University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Umowny zakaz ujawnienia wynagrodzenia a swoboda wypowiedzi – glosa częściowo krytyczna do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 20 czerwca 2024 r., skarga 4110/20, Boronyák przeciwko Węgrom
Get PDFThe judgment of the European Court of Human Rights (ECtHR) under review is noteworthy for its clear emphasis on the primacy of a contractual obligation to respect the confidentiality of trade secrets regarding remuneration, overriding the freedom of expression and even the right to access public information. The most interesting aspect of the judgment lies in the ECtHR’s search for justification to allow the exclusion of freedom of expression in a civil contract concerning the disclosure of salary information, drawing an analogy to the obligations of an employee under an employment relationship. The ECtHR’s reasoning that voluntary submission to the terms of a civil contract is similar to an employee’s subordination, who is, by default, prohibited from disclosing their salary, is flawed. Although the final conclusion of the ECtHR is correct (the contractual obligation to protect trade secrets in relation to salary does not violate Article 10 (2) of the Convention), the reasoning behind it raises concerns. It is necessary to consider the legal system of the Council of Europe, which allows employees to disclose their remuneration, despite the formal limitation of the ECtHR’s jurisdiction to the Convention. Salary transparency serves as a tool supporting the principle of equal pay established in the European Social Charter. Therefore, the permissibility of contractual restrictions on freedom of expression lies not in the similarity to the employment relationship but in the need to protect property (trade secrets) and the possibility of self-restraint by the parties to the agreement. In this respect, the ECtHR’s emphasis on the lack of primacy of the public right to information over a contractual non-disclosure agreement is commendable, provided that access to public information can be obtained by other entities.Glosowany wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zasługuje na uwagę ze względu na wyraźne podkreślenie, że umowne zobowiązanie się do przestrzegania tajemnicy przedsiębiorstwa w aspekcie wynagrodzenia ma prymat nad swobodą wypowiedzi, a nawet nad prawem dostępu do informacji publicznej. Najbardziej interesujące w wyroku jest poszukiwanie przez ETPC uzasadnienia dla dopuszczalności wyłączenia w umowie cywilnoprawnej wolności wypowiedzi odnośnie do ujawniania danych o wynagrodzeniu w analogii do obowiązków pracownika w stosunku pracy. ETPC nieprawidłowo uzasadnił, że dobrowolne podporządkowanie się strony umowy cywilnoprawnej podobne jest do podporządkowania pracownika, który z założenia nie może ujawniać wysokości swojego wynagrodzenia. Choć ostateczna konkluzja ETPC jest prawidłowa (zobowiązanie umowne chroniące tajemnicę handlową w odniesieniu do wysokości wynagrodzenia nie narusza art. 10 ust. 2 Konwencji), to jednak wątpliwości budzi jej uzasadnienie. Konieczne jest bowiem uwzględnienie całego systemu prawnego Rady Europy wskazującego na możliwość ujawniania przez pracownika swojego wynagrodzenia mimo formalnego ograniczenia jurysdykcji ETPC jedynie do Konwencji. Jawność wynagrodzeń jest instrumentem sprzyjającym zasadzie równości wynagrodzeń statuowanej w Europejskiej Karcie Społecznej. To nie zatem w podobieństwie do stosunku pracy, lecz w konieczności ochrony mienia (tajemnicy handlowej) i możliwości samoograniczenia strony umowy leży dopuszczalność umownego ograniczenia swobody wypowiedzi. Z aprobatą należy za to odnieść się do tego, że ETPC podkreślił brak prymatu prawa do informacji publicznej nad umownym zakazem naruszenia poufności, jeśli dostęp do informacji publicznej mogą uzyskać inne podmioty
Etyka ekologiczna i wartości chrześcijańskie w społeczeństwie ukraińskim. Perspektywa katolicka i prawosławna
Get PDFThe author investigates the relevant topic of the formation of the interaction between Christian values and environmental ethics in Ukrainian society, which is characterized by the presence of various religious and confessional groups. They analyze the influence of religious beliefs and values on the formation of ecological consciousness and behavior in Ukrainian society. The article presents various approaches of Christian denominations to environmental issues and attitudes toward nature. The ecological beliefs and practices of Catholicism and Orthodoxy are examined, as well as practical aspects such as environmental programs, initiatives, and attitudes towards natural resources, which are reflected in the actions of church leaders and believers. The article explores concepts of environmental stewardship, responsible resource usage, climate change mitigation, and promotion of sustainable development advocated within various religious traditions. It also highlights the role of spiritual teachings, worship, and prayer services in shaping ecological awareness. The author investigates the interaction among different religious communities, as well as the possibilities of cooperation and dialogue to jointly develop an environmental ethics that considers the multi-confessional nature of Ukrainian society. The overall research context focuses on finding common approaches to environmental issues and developing strategies that meet the needs of different religious communities in contemporary Ukrainian society.Autor bada aktualny temat formowania relacji między chrześcijańskimi wartościami a etyką ekologiczną w społeczeństwie ukraińskim, charakteryzującym się obecnością różnych grup religijnych i wyznaniowych. Przeprowadza analizę wpływu przekonań religijnych i wartości na kształtowanie świadomości ekologicznej i zachowań w społeczeństwie ukraińskim. Artykuł przedstawia różnorodne podejścia chrześcijańskich wyznań do kwestii ekologicznych i stosunku do natury. Badane są ekologiczne przekonania i praktyki katolicyzmu i prawosławia, a także omawiane są praktyczne aspekty, takie jak programy ekologiczne, inicjatywy i stosunek do zasobów naturalnych, które znajdują odzwierciedlenie w działaniach liderów kościelnych i wiernych. W artykule zostały opisane koncepcje traktowania przyrody, odpowiedzialnego wykorzystania zasobów, walki ze zmianami klimatycznymi oraz promowania zrównoważonego rozwoju, które są propagowane w ramach różnych tradycji religijnych. Zwraca się również uwagę na rolę nauk duchowych, nabożeństw i modlitw w kształtowaniu świadomości ekologicznej. Autor artykułu bada interakcje między różnymi społecznościami religijnymi, a także możliwości współpracy i dialogu w celu wspólnego kształtowania etyki ekologicznej, uwzględniającej wielowyznaniowy charakter społeczeństwa ukraińskiego. Ogólny kontekst badania skupia się na poszukiwaniu wspólnych podejść do problemów ekologicznych i opracowywaniu strategii, które odpowiadałyby potrzebom różnych społeczności religijnych we współczesnym społeczeństwie ukraińskim
Jak ewolucja tłumaczy hojność. Podstawowe mechanizmy, różnice indywidualne i praktyczne zastosowania
Get PDFGenerosity is a form of prosocial behavior that is increasingly featured in psychological research. Many studies cite generosity as a socially desirable behavior, thus, seeking its psychological correlates. However, without an overarching concept, many of these inquiries may overlook significant cues that coherently capture generosity as an adaptation that currently increases or decreases in similar circumstances as those in evolutionary history. Therefore, this article focuses on evolutionary approaches to this phenomenon. The inclusive fitness theory and the reciprocal altruism theory have been presented as two key explanations of prosociality. Findings on the environmental and individual indicators of generosity, which support predictions derived from the evolutionary concepts, are then discussed. It has been explained how, for reasons outlined by evolutionary history, individual differences can shape various strategies regarding prosociality. Ways in which generosity can be situationally activated are also presented, as well as guidance, both for practitioners and researchers in related disciplines, on how generosity can be studied and reinforced.Hojność jest formą zachowania prospołecznego, która coraz częściej pojawia się w badaniach psychologicznych. Wiele badań przytacza hojność jako zachowanie społecznie pożądane, starając się odnaleźć jej psychologiczne korelaty. Jednakże bez nadrzędnej teorii wiele z tych badań może pomijać istotne wskazówki, które spójnie ujmują hojność jako adaptację, która obecnie wzrasta lub maleje w okolicznościach podobnych do tych, które napotykaliśmy w historii ewolucyjnej. Dlatego też niniejszy artykuł skupia się na ewolucyjnym podejściu do tego zjawiska. Teoria dostosowania łącznego oraz teoria altruizmu odwzajemnionego zostały przedstawione jako dwa kluczowe wyjaśnienia prospołeczności. Następnie omówiono wyniki dotyczące środowiskowych i indywidualnych wyznaczników hojności, które wspierają przewidywania wynikające z koncepcji ewolucyjnych. Wytłumaczono, z jakich powodów, które nakreśliła historia ewolucyjna, różnice indywidualne mogą kształtować różne strategie w zakresie prospołeczności. Przedstawione są również sposoby sytuacyjnego aktywizowania hojności, a także wskazówki zarówno dla praktyków, jak i badaczy w pokrewnych dziedzinach dotyczące tego, jak hojność może być badana i wzmacniana
