University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Symbolic politics as an instrument of political protest: the case of Lithuania
Full text linkArtykuł analizuje koncepcję polityki symbolicznej oraz jej potencjał wyjaśniający mechanizmy funkcjonowania ruchów protestu społecznego i stosowane przez nie środki walki. Szczegółowa analiza wydarzeń protestacyjnych, które miały miejsce na Litwie w latach 2021–2022, ukazuje, w jaki sposób kapitał symboliczny najważniejszych świąt narodowych i upamiętnień był wykorzystywany przez przeciwstawne siły polityczne. W artykule stwierdza się, że obie strony konfliktu nie są skłonne do dialogu, ponieważ ich symboliczna pozycja w polu politycznym jako „prawdziwych spadkobierców” Sąjūdisu zależy od zajmowanej przez nie pozycji symbolicznej oraz od prawa do kształtowania dominującego dyskursu politycznego
Wielka i mała historia utrwalona w inskrypcjach nagrobnych pogranicza polsko-ukraińskiego
Full text linkThe article analyzes tombstone inscriptions from eleven cemeteries located in the eastern part of the Lublin region, in which the founders explicitly or implicitly refer to historical events. The study characterizes epitaphs related to World War II and the postwar years, such as public executions, deaths in concentration and POW camps, the fire at the monastery in Jabłeczna and the death of its bell ringer Ignacy, the conflict between the communist authorities and the underground resistance, and Operation “Vistula.” The article discusses both the factual data (place names, circumstances of death) and the linguistic devices used in the inscriptions. It was found that inscriptions referring to World War II are messages with a clearly marked expressive function realized through the use of vocabulary and metaphors with a solemn, sublime tone, emphasizing the martyrdom of the victims.W artykule przeanalizowano inskrypcje nagrobne z 11 nekropolii wschodniej Lubelszczy zny, w których fundatorzy explicite lub implicite nawiązują do wydarzeń historycznych. Scharaktery zowano napisy nagrobne odnoszące się do II wojny światowej i lat powojennych, takich jak publiczne egzekucje, śmierć w obozach koncentracyjnych i jenieckich, pożar monasteru w Jabłecznej i śmierć dzwonnika tego monasteru Ignacego, konflikt między władzą ludowa i podziemiem, akcja „Wisła”. Omówiono dane faktograficzne (nazwy miejscowe, okoliczności śmierci) i środki językowe użyte w in skrypcjach. Stwierdzono, że inskrypcje nawiązujące do II wojny światowej są komunikatami o wyraźnie zaznaczonej funkcji ekspresywnej realizowanej dzięki stosowaniu leksyki i metaforyki o zabarwieniu uroczystym, podniosłym, podkreślającym męczeństwo ofiar
Роль ликвидаторов-дозиметристов в документировании радиологической обстановки после взрыва на Чернобыльской АЭС. Кейс-стади Гунарса Опманиса
No full textThe aim of this article is to present selected aspects of the activity of сhemico-radiological reconnaissance units during the mitigating the consequences of the Chernobyl disaster in Ukraine. The case study is based on analysis of previously unpublished documentation of Latvian liquidator Gunārs Opmanis prepared while working in the Chernobyl zone, as well as information obtained through a face-to-face interview. The adopted hypothesis assumes that the monitoring of the radiological situation in the 30-kilometer zone conducted by dosimetric service, documentation of regular radiation measurements and the forecasting of possible scenarios based on these measurements enabled making more accurate decisions regarding clean-up projects, evacuation of people, and changes in the strategy of deactivation of contaminated settlements.Celem artykułu jest przedstawienie wybranych aspektów działalności wojsk chemicznego i radiologicznego rozpoznania podczas likwidacji skutków katastrofy w Czarnobylu na terenie Ukrainy. Studium przypadku oparte jest na analizie dotychczas niepublikowanej dokumentacji łotewskiego likwidatora Gunārsa Opmanisa sporządzonej podczas pracy w czarnobylskiej strefie, a także informacji pozyskanych w ramach wywiadu bezpośredniego. Przyjęta hipoteza zakłada, że prowadzona przez dozymetrystów kontrola sytuacji radiologicznej, dokumentacja regularnych pomiarów promieniowania oraz prognozowanie na ich podstawie możliwych scenariuszy rozwoju wydarzeń umożliwiły podejmowanie bardziej trafnych decyzji odnośnie do prowadzonych przedsięwzięć dekontaminacyjnych, ewakuacji ludności, a także zmiany strategii dezaktywacji skażonych miejscowości.Цель статьи - представить отдельные аспекты деятельности ликвидаторов радиационно-дозиметрической разведки при преодолении последствий Чернобыльской катастрофы. Кейс-стади основан на анализе ранее не публиковавшейся документации латвийского ликвидатора Гунарса Опманиса подготовленной во время работы в Чернобыльской зоне, а также информации полученной в ходе прямого интервью с Опманисом. Принятая гипотеза предполагает, что мониторинг радиологической обстановки в 30-километровой зоне осуществляемый дозиметристами, документирование регулярных радиационных измерений и прогнозирование на их основе возможных сценариев развития событий позволило принимать более точные решения по дезактивации, эвакуации людей и внести соответствующие изменения до стратегии дезактивации загрязненных местностей
Large Language Models as Revolutionary Media Objects: Rethinking Relationality, Agency, and Knowledge in the Age of Generative AI
Full text linkThe rise of generative AI, like large language models (LLMs), highlights a profound shift in the contemporary media landscape. LLMs produce deep mediatization effects, being part of the emerging generative infrastructure of contemporary digital capitalism. This paper conceptualizes LLMs as revolutionary media objects, drawing on theories from actor-network theory, object-oriented ontology, and critical AI studies to argue that their generative capacities enable new forms of non-human forms of machine semiosis, synthetic subjectivity, and recursive epistemologies. These generative models decenter anthropocentric frameworks and showcase a need for reevaluation of the relationship between humans, objects, and meaning and knowledge production via the phenomena of machine semiosis and digital habitus. Through a systematic literature review and theoretical synthesis, this work introduces concepts such as synthetic relationality, generative ecologies, and agentic co-entanglement to analyze how LLMs reconfigure sociality, power, and epistemology. The paper offers a novel framework for understanding the role of generative AI in reshaping contemporary platform infrastructures, with significant effects toward central concepts like agency, sociality, and knowledge production. This paper contributes to ongoing discussions within media theory and critical studies on AI about the role of LLMs in contemporary society
Niepewność, której nie mierzymy. Problem jakości danych w geoinformacji
Full text linkThis article examines the problem of uncertainty in GIS data that extends beyond the standard technical parameters of the “big five”. It is argued that traditional reports overlook semantic and conceptual uncertainty, which is crucial for poorly-defined geographical objects. Using examples of marsh and forest definition changes, it demonstrates how a lack of conceptual context leads to erroneous analytical conclusions. The paper proposes extending metadata to include ontologies, institutional context, and the opacity of GeoAI models. The goal is to shift towards a holistic fit-for-purpose approach, integrating measurement precision with a reflection on the meaning of geographic information.W artykule analizie poddano problem niepewności w danych GIS, wykraczający poza standardowe parametry techniczne tzw. wielkiej piątki. Wskazano, że tradycyjne raporty pomijają niepewność semantyczną i konceptualną, co jest kluczowe dla obiektów słabo zdefiniowanych. Na przykładach zmian definicji bagien i lasów wykazano, jak brak kontekstu pojęciowego prowadzi do błędnych wniosków analitycznych. Praca zawiera postulat rozszerzenia metadanych o ontologie i kontekst instytucjonalny oraz uwzględnienie nieprzejrzystości modeli GeoAI. Celem jest przejście ku holistycznemu podejściu adekwatności do celu, integrującemu precyzję pomiaru z refleksją nad znaczeniem informacji geograficznej
Społeczeństwo obywatelskie a sieci społecznościowe w Serbii podczas kampanii prezydenckiej 2017: analiza w kontekście teorii „globalnej wioski” Marshalla McLuhana
Full text linkThe aim of the article is to analyze the possibilities of using social media by organized social groups, youth and broadly understood civil society as a tool to counteract populism and disinformation as phenomena occurring during the presidential campaign. An example is the protest movement in Serbia after the announcement of the results of the presidential elections in 2017, which according to indepen dent observers were held with numerous violations. The article shows the ambivalence of social media, which on the one hand have become an excellent tool that can quickly organize, activate and bring people to the streets, but on the other hand a platform through which one can spread disinformation and streng then its authoritarian system. In particular, the article analyzes the reasons for the failure of the “Serbian Maidan” and indicates that the events in Serbia in 2017 were a precedent when social media were first used not for democratic changes, but for the establishment of a populist authoritarian regime.Celem artykułu jest analiza możliwości wykorzystania mediów społecznościowych przez zorganizowane grupy społeczne, młodzież oraz szeroko pojęte społeczeństwo obywatelskie jako narzę dzi przeciwdziałania populizmowi i dezinformacji, które występują podczas kampanii prezydenckich. Przykładem tego zjawiska jest ruch protestacyjny w Serbii po ogłoszeniu wyników wyborów prezydenc kich w 2017 roku, które według niezależnych obserwatorów odbyły się z licznymi nieprawidłowościami. Artykuł ukazuje ambiwalencję mediów społecznościowych, które z jednej strony, stały się doskonałym narzędziem do szybkiej organizacji, aktywizacji i mobilizacji ludzi na ulicach, a z drugiej strony, plat formą, za pomocą której można szerzyć dezinformację i wzmacniać autorytarny system. Szczególną uwagę artykuł poświęca analizie przyczyn klęski „serbskiego Majdanu” oraz wskazuje, że wydarzenia w Serbii w 2017 roku stanowiły precedens, w którym media społecznościowe zostały po raz pierwszy wykorzystane nie do wprowadzenia demokratycznych zmian, ale do ustanowienia populistycznego reżimu
Granice dopuszczalności stosowania przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego instytucji autokontroli w odniesieniu do uchwał zaskarżonych do sądu administracyjnego – analiza teoretyczno-empiryczna wybranych zagadnień
Full text linkThis article presents the issue of using the institution of self-control in a situation where a complaint to the administrative court concerns resolutions of the constitutive bodies of local government units. As part of the legal analysis of the institution in question, the author paid special attention to its constraints with significant limitations, which constitute the limits of its admissibility. The paper also indicates practical aspects and nodal problems resulting from the various mechanisms used, which, due to its heterogeneity, have been subjected to in-depth empirical analysis and constructive criticism. The article presents the results of research carried out on the basis of the evaluation of numerous responses to requests for disclosure of public information, formulated by voivodeship marshals, poviat starosts and city presidents. The study is therefore scientific and research and practical in nature. The results of the research performed during the interpretation of the research findings are original and innovative, as such studies have not been conducted so far. This makes this study a valuable source of knowledge for representatives of science and practice.W artykule omówiono problematykę korzystania z instytucji autokontroli w sytuacji, gdy skarga do sądu administracyjnego dotyczy uchwał organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego. Autor w ramach analizy prawnej przedmiotowej instytucji szczególną uwagę zwrócił na jej obwarowanie istotnymi ograniczeniami stanowiącymi granice dopuszczalności jej stosowania. Ponadto wskazano na aspekty praktyczne oraz problemy węzłowe, wynikające ze stosowanych różnorodnych mechanizmów, które z uwagi na ich niejednolitość, poddane zostały dogłębnej analizie empirycznej i konstruktywnej krytyce. W artykule zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych na podstawie oceny licznych odpowiedzi na wnioski o udostępnienie informacji publicznej, sformułowanych przez marszałków województw, starostów powiatowych oraz prezydentów miast. Zakres badań należy określić jako dotyczący aktualnego stanu prawnego w Polsce. Opracowanie ma zatem charakter naukowo-badawczy oraz praktyczny. Rezultaty osiągnięte wskutek interpretacji wyników badań mają charakter oryginalny i nowatorski, badania takie nie były bowiem dotychczas prowadzone. Powoduje to, że niniejsze studium stanowi cenne źródło wiedzy dla przedstawicieli nauki i praktyki
Mnoga podstawa faktyczna powództwa a kumulacja roszczeń procesowych. Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 sierpnia 2019 r. (IV CSK 255/18, LEX nr 2729030)
Full text linkIn the commented judgment, the Supreme Court considered, among other things, if a situation in which the claimant formulates one claim, basing it on various sets of facts, could be recognized as an objective accumulation of claims. Assuming that the dissimilarity of the alternative factual grounds entails the emergence of two or more procedural claims, the Court concluded that the multiplicity of claims (objective accumulation of claims) occurs when the claims differ from each other either in terms of the content of the claims, or in terms of sets of factual circumstances which justify them, or simultanously by both of these elements. When submitting multiple claims, the claimant should specify precisely not only the content