University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Reakcje emocjonalne oraz radzenie sobie w sytuacjach trudnych w świetle wskazań nauczycieli szkół podstawowych
No full textIntroduction: In today's school, the changes that are taking place in society are being felt acutely. Nowadays, the number of students with various special educational needs who come to school has increased significantly. There are students with disabilities or children of foreigners who experience long-term burden of (untreated) disease. Teachers face many difficult situations, which involves emotional engagement. They have to make decisions about how to react to the stress they themselves are experiencing. If these ways of reacting allow them to solve the problem, there is an increase in their professional skills. In contrast, focusing on emotions and avoiding problems limits their professional development.Research Aim: The main objective of the study was to investigate emotions and response strategies to difficult situations, as indicated by elementary school teachers. Method: The study employed a quantitative strategy, using a diagnostic survey method. The surveyed teachers (100 individuals) were asked to indicate frequently and most frequently experienced emotions and ways they responded to difficult situations (a Likert scale was used here).Results: The analysis of the results was based on the transactional theory of stress (Lazarus & Folkman). The data obtained show that teachers most often indicated experiencing positive emotions, such as empathy and curiosity. They less often chose emotions indicating a sense of threat or indifference, and only occasionally emotions related to a sense of harm or loss. Respondents indicated that they use problem-solving-oriented strategies in stressful situations, most often in the form of seeking support and cooperation.Conclusions: The emotions associated with difficult situations at school most often indicated by teachers are positive. They lead to the search for solutions, which supports their professional development. Respondents also point to deficiencies in classroom equipment and salaries. The results of the study are to be used to organize support for teachers to work in diverse inclusive education classrooms.Wprowadzenie: We współczesnej szkole odczuwa się zmiany, jakie zachodzą w społeczeństwie. Obecnie do szkoły częściej trafiają uczniowie z różnymi specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Są uczniowie z niepełnosprawnościami, przewlekle chorzy, dzieci cudzoziemców. Nauczyciel staje przed wieloma trudnymi sytuacjami, co wiąże się z emocjami. Musi podejmować decyzje dotyczące sposobu reakcji na przeżywany stres. Jeśli pozwalają mu one na rozwiązanie problemu, to następuje u niego podniesienie kwalifikacji zawodowych. Natomiast skupienie się na emocjach i unikanie problemów ogranicza jego rozwój profesjonalny.Cel badań: Głównym celem badań było zbadanie emocji oraz podejmowanych strategii reakcji na sytuacje trudne wskazywanych przez nauczycieli szkół podstawowych. Metoda badań: W badaniu zastosowano strategię ilościową, wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Poproszono badanych nauczycieli (100 osób) o wskazanie często i najczęściej przeżywanych emocji oraz sposobów reakcji na sytuacje trudne (zastosowano tu skalę Likerta).Wyniki: Analizy wyników dokonano w oparciu o transakcyjną teorię stresu Lazarusa i Folkman. Uzyskane dane pokazują, że nauczyciele najczęściej wskazywali na doświadczanie emocji pozytywnych, jak empatia i zaciekawienie, rzadziej wybierali emocje wskazujące na poczucie zagrożenia lub obojętności, sporadycznie na emocje związane z poczuciem krzywdy lub straty. Badani wskazywali, że w sytuacjach stresowych stosują strategie nakierowane na rozwiązywanie problemów, najczęściej mają one charakter poszukiwania wsparcia i współpracy. Wnioski: Najczęściej wskazywane przez nauczycieli są emocje pozytywne, które wiążą się z trudnymi sytuacjami w szkole. Prowadzą one do poszukiwania rozwiązań sytuacji trudnych, co wspiera rozwój profesjonalny nauczycieli. Badani wskazują na braki w wyposażeniu klas i wynagrodzeniu. Wyniki badań mają posłużyć do organizowania wsparcia nauczycieli w pracy w zróżnicowanych klasach edukacji włączającej
Rola empatii w kształtowaniu postaw społecznych – wybrane obrazy chłopów w XIX-wiecznej literaturze rosyjskiej
Get PDFThe methodological basis in this article is the phenomenon of empathy. This concept is proving to be a useful tool for literary studies, as well as becoming an increasingly important aspect in historical sciences. On the basis of an analysis of literary texts, which are historical images of human thought and sensibility, a picture of empathetic attitudes towards the peasant stratum in 19th century Russia is outlined. The literary writers show in their texts the gradual evolution of sensitivity towards the peasants – from indicating the possibility to empathize with them, to showing exemplary attitudes of representatives of the aristocracy, to full identification with representatives of the peasant layer. The literary analysis makes it possible to see the correlation between growing social empathy and democratic changes in the state.Podstawą metodologiczną w niniejszym artykule jest zjawisko empatii. Pojęcie to okazuje się użytecznym narzędziem do badań literaturoznawczych, jak też staje się coraz ważniejszym aspektem w naukach historycznych. Na podstawie analizy tekstów literackich, które są historycznym obrazem myśli i wrażliwości ludzkiej, zostaje zarysowany obraz empatycznych postaw wobec warstwy chłopskiej w XIX-wiecznej Rosji. Literaci ukazują w swoich tekstach stopniową ewolucję wrażliwości wobec chłopów – od wskazania możliwości do empatyzowania z nimi, przez ukazywanie wzorcowych postaw przedstawicieli arystokracji, aż do pełnej identyfikacji z przedstawicielami warstwy włościańskiej. Analiza literacka pozwala dostrzec korelację między rosnącą empatią społeczną i demokratycznymi przemianami w państwie
Przestrzenie chłopskie. Zmieniające się postrzeganie przestrzeni w XIX–XX w. na Wę-grzech
Get PDFPeasant chronicles from the early 19th century are quite rare, and a corpus written over several generations is almost unique in Hungary. The records of the Gyüker family of Külsőbőcs (today Bőcs, Borsod-Abaúj-Zemplén county), written over four generations with varying intensity, cover the period between 1787 and 1944, a century and a half. With the help of this source material, I am trying to answer the question of how the transformation of the world and the way of seeing the world began in the villages, especially among the peasants. How did they show signs of globalization? How did different generations, in their memories and then in their contemporary records, see their own immediate and wider environment? How did they see events and changes in the country and the world from this perspective? I will also compare the records with peasant, pastoral and educational sources from other regions to see how generalizable the main changes observed in the Gyöker family are.Kroniki chłopskie z początku XIX w. są dość rzadkie, a zbiór zapisów sporządzonych przez kilka pokoleń jest niemal unikalny na Węgrzech. Zapisy rodziny Gyüker z Külsőbőcs (dzisiejszy Bőcs, komitat Borsod-Abaúj-Zemplén), sporządzane z różną intensywnością przez cztery pokolenia, obejmują okres od 1787 do 1944 r., czyli półtora wieku. Korzystając z tych materiałów źródłowych, próbuję odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób transformacja świata i sposób postrzegania świata rozpoczęły się na wsi, zwłaszcza wśród chłopów. Jak przejawiała się globalizacja? Jak różne pokolenia, w swoich wspomnieniach, a następnie we współczesnych zapisach, postrzegały swoje najbliższe i dalsze otoczenie? Jak postrzegali wydarzenia i zmiany w kraju i na świecie z tej perspektywy? Porównam również zapisy z źródłami chłopskimi, pasterskimi i edukacyjnymi z innych regionów, aby sprawdzić, na ile można uogólnić główne zmiany zaobserwowane w rodzinie Gyöker
„Sławetni panowie wójtowie” ekonomii szawelskiej w XVII w. – elita kulturalna chłopów i mieszczan?
Get PDFMost of the mayors (Pol. wójt) were wealthy individuals who, however, originated from peasant or urban backgrounds. Some also had noble ancestry, such as the mayor from Joniškis, Renald K. Łukoski, and the mayors of Šilėnai and Ramulėnai, Gregorz Juchniewich, etc.). For their service, they received a volok of land exempt from taxes. Thus, the mayors belonged to the socio-economic elite of villages and towns. Kinship ties, friendship, and neighborly relations allowed the office of 'mayor of rural commune' or town to be maintained for a long time (even for several generations). Close relations with the administration of Šiauliai economy enabled them to influence not only the peasants but also certain administrative decisions. Mayors and benchers acted as intermediaries between the village and the manor. The duties of the mayor according to the law from 1649 (reiterated almost in the same wording in 1657) were as follows: to ensure that the subjects lived in the holy Catholic faith and piety, to protect royal properties and estates, to grant vacant plots of land to peasants who were to pay rent, and to oversee the vacant plots. The village heads were also required to participate in court proceedings at the manor. Sources indicate, however, that the influence of the mayors was conditioned by one more factor – their education or ability to read and write. This phenomenon can be observed from the first half to the end of the 17th century (they could even write in Cyrillic, although they usually wrote in the Latin alphabet). The mayors consistently signed their names 'in their own hand' on various documents, tax registers, etc. It can be assumed that the ability to read and write enabled the village heads to actively participate in court matters (which was their obligation according to the manor law), to collect and establish taxes, to represent the interests of the subjects of Šiauliai economy in disputes and conflicts with the administration, with the tenants of the economy, and even with the king, in higher courts (e.g., the Treasury Tribunal of the Grand Duchy of Lithuania), as well as to draft petitions.Większość wójtów stanowili ludzie zamożni, którzy wywodzili się jednak ze środowiska chłopskiego lub miejskiego. Czasem mieli także szlacheckie pochodzenie (wójt janiszski Renald K. Łukowski, wójt Szylan i Ramulan Gregorz Juchniewicz itp.). Za swoją służbę otrzymywali włókę ziemi zwolnionej od podatków. Wójtowie należeli zatem do elity społeczno-gospodarczej wsi i miast. Więzi pokrewieństwa, przyjaźń i sąsiedztwo umożliwiały utrzymanie urzędu „wójta wołosnego” lub miejskiego przez długi czas (nawet przez kilka pokoleń). Ścisłe stosunki z administracją ESz pozwalały wpływać nie tylko na chłopów, ale także na niektóre decyzje administracji. Wójtowie i ławnicy byli pośrednikami między wsią a dworem. Obowiązki wójta według ustawy z 1649 r. (powtórzone prawie w tym samym brzmieniu w 1657 r.) były następujące: zapewnienie, aby poddani żyli w św. wierze katolickiej i pobożności, ochrona posiadłości i majątków królewskich, przekazywanie pustych włok na własność chłopom, którzy mieli płacić czynsz, pilnowanie pustych włok. Wójtowie musieli też brać udział w sądach we dworze. Źródła podają jednak, że wpływ wójtów był uwarunkowany jeszcze jednym czynnikiem – ich wykształceniem lub umiejętnością czytania i pisania. Zjawisko to obserwuje się od I połowy do końca XVII w. (mogli pisać nawet cyrylicą, chociaż zwykle pisali alfabetem łacińskim). Wójtowie trwale podpisywali się „własną ręką” na różnych dokumentach, rejestrach podatkowych itp. Można przypuszczać, że umiejętność czytania i pisania wójtów pozwoliła im brać czynny udział w sprawach sądowych (był to ich obowiązek zgodnie z ustawą dworską), pobierać i ustalać podatki, reprezentować interesy poddanych ESz w sporach i konfliktach z administracją, z dzierżawcami ekonomii, a nawet z królem, w sądach wyższych (np. Trybunał Skarbowy WKL), a także do spisywania suplik
Rodzime origo gentis w norweskim dziejopisarstwie epoki nowożytnej (XVI–XVII w.)
Get PDFWorks on the new Nordic history in sixteenth century was focused primarily on helping modern readers acquaint themselves with medieval texts, mainly the Heimskringla by Snorri Sturlusson (13th c.). It was due to the fact that Norse sagas were written in the Old Norse, norrønt, at that time already forgotten. The translations to Danish-Norwegian were produced by Mattis Størssøn and Peder C. Friis. In this way modern scholars were able to study a version of ethnogenetic theory illustrating the descent of Norwegian kings from Odin. Both scholars slightly modified the translations. In their independent works presenting the topographical description of Norway with short historical introductions, Absalon Beyer and Friis ignored Snorris vision, pointing rather at eponym Nor, only briefly mentioned in some sources. The 17th-century scholar world in Denmark-Norway familiarized itself with Prologue to Snorri’s Edda and short, entirely focused on Norwegian ethnogenesis in the texts in the manuscript Flatøybok (14th c.). This became an inspiration to historians working at the end of the century, first and foremost Thormod Torfæus. In his book Historia Rerum Norvegicarum he presented a vision of Norwegian origins as a process of creating the people through the amalagamation of four groups: the Giants (Noah’s offspring), first group of the Goths, then Odin and his Æsir (using euhemerism the historian saw them all as humans), and second group of the Goths, led by Nor, succesively arriving at Scandinavia.W XVI w. praca nad nową historią Norwegii skupiła się na udostępnianiu średniowiecznych sag, głównie Heimskringli Snorri Sturlussona (XIII w.) współczesnemu czytelnikowi. Było to konieczne ze względu na fakt, iż teksty sag powstały w języku norrońskim, w czasach nowożytnych praktycznie zapomnianym. Powstały wówczas przekłady sag na język duńsko-norweski Mattisa Størssøna oraz Pedera C. Friisa. W tych tekstach uczeni norwescy mogli zapoznać się z wersją etnogenezy, czyli wywodem władców norweskich od potomków Odyna. Oba przekłady były nieznacznie modyfikowane, a niezależne prace Absalona Beyera oraz Friisa, mające charakter opisu topograficznego Norwegii z historycznym wstępem, w ogóle od wersji Snorriego abstrahowały, sięgając po wzmiankowanego w niektórych źródłach eponima Nora. Poznanie w XVII w. pozostałych tekstów (w tym prologu do Eddy Snorriego) oraz krótkich, w całości poświęconych etnogenezie tekstów w rękopisie Flatøybok (XIV w.) zainspirowało historyków działających pod koniec tego stulecia. Był to przede wszystkim Thormod Torfæusa, który w swojej Historia Rerum Norvegicarum podjął próbę syntezy występujących w średniowieczu wersji. Stworzył koncepcję tworzenia ludu norweskiego w formie procesu „nawarstwiania” się kolejnych grup: olbrzymów (potomków Noego), pierwszej grupy Gotów, Odyna i Asów (stosując euhemeryzm, historyk uznał ich za ludzi) oraz drugiej grupy Gotów pod wodzą Nora kolejno przybywających do Skandynawii
Rosja wobec Polski w świetle publicystyki emigracyjnych „Wiadomości Polskich”
Get PDFThe article deals with Russia's attitude towards Poland in the light of the journalism of one of the most eminent journals of the Great Emigration, edited by two eminent figures of Polish culture, science and politics – Julian Klaczko and Walerian Kalinka – Wiadomości Polskie. The magazine painted a picture of Russia – Poland's eternal adversary. The governments of individual tsars may have differed in their methods of fighting Poles, some may have been even milder, but they invariably aimed at the same thing, namely the destruction of all manifestations of Polishness. It was not only the Russian state that was the enemy of the Poles, but the entire Russian nation, and this was practically without exception. For it was a struggle between two civilisations: the intellectually and morally highly developed Latin civilisation, whose foundation was the Catholic faith, and the barbaric Russian civilisation, formed under the influence of Mongol rule in Rus. The journal showed the specificity of the rule of Tsar Alexander II, proving that he was not at all a friend of Poland, which unfortunately the Poles themselves sometimes allowed themselves to be fooled by.Artykuł traktuje o stosunku Rosji wobec Polski w świetle publicystyki „Wiadomości Polskich”, jednego z najwybitniejszych pism Wielkiej Emigracji, redagowanego przez dwie znamienite postacie polskiej kultury, nauki i polityki – Juliana Klaczkę oraz Waleriana Kalinkę. Pismo kreśliło na swych łamach obraz Rosji – wiecznego przeciwnika Polski. Rządy poszczególnych carów mogły się różnić co do metod walki z Polakami, niektóre mogły być nawet łagodniejsze, ale niezmiennie dążyły do tego samego, czyli zniszczenia wszelkich przejawów polskości. Nie tylko państwo rosyjskie było wrogiem Polaków, ale cały naród rosyjski, i to praktycznie bez wyjątków. Była to bowiem walka między dwiema cywilizacjami: niezwykle rozwiniętą intelektualnie i moralnie cywilizacją łacińską, której fundamentem była wiara katolicka, i barbarzyńską cywilizacją rosyjską, ukształtowaną pod wpływem panowania mongolskiego na Rusi. W piśmie ukazywano specyfikę rządów cara Aleksandra II, udowadniając, że wcale nie był on przyjacielem Polski, na co niestety sami Polacy czasami dawali się nabierać
Kimmo Rentola, Finlandia kontra Stalin. Od wojny zimowej do zimnej wojny 1939–1950, Poznań 2024, Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o., ss. 303 [3]
Get PDFDiabeł i życie pozagrobowe w świetle fragmentów XIII-wiecznej cysterskiej księgi cudów z biblioteki opactwa cysterskiego w Kołbaczu
Get PDFThis article analyses the surviving fragments of a 13th-century Cistercian book of miracles from the library of the Cistercian abbey in Kołbacz, stored in the Archives of the Polish Academy of Sciences in Warsaw. These fragments are a source unknown in scholarly circulation, but important from the perspective of the culture and spirituality of the Cistercian Order. The article will address the issue of the devil, demons, the hereafter and the theme of the monks' struggle with demons. It will also try to indicate whether the visions of evil and supernatural forces contained in the surviving fragments fit into a broader context, consistent with Cistercian interpretation.W niniejszym artykule przeprowadzono analizę zachowanych fragmentów cysterskiej księgi cudów z XIII wieku z biblioteki opactwa cysterskiego w Kołbaczu, przechowywanych w Archiwum Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Fragmenty te są źródłem nieznanym w obiegu naukowym, a ważnym z perspektywy kultury i duchowości zakonu cystersów. W artykule zostanie poruszona problematyka diabła, demonów, zaświatów oraz wątek zmagań mnichów z demonami. W analizie zostanie również wskazane czy zawarte w zachowanych fragmentach wizje zła i sił nadprzyrodzonych wpisują się w szerszy kontekst, zgodny z cysterską wykładnią
Najem osób niewolnych w okresie starobabilońskim na przykładzie kobiet
Get PDFThe identification of various groups of hirelings in the Old Babylonian Period as far as their social status is concerned is not easy due to a very short formular of the contract of hire and the very simple way these persons are mentioned in them. As a result the only group with which it is possible are women, who appear in 45 contracts and who were slaves in 43 of them. This results from the lack of any mentions of their family relationships with anyone else. Women who were hired in these documents in spite of their small number can be studied both in long term, as well as short-term hires, in cases when the purpose is determined and when it is not. The essential thing is that thanks to the fact that they create a single compact group in legal sense the result of the analysis can be considered conclusive for the important question “What was the role of the unfree hired-women in the economy of the Old Babylonian Period?”In short one can assume that irrespectively of their gender the women paid a valued labor service, for which the hirer granted their owners an average pay taking into consideration also men. However, the conditions of the hire of women were adapted to their physical abilities. Thus they were hired much more rarely, and it was basically hire for about one month, and the purpose of hire was most often harvest. As a result one can assume that although the work performed by women in hire was a full value labor it was only supplementary to that of men which appear ca. 6 times more often in hire documents in this period.Identyfikacja różnych grup najemników pod względem statusu społecznego w okresie starobabilońskim jest utrudniona z powodu uproszczonego formularza kontraktu najmu oraz zbyt zdawkowego sposobu, w jaki byli oni opisywani. Jak się okazuje, jedyną grupą, w której jest to możliwe, są kobiety, które pojawiają się w 45 dokumentach, a które aż w 43 z nich były niewolnicami. Wskazuje na to brak wzmianki o związkach rodzinnych (patronim, matronim) tych osób. Kobiety najmowane opisane w tych dokumentach, mimo ich w sumie niewielkiej liczby, można ukazać zarówno w najmie krótko-, jak też długoterminowym, w sytuacjach, gdy cel ich transferu jest wskazany, jak też nie. Biorąc pod uwagę to, że tworzą one zwartą grupę pod względem prawnym, wyniki analizy tych dokumentów można uznać za miarodajne dla odpowiedzi na pytanie: „Jaka była rola niewolnych kobiet – najemniczek w gospodarce okresu starobabilońskiego”? W skrócie można powiedzieć, że mimo mniej korzystnych warunków fizycznych kobiety musiały świadczyć pełnowartościową pracę, za co najemca uiszczał średnią, także dla najmu mężczyzn, zapłatę. Jednocześnie też warunki najmu, przede wszystkim okres, na jaki dokonywano transferu – najczęściej jeden miesiąc – dostosowany był do warunków fizycznych tych osób. Wskazują na to także częstotliwość i cel najmu, którym najczęściej były żniwa, w których pracę kobiet wykorzystywano jako uzupełnienie deficytu męskiej siły roboczej, a kontrakty najmu kobiet są sześciokrotnie rzadsze
Sentiment d'appartenance et solastalgie : une lecture écocritique de « La seca » de Txani Rodríguez
No full textDer Beitrag enthält das Abstract ausschließlich in englischer Sprache.Grounded in Glenn Albrecht’s concept of solastalgia and sense of place theories, this article offers an ecocritical reading of Txani Rodríguez’s La seca [The Blight] (2024). By applying Timothy Clark’s ecocritical frameworks (2015, 2019), the analysis reveals how the novel transforms scientific abstractions (e.g., la seca disease, avocado monocultures) into visceral narratives of loss, bridging local and global ecological crises. The novel’s polyphonic structure exposes the socio-economic asymmetries driving environmental degradation and models a nuanced ecological ethics that resists reductive activism. La seca thus enlarges eco-fiction by revealing solastalgia as both symptom and catalyst in Spain’s rural Anthropocene.L'article contient uniquement le résumé en anglais