University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Kompetencje społeczne a umiejętności życia codziennego studiujących osób autystycznych
No full textIntroduction: Social competence and daily living skills are essential for autistic students to function socially in university. There is a lack of research focused on this issue.Research Aim: The purpose of the study was to investigate the relationship between: 1) the level of social competence and daily living skills in autistic students at the beginning of their first year of study, and 2) their satisfaction with studying and their level of social competence, daily living skills, and educational needs.Method: The study was carried out using standardized tools to examine social competencies (PROKOS), educational needs (QEN), and the ‘I can do/I can’t’ questionnaire, as well as data obtained from interviews. Thirty-one respondents from two leading Polish universities were surveyed.Results: The key result is a negative correlation between social competence and daily living skills.Conclusions: This suggests that those who perform better in communication may experience less pressure to shape self-reliance and develop practical skills.Wprowadzenie: Kompetencje społeczne i umiejętności życia codziennego są niezbędne studiującym osobom autystycznym do funkcjonowania społecznego w przestrzeni uczelni wyższej. Brakuje badań skoncentrowanych na tej problematyce.Cel badań: Celem badań było poznanie związku między: 1. poziomem kompetencji społecznych a umiejętnościami życia codziennego u studiujących osób autystycznych na początku pierwszego roku studiów oraz 2. ich zadowoleniem ze studiowania a poziomem kompetencji społecznych, umiejętnościami życia codziennego i potrzebami edukacyjnymi.Metoda badań: Badania wykonano wystandaryzowanymi narzędziami do badania kompetencji społecznych (PROKOS), potrzeb edukacyjnych (KPE) i ankietą “Potrafię/Nie potrafię” oraz pozyskując dane z wywiadów. Przebadano 31 osób z dwóch wiodących polskich uniwersytetów.Wyniki: Kluczowym wynikiem jest ujemna korelacja między kompetencjami społecznymi a umiejętnościami życia codziennego.Wnioski: Sugeruje to, że osoby lepiej radzące sobie w komunikacji mogą doświadczać mniejszej presji w zakresie kształtowania samodzielności i rozwijania umiejętności praktycznych
Entre engagement social et distinction : les écrits autobiographiques d'Elena Poniatowska
No full textDer Beitrag enthält das Abstract ausschließlich in englischer Sprache.This article examines the life writing of Elena Poniatowska from a sociocritical perspective, with particular focus on the chronicles compiled in Fuerte es el silencio (1980) and the novel El amante polaco (2019, 2021). While these works appear to exhibit thematic discontinuity and ideological divergence, given that the social commitment embedded in the chronicles seems to contrast sharply with the homage paid to the last king of Poland in the author’s most recent novel, ostensibly aligned with the tradition of canonical biography—both ultimately articulate “politics of recognizability” (Butler, 2009) and a reconfiguration of the “distribution of the sensible” (Rancière, 2010). The analysed life-writing enables a critical interrogation of hierarchies and social norms as well as transformation of the hegemonic discursive order (Cros, 2002; Malcuzynski, 2006, 2009), while also probing the boundaries and possibilities of testimonial and auto/biographical literature (Anderson, 2011; Arfuch, 2002, 2018).L'article contient uniquement le résumé en anglais
Wiec jako ważny element życia społeczności wiejskiej w okresie międzywojennym na podstawie działalności posła Jana Pieniążka
Get PDFThe article is an attempt to show rallies as an important element of living in rural communities in the light of the activities of deputy and people's activist Jan Pieniążek in the interwar period, i.e. 1918–1939. The rally in this period was the most effective form of reaching the rural population with its message, clearly winning over the press (illiteracy, lack of access to printed material, unwillingness to read, after 1926 restrictions due to increasingly repressive censorship). Rallies became one of the main means of exchanging information, presenting one's achievements, or discrediting opponents. Therefore, they were also often a place of ‘political struggle’, sometimes taking on rather violent forms (the so–called “breaking up” of rallies). At the same time, however, they were also genuine spaces for meaningful discussion on various issues, becoming a manifestation of a kind of local democracy (an example is the rally referendum in 1933, in which the inhabitants of the village Mokra Strona decided to join the city of Przeworsk). This article describes in detail issues related to the organisation of the rally and its setting. The role and significance of the rally presidium and the resolutions adopted at the rallies are examined. The topics discussed at these meetings are also presented. Finally, issues of attendance and the emotions evoked by the rally speeches are addressed.Artykuł jest próbą ukazania wieców jako istotnego elementu życia społeczności wiejskiej poprzez pryzmat działalności posła i działacza ludowego Jana Pieniążka w okresie międzywojennym, czyli w latach 1918–1939. Wiec w tym okresie był najbardziej skuteczną formą dotarcia ze swoim przekazem do mieszkańców wsi, wyraźnie wygrywając z prasą (analfabetyzm, brak dostępu do materiałów drukowanych, niechęć do czytania, po 1926 r. ograniczenia wynikające z coraz bardziej represyjnej cenzury). Wiece stawały się jednym z głównych środków wymiany informacji, prezentacji własnych osiągnięć lub dyskredytacji oponentów. Dlatego często były także miejscem „walki politycznej”, niekiedy przybierającej dość brutalne formy (tzw. rozbijanie wieców). Były jednak jednocześnie także realnym miejscem ważnych dyskusji na przeróżne tematy, stając się przejawem swoistej lokalnej demokracji (przykładem jest wiec-referendum w 1933 r., w którym mieszkańcy wsi Mokra Strona decydowali o przyłączeniu do miasta Przeworska). W artykule szczegółowo opisano kwestie związane z organizacją wiecu i jego przebiegiem. Analizowano rolę i znaczenie prezydium wiecu oraz uchwały przyjmowane podczas wieców. Przedstawiono również tematy poruszane na tych spotkaniach. Wreszcie poruszono kwestie frekwencji oraz emocje wywoływane przez przemówienia podczas wiecu
Terminy zawite w ujęciu Profesora Jana Gwiazdomorskiego. Analiza historyczno-dogmatyczna
Get PDFThis article revisits Professor Jan Gwiazdomorski’s reflections on preclusive time limits, formulated many years ago but still of considerable importance for the development of Polish civil law. The Professor’s conception not only shaped the contours of the Civil Code but also continues to reverberate in current doctrinal approaches and in the challenges now facing the legislator. The author situates these ideas in their historical setting, underlines the contrasts between limitation of actions and preclusion, and underscores the need for re-codifying the institution. These reflections are placed within the context of contemporary developments in civil law and framed by Professor Gwiazdomorski’s intellectual legacy. By combining an assessment of current statutory provisions and doctrinal interpretations with an analysis of historical solutions, the author evaluates the rationality and practical utility of existing Civil Code regulations while also identifying a prospective reform orientation. In this historical and dogmatic take on preclusive time limits, Professor Gwiazdomorski’s original views, code-related solutions, and proposals to modify them are set against the positions of contemporary scholars. The aim is to provide a broader and more nuanced picture of preclusive time limits and to highlight the institution’s role within the practice of civil law in Poland.W artykule powrócono do refleksji Profesora Jana Gwiazdomorskiego na temat terminów zawitych, sformułowanych wiele lat temu, ale wciąż mających istotne znaczenie dla rozwoju polskiego prawa cywilnego. Koncepcja Profesora nie tylko ukształtowała zarys Kodeksu cywilnego, ale również nadal znajduje odzwierciedlenie we współczesnych ujęciach doktrynalnych i wyzwaniach stojących przed ustawodawcą. Autor omawia tło historyczne, niektóre różnice między przedawnieniem i prekluzją, a także potrzebę ponownej kodyfikacji tej instytucji. Refleksje te osadzone są w kontekście współczesnych przemian prawa cywilnego na kanwie rozważań Profesora Gwiazdomorskiego. Łącząc ocenę aktualnych przepisów prawa i poglądy doktryny z analizą rozwiązań historycznych, autor ocenia racjonalność i celowość obecnych przepisów Kodeksu cywilnego, a także wskazuje na kierunek ewentualnych reform. W dokonanej analizie historyczno-dogmatycznej terminów zawitych autor bada poglądy Profesora Gwiazdomorskiego, rozwiązania kodeksowe oraz pomysły na ich modyfikację, zestawiając je ze stanowiskiem współczesnej doktryny. Celem jest przedstawienie szerszego i bardziej szczegółowego obrazu terminów zawitych oraz podkreślenie roli tej instytucji dla praktyki stosowania prawa cywilnego w Polsce
Tax Reliefs as Safeguards Against Excessive Taxation
Get PDFTheoretical background: Literature indicates that high marginal tax rates elicit significant resistance from taxpayers, contributing to income underreporting and tax evasion. Taxpayer responses vary, as each individual possesses a distinct Laffer curve. When fiscal burdens are perceived as excessive, legal tax avoidance strategies are favored by taxpayers, who view them as ethically permissible, unlike illegal tax evasion, which is considered hazardous. If excessive burdens drive taxpayers into the shadow economy, long-term adverse consequences may arise, including the hysteresis effect (persistence of tax evasion driven by learning) and the snowball effect (social conformity leading to increased cheating). Tax reliefs, particularly deductions from the tax base, diminish progression and serve as a mechanism to mitigate incentives for illegal evasion.Purpose of the article: This article aims to analyze the extent to which tax reliefs, specifically those necessitating additional expenditures, can function as mechanisms to reduce incentives for tax evasion. The study examines the correlation between the number of taxpayers transitioning to the second tax bracket and the utilization of specific reliefs to identify those safeguards against excessive taxation levels.Research methods: The research utilized annual Personal Income Tax (PIT) settlement data published by the Ministry of Finance, spanning the period from 2007 to 2023. The analysis differentiated between lump-sum reliefs (automatic, e.g., child relief) and deductions (contingent upon expenditure, e.g., IKZE, disability expenses, donations). Due to the non-stationarity of the initial time series data, the study assessed the relationship by analyzing the correlation between the change (first difference) in the number of taxpayers in the second tax bracket and the change in the number of individuals claiming specific tax reliefs.Main findings: The analysis revealed a strong, statistically significant correlation between the transition to the second tax bracket and the increased utilization of the disability relief, the Individual Retirement Security Account (IKZE) relief, and deductions for donations for religious purposes. Conversely, no significant correlation was found for automatic reliefs (child relief) or deductions not primarily motivated by tax incentives (blood donation relief). The findings indicate that taxpayers in the higher bracket favor deductions for expenses they would have incurred anyway (disability relief) or for those linked to additional individual benefits (IKZE). Tax benefits become valuable and justify the associated costs only at elevated marginal tax rates. The utilization rates of such deductions can serve as a useful indicator for fiscal authorities to evaluate taxpayers' perceptions of their tax burden
Powiązania przynależności religijnej z postawami wobec Medycyny Komplementarnej i Alternatywnej oraz ze świadomością zdrowotną w polskiej populacji
Get PDFResearch indicates that at the root of complementary and alternative medicine (CAM) use there are a person’s worldview, health-related convictions, religiosity, and religious affiliation. The goal of the present study was to determine the relationships of religious affiliation with attitudes toward CAM and the use of CAM, and health consciousness in the Polish general population. A total of 599 participants (included 57.1% Catholics, 24.5% non-practicing, 16.1% atheists, and 2.3% declared other religions) were surveyed using Polish adaptations of Complementary, Alternative and Conventional Attitudes Scale and Health Consciousness Scale. Results showed that religious affiliation differentiated attitudes toward CAM, the use of CAM, and health consciousness. Catholics displayed more positive attitudes toward CAM and lower health consciousness than atheists. Non-practicing persons were more likely to use Body & Mind Medicine and Energy Healing compared to Catholics or atheists. The study shows that it is necessary to consider non-medical factors (such as religious affiliation, beliefs, and attitudes) in designing prevention and treatment and in maintaining a proper doctor–patient relationship.Badania pokazują, że u podstaw stosowania medycyny komplementarnej i alternatywnej (complementary and alternative medicine, CAM) leży światopogląd danej osoby, przekonania dotyczące zdrowia, religijność i przynależność religijna. Celem niniejszego badania było poszukanie związków przynależności religijnej z postawami wobec CAM i stosowaniem CAM oraz świadomością zdrowotną w polskiej populacji. Grupa badanych składała się z 599 osób (w tym 57,1% katolików, 24,5% niepraktykujących, 16,1% ateistów i 2,3% deklarujących inne religie). Badania przeprowadzono za pomocą polskich adaptacji narzędzi: Skali Postaw Wobec Medycyny Komplementarnej, Alternatywnej i Konwencjonalnej (CACMAS) oraz Skali Świadomości Zdrowotnej (HCS). Badanie pokazało, że przynależność religijna różnicuje postawy wobec CAM, stosowanie CAM i poziom świadomości zdrowotnej. Katolicy przejawiali bardziej pozytywne postawy wobec CAM oraz niższy poziom świadomości zdrowotnej niż ateiści. Osoby niepraktykujące istotnie częściej korzystały z medycyny ciała i umysłu oraz leczenia energią niż katolicy i ateiści. Badanie pokazuje, że zarówno w leczeniu, jak i projektowaniu działań profilaktycznych oraz utrzymywaniu konstruktywnych relacji lekarz–pacjent konieczne jest uwzględnianie czynników pozamedycznych, takich jak przynależność religijna, przekonania czy postawy
Ocena podstaw prawnych w zakresie wspólnego ubiegania się o udzielenie zamówienia publicznego. Równoważenie współpracy i konkurencji
Get PDFPublic procurement and competition law aim to ensure fairness and efficiency, but their strict application may unintentionally hinder supplier participation and limit contracting authorities’ success. Agreements among suppliers must avoid restricting competition, yet overly rigid competition rules may prevent contracting authorities from receiving a single tender for works, services or goods. While there is a potential risk of consortia abuse, detailed case-by-case analyses are essential to address these concerns. Some countries are already developing practices for evaluating such agreements. This paper examines the legal framework and emerging practices surrounding joint bidding and explores options for balancing public procurement and competition law. Particular focus is given to the conditions under which undertakings can submit joint offers without breaching competition rules. Current regulations provide some direction but lack clarity on when bidding consortia are permissible. Given the strict sanctions for competition law violations, many undertakings hesitate to form joint ventures, fearing that consortia may be deemed a “by object” breach, placing the burden of proof on the participants. This uncertainty underscores the need for comprehensive legal and economic evaluations in joint bidding cases. The lack of legal certainty presents significant challenges, making it critical to advance research and publication on this topic to provide clearer guidance for stakeholders involved in public procurement.Prawo zamówień publicznych i prawo ochrony konkurencji mają na celu zapewnienie uczciwości i efektywności, ale ich ścisłe stosowanie może niezamierzenie utrudniać udział wykonawców i ograniczać skuteczność działań zamawiających. Porozumienia między wykonawcami muszą unikać ograniczania konkurencji, ale zbyt rygorystyczne reguły konkurencji mogą uniemożliwić zamawiającym otrzymanie pojedynczej oferty na roboty budowlane, usługi lub dostawy. Chociaż istnieje potencjalne ryzyko nadużyć ze strony konsorcjów, szczegółowe analizy indywidualnych przypadków są niezbędne do rozwiązania tych problemów. Niektóre kraje już rozwijają praktyki oceny takich porozumień. W artykule analizie poddano ramy prawne i pojawiające się praktyki dotyczące wspólnego ubiegania się o zamówienia oraz zbadano opcje równoważenia prawa zamówień publicznych i prawa ochrony konkurencji. Szczególną uwagę poświęcono warunkom, w których przedsiębiorcy mogą składać wspólne oferty bez naruszania zasad konkurencji. Obecne regulacje dostarczają pewnych wskazówek, ale brakuje im jasności co do tego, kiedy konsorcja przetargowe są dopuszczalne. Ze względu na surowe sankcje za naruszenia prawa ochrony konkurencji wielu przedsiębiorców waha się przed tworzeniem wspólnych przedsięwzięć, obawiają się bowiem, że konsorcja mogą zostać uznane za naruszenie „ze względu na cel”, przerzucając ciężar dowodu na uczestników. Ta niepewność zwraca uwagę na potrzebę kompleksowych ocen prawnych i ekonomicznych w przypadkach wspólnego ubiegania się o zamówienia. Brak pewności prawnej stanowi znaczące wyzwanie, co sprawia, że kluczowe jest rozwijanie badań i publikacji na ten temat, aby zapewnić jasne wytyczne dla zainteresowanych stron zaangażowanych w zamówienia publiczne
The Ability of Households to Repay Financial Liabilities in the Face of Unscheduled Events: Insights from the COVID-19 Pandemic
Get PDFTheoretical background: Unscheduled events, such as illnesses, disasters, or pandemics, can significantly impact households' ability to meet their financial obligations. The resilience of households to such events depends on their characteristics.Purpose of the article: This study aims to identify and assess the importance of factors determining the repayment of household financial obligations during the COVID-19 pandemic.Research methods: The study applied a logistic regression model and a decision tree. Since logistic regression does not provide information on the importance of variables used in the model, and decision trees do not provide information on the direction of the impact of the factors being examined, the Shapley additive explanations method has been applied to evaluate the results obtained using these models. The study used data from the Household Budget Survey for 2020 and 2021.Main findings: We established that the greatest impact on the inability to meet financial obligations due to the COVID-19 pandemic was the change in total income caused by the pandemic, subjectively assessed by the respondents. Other key factors influencing difficulties in repaying obligations were education level and the household’s available income. However, the importance of these two factors was influenced by the subjective opinions of respondents about the change in total income due to the COVID-19 variable
Nasilenie cyberprzemocy wśród uczniów szkół średnich w roli sprawcy, ofiary i świadka tego zjawiska
Get PDFCyberbullying among young people is increasingly common, negatively affecting mental health and social functioning. This phenomenon includes various forms of electronic aggression. It is important to understand the scale of the problem of cyberbullying, identifying the main risk factors, forms and consequences for the functioning of young people. The survey was conducted to determine, the severity of manifested, experienced and observed youth of various forms of cyberbullying. The CAWI method was used, and the survey instrument was the Scale for the Study of Cyberbullying (SdBC), which included questions about the youth's experience of cyberbullying as perpetrator, victim and witness. A total of 252 students aged 17-19 took part in the survey. The majority of respondents had never engaged in, experienced or witnessed cyberbullying. Cyberbullying is considered a common problem among high school students. There is a need to develop more effective prevention programs aimed at young people, with a particular focus on the most common forms of online violence. It is important to raise awareness among young people about the consequences of such behavior.Cyberprzemoc wśród młodych osób jest coraz bardziej powszechna, wpływając negatywnie na zdrowie psychiczne i funkcjonowanie społeczne. Zjawisko to obejmuje różne formy agresji elektronicznej. Istotne jest zrozumienie skali problemu cyberprzemocy, identyfikacja głównych czynników ryzyka, form i konsekwencji dla funkcjonowania młodych osób. Badanie zostało przeprowadzone w celu określenia, stopnia nasilenia przejawiane, doświadczane i obserwowane młodzieży różnych form cyberprzemocy. Metoda CAWI została wykorzystana, a narzędziem badawczym była Skala do Badania Cyberprzemocy (SdBC), która zawierała pytania dotyczące doświadczeń młodzieży związanych z cyberprzemocą w roli sprawcy, ofiary i świadka. W badaniach wzięło udział 252 uczniów w wieku 17-19 lat. Większość respondentów nigdy nie angażowało się, nie doświadczyło oraz nie było świadkiem cyberprzemocy. Cyberprzemoc jest uznawana za powszechny problem wśród uczniów szkół średnich. Istnieje potrzeba opracowania bardziej skutecznych programów profilaktycznych skierowanych do młodych osób, ze szczególnym naciskiem na najczęściej występujące formy przemocy w Internecie. Ważne jest zwiększenie świadomości młodzieży na temat konsekwencji takich zachowań
Unijne znaki certyfikujące w praktyce orzeczniczej EUIPO
Get PDFCase law review on EU certification marks. The aim is to present some interesting decisions of European Union Intellectual Property Office concerning EU certification marks such as: problem of distinctiveness of EU certification mark, signs designated geographical origin and regulation governing use of the EU certification mark.Zbiór orzecznictwa dotyczący znaków certyfikujących UE. Celem jest przedstawienie kilku interesujących decyzji Urzędu Unii Europejskiej ds. Ochrony Własności Intelektualnej dotyczących: problemu zdolności odróżniającej unijnego znaku certyfikującego, oznaczeń wskazujących na geograficzne pochodzenie i regulaminu używania unijnych znaków certyfikujących