University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Rozpoznanie sprawy cywilnej na posiedzeniu zdalnym oraz dowód z zeznań świadka na odległość wobec realizacji naczelnych zasad postępowania i postulatu szybkości postępowania na gruncie nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 7 lipca 2023 r.
Get PDFWith the amendment of the Civil Procedure Code of 7 July 2023, the legislator decided that remote hearings will be permanently implemented into the Civil Procedure Code. Thus, as of 14 March 2024, parties are able to participate in a hearing in the building of the court holding the proceedings, which is the principle, as well as on the basis of an order of the presiding judge using technical devices while outside the court building or in the building of another court. Such fundamental amendments require analysis in terms of their compliance with the supreme principles of civil procedure, i.e. publicity, equality, directness, orality and efficiency of proceedings, which is a postulate. The possibility of hearing a civil case remotely and taking evidence from witnesses remotely reinforces the implementation of the supreme principles of the procedure. However, it is crucial that the rules are properly applied in practice and that the technical problems that arise when connecting to the court are handled accordingly.Nowelizacją Kodeksu postępowania cywilnego z dnia 7 lipca 2023 r. ustawodawca zdecydował, że rozprawy zdalne zostaną na stałe wprowadzone do Kodeksu postępowania cywilnego. Tym samym od 14 marca 2024 r. strony mogą wziąć udział w posiedzeniu w budynku sądu prowadzącego postępowanie, co stanowi zasadę, a także na podstawie zarządzenia przewodniczącego przy użyciu urządzeń technicznych, przebywając poza budynkiem sądu albo w budynku innego sądu. Tak fundamentalne zmiany wymagają analizy pod kątem ich zgodności z naczelnymi zasadami postępowania cywilnego, tj. jawności, równości, bezpośredniości, ustności oraz sprawności postępowania, która ma charakter postulatu. Możliwość rozpoznania sprawy cywilnej na odległość i przeprowadzenia dowodu ze świadków na odległość wzmacnia realizację naczelnych zasad postępowania. Kluczowe jest jednak właściwe stosowanie przepisów w praktyce i odpowiednie rozwiązywanie problemów technicznych pojawiających się przy połączeniu z sądem
Kodeks etyki w zawodzie policjanta jako sposób kształtowania relacji między policją a społeczeństwem obywatelskim
Get PDFPolice work takes place in concrete social conditions. In order to perform its functions effectively, the Police Force must strive to be as credible as possible. This also stems from the understanding of the police in contemporary society, which is anchored in the European Code of Police Ethics. The paper discusses the current challenges of formulating a code of ethics in the police profession in terms of building a relationship between the police and civil society. It is based on the current discussions in the European context and the challenges arising from the updating of the Code of Ethics of Police Officer in the Slovak Republic. In the context of shaping the relationship between the police and civil society, it focuses on the elements of virtue ethics implemented in the ethical document and the aspect of the credibility of the Police Force against the background of the update of the Code of Ethics of Police Officer.Praca policji odbywa się w konkretnych warunkach społecznych. Aby skutecznie wykonywać swoje funkcje, siły policyjne muszą dążyć do jak największej wiarygodności. Wynika to również z rozumienia policji we współczesnym społeczeństwie, które jest zakotwiczone w Europejskim Kodeksie Etyki Policyjnej. W artykule omówiono obecne wyzwania związane z formułowaniem kodeksu etycznego w zawodzie policjanta w kontekście budowania relacji między policją a społeczeństwem obywatelskim. Autorka opiera się na aktualnych dyskusjach w kontekście europejskim i wyzwaniach wynikających z aktualizacji Kodeksu Etyki Funkcjonariusza Policji w Republice Słowackiej. W kontekście kształtowania relacji między policją a społeczeństwem obywatelskim koncentruje się na elementach etyki cnót wdrożonych w dokumencie etycznym oraz na aspekcie wiarygodności sił policyjnych na tle aktualizacji Kodeksu Etyki Funkcjonariusza Policji