Enchanter le monde à nouveau. Marguerite Yourcenar et le retour à l’ontologie
No full textDer Beitrag enthält das Abstract ausschließlich in französischer und englischer Sprache.This article aims to describe Marguerite Yourcenar’s intellectual attitude within the post constructivist approach to the problem of knowledge. The writer recognizes the need to rethink how we understand the knowledge production process. She is well aware of the implications of epistemocentrism such as postmodern epistemological relativism and the removal of the ethical dimension of our relationship with all that exists. The author attempts to overcome them in the name of the interdependence of all existences.L’objectif de cet article est de décrire l’attitude intellectuelle de Marguerite Yourcenar dans le cadre de l’approche postconstructiviste du problème de la connaissance. L’écrivaine reconnaît la nécessité de repenser la façon dont on comprend le processus de production du savoir. Elle est bien consciente des implications de l’épistémocentrisme telles que le relativisme épistémologique postmoderne et l’effacement de la dimension éthique de notre relation avec tout ce qui existe. L’auteure tente de les surmonter au nom de l’interdépendance de toutes les existences
Odwołanie rektora uczelni Służby Więziennej. Luka prawna w polskim systemie szkolnictwa wyższego
Get PDFThe article analyzes the regulations concerning the functioning of the Academy of Justice in the context of appointing and dismissing the rector. The aim was to examine the evolution of these regulations in 2018–2023 and to indicate the existence of a legal loophole regarding the lack of proper regulation of the issue of dismissal of the rector of the Prison Service university, which was the central hypothesis. The article also assessed the evolution of regulations concerning the formation of the autonomy of the Prison Service university. Selected provisions of the Act on Higher Education and Science and the Act on the Prison Service and its amendments were analysed (especially the episodic provisions of the amendment of 2023). De lege ferenda postulates indicate the need to eliminate the loophole by amending both the Act on Higher Education and Science and the Act on the Prison Service, as well as the need to adapt the statute of the Prison Service university to the statutory requirements.W artykule analizie poddano przepisy dotyczące funkcjonowania Akademii Wymiaru Sprawiedliwości w kontekście sposobu powoływania i odwoływania rektora. Celem było zbadanie ewolucji tych regulacji w latach 2018–2023 oraz wskazanie istnienia luki prawnej dotyczącej braku prawidłowego uregulowania kwestii odwołania rektora uczelni Służby Więziennej, co było główną hipotezą. Dokonano również oceny ewolucji przepisów w zakresie kształtowania się autonomii uczelni Służby Więziennej. Przeanalizowano wybrane przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce oraz ustawy o Służbie Więziennej i jej nowelizacji (szczególnie przepisy epizodyczne nowelizacji z 2023 r.). Postulaty de lege ferenda wskazują na potrzebę eliminacji luki poprzez nowelizację zarówno ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce, jak i ustawy o Służbie Więziennej, a także na konieczność dostosowania statutu uczelni Służby Więziennej do wymogów ustawowych
O partycypacyjnym wymiarze miejskiego obywatelstwa. Migranci z Białorusi i Ukrainy we Wrocławiu
Get PDFThe aim of the article is to shed some light on the concept of urban citizenship as a possible approach to analysing the phenomenon of increasing migration to Poland, especially to large cities, and to try to empirically verify one of the three dimensions that constitute urban citizens – the participatory one. With this dimension in mind, and focusing our attention on Wrocław – a city whose real ethnic diversity is constituted mainly by migrants from Belarus and Ukraine arriving in the city – we ask questions about: their needs and expectations towards the urban community (both the city authorities and the residents), their willingness to undertake various actions for the benefi t of the community, and the diff erences between the Belarusian and Ukrainian migrant communities in terms of stated expectations and willingness to act. In answering these questions, we refer to the results of the quantitative research conducted in 2022–2023 as a part of the project “Conditions and Quality of Life in Wrocław – New Residents