University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Pluralizm determinacyjny Nicolaia Hartmanna w kontekście założeń kompatybilizmu i libertarianizmu
No full textDer Artikel präsentiert die Philosophie der Freiheit von Nicolai Hartmann im Kontext ausgewählter Grundannahmen der Debatte zwischen Kompatibilismus und Inkompatibilismus. In Teil I diskutiere ich die grundlegenden Schwierigkeiten des Problems des freien Willens anhand der aktuellen Positionen. In Teil II stelle ich die libertäre Perspektive des Problems des freien Willens vor. Teil III befasst sich mit Hartmanns geschichteter Ontologie und zeigt die Annahmen seines Freiheitsbegriffs und seine Kritik an den Annahmen des Inkompatibilismus auf. Teil IV enthält eine Charakterisierung der Antinomie des freien Willens in Hartmanns Denken. Teil V ist eine Analyse des titelgebenden Konzeptes des determinativen Pluralismus (wir können nur dann von freiem Willen sprechen, wenn sich mindestens zwei Arten von Determination überlagern), dessen Gültigkeit durch die Analyse ausgewählter Texte Hartmanns sowie seiner früheren und aktuellen Arbeiten bestätigt wurde. In Teil VI überlege ich, ob es gerechtfertigt ist, Hartmann als Kompatibilisten zu bezeichnen, wenn sein Konzept des freien Willens sowohl über den Rahmen kompatibilistischer als auch inkompatibilistischer Positionen hinausgeht.determinativer Pluralismus; freier Wille; Nicolai Hartmann; Kompatibilismus; metaphysischer LibertarianismusThis paper is an attempt to present Nicolai Hartmann’s philosophy of freedom in the context of selected assumptions in the dispute between compatibilism and incompatibilism. Hartmann’s concept of freedom is based on his ontological theory of stratified reality. The multitude of strata of reality constitutes an ontological field for the category of determination, which affects the subject on many levels. An ontology of freedom rooted in the concept of determination could suggest that there cannot be any place for free will in such a structure. Hartmann, however, argues for the possibility of reconciling free will with numerous forms of determination, but above all for the necessity of the existence of relations between them for the possibility of the existence of free will. According to him, we can speak of free will only when at least two types of determination overlap. Such a view is defined as a concept of determinational pluralism.As Hartmann emphasises, deterministic monism can be a real threat to free will as much as indeterministic randomness, so he criticises ontological assumptions of indeterminism as unable to justify either negative or positive freedom. On the other hand, even the closeness of Hartmann’s deterministic ontology to the assumptions of compatibilists also prevents Hartmann from being unequivocally classified as a compatibilist. Considering this, I will try to show that Hartmann’s complex concept of freedom exceeds both classical positions and their assumptions and proposes an ontological and axiological argumentation for the subject’s autonomy. But not without some antinomies.Artykuł prezentuje filozofię wolności Nicolaia Hartmanna w kontekście wybranych założeń sporu między kompatybilizmem a inkompatybilizmem. W części I omawiam podstawowe trudności problemu wolnej woli za pomocą współczesnego podziału stanowisk. W części II prezentuję libertariańską perspektywę problemu wolnej woli. Część III dotyczy warstwowej ontologii Hartmanna i ukazuje założenia jego koncepcji wolności i krytykę założeń inkompatybilistycznych. Część IV zawiera charakterystykę antynomii wolnej woli w myśli Hartmanna. Część V stanowi analizę tytułowej koncepcji pluralizmu determinacyjnego (o wolnej woli możemy mówić tylko wtedy, gdy nakładają się na siebie co najmniej dwa rodzaje determinacji), której zasadność potwierdziła analiza wybranych tekstów Hartmanna oraz jego dawnych i aktualnych opracowań. W części VI rozważam, czy zasadne jest kwalifikowanie Hartmanna jako kompatybilisty, gdy jego koncepcja wolnej woli wykracza zarówno poza ramy stanowisk kompatybilistycznych i inkompatybilistycznych.
Procedury przyjęte w mechanizmie szybkiego reagowania w sprawach pracowniczych w umowie handlowej pomiędzy Stanami Zjednoczonymi, Meksykiem i Kanadą. Studium przypadków i lekcje dla Unii Europejskiej
Get PDFThe aim of this article is to discuss a sanction-based model of labour provisions in free trade agreements (FTAs) adopted by the United States, against the background of the EU “promotional model” focusing on dialogue and cooperation. Using the case study research method, the authors analyses the United States–Mexico–Canada Agreement (USMCA) cases and the procedures adopted in the Rapid Response Labour Mechanism (RRLM). The findings of this paper reveal, among other things, that most USMCA cases were successful. The article shows that the EU should enter FTA negotiations with hard provisions in the templates on the table and should stick to both the pre-ratification and post-ratification conditionality which could increase the enforceability of labour provisions in FTAs.Celem artykułu jest omówienie opartego na sankcjach modelu przepisów pracowniczych w umowach o wolnym handlu (FTAs) przyjętego w Stanach Zjednoczonych na tle unijnego „modelu promocyjnego”, koncentrującego się na dialogu i współpracy. Wykorzystując metodę badania przypadków, autorzy analizują kazusy wynikające z umowy o wolnym handlu między Stanami Zjednoczonymi, Meksykiem i Kanadą (USMCA) oraz procedury przyjęte w ramach mechanizmu szybkiego reagowania w sprawach pracowniczych (RRLM). Wyniki badań m.in. pokazują, że większość spraw w ramach USMCA zakończyła się sukcesem. W artykule wskazano, że Unia Europejska powinna przystępować do negocjacji umów handlowych z twardymi postanowieniami w projektach przedkładanych swoim partnerom oraz powinna trzymać się zarówno warunkowości przedratyfikacyjnej, jak i poratyfikacyjnej, ponieważ może to zwiększyć egzekwowalność postanowień dotyczących pracy w umowach o wolnym handlu
Idea Sieci Miast Kreatywnych UNESCO w kontekście miasta kreatywnego w dziedzinie „sztuka mediów”
Get PDFModern cities are looking for a direction of development using the inherent potential, resources, or heritage. Their competitiveness is also built through innovative solutions or engaging in various projects to create a comfortable and safe space for living. Creativity and culture are important in these circumstances, and appealing to the individual creativity of residents helps create a creative city (in which the creative and cultural industries sector is also developing). In this context, it is worth introducing the program of the UNESCO Creative Cities Network. Over the years, the network of international cooperation created gives inspiration and impetus to the development of many urban centers in different parts of the world. An interesting solution is the separate area of “media arts”, which is an attractive alternative for the development of creativity, culture and entrepreneurship in cities (including smaller centers), also thanks to the use of technological potential and the inclusion of various communities in urban processes.Współczesne miasta poszukują kierunku rozwoju, wykorzystując tkwiący w nich potencjał, zasoby czy dziedzictwo. Ich konkurencyjność budowana jest również przez nowatorskie rozwiązania bądź angażowanie się w rozmaite projekty, w celu stworzenia wygodnej i bezpiecznej przestrzeni do życia. Istotne w tych okolicznościach są kreatywność i kultura, a odwoływanie się do indywidualnej kreatywności mieszkańców pomaga tworzyć miasto kreatywne (w którym rozwija się także sektor przemysłów kreatywnych i kultury). W tym kontekście warto przybliżyć program Sieci Miast Kreatywnych UNESCO. Przez lata tworzona sieć międzynarodowej współpracy daje inspirację i impuls do rozwoju dla wielu ośrodków miejskich w różnych częściach świata. Ciekawym rozwiązaniem jest wyodrębniony obszar „sztuki mediów”, stanowiący atrakcyjną alternatywę dla rozwoju twórczości, kultury i przedsiębiorczości w miastach (także mniejszych ośrodkach), również dzięki wykorzystywaniu potencjału technologicznego i włączanie w procesy miejskie różnych środowisk
¿Soberanía tecnocientífica y ecos de la Guerra Fría? Política de compensación específica y ultracentrifugación de uranio en Brasil
Get PDFRecent reports from the International Atomic Energy Agency (IAEA) highlight the alignment of the agency’s interests with Brazil’s atomic energy program, emphasizing its professionalism, transparency, and receptiveness. However, IAEA inspections have not always been free from political tensions in Latin America, incidents reviewed here. If there was a historic transition in international governance and Brazilian sovereignty based on uranium enrichment, when and how did it occur? Documentary analyses allow us to infer that the period 2003-2004 was crucial for guaranteeing Brazil’s industrial property rights and normalizing diplomatic, defense and energy relations with the IAEA and the USA.Informes recientes del Organismo Internacional de Energía Atómica (OIEA) destacan la alineación de los intereses de la agencia con el programa de energía atómica de Brasil, enfatizando su profesionalismo, transparencia y receptividad. Sin embargo, las inspecciones del OIEA no siempre han estado libres de tensiones políticas en América Latina, incidentes que se analizan aquí. Si hubo una transición histórica en la gobernanza internacional y la soberanía brasileña basada en el enriquecimiento de uranio, ¿cuándo y cómo ocurrió? Los análisis documentales nos permiten inferir que el período 2003-2004 fue crucial para garantizar los derechos de propiedad industrial de Brasil y normalizar las relaciones diplomáticas, de defensa y energéticas con el OIEA y los Estados Unidos
Podejmowanie ryzyka i wyniki w szkole: badanie kontekstów rodzinnych, rówieśniczych i szkolnych
No full textIntroduction: There is little debate that risk-taking behaviors during adolescence, such as substance use and delinquency, can lead to deleterious outcomes.Research Aim: This study examines how risk-taking behaviors affect academic success and also considers the relative influence of the family, peer, and school contexts. Method: Using data from a nationally representative sample of high school seniors.Results: Females and males are shown to have similar patterns of risk-taking behaviors, although males do report higher rates of marijuana use and delinquent acts. However, risk-taking behaviors appear to be more influential upon males’ school performance, as compared to females. Additionally, the family and peer contexts yield greater influence upon females’ grade performance, while the school contextual factors appear to affect females and males in a similar manner. Family and peer contextual factors more readily affect males’ likelihood of pursuing a college degree. Conclusions: The gender and contextual patterns shown in the analyses suggest that the relationship between risk-taking and academic success is complex. The findings of this study, along with its implications, are discussed within the ecodevelopmental perspective.Wprowadzenie: Nie ulega wątpliwości, że ryzykowne zachowania w okresie dojrzewania, takie jak zażywanie substancji psychoaktywnych i przestępczość, mogą mieć szkodliwe skutki. Cel badań: Celem badania było sprawdzenie, w jaki sposób zachowania ryzykowne wpływają na sukcesy w nauce, a także uwzględnienie względnego wpływu kontekstu rodzinnego, rówieśniczego i szkolnego. Metoda badań: W badaniu tym wykorzystano dane pochodzące od reprezentatywnej próby uczniów ostatnich klas szkół średnich.Wyniki: Wykazano, że kobiety i mężczyźni wykazują podobne wzorce ryzykownych zachowań, chociaż mężczyźni częściej sięgają po marihuanę i popełniają przestępstwa. Jednakże zachowania ryzykowne wydają się mieć większy wpływ na wyniki chłopców w szkole niż dziewcząt. Ponadto kontekst rodzinny i rówieśniczy wywierają większy wpływ na wyniki dziewcząt w nauce, podczas gdy czynniki kontekstu szkolnego wydają się oddziaływać na dziewczęta i chłopców w podobny sposób. Czynniki rodzinne i rówieśnicze mają większy wpływ na prawdopodobieństwo podjęcia przez mężczyzn studiów wyższych. Wnioski: Analizy uwzględniające płeć i wzorce kontekstowe wskazują, że związek między podejmowaniem ryzyka a sukcesami w nauce jest złożony. Analiza wpływu i wzorce kontekstowe, że związek między ryzykiem a sukcesami w nauce jest uniwersalny
Elektroniczne postępowanie upominawcze – od nakazu do egzekucji sądowej
Get PDFThe topic of the article is electronic writ proceedings, which are one of the separate proceedings in the Polish civil procedure. The paper presents and discusses electronic writ of payment proceedings and enforcement proceedings conducted on the basis of an electronic enforceable title. The authors diagnosed and discussed the main problems related to electronic writ proceedings and enforcement proceedings conducted on the basis of an electronic title, and presented proposals for solving them. In their research, the authors used statistical data on electronic writ proceedings and data on enforcement proceedings conducted on the basis of an electronic enforceable title.Przedmiotem artykułu jest elektroniczne postępowanie upominawcze, które stanowi jedno z odrębnych postępowań w polskiej procedurze cywilnej. W opracowaniu przedstawiono i omówiono elektroniczne postępowanie upominawcze oraz postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego. Autorzy zdiagnozowali i omówili główne problemy związane z elektronicznym postępowaniem upominawczym oraz postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego, a także przedstawili propozycje ich rozwiązania. W swoich badaniach wykorzystali dane statystyczne dotyczące postępowania w sprawie nakazu zapłaty w trybie elektronicznym oraz dane dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie elektronicznego tytułu wykonawczego
The Gambling Market and Its Taxation in Poland and Selected Countries
Get PDFTheoretical background: The gambling market is a multifaceted socioeconomic phenomenon that integrates entertainment, risk, legal regulation, and fiscal policy. Its controversial nature stems from its potential social consequences and the diversity of regulatory models across countries. As gambling continues to grow in popularity and economic significance, analysing the mechanisms of regulation and taxation is becominges increasingly important. The structure of gross gaming revenue (GGR), the scope of state monopoly, and the degree of liberalisation vary significantly, influencing both fiscal outcomes and player protection.Purpose of the article: The article aims to characterise the gambling market and its taxation in Poland, in comparison with selected European countries – Italy, the United Kingdom, and Germany. The objective is to identify differences and similarities in tax bases, rates, and the role of gaming tax as a fiscal and social policy tool. Additionally, the study examines the role of regulatory institutions in ensuring market safety and legal compliance.Research methods: The study is based on a comparative analysis of legal frameworks, tax structures, and regulatory institutions in the selected countries. It includes a review of gross gaming revenue data, tax mechanisms, and institutional competencies. The research is structured into three parts: market characterisation, taxation systems, and regulatory oversight.Main findings: The analysis reveals significant differences in the regulation and taxation of gambling across the studied countries. Poland’s detailed tax structure lacks transparency due to limited use of GGR, while Italy and the UK employ GGR more effectively, enhancing fiscal control and fairness. Germany’s simpler model features lower rates and limited emphasis on the stimulatory function of gaming tax. The study concludes that using GGR as a tax base improves efficiency and transparency, and that gaming tax can serve as a tool to mitigate social risks. Regulatory institutions play a crucial role in safeguarding participants, and their competencies should reflect local conditions. The lack of harmonisation across Europe hinders oversight of cross-border gambling. Recommendations include broader use of GGR in Poland, strengthening the social function of gaming tax, promoting regulatory harmonisation at the EU level, and supporting interdisciplinary research on gambling’s societal impact
Symptoms of populism in Polish tax policy
Get PDFTheoretical background: In tax matters, the motives of populism can vary. Tax populism should be related to the concept of optimal tax policy, which is forged in a contractual agreement between the state and society. The optimal policy is at odds with demagogy practiced by populists and an overly complicated tax system. The tax policy uses tax parameters, so tax functions and principles can be used to assess it. The Polish tax system and the policy based on it are not consistent with the idea of social contract in relation to the taxes imposed.Purpose of the article: Given the wide range of tax issues, tax populism has been chosen for further examination. The aim of the article is to assess Poland’s tax policy in terms of tax populism and the essential tax principles that should be taken into account when shaping it: universality, justice, equality, efficiency, simplicity and transparency.Research methods: To achieve the aim, the following research methods were used in the article: literature studies, critical examination of legal acts, analysis of reports, internet sources and data from the Central Statistical Office in Poland and the Eurostat. The adopted time perspective is 1990–2023. Main findings: The analysis of Poland’s tax policy, which considers the underlying tax principles, shows that in the period in question decisions were made in clear violation of these principles. A striking example of this was the introduction of new ones or changes made during the budget (tax) year. As a result, the principle of certainty was violated and a number of illusions were created by the state. They involved, for example, an alleged reduction of tax burdens: instead of reduced tax rates, new burdens appeared, and taxpayers with higher incomes took advantage of tax reductions, which contributed to the stratification of income. The tax policy fails to adequately address the relationship between tax changes and the state’s spending needs. Severing the link between the income and spending side is particularly dangerous in the face of spending populism. This may lead to another tax illusion, i.e. financing expenditure on social transfers and others with debt, i.e. tax increases in the future