as the mixed idiom recorded in the texts of the 16th – first half of the 19th century.Od czasów sowieckich podstawą białoruskiej metanarracji patriotycznej była teza o polonizacji jako głównej przyczynie stopniowego upadku powstałego w XIX wieku języka białoruskiego. Propagowana w dyskursie historycznym i kulturowym BSRR teza o niekorzystnych dla rozwoju języka narodu białoruskiego warunkach nie straciła na aktualności w okresie postradzieckim. Interpretacje tekstów z tego okresu pod kątem językowym są wieloznaczne: brak lub niewyrazistość lingwistycznej analizy wiąże się z wykreowaniem wyidealizowanych koncepcji rozwoju literackiego, mających świadczyć o dążeniu pisarzy należących do białoruskiej przestrzeni kulturowej do sakralizacji (staro)białoruskiego języka i wykorzystania go w swojej twórczości. Celem artykułu jest rekonstrukcja osobliwości językowych w białoruskiej przestrzeni kulturowej XVI–XIX wieku z perspektywy historii literatury, a także określenie miejsca w tym kontekście roli języka ruskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego (języka starobiałoruskiego) oraz mieszanego idiomu, odnotowanego w tekstach z XVIII – pierwszej połowy XIX wieku.Грунтам беларускага метанаратыву з савецкіх часоў быў тэзіс пра паланізацыю як прычыну паступовага заняпаду беларускай мовы, якая адрадзілася ў XIX ст. Ідэалагема неспрыяльных умоў развіцця мовы беларускага народа, якая актыўна падтрымлівалася ў гісторыка-культурным дыскурсе БССР, захоўвае сваю актуальнасць і ў постсавецкі перыяд. Разам з тым, моўная ідэнтыфікацыя літаратурных твораў прадстаўлена ў навуковых і дыдактычных публікацыях даволі аморфна. Часцей за ўсё адсутнасць або невыразнасць лінгвістычных характарыстык звязана з жаданнем даследчыкаў ствараць ідэалізаваныя канцэпцыі літаратурнага развіцця, якія так ці інакш артыкулююць імкненне літаратараў, прыналежных да беларускай культурнай прасторы, сакралізаваць (стара)беларускую мову і выкарыстоўваць яе ў сваёй творчасці. Мэта артыкула – рэканструяваць рэальную моўную дыспазіцыю ў беларускай культурнай прасторы XVI–XIX стст. з гісторыка-літаратурнай перспектывы, вызначыўшы месца ў ёй рускай мовы Вялікага Княства Літоўскага (старабеларускай мовы), а таксама мяшанага ідыёму, які зафіксаваны ў тэкстах XVIII і пачатку XIX ст
Лексічныя асаблівасці перакладу глаў 6–9 Евангелля паводле Мацвея на беларускую мову (праваслаўная і каталіцкая рэдакцыі)
Get PDFThe article provides a comparative analysis of lexical and certain grammatical peculiarities in the Catholic and Orthodox editions of the Belarusian translation of chapters 6–9 of the Gospel of Matthew. The study is based on biblical textual sources in Belarusian, Polish, Russian, Greek, and Hebrew, including explanatory and other dictionaries, as well as works on modern Belarusian literary lexicology. The study reveals that while adapting the Gospel of Matthew into Belarusian, translators exhibit a certain dependence on foreign languages’ influence and confessional writing traditions, thus sometimes disregarding encyclopedic variants, or ignoring lexical, semantic, and grammatical processes characteristic for the modern Belarusian standard language.Charakterystyka leksykalna białoruskiego tłumaczenia rozdziałów 6–9 Ewangelii Mateusza (wydania prawosławne i katolickie)W artykule przedstawiona została analiza porównawcza leksykalnych i niektórych gramatycznych osobliwości w wydaniach katolickich i prawosławnych białoruskiego tłumaczenia rozdziałów 6–9 Ewangelii Mateusza. Podstawę materiałową badania stanowiły biblijne źródła tekstowe w języku białoruskim, polskim, rosyjskim, greckim i hebrajskim, w tym słowniki objaśniające i inne, a także prace na temat współczesnej białoruskiej leksykologii literackiej. Badanie pokazało, że podczas adaptacji Ewangelii Mateusza na język białoruski tłumacze podlegali wpływowi języków obcych i tradycji pisarstwa wyznaniowego, czasami ignorując warianty encyklopedyczne, a także procesy leksykalne, semantyczne i gramatyczne charakterystyczne dla współczesnego białoruskiego języka standardowego
Нова монография за българската мисия на д-р Албърт Лонг