of the City”. They allow us to draw a conclusion about the migrants’ willingness to assume the role of citizens of the city – this is evidenced by their articulated expectations (claims) regarding practices and identity, and the obligations that these migrants are willing to fulfi l towards the city and its inhabitants. At the same time, it should be emphasised that Belarusians and Ukrainians arriving in Wrocław perceive this participation in a partly diff erent way, with the following important explanatory variables: the length of the stay in the city, the reason of one’s arrival there and the extent to which one is able to satisfy their basic needs as for material and physical safety.Celem artykułu jest przybliżenie koncepcji miejskiego obywatelstwa jako możliwej do zastosowania w analizowaniu zjawiska narastającej migracji do Polski, zwłaszcza do dużych miast, oraz próba empirycznego zweryfi kowania jednego z trzech wymiarów konstytuujących miejskich obywateli – partycypacyjnego. Mając ten właśnie wymiar na uwadze i koncentrując swoją uwagę na Wrocławiu – mieście, którego realne zróżnicowanie etniczne konstytuują przede wszystkim przybywający do miasta migranci z Białorusi i Ukrainy, stawiamy pytania o: ich potrzeby i oczekiwania wobec miejskiej wspólnoty (zarówno władz miasta, jak i mieszkańców), gotowość do podejmowania rozmaitych działań na jej rzecz oraz o różnice pomiędzy białoruską i ukraińską społecznością migrancką w zakresie deklarowanych oczekiwań oraz gotowości do działań. Odpowiadając na nie, odwołujemy się do wyników badań ilościowych realizowanych w ramach projektu „Warunki i jakość życia we Wrocławiu – nowi mieszkańcy i mieszkanki miasta”, realizowanego w latach 2022–2023. Pozwalają one na wyciągnięcie wniosku o chęci migrantów do wejścia w rolę obywateli miasta – świadczą o tym artykułowane przez nich oczekiwania (roszczenia) odnośnie do praktyk i tożsamości oraz zobowiązania, jakie migranci są skłonni wypełniać wobec miasta i jego mieszkańców. Przy czym należy podkreślić, że przybywający do Wrocławia Białorusini i Ukraińcy w częściowo odmienny sposób tę partycypację widzą, a ważnymi zmiennymi wyjaśniającymi te odmienności są: czas pobytu we Wrocławiu, powiązany z nim powód przyjazdu do miasta oraz stopień zaspokojenia podstawowych potrzeb związanych z bezpieczeństwem materialnym i fi zycznym
Status prawny Nuncjusza Apostolskiego w Polsce
Get PDFThe apostolic nuncio is the diplomatic representative of the Holy See. He carries out his mission simultaneously vis-à-vis the state and the particular Churches on the territory of that state. The legal status of the Apostolic Nuncio in Poland derives from the provisions of canon law, international law, as well as customary law, i.e. in particular the Vienna Convention on Diplomatic Relations, the Code of Canon Law and the Concordat between the Holy See and the Republic of Poland. Therefore, the aim of this paper is to answer the following question: To what extent do the provisions of canon law, state law and international law apply to the Apostolic Nuncio in Poland with reference to specific issues, such as the appointment and dismissal of the apostolic nuncio, his competences, as well as his performance of the function of the dean of the diplomatic corps?Nuncjusz apostolski jest przedstawicielem dyplomatycznym Stolicy Apostolskiej. Wykonuje swoją misję jednocześnie wobec państwa i wobec Kościołów partykularnych na terytorium tego państwa. Status prawny Nuncjusza Apostolskiego w Polsce wynika z przepisów prawa kanonicznego, prawa międzynarodowego, a także prawa zwyczajowego, tj. w szczególności Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, Kodeksu Prawa Kanonicznego oraz Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską. W związku z tym celem niniejszego opracowania jest odpowiedź na pytanie: W jakim zakresie przepisy prawa kanonicznego, prawa państwowego i prawa międzynarodowego mają zastosowanie do Nuncjusza Apostolskiego w Polsce w odniesieniu do szczegółowych kwestii, takich jak mianowanie i odwoływanie nuncjusza apostolskiego, jego kompetencje, a także wykonywanie przez niego funkcji dziekana korpusu dyplomatycznego
Właściwość wojewody w zakresie zarządzania kryzysowego