Społeczne, przestrzenne i ekonomiczne czynniki przemocy domowej. Przypadek województwa wielkopolskiego (Polska)
No full textIntroduction: Research into domestic violence within the socioeconomic and spatial context remains underdeveloped despite the significance of this phenomenon.Research Aim: This study aimed to identify social, economic, and spatial risk factors for domestic violence in the districts of the Wielkopolska Voivodeship between 2018 and 2022.Research Method: The study utilized data from the Blue Card procedure. The analyses were grounded in Spearman's rho correlation coefficient, with the number of initiated procedures as the dependent variable.Results: The results indicate significant relationships between domestic violence and socioeconomic and spatial factors, including the level of urbanization, the level of feminization, the number of marriages, and indicators of disorganization related to the economic condition of the family.Conclusion: The referenced research contributes to existing knowledge on the determinants of domestic violence, which is crucial for planning effective preventive measures.Wprowadzenie: Badania nad przemocą domową w kontekście społeczno-ekonomicznym i przestrzennym pozostają niedostatecznie rozwinięte, pomimo znaczenia tego zjawiska.Cel badań: Celem niniejszego badania było zidentyfikowanie społecznych, ekonomicznych i przestrzennych czynników ryzyka występowania przemocy domowej w powiatach województwa wielkopolskiego w latach 2018–2022.Metoda badań: Badanie wykorzystało dane z procedury Niebieskiej Karty. Analizy przeprowadzono w oparciu o współczynnik korelacji rho Spearmana, z liczbą wszczętych procedur jako zmienną zależną.Wyniki: Uzyskane wyniki wskazują na istotne zależności między przemocą domową a czynnikami społeczno-ekonomicznymi i przestrzennymi, takimi jak stopień urbanizacji, poziom feminizacji, liczba zawartych małżeństw oraz wskaźniki dezintegracji związane z kondycją ekonomiczną rodziny.Wnioski: Przeprowadzone badanie wnosi wkład do istniejącej wiedzy na temat uwarunkowań przemocy domowej, co ma kluczowe znaczenie dla planowania skutecznych działań prewencyjnych
Sztuczna inteligencja w percepcji i doświadczeniach studentów uczelni pedagogicznej
No full textIntroduction: The explosive growth of ChatGPT in 2022 has resulted in the terms “ChatGPT” and “AI” (artificial intelligence) becoming almost synonymous in popular perception and everyday speech.Research Aim: Identification of knowledge and experiences of students from a pedagogical university related to Artificial Intelligence.Research Method: Diagnostic survey using an electronic survey questionnaire.Results: The survey participants had a broad understanding of the concept of AI. They most often identified it with technology (50.00%). The most common use of AI was generating and working with text (51.35%). All of participants had contact with AI, but 15% had not used it. Most of them encountered it for the first time in the media (52.50%), and they most often gained knowledge about AI from the Internet (76.25%). The largest number of students using AI tools (66.18%) indicated text generators, of which 84.44% were ChatGPT. The participants are supporters of using AI in educational institutions, but most of them did not even know the university guidelines regarding the use of AI in education and declared that they were not interested in them. More than half of the participants believed that using AI tools to complete tasks and exams constitutes cheating or plagiarism and is morally wrong.Conclusions: Attention should be paid to the appropriate preparation of future teachers for the use of AI in their professional work, including this technology in educational programs, while emphasizing ethical and moral issues.Wprowadzenie: Lawinowy wzrost popularności ChatPGT w 2022 roku spowodował, że w powszechnym odbiorze oraz mowie potocznej chat ten i sztuczna inteligencja stały się niemal określeniami synonimicznymi.Cel badań: Poznanie wiedzy i doświadczeń studentów uczelni pedagogicznej związanych ze sztuczną inteligencjąMetoda badań: Sondaż diagnostyczny z wykorzystaniem elektronicznego kwestionariusza ankietyWyniki: Badane osoby szeroko rozumiały pojęcie sztucznej inteligencji (AI). Najczęściej identyfikowały ją z technologią (50,00%). Najczęściej wymienianym przez badanych zastosowaniem AI było generowanie tekstu i praca z nim (51,35%). Wszyscy mieli styczność z AI, ale 15% z niej nie korzystało. Większość badanych po raz pierwszy zetknęła się z nią w mediach (52,50%), zaś wiedzę o AI czerpali najczęściej z Internetu (76,25%). Najwięcej osób korzystających z narzędzi AI (66,18%) wskazywało generatory tekstów, z czego 84,44% ChatGPT. Badani są zwolennikami wykorzystania AI w placówkach oświatowych, jednak większość z nich nie znała nawet wytycznych uczelni odnośnie wykorzystania AI w dydaktyce i deklarowała, że nie interesowała się nimi. Ponad połowa badanych była zdania, że używanie narzędzi AI do wykonywania zadań i egzaminów stanowi ściąganie lub plagiat i jest moralnie złe.Wnioski: Należy zwrócić uwagę na odpowiednie przygotowanie przyszłych nauczycieli do wykorzystania AI w pracy zawodowej, włączając tę technologię do programów kształcenia, jednocześnie kładąc nacisk na kwestie etyczno-moralne
Zmarł Profesor Janusz Siatkowski - polonista i slawista
Get PDFThe text presents the profile of Professor Janusz Siatkowski, a Polish and Slavic philologist, and his connections with the Lublin linguistic community.W tekście zaprezentowano sylwetkę Profesora Janusza Siatkowskiego - polonisty i slawisty i jego związki z lubelskim środowiskiem językoznawczym
Werbalizując nieracjonalne – wiara w czarownice w dialektach szaryskich
Get PDFThe analysis of dialectal communication from the Šariš dialects area reveals that belief in the existence and influence of witches and witchcraft was once prevalent and deeply rooted among the local population. This belief, comparable to contemporary beliefs in paranormal phenomena, represents a paranormal belief that historically helped individuals cope with unexpected events and provided a secondary control over challenging situations when primary control was unattainable. The paper identifies the common ground shared by paranormal beliefs in witches, conspiracy theories, and rumours. Detailed research into dialectal expressions aims to identify linguistic features that affirm the truthfulness and credibility of such beliefs. The paper also investigates how the argumentum ad populum fallacy and epistemic modality are employed to enhance the perceived credibility of information. Special emphasis is placed on the phenomenon of bewitchment and its linguistic articulation. In conclusion, paranormal beliefs about supernatural forces, such as witches and witchcraft, were once driven by strong extra-linguistic motivations and characterized by distinct linguistic forms in Šariš dialects, prefiguring contemporary manifestations of conspiracy theories and various forms of disinformation.Analiza dialektów szaryskich pokazuje, iż wśród miejscowej ludności występowała niegdyś powszechna i głęboko zakorzeniona wiara w istnienie czarownic i czarów oraz w ich wpływ na ludzi. Przekonania te można uznać za wiarę w zjawiska paranormalne, która pomagała w radzeniu sobie z nieprzewidywanymi zdarzeniami i zapewniała pewien stopień kontroli nad sytuacją, gdy pełna kontrola nie była możliwa. W artykule identyfikuje się płaszczyznę wierzeń, wspólną dla wiary w czarownice, teorie spiskowe i plotki. Dzięki szczegółowym badaniom wyrażeń dialektalnych można identyfikować cechy językowe potwierdzające prawdziwość takich przekonań. W artykule zwraca się także uwagę na to, w jaki sposób błąd argumentum ad populum i modalność epistemiczna zwiększają rzekomą wiarygodność informacji. Szczególny nacisk położono na zjawisko rzucania czarów i jego językowe przejawy. Paranormalne przekonania co do działania sił nadprzyrodzonych, takich jak czarownice i czary, były niegdyś wzmacniane poprzez silne motywacje pozajęzykowe, a w dialektach szaryskich charakteryzowały się odrębnymi formami językowymi, co można uznać za wcześniejszą formę współczesnych teorii spiskowych i różnych form dezinformacji
Pojęcie i miejsce pragmatyki w koncepcji integralnego opisu języka Jurija Derenikowicza Apresjana
Get PDFThe article examines the concept of pragmatics in the work of Yuriy Derenikovich Apresyan, situating it within the broader framework of semiotic theory. It explores the definitional evolution of pragmatics in Apresyan’s writings, tracing its initial alignment with the perspective of Charles Morris, which linked pragmatics to the relationship between linguistic expressions and their interpreters. In his later works, Apresyan shifted his understanding of pragmatics, redefining it as the attitude of the speaker to reality, to the content of the utterance, and to the addressee, encoded in language. The discussion highlights the role of pragmatics within Apresyan’s theory of integrated linguistic description, developed through extensive lexicographical, semantic, and syntactic research. The analysis focuses on linguistic markers of pragmatic information, the judgments speakers make regarding pragmatic aspects of signs, and the lexicographically relevant mechanisms underpinning these processes.Autor omawia rozumienie pragmatyki w pismach Jurija D. Apresjana, umieszczając to pojęcie na tle koncepcji semiotycznych. Przedstawia ponadto ewolucję poglądów lingwisty w interesującym obszarze. Początkowo, podobnie jak Charles Morris, uczony łączył pragmatykę z badaniami relacji wyrażeń językowych do ich interpretatorów. Kolejne prace Apresjana przyniosły zmianę tej perspektywy. Badacz zaczął pojmować pragmatykę jako utrwalony w języku stosunek nadawcy do rzeczywistości, treści swojego przekazu i odbiorcy. Artykuł zawiera omówienie roli pragmatyki w ramach teorii integralnego opisu języka, która została zaproponowana przez Apresjana jako efekt jego długoletnich badań leksykograficznych, semantycznych i składniowych. Analizowane są również językowe wykładniki informacji pragmatycznej, rodzaje ocen nadawcy w stosunku do aspektów pragmatycznych znaku oraz mechanizmy pragmatyczne istotne z leksykograficznego punktu widzenia
Okrucieństwo w dawnej polszczyźnie – pojęcie, wartość – na podstawie rzeczowników okrucieństwo, okrutność
Get PDFThe article explores the understanding and evaluation of the Polish cultural concept of okrucieństwo (cruelty) in the period from Old Polish to the end of the Middle Polish era. The study is based on contextual uses of two lexemes expressing that concept: okrutność i okrucieństwo. The data consist of exemplifications from dictionaries and corpora of historical texts. The meaning of the concept of okrucieństwo in previous times was an inclination to inflict suffering and its realisation in deeds. The concept was stable at that time; the first traces of an extension of its meaning only appeared at the end of the Middle Polish period, when animals (apart from people) began to be perceived as objects of cruelty. Cruelty was evaluated negatively, exposed in texts in various ways, including by placing it among other negative concepts, by adding negative epithets, or by including horrifying content. The concept was unequivocally negatively evaluated throughout the period under study and remains so to this day; deviations from this evaluation have been completely exceptional, and therefore can be considered a universal anti-value.Artykuł stanowi próbę odtworzenia pojmowania i wartościowania okrucieństwa w okresie od staropolszczyzny do końca doby średniopolskiej na podstawie kontekstowych użyć dwóch reprezentujących pojęcie leksemów – okrutność i okrucieństwo. Materiał badawczy stanowią egzemplifikacje z odpowiednich słowników i korpusów tekstów historycznych. Sensem pojęcia okrucieństwo w dawnych czasach było zadawanie cierpienia, widziane jako skłonność człowieka i jej realizacja w czynach. Pojęcie było w tym czasie stabilne, jego ewolucja, a raczej jej pierwszy ślad, nastąpiła dopiero pod koniec doby średniopolskiej – było to rozszerzenie sensu – jako obiekty okrucieństwa zaczęto postrzegać nie tylko ludzi (jak wcześniej), ale i zwierzęta. Z pojmowaniem okrucieństwa łączyła się jego ujemna aksjologizacja eksponowana w tekstach na różne sposoby, m.in. przez umieszczanie go pośród innych pojęć negatywnie wartościowanych, opatrywanie negatywnymi epitetami, czy epatowanie grozą. Pojęcie było przez cały badany okres oceniane jednoznacznie negatywnie i tak jest do dzisiaj, odstępstwa od takiej oceny były zupełnie wyjątkowe, a zatem można je uznać za uniwersalną antywartość
