University of Maria Curie-Skłodowska (UMCS): Scientific e-Journals / Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej: e-czasopisma naukowe
Not a member yet
11584 research outputs found
Sort by
Realizm i idealizacja w przedstawieniu chłopów w Georgikach Wergiliusza
Get PDFIt is commonly said that Virgil, in the Georgics, outlines a realistic picture of the work in fields and rural life, with its hardness and challenges; this is true only to some extent. He provides, in fact, an explication for the origin and necessity of work that is substantially a theodicy, since the end of the Golden Age is traced back to Jupiter’s decision, aimed at pushing men to develop their skills and to discover arts and techniques: work is therefore justified as a means to redeem human dignity, which was lowered by slumber and idleness. Besides, the life of peasants is praised as a blessed condition, as it is far from war and violence: it is presented indeed as the last stronghold of Justice (personified as a deity) that left human world. Thus, realism gives way to idealization of peasants with the moral purpose to elevate them as a model of the precious values that Roman society had long been lacking: rightness and peace.Powszechnie uważa się, że Wergiliusz w Georgikach przedstawia realistyczny obraz pracy na polu i życia na wsi, wraz z jego trudnościami i wyzwaniami; jest to prawda tylko w pewnym stopniu. W rzeczywistości autor wyjaśnia pochodzenie i konieczność pracy, co w znacznym stopniu stanowi teodyceę, ponieważ koniec Złotego Wieku wywodzi się z decyzji Jowisza, mającej na celu skłonienie ludzi do rozwijania swoich umiejętności oraz odkrywania sztuki i technik: praca jest zatem uzasadniona jako środek do odzyskania godności ludzkiej, która została obniżona przez lenistwo i bezczynność. Poza tym życie chłopów jest wychwalane jako błogosławiony stan, ponieważ jest dalekie od wojny i przemocy: jest ono przedstawiane jako ostatnia twierdza Sprawiedliwości (uosabianej przez bóstwo), która opuściła świat ludzi. W ten sposób realizm ustępuje miejsca idealizacji chłopów, której celem moralnym jest wyniesienie ich do rangi wzorca cennych wartości, których od dawna brakowało społeczeństwu rzymskiemu: słuszności i pokoju
Oblicza sowieckiego totalitaryzmu końca lat czterdziestych i początku pięćdziesiątych XX w. w literacko-publicystycznej refleksji Ludmiły Ulickiej
Get PDFA great part of Ludmila Ulitskaya’s interest is focused on people and their fate. As the heroes of their universes, they are located in a concrete place and time, which are work, home, and the loved ones. Nevertheless, from the close perspective, they happen to be closely connected to historical events that cast a shadow on their ordinary lives and their, frequently, alternative worlds they made for themselves to survive. To escape the terror and the Soviet standards and restrictions, some of the people fight underground and the others immerse themselves in literature and art. However, there is one more group – people who spread the ideas of communism, pioneers of the political system, the Stalin’s myth authors, who help with rewriting the reality. Hence, the problems of totalitarianism, the tyrant’s myth, homo sovieticus are the essential elements of this paper. The paper aims to show the questions from the verge of history and anthropology, philosophy and sociology, as present in Ulitskaya’s works to exhibit the whole spectre of live events in the Soviet Russia in the end of 1940s and beginning of 1950s.Zasadniczy krąg zainteresowań Ludmiły Ulickiej tworzą ludzie i ich losy. Usytuowani w konkretnym miejscu i czasie są bohaterami swojego własnego uniwersum, które stanowią: praca, dom, bliscy. Jednak z bliskiej perspektywy okazują się silnie sprzężeni z wydarzeniami historycznymi, kładącymi się cieniem na ich proste, „podwórkowe” życie, na ich nierzadko alternatywny świat, jaki stworzyli sobie, żeby przeżyć. Aby uciec od terroru, sowieckich norm i ograniczeń, jedni schodzą do podziemia i walczą, inni uciekają w literaturę i sztukę. Są i trzeci – nosiciele idei komunizmu, piewcy systemu, twórcy mitu Stalina, współfałszujący rzeczywistość. Stąd zagadnienia totalitaryzmu, mitu tyrana, homo sovieticusa stanowią zasadnicze elementy przedkładanego artykułu, mającego na celu wykazanie, jak bardzo w tekstach Ulickiej obecne są kwestie z pogranicza historii i antropologii, filozofii i socjologii, ujawniające całe spectrum życia w sowieckiej Rosji końca lat czterdziestych i początku lat pięćdziesiątych XX w
Walka rodziny Towiańskich o spadek po śmierci kardynała Michała Stefana Radziejowskiego w 1705 r.
Get PDFAfter the death of the Primate of Poland, Michał Stefan Radziejowski, in 1705, the members of Towiański family became involved in court proceedings, which continued until the 1720s, concerning the deceased's inheritance and settlements with legacies. The reason was to make Katarzyna Konstancja née Niszczycka Towiańska, the voivode of Łęczyca, the depositary of movable and immovable goods, and the one responsible for paying sums and issuing legacies mainly to monasteries and chapters – Łowicz, Uniejów and Gniezno. The Towiańskis were forced to cede some of the estates of the deceased hierarch to people related to him, including: the Radziejów estate for the Prażmowski family and the Kryłów estate for the Izbiński family. Both the first and second circumstances involved the Towiański family in long court battles. They resulted from a rather literal treatment of the provisions on taking over all goods, as well as the reluctance to regulate payments to clergy due to either the loss of funds or their lack of coverage in the deceased’s treasury. A very important problem was also the import of a silver altar set, ordered by Radziejowski from the workshop of Guillaume Jacob. The work presents court proceedings pending before the Crown Tribunal and the case of bringing the mentioned altar set to Gniezno.Po śmierci prymasa Polski Michała Stefana Radziejowskiego w 1705 r. rodzina Towiańskich została zaangażowana w toczące się niemal do lat dwudziestych XVIII w. procesy sądowe, dotyczące spadku po zmarłym i rozliczeń z legatariuszami. Powodem stało się uczynienie z wojewodziny łęczyckiej Katarzyny Konstancji z Niszczyckich Towiańskich depozytariuszką dóbr ruchomych i nieruchomych oraz odpowiedzialną za wypłacenie sum i wydanie legatów, głównie klasztorom oraz kapitułom – łowickiej, uniejowskiej i gnieźnieńskiej. Towiańscy zostali zmuszeni do odstąpienia niektórych majątków po zmarłym hierarsze osobom z nim skoligaconym, m.in. dóbr radziejowskich dla Prażmowskich oraz kryłowskich dla Izbińskich. Zarówno pierwsza, jak i druga okoliczność uwikłała Towiańskich w długie batalie sądowe. Wynikały one z dość literalnego traktowania zapisów o objęciu wszystkich dóbr, a także niechęci do regulacji wypłat na rzecz duchownych wskutek bądź utraty środków, bądź braku ich pokrycia w skarbie zmarłego. Bardzo ważnym problemem stało się także sprowadzenie srebrnego kompletu ołtarzowego, zamówionego przez Radziejowskiego w warsztacie Guillaume Jacoba. Praca przedstawia procesy sądowe toczące się przed Trybunałem Koronnym oraz sprawę sprowadzenia do Gniezna wspomnianego kompletu ołtarzowego
Smocze obrachunki. Przeciw olofagowi profesora Zenona Kałuży
Get PDFAuthor argue against the Zenon Kałuża’s conviction that the beast of Wawel (Cracow), hidden in the Master Vincent’s Chronicle (end of 12th c.) behind the name of holophagus, is, indeed, not a drake, but a humanoid monster. The beast of Wawel, however, fits in very well together with the other representatives of numerous medieval drake family and the standard narrative pattern of fight with dragon was used by chronicler in the given tale.Autor polemizuje z przekonaniem Zenona Kałuży, że bestia wawelska, ukryta w Kronice Mistrza Wincentego (koniec XII w.) pod nazwą holofag, nie jest w istocie smokiem, lecz humanoidalnym potworem. Bestia wawelska bardzo dobrze komponuje się jednak z innymi przedstawicielami licznej średniowiecznej rodziny smokowatych, a standardowy schemat narracyjny walki ze smokiem został wykorzystany przez kronikarza w jego opowieści
„Takie załatwienie sprawy miałoby także ogromnie doniosły skutek polityczny…” Wojewoda wołyński Stanisław Srokowski o kościele rzymskokatolickim w Czartorysku
Get PDFStanisław Srokowski was voivode of Volhynia from February 1923 to August 1924. In addition to political, social and economic matters, he was interested in the restoration of the former Dominican church in Czartorysk. The temple, converted into an Orthodox church in 1839 and ruined during the World War I, was recovered by the Catholic Church in 1920 or 1921; in 1924 Srokowski made efforts to obtain grants for it. As a result of the works carried out in the interwar period, the church was secured and largely rebuilt.Stanisław Srokowski był wojewodą wołyńskim od lutego 1923 do sierpnia 1924 r. Oprócz spraw politycznych, społecznych i gospodarczych w polu jego zainteresowań znalazła się kwestia odbudowy podominikańskiego kościoła w Czartorysku. Świątynia, zamieniona w 1839 r. na cerkiew prawosławną i zrujnowana w trakcie I wojny światowej, w 1920 lub 1921 r. została odzyskana przez Kościół katolicki; w 1924 r. Srokowski podjął starania o uzyskanie dla niej dotacji. W wyniku przeprowadzonych w okresie międzywojennym prac kościół został zabezpieczony i w dużej mierze odbudowany
Szczodrość Bolesława II w narracjach Galla i Mistrza Wincentego: cnota i transgresja
Get PDFThis article analyses the narratives of Gall Anonim and Wincenty Kadłubek concerning the generosity of Bolesław II. Both authors considered this trait to be a distinguishing feature of a good ruler. Gall justifies Bolesław II's nickname, Szczodry (Generous), with a story about an anonymous cleric complaining about his poverty, whom the king generously rewarded by filling his cloak with riches. Master Wincenty repeated this story, but with very significant modifications. In both versions, the story carries a message about the qualities of a good ruler and a moral lesson of a broader scope. They consider issues related to both material goods and fame. Bolesław's behaviour, as reported by chroniclers, reveals a trait of transgression. The analysis serves to highlight this and to explore the meanings that medieval authors attributed to this situation.W ramach artykułu analizie poddane zostały narracje Galla Anonima i Wincentego Kadłubka dotyczące hojności Bolesława II. Cecha ta została przez obu uznana za wyróżnik dobrego władcy. U Galla uzasadnienia dla przydomka Szczodry, jakim Bolesław II był określany, dostarcza opowieść o anonimowym, żalącym się na swoje ubóstwo kleryku, którego król nadzwyczaj hojnie obdarzył, napełniając mu bogactwami płaszcz. Powtórzył tę historię, ale z bardzo znaczącymi modyfikacjami, Mistrz Wincenty. W obu wersjach opowieść niesie ze sobą przekaz odnoszący się do cech dobrego władcy oraz naukę moralną o szerszym zakresie. Rozpatrywane są w nich kwestie zarówno stosunku do dóbr materialnych, jak i sławy. W postępowaniu Bolesława, tak jak zrelacjonowali to kronikarze, uwidacznia się rys transgresji. Analiza służy jego wydobyciu oraz dociekaniu znaczeń, które przypisywali tej sytuacji średniowieczni autorzy
Macedoniusz, biskup Konstantynopola – czarny charakter Historii kościelnej Sokratesa
Get PDFSocrates of Constantinople devoted much space in his Ecclesiastical History to Macedonius. In it, he portrayed the bishop of the eastern imperial capital in black colors. He saw him as a heresiarch and attributed to him the brutal persecution of his religious opponents, including murder, torture and the demolition of churches. Many modern scholars seem to accept this extremely negative picture of Macedonius as true. The author attempted to clarify whether the picture presented could have been truthful and whether Socrates had any reason to create such a negative image of Macedonius.Sokrates z Konstantynopola wiele miejsca w swej Historii kościelnej poświęcił Macedoniuszowi. Przedstawił w niej biskupa stolicy wschodniej części cesarstwa w czarnych barwach. Widział w nim herezjarchę i przypisywał mu brutalne prześladowanie swoich przeciwników religijnych, w tym mordy, tortury i burzenie kościołów. Wielu współczesnych badaczy wydaje się ten skrajnie negatywny obraz Macedoniusza przyjmować za prawdziwy. Autor podjął próbę wyjaśnienia, czy mógł on być zgodny z prawdą i czy Sokrates miał jakieś powody, aby wykreować tak negatywny portret Macedoniusza
„Czekając na króla” – kilka uwag o koronacji Szapura II
Get PDFShapur II was the longest-reigning ruler of the Sasanian Empire. According to the legendary tradition, he became a king of Iran while still in his mother’s womb. The study analyzes information on Shapur II’s family connections contained in source accounts, especially those not related to official Iranian tradition. The romantic story of Shapur II’s coronation appears to have been taken from the Kayanid epics, describing the seizure of power by Dara, son of Humay and Bahman, in order to “cover” the brutal struggle between court factions after the death of Hormazd II.Szapur II był najdłużej panującym władcą sasanidzkiego imperium. Zgodnie z legendarną tradycją został królem Iranu jeszcze w łonie matki. Studium analizuje informacje dotyczące powiązań rodzinