University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Ці існуюць у сучаснай беларускай мове дзве моўныя нормы?
Get PDFThe article answers the question whether there are two separate linguistic norms in the modern Belarusian language. On the basis of grammars, dictionaries, textbooks, educational programs and scientific articles, the author highlights the differences between the two sets of spelling rules operating in contemporary Belarusian, discusses opposing tendencies in the method of assimilation of loanwords, presents variants of grammatical endings, describes separate word-formation models and highlights the differences in lexis and syntactic structures. In this way, he proves the presence of two separate linguistic norms in the modern Belarusian language. The first: official – in accordance with the so-called narkamauka, i.e. the rules presented in current textbooks on spelling and grammar of the Belarusian language, which draws many lexical, word-formation and syntactic patterns from the Russian language, and the second norm: purist - based on the so-called tarashkievica, i.e. spelling rules introduced by Bronisław Taraszkiewicz in a textbook published in 1918 in Vilnius. At the end of the article, the author shares with the reader her own reflections on the possibility of unifying the Belarusian norms in the future.Artykuł odpowiada na pytanie, czy we współczesnym języku białoruskim są obecne dwie odrębne normy językowe. Autorka na podstawie gramatyk, słowników, podręczników, programów edukacyjnych i artykułów naukowych uwidacznia po kolei różnice między dwoma zbiorami zasad ortograficznymi funkcjonującymi we współczesnej białoruszczyźnie, omawia przeciwstawne tendencje w sposobie asymilacji zapożyczeń, prezentuje warianty końcówek gramatycznych, opisuje odrębne modele słowotwórcze oraz eksponuje różnice w leksyce i konstrukcjach składniowych. Tym sposobem udowadnia obecność we współczesnym języku białoruskim dwóch osobnych norm językowych. Pierwsza: oficjalna – tzw. narkamauka, czyli zasady prezentowane w aktualnych podręcznikach do ortografii i gramatyki języka białoruskiego, która czerpie z wielu wzorców leksykalnych, słowotwórczych i składniowych języka rosyjskiego oraz druga norma: purystyczna – tzw. taraszkiewica, czyli zasady ortograficzne wprowadzone przez Bronisława Taraszkiewicza w gramatyce wydanej w 1918 roku w Wilnie. Na zakończenie artykułu autorka dzieli się z czytelnikiem własnymi refleksjami dotyczącymi możliwości ujednolicenia normy białoruszczyzny w przyszłości.У артыкуле даецца адказ на пытанне, ці існуюць у сучаснай беларускай мове дзве асобныя моўныя нормы. Аўтарка на падставе граматык, слоўнікаў, падручнікаў, вучэбных праграм і навуковых артыкулаў выяўляе адрозненні паміж дзвюма арфаграфічнымі нормамі, якія дзейнічаюць у сучаснай беларускай мове, разглядае супрацьлеглыя тэндэнцыі ў спосабе асіміляцыі запазычанняў, прадстаўляе варыянты граматычных канчаткаў, апісвае асобныя мадэлі словаўтварэння і вылучае адрозненні ў лексічных і сінтаксічных структурах. Такім чынам, яна даказвае наяўнасць у сучаснай беларускай мове дзвюх асобных моўных норм. Першая: афіцыйная – т.зв наркамаўка, гэта значыць норма прапісаная ў сучасных падручнікаў па правапісу і граматыцы беларускай мовы, яна пераняла многія лексічныя, словаўтваральныя і сінтаксічныя ўзоры з рускай мовы, і другая норма: пурыстычная – т.зв. тарашкевіца, гэта значыць, заснаваная на правапісе, выкладзеным Браніславам Тарашкевічам у граматыцы, выдадзенай у 1918 г. у Вільні. Напрыканцы артыкула аўтарка дзеліцца з чытачом уласнымі разважаннямі пра магчымасць уніфікацыі беларускіх нормаў у будучыні
Междукултурни влияния и редакторски послания, или за една „чюдесна игра на непостоянная съдбина“ (наблюдения върху разказа „Невинни грешници“)
Get PDFThe paper attempts to analyze the translated short story “Innocent Sinners” (“Balgarska dnevnitsa”, no 13 & 14, 1857). Its main purpose is to summarize the romantic and didactic messages of the work embodied in the speech and actions of the characters. The cultural influences in the editorial decisions of Danilo Medakovich and Georgi Rakovski have been analysed as well. The ideology and themes represented in the short story are examined in the context of the narrative models that lay the foundations for the appearance of original Bulgarian fiction. The research reveals and contextualizes the moral dimensions of the leading plot (love – duty – unfaithfulness – revenge – forgiveness in death). The conclusion is that despite its modest place in the national literary process, “Innocent Sinners” belongs to “the narrative of brotherhood between neighboring nations” (Nadezhda Alexandrova).Wpływy kulturowe i przesłania redakcyjne, czyli o „pewnej cudownej grze zmiennego losu”: uwagi na temat opowiadania „Niewinni grzesznicy”Artykuł stanowi próbę analizy przetłumaczonego na język bułgarski opowiadania „Niewinni grzesznicy” (“Balgarska dnevnitsa” nr 13 i 14 / 1857). Celem podjętych badań jest odczytanie przesłania dzieła, zaszyfrowane w wypowiedziach i działaniach bohaterów. Uwaga badawcza została skupiona na moralnym wymiarze schematu fabularnego (miłość – obowiązek – niewierność – zemsta – przebaczenie w obliczu śmierci). Prześledzono wpływy kulturowe, uwidocznione w działalności dwóch redaktorów: Danilo Medakowicia i Georgiego Rakowskiego. Analiza prowadzi do wniosku, że pomimo faktu, iż opowiadanie „Niewinni grzesznicy” nie jest zaliczane do przełomowych dzieł bułgarskiej literatury odrodzeniowej, należy ono do „narracji braterstwa między sąsiednimi narodami” (Nadeżda Aleksandrowa)
Wincenty Witos – mąż stanu i przywódca ruchu ludowego. Sprawozdanie z Konferencji naukowo edukacyjna poświęconej Wincentemu Witosowi w 150. rocznicę urodzin. Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMCS, 7 listopada 2024 roku
Get PDFWincenty Witos – statesman and leader of the people's movement. Report from the scientific and educational conference dedicated to Wincenty Witos on the 150th anniversary of his birth. Faculty of Political Science and Journalism, Maria Curie-Skłodowska University, November 7, 2024Wincenty Witos – mąż stanu i przywódca ruchu ludowego. Sprawozdanie z Konferencji naukowo edukacyjna poświęconej Wincentemu Witosowi w 150. rocznicę urodzin. Wydział Politologii i Dziennikarstwa UMCS, 7 listopada 2024 rok
Лише сміливість демократій здатна відродити повагу до міжнародного права і приборкати тиранії
Get PDFThe author analyzes the reasons for the relatively unpunished attack of bloody dictatorships on international law and human rights. Using the example of Russia and the Russian-Ukrainian war, the cause-and-effect relationship between this attack, the indecision of democracies, and the imperfection of international organizations and mechanisms is revealed. A set of measures for democratic states to implement the principle of the inevitability of punishment for crimes committed by dictators against their citizens and other states is proposed.Autor analizuje przyczyny stosunkowo bezkarnych ataków krwawych dyktatur na pra wo międzynarodowe i prawa człowieka. Przykład Rosji i wojny rosyjsko-ukraińskiej ujawnia związek przyczynowo skutkowy między tą ofensywą, niezdecydowaniem demokracji oraz niedoskonałościami organizacji i mechanizmów międzynarodowych. Zaproponowano szereg środków, które umożliwią pań stwom demokratycznym wdrożenie zasady nieuchronności kary za zbrodnie popełnione przez dyktato rów przeciwko swoim obywatelom i innym państwom.Автор аналізує причини відносно безкарного наступу кривавих диктатур на міжнародне право й права людини. На прикладі Росії і російсько-української війни розкривається причинно-наслідковий зв’язок міжцим наступом, нерішучістю демократій та недосконалістю між народних організацій і механізмів. Пропонується комплекс заходів демократичних держав для реалізації принципу невідворотності покарання щодо злочинів, які здійснюються диктаторами відносно своїх громадян та інших держав
The Legendre-like operators on tuples of Lagrangians and functions
Get PDFLet be a fibred manifold with an -dimensional basis . We describe all Legendre-like operators , i.e. natural operators transforming tuples of Lagrangians and functions (resp. ) into Legendre maps . The most important example of such operators is the Legendre operator (from the variational calculus) being the one in question depending only on Lagrangians
Jak mówić o sprawiedliwości naprawczej?