of each claim and the factual circumstances justifying it, but also specify the relationship between the accumulated claims. While the detailed threads of the quoted position should be partially approved, the underlying view assuming that the submission of one claim with multiple factual justification is equivalent to objective accumulation of procedural claims should be critically considered. This view does not seem to take into account the basic assumptions of the two-part – as is commonly accepted – construction of the subject of a civil trial, and at the same time it remains in a collision with the rules of procedural efficiency, especially in terms of the requirements for precision and accuracy in marking the claim, and, consequently, in terms of the effectiveness and correctness of further procedural steps aimed at recognizing the case.W glosowanym wyroku Sąd Najwyższy rozważał m.in. możliwość zakwalifikowania w kategoriach przedmiotowej kumulacji roszczeń sytuacji, w której powód formułuje jedno żądanie, opierając je na różnych zespołach okoliczności faktycznych. Przyjmując, że odmienność podstaw faktycznych pociąga za sobą powstanie dwóch lub większej liczby roszczeń procesowych, Sąd skonkludował, że wielość roszczeń (kumulacja przedmiotowa roszczeń) zachodzi wówczas, gdy roszczenia różnią się od siebie treścią żądań, uzasadniającymi je zespołami okoliczności faktycznych, względnie oboma tymi elementami jednocześnie. Zgłaszając wiele roszczeń, powód powinien jednak nie tylko oznaczyć precyzyjnie treść każdego z żądań i uzasadniające je okoliczności faktyczne, lecz także określić relację zachodzącą między kumulowanymi roszczeniami. O ile częściowo należy zaaprobować szczegółowe wątki zacytowanego stanowiska, o tyle krytycznie trzeba odnieść się do leżącego u ich podstaw zapatrywania, które przyjmuje, że zgłoszenie jednego żądania o mnogim uzasadnieniu faktycznym może być uznane za przypadek wielości roszczeń procesowych. Pogląd ten zdaje się nie uwzględniać podstawowych założeń dwuczłonowej – jak się powszechnie przyjmuje – konstrukcji przedmiotu procesu cywilnego, a przy tym pozostaje w kolizji do reguł sprawności postępowania, zwłaszcza w zakresie wymagań dotyczących precyzji i dokładności w oznaczeniu żądania, a w konsekwencji w zakresie efektywności i prawidłowości dalszych czynności procesowych służących rozpoznaniu i wyjaśnieniu sprawy
Praktyczne strony wykonywania obowiązków kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu przez radców prawnych wyznaczonych do pełnienia tej funkcji w postępowaniu cywilnym
Full text linkThe guardian of a person whose whereabouts are unknown is not only responsible for representing the absent party/participant in civil proceedings until they join the ongoing proceedings, but is also obligated to establish that person’s address for service, unknown to the parties to the proceedings and the court hearing the case. Until the judicial correspondence is served to the absent party/participant, the guardian performs all necessary acts in the case on behalf and for the benefit of that person. The guardian of a person whose whereabouts are unknown is not entitled to expect public institutions or authorities to provide information about the absent party/participant in the proceedings. In practice, the actions of guardians related to determining the whereabouts of the party/participant being represented may therefore boil down to searching for such a person in the field or on social networking sites, which may raise legitimate doubts in light of the professional ethics standards applicable to attorneys-at-law and advocates or the provisions on personal data protection.Kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu ma za zadanie nie tylko zastąpić nieobecną stronę/uczestnika postępowania cywilnego do czasu jego wstąpienia do toczącego się postępowania, lecz także jest zobowiązany do ustalenia jego adresu do doręczeń, który nie jest znany stronom postępowania i sądowi orzekającemu w sprawie. Do czasu doręczenia korespondencji sądowej nieobecnej stronie/uczestnikowi kurator podejmuje wszystkie niezbędne czynności w sprawie w jego imieniu i na jego rzecz. Kurator osoby nieznanej z miejsca pobytu nie jest uprawniony do oczekiwania udzielenia danych na temat nieobecnej strony/uczestnika postępowania przez instytucje czy organy administracji publicznej. Działania kuratorów w zakresie ustalania miejsca pobytu zastępowanej strony/uczestnika w praktyce mogą się więc sprowadzać do terenowych poszukiwań takiej osoby lub na portalach społecznościowych, co może budzić słuszne wątpliwości w świetle obowiązujących radców prawnych i adwokatów norm etyki zawodowej czy przepisów dotyczących ochrony danych osobowych