Get PDFThe voivode is appointed to satisfy public needs at the regional level. One such need is ensuring security, and this is achieved through mechanisms specific to crisis management. In this sphere, the voivode plays a prominent role. The article aims to determine the legal status of the voivode in the area of crisis management, specifically the tasks and responsibilities of the voivode with respect to counteracting crisis situations and mitigating the consequences they entail. This objective required an analysis of the legal provisions regulating the voivode’s position as a representative of the Council of Ministers in the field, as well as the voivode’s responsibilities in crisis management. Two research methods were used to conduct the study under consideration in this paper: the dogmatic-legal and theoretical-legal methods.Wojewoda został powołany do zaspokajania potrzeb publicznych występujących na szczeblu regionu. Jedną z takich potrzeb jest zapewnienie bezpieczeństwa, a służyć temu mają również mechanizmy właściwe zarządzaniu kryzysowemu. W tej sferze ważne miejsce zajmuje właśnie wojewoda. Celem artykułu jest określenie statusu prawnego wojewody w obszarze zarządzania kryzysowego, a w szczególności jego zadań i kompetencji związanych z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym i usuwaniem skutków, jakie za sobą niosą. Cel ten wymagał przeanalizowania przepisów prawnych regulujących nie tylko jego pozycję jako przedstawiciela Rady Ministrów w terenie, lecz także jego właściwość w zakresie zarządzania kryzysowego. Do przeprowadzenia badań będących przedmiotem artykułu wykorzystano dwie metody badawcze: dogmatyczno-prawną oraz teoretyczno-prawną
Ustalenie wartości nieruchomości obciążonej hipoteką w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków – uwagi de lege lata
Get PDFThe problem of determining the value of mortgaged real estate in proceedings for the division of community property of spouses has repeatedly been the subject of analysis by civil law scholars. Over the years, two opposing views have formed in the case law of the Supreme Court as to how to determine the value of mortgaged real estate. The first to emerge and consolidate was the view that encumbrances on real estate, including mortgages securing loans granted to the spouses during the time of holding their community property, are assumed to reduce the value of the real estate. The court, therefore, in determining the value of this item within the community property, takes into account the amount of the debt unpaid (by the date of the decision on property division) by the spouses and, in awarding the property to one of them, reduces the additional payment or repayment to the other accordingly. According to the second view, currently dominant, the court, when establishing the value of real estate constituting a community property of spouses, encumbered with a mortgage securing a loan granted to the spouses, takes into account only its market value, disregarding the encumbrance. It appears, however, that each of the presented methods of determining the value of the mortgaged real estate in the proceedings for the division of community property of the spouses may entail the risk of harming interests of one of the spouses. Thus, in spite of abundant case law and numerous contributions from scholars in the field, this problem is still relevant under the current legislation and requires consideration of legislative change in this area.Problem ustalenia wartości nieruchomości obciążonej hipoteką w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków niejednokrotnie był przedmiotem analizy przedstawicieli nauki prawa cywilnego. Na przestrzeni lat w orzecznictwie Sądu Najwyższego ukształtowały się dwa przeciwstawne poglądy w zakresie sposobu ustalania wartości nieruchomości obciążonej hipoteką. Jako pierwszy wykształcił się i utrwalił pogląd, zgodnie z którym przyjmuje się, że obciążenia nieruchomości, w tym również hipoteki zabezpieczające kredyty udzielone małżonkom w czasie trwania wspólności majątkowej, powodują zmniejszenie wartości nieruchomości. Sąd, ustalając wartość tego składnika majątku wspólnego, uwzględnia więc kwotę niespłaconego (do daty wydania orzeczenia o podziale majątku) przez małżonków długu, a przyznając nieruchomość jednemu z nich, pomniejsza odpowiednio dopłatę lub spłatę na rzecz drugiego Zgodnie z drugim poglądem, obecnie dominującym, ustalając wartość wchodzącej w skład majątku wspólnego małżonków nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą udzielony małżonkom kredyt, sąd uwzględnia jedynie jej wartość rynkową, z pominięciem tego obciążenia. Wydaje się jednak, że każda z prezentowanych metod ustalania wartości nieruchomości obciążonej hipoteką w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków może nieść za sobą ryzyko pokrzywdzenia jednego z małżonków. Pomimo bogatego orzecznictwa i licznych wypowiedzi przedstawicieli nauki na gruncie obowiązujących przepisów, problem ten jest ciągle aktualny i wymaga rozważenia wprowadzenia zmian legislacyjnych w tym zakresie