Get PDFThe article is a collection of reflections on the idea and practice of applying the assumptions of restorative justice in the world. These reflections are inspired by the papers on the axiological conditions of the application of restorative justice presented at the conference entitled papers on the axiological conditions of the application of restorative justice presented at the conference entitled “Conference (on) Restorative Justice”. On November 22, 2024, the Faculty of Law Administration and Economics initiated a debate on restorative justice institutions that operate in Poland, Canada and the United States. Relevant to the discussion was the conviction that restorative justice should be the path followed by the justice system and the practice of public administration in Poland. This, of course, requires financial outlays and the development of well-motivated personnel, but in view of the constitutional proclamation of the principle of the common good and the principle of a democratic legal state realizing the principles of social justice, this is now the standard. which should be expected.Artykuł jest zbiorem refleksji dotyczących idei i praktyki stosowania założeń sprawiedliwości naprawczej na świecie. Refleksje te są inspirowane referatami dotyczącymi aksjologicznych uwarunkowań stosowania sprawiedliwości naprawczej przedstawionymi w trakcie konferencji pt. „Konferencja (o) sprawiedliwości naprawczej” 22 listopada 2024 roku na Wydziale Prawa Administracji i Ekonomii. Zainicjowano wtedy debatę o instytucjach sprawiedliwości naprawczej, które funkcjonują w Polsce, Kanadzie i Stanach Zjednoczonych. Istotne w dyskusji okazało się przekonanie o tym, że sprawiedliwość naprawcza powinna być drogą, którą podążał będzie wymiar sprawiedliwości i praktyka działania administracji publicznej w Polsce. To oczywiście wymaga nakładów finansowych i rozwoju dobrze umotywowanych kadr, ale wobec konstytucyjnego proklamowania zasady dobra wspólnego i zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej jest to obecnie standard, którego należałoby oczekiwać
Mediacja a mobbing. W jaki sposób mediacja może być wykorzystywana w sprawach związanych z prawem pracy i jak efektywnie o niej nauczać?
Get PDFIn view of the legislative work to change the definition of mobbing and the findings of the research, which indicate that a significant number of people, especially young people gaining their first work experience, encounter mobbing behavior in the workplace, the author of the study poses the question: what mechanisms can effectively educate, counteract and respond to unethical phenomena such as mobbing in labor law cases? The author conducts an overview of the issue, formulating the thesis that mediation is one of the appropriate legal institution for solving the problem of mobbing and should be more widely used in the cases concerned and, at the same time, promoted in education, including, but not limited to, clinical legal education. The purpose of this paper is to analyse mediation in mobbing cases, its application, its legal and social nature, and to consider its wider dissemination in university education. The article focuses in particular on the situation of those gathering their first professional experience, and on this basis it calls for the introduction of new solutions into university education. The considerations encompass both legal application practice and legal-sociological perspectives. While the article’s primary focus is on Poland, it also incorporates a comparative lens. The research methodology employed is grounded in the paradigm of non-reactive research, encompassing content analysis and extant information, including literature studies pertaining to the research area and official statistics.W związku z pracami legislacyjnymi, mającymi na celu zmianę definicji mobbingu oraz badaniami, których wyniki wskazują, że zachowania mobbingowe w miejscach pracy doświadcza znacząca liczba osób, zwłaszcza młodych, którzy zbierają swoje pierwsze doświadczenia zawodowe, autorka opracowania stawia pytanie: jakie mechanizmy mogą efektywnie edukować, przeciwdziałać i odpowiadać na nieetyczne zjawiska takich jak mobbing w sprawach prawa pracy? Autorka dokonuje analizy przedmiotowego zagadnienia, formułując tezę, że mediacja jest odpowiednią instytucją prawną do rozwiązywania problemu mobbingu i powinna być w większym stopniu stosowana w przedmiotowych sprawach, a także symultanicznie promowana w edukacji, w tym m.in. w ramach klinicznego nauczaniu prawa. Celem przedmiotowego wywodu jest analiza mediacji w sprawach mobbingu, jej stosowania, charakteru prawnego i społecznego, a także rozważenie jej szerszego rozpowszechniania w ramach edukacji na uczelniach wyższych. Artykuł skupia się zwłaszcza na sytuacji osób zbierających pierwsze doświadczenia zawodowe i na tej podstawie zawiera postulat wprowadzenia nowych rozwiązań do edukacji uniwersyteckiej. Rozważania uwzględniają płaszczyzny praktyki stosowania prawa, a także prawnosocjologiczną. W przedmiotowym artykule zasięg badań skupiony jest na Polsce, lecz pojawiają się także aspekty porównawcze. Metodologia badawcza opiera się na metodzie badań niereaktywnych, polegającej na analizie treści i istniejących informacji takich jak studia literatury, odnoszącej się do obszaru badawczego oraz oficjalnych danych statystycznych
Gospodarstwa opiekuńcze jako innowacyjna forma usług społecznych na obszarach wiejskich
Get PDFCare farms represent an innovative form of combining agricultural activity with social services, which is gaining importance in the context of the multifunctional development of rural areas and support for seniors, lonely people or those in difficult life situation. The article focuses on two aspects: the essence of care farms, their functioning and their impact on improving the quality of life of participants; the possibilities of implementing this model in Polish conditions. The development of the idea of care farms is discussed using examples of case studies from selected European countries. Particular attention is paid to the possibility of implementing the model in domestic conditions, using the example of the Kuyavian-Pomeranian Voivodeship, which is a pioneer in implementing the idea of care farms in Poland and where the first pilot projects were carried out. To achieve the aim of the work, research methods included literature studies, descriptive method and the results of a focus group study conducted among service beneficiaries and care farm owners. The research results indicate growing interest in this form of activity and the significant potential of agricultural farms for the development of care services as a tool for social integration and counteracting social exclusion, as well as their role in the social support system as social innovations at the interface of agriculture and care. In Poland, care farms can become an important element of sustainable rural development and can be a response to socio-demographic challenges, offering unique benefits from contact with nature and participation in farm life, and providing an alternative to institutional forms of care.Gospodarstwa opiekuńcze stanowią innowacyjną formę łączenia działalności rolniczej z usługami społecznymi, która zyskuje na znaczeniu w kontekście wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich oraz wsparcia seniorów, osób samotnych czy znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej. W artykule skoncentrowano się na dwóch aspektach: istocie gospodarstw opiekuńczych, ich funkcjonowania i wpływu na poprawę jakości życia uczestników; możliwościach implementacji tego modelu w warunkach polskich. Rozwój idei gospodarstw opiekuńczych omówiono na przykładzie studiów przypadków wybranych krajów europejskich. Szczególną uwagę poświęcono możliwości implementacji modelu w warunkach krajowych na przykładzie województwa kujawsko-pomorskiego, które jest pionierem we wdrażaniu idei gospodarstw opiekuńczych w Polsce i tam też zrealizowane zostały pierwsze pilotażowe projekty. Do zrealizowania celu pracy jako metody badań wykorzystano studia literaturowe, metodę opisową oraz wyniki badania fokusowego przeprowadzonego wśród beneficjentów usług oraz właścicieli gospodarstw opiekuńczych. Wyniki badania wskazują na rosnące zainteresowanie tą formą działalności oraz na duży potencjał gospodarstw rolnych w kierunku rozwoju usług opiekuńczych jako narzędzia integracji społecznej i przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu, a także na ich rolę w systemie wsparcia społecznego jako innowacji społecznych na styku rolnictwa i opieki. Na gruncie polskim gospodarstwa opiekuńcze mogą stać się ważnym elementem zrównoważonego rozwoju wsi oraz mogą być odpowiedzią na wyzwania społeczno-demograficzne, oferują bowiem unikalne korzyści płynące z kontaktu z naturą i uczestnictwa w życiu gospodarstwa rolnego oraz stanowią alternatywę dla instytucjonalnych form opieki
Nowa fala migracji edukacyjnej do Polski. Profil społeczno-kulturowy studentów z Afryki Subsaharyjskiej w Lublinie
Get PDFThe article addresses the topic of a new wave of educational migration to Poland, focusing on the influx of students from Sub-Saharan Africa to Lublin, one of the country’s main academic centres. This phenomenon is analysed in quantitative terms, based on statistical data and the results of a survey. Between 2019 and 2022, there was a marked increase in the number of students from this region, with a particular preference for non-public universities and practical courses. The results indicate that the dominant group are young women from families with relatively high educational capital and aspirations related to academic mobility. Lublin is characterised by a high concentration of nationalities – nearly 80% of the surveyed students come from Zimbabwe, which distinguishes the local academic environment from the more diverse centres of Western Europe in this respect. The article highlights the importance of the analysed phenomenon for the development of intercultural education in Poland and the need to reflect on integration and adaptation challenges in the context of the growing presence of sub-Saharan students in Polish higher education.W artykule podjęto temat nowej fali migracji edukacyjnej do Polski, koncentrując się na napływie studentów z Afryki Subsaharyjskiej do Lublina, jednego z głównych ośrodków akademickich w kraju. Zjawisko to analizowane jest w wymiarze ilościowym, w oparciu o dane statystyczne oraz wyniki badania ankietowego. W latach 2019–2022 odnotowano wyraźny wzrost liczby studentów z tego regionu, przy czym szczególnie często wybierali oni uczelnie niepubliczne oraz kierunki o profilu praktycznym. Uzyskane wyniki wskazują, że dominującą grupę stanowią młode kobiety, wywodzące się z rodzin o relatywnie wysokim kapitale edukacyjnym i aspiracjach związanych z mobilnością akademicką. Charakterystyczna dla Lublina jest wysoka koncentracja narodowościowa – blisko 80% badanych studentów pochodzi z Zimbabwe, co odróżnia lokalne środowisko akademickie od bardziej zróżnicowanych pod tym względem ośrodków Europy Zachodniej. W artykule podkreślono znaczenie analizowanego zjawiska dla rozwoju edukacji międzykulturowej w Polsce oraz potrzebę refleksji nad wyzwaniami integracyjnymi i adaptacyjnymi w kontekście rosnącej obecności studentów subsaharyjskich w polskim szkolnictwie wyższym