Get PDFA review of: Pileva, Maria. The Mission of Dr. Albert Long among the Bulgarians. Sofia: Boyan Penev Publishing Centre of the Bulgarian Academy of Sciences, 2023. ISBN 978-619-7372-69-4, 544 pp. [Original title in Bulgarian: Мисията на д-р Албърт Лонг сред българите]. Maria Pileva’s monograph focuses on the immense impact of American missionary Dr. Albert Limerick Long on the spiritual and cultural growth of the Bulgarian people and the national and political liberation of the Bulgarians from the Ottoman rule. The review highlights the rich documentary basis and illustrative material, the scholarly rigor, and the fascinating style of the book that allow the readers to immerse themselves in the atmosphere of the years before and after the Liberation of Bulgaria, to learn about the Bulgarian reality at that time better and to deeply consider the high social significance of the activity of Dr. Long among the Bulgarians.Nowa monografia o bułgarskiej misji dr. Alberta LongaRecenzja monografii: Pileva, Maria. „Misja dr. Alberta Longa wśród Bułgarów”. Sofia: Boyan Penev Publishing Centre of the Bulgarian Academy of Sciences, 2023 [oryginalny tytuł w języku bułgarskim: „Мисията на д-р Албърт Лонг сред българите”]. Monografia Marii Pilevej dotyczy ogromnego wpływu amerykańskiego misjonarza dr. Alberta Limericka Longa na duchowy i kulturalny rozwój narodu bułgarskiego oraz na wyzwolenie narodowe i polityczne Bułgarów spod panowania osmańskiego. W recenzji zwrócono uwagą na bogatą bazę dokumentalną, materiał ilustracyjny, naukowy rygor i fascynujący styl książki, które pozwalają czytelnikom zanurzyć się w atmosferze lat przed i po wyzwoleniu Bułgarii, lepiej poznać ówczesną rzeczywistość bułgarską oraz uświadomić wielkie znaczenie społeczne działalności dr. Longa wśród Bułgarów
Invective Metaphors in the Bulgarian Language. An Attempt at a General Characteristic
Get PDFInvective metaphors constitute a substantial portion of the metaphorical landscape within the Bulgarian language, and likely in other languages as well. This article endeavors to explore Bulgarian invective metaphors from various perspectives, including their vitality, expressiveness, conceptualization schemes, etc. To conduct this research, a questionnaire featuring 20 metaphors was administered to respondents. The collected data revealed two primary categories of metaphors: those with clearly discernible source images and those with obscure source images. Notably, the latter group appears to be transitioning towards historical metaphoricality. The paper proposes a hypothesis elucidating the reasons for that. Additionally, within the framework of the aforementioned aspects, efforts are made to systematize and delineate specific characteristics. Special attention is dedicated to examining Turkisms and insults prevalent not only among individuals, but also between distinct societal fractions, such as football fans.Metaforyczne inwektywy w języku bułgarskim. Próba charakterystyki ogólnejMetaforyczne inwektywy stanowią pokaźną część pokładów języka bułgarskiego, a najprawdopodobniej także i innych języków. Autor podejmuje próbę badania tych metafor z różnych perspektyw, m.in. ich witalności, ekspresywności, konceptualizacji i in. Na potrzeby badania przeprowadzono ankietę zawierającą 20 metafor. Na podstawie definicji respondentów wywnioskowano, że niektóre z tych metafor zmierzają w stronę swojej „metaforycznej śmierci czy historycznej metaforyczności” w rozumieniu G. Lakoffa. Zaproponowano hipotezę, dotyczącą przyczyn ww. zjawiska. Szczególną uwagę zwrócono na turcyzmy, które w języku bułgarskim odgrywają specyficzną stylistyczną rolę, nierzadko deprecjatywną. Artykuł jest także propozycją ujęcia metaforycznych inwektyw w eksplikatywnych schematach A. Wierzbickiej i P. Wiatrowskiego, za pomocą których zarysowują się różnego rodzaju mechanizmy metaforyzacji. W tekście również dokonano podziału metaforycznych inwektyw ze względu na ich ekspresywność. Wyodrębniono także najczęstsze domeny źródłowe, m.in. ciało ludzkie a jego ekskrementy, niepotrzebne przedmioty, rośliny i ich części roślin, potrawy i in
Черноморски туризъм и Ориент: български визуални образи (20-те – 80-те години на ХХ в.)
Get PDFThe article examines the image, interpretations and transformations of the Orient, spread in the Bulgarian cultural space in the 1920s and in the 1960s–1980s. The study centers on the use of the Orient for branding and advertising of the Bulgarian Black Sea resorts as contact zones for ethno-religious and transnational communication. The main sources, analyzed from a social-historical perspective in comparison with other sources and as visual sources in relevant cultural discourse, are Bulgarian postcards and photographs with Oriental motifs aimed at attracting tourists and activating their ideas about the East. Some examples from Bulgarian feature cinema are discussed as well.Turystyka czarnomorska i Orient: bułgarskie obrazy wizualne (lata 20.-80. XX wieku)W artykule analizowana jest treść, interpretacje i przemiany obrazu Orientu, rozpowszechniającego się w bułgarskiej przestrzeni kulturowej w latach dwudziestych XX wieku oraz w latach sześćdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku. Zbadano jego wykorzystanie w brandingu i reklamie bułgarskich kurortów nad Morzem Czarnym jako strefę kontaktu dla komunikacji etniczno-religijnej i międzynarodowej. Głównymi źródłami, analizowanymi z perspektywy społeczno-historycznej w porównaniu z innymi świadectwami oraz jako źródła wizualne w odpowiednim dyskursie kulturowym, są bułgarskie pocztówki i fotografie z motywami orientalnymi, mające na celu przyciągnięcie turystów i aktywizację ich wyobrażeń o Wschodzie. Dodano do nich kilka przykładów z bułgarskiego kina fabularnego
„Млекарницата на Енаке“ или за Lactobacillus bulgaricus в румънския авангардизъм
Get PDFThis article presents some notes on the curious case of а Bulgarian migrant family and the way their dairy shop influenced the development of the Romanian avant-garde art movement. In the 1990s and 2000s, the National Theatre building in Bucharest housed a fabled pub called Enake’s Dairy Shop, which sheltered part of the Romanian artistic underground. The name came from an actual dairy shop that turned into a cornerstone of the Romanian capital’s artistic underground between the World Wars. The original dairy shop was established by a family of Bulgarian peasants, refugees from Western Macedonia, who settled in Bucharest in the 1900s. While working in his father Yanaki (Enake)’s Dairy shop, young Georgi began to write avant-garde poetry under the pseudonym Stephan Roll. Gradually, their dairy shop became a regular meeting place for a large number of young Romanian avant-garde artists in interwar Bucharest and one of the most original literary circles in Romania. Some of the most distinguished editions of the Romanian avant-garde were created there. This name brings together the avant-garde currents in the two countries, mostly through a young avant-garde author like Georgi Dinev / Stephan Roll, for whom there were no borders, both literally and figuratively.Bar mleczny Enakego, czyli o lactobacillus bulgaricus w awangardzie rumuńskiejW artykule przedstawiono kilka uwag na temat przypadku rodziny bułgarskich migrantów i sposobu, w jaki ich sklep mleczarski wpływa na rozwój rumuńskiego awangardowego ruchu artystycznego. W latach 1990. i 2000. w budynku Teatru Narodowego w Bukareszcie istniał legendarny pub o nazwie Enake’s Dairy Shop, w którym mieściła się część rumuńskiego podziemia artystycznego. Nazwa pochodzi od pierwotnego sklepu mleczarskiego, który stał się kamieniem węgielnym podziemia artystycznego stolicy Rumunii w okresie międzywojennym. Oryginalny sklep mleczarski został założony przez rodzinę bułgarskich chłopów, uchodźców z Macedonii Zachodniej, którzy osiedlili się w Bukareszcie po 1900 roku. Pracując w sklepie mleczarskim swojego ojca Janakiego (Enakego), młody Georgi zaczyna pisać awangardową poezję pod pseudonimem Stefan Roll. Stopniowo ich sklep mleczarski staje się regularnym miejscem spotkań dla dużej części młodych rumuńskich twórców awangardowych w międzywojennym Bukareszcie, a także jednym z najbardziej oryginalnych kręgów literackich w Rumunii. Część wybitnych wydań rumuńskiej awangardy powstała właśnie w przestrzeni sklepu Enakego. Z tej przyczyny bar mleczny pana Dinewa (Dinu) w szczególny sposób łączy bułgarskie i rumuńskie nurty awangardowe
Review of "Creative Prototyping with Generative AI. Augmenting Creative Workflows with Generative AI" by Patrick Parra Pennefather. New York: Apress 2023. ISBN-13(pbk):978-1-4842-9578-6 (pp. 486)
Get PDF[email protected]
Get PDFMediatization scholars promised to connect mediatization research with social theory, describe its interplay with other meta-processes, and create a “common theoretically based roof”. Hepp and Couldry state that the concept of logic is unable to do that, yet do not provide for the alternative. The paper argues there is a wide misunderstanding what the concept of logic actually is and what it is bringing to the table. Hepp considers logic in terms of “narrow and reductionist thinking”. Media logic is questioned in terms of its universal validity compared to mathematical or philosophical logic. There are at least two significant problems with this attitude towards logic. First, there is sociological logic. Even the theorists that provide the conceptual background of cultural or constructivist approach to mediatization use the concept of logic: Bourdieu and Elias. While they use the concept of logic to describe the organizing principle of habitus or figuration formations, it is cultural mediatization theorists that reject that. Second, even if media logic is too static or rigid, in times of digitalization and datafication the concept of logic is not institutionalist at all – it is mathematical and philosophical, embodied by digital technology itself, artifical intelligence (logical reasoning), algorithms (logic in software), social bots and automation. The paper argues media logic can help mediatization to become a roof term for media studies
Wybrane zagadnienia mediacji prowadzonych przed sądami administracyjnymi
Get PDFOne of the alternative methods of resolving disputes (alternative dispute resolution – ARD) is mediation. This institution makes it possible to find the right solution that can be fully acceptable to all parties to the dispute, actively participating in various proceedings conducted before public authorities. It should be noted that mediation has also been legally introduced into judicial and administrative proceedings. The aim of the work was to analyze the formal requirements that should be fulfilled by the administrative judiciary in the structure of mediation proceedings. Quite important de lege ferenda assumptions were also presented regarding the concentration of the role of administrative courts, which set new concepts for the use of this institution in trying to resolve various disputes.Keywords: mediation; public administration; proceedings; administrative justice; dispute resolutionJedną z alternatywnych metod rozstrzygania sporów (ang. alternative dispute resolution – ARD) jest przedmiotowa mediacja. Instytucja ta daje możliwość odnalezienia właściwego rozwiązania, które może być w pełni akceptowalne przez wszystkie strony sporu, aktywnie biorące udział w różnych postępowaniach, prowadzonych przed organami władzy publicznej. Trzeba zaznaczyć, że mediacja została również prawnie wprowadzona do postępowania sądowo-administracyjnego. Celem pracy była analiza przesłanek formalnych, jakie powinno wypełniać sądownictwo administracyjne w strukturze prowadzonych postępowań mediacyjnych. Zostały przybliżone również dość istotne założenia de lege ferenda w zakresie koncentracji roli sądów administracyjnych, wyznaczających nowe koncepcje wykorzystania tej instytucji w próbie rozwiązywania różnorodnych sporów.Słowa kluczowe: mediacja; administracja publiczna; postępowanie; sądownictwo administracyjne; rozstrzygnięcie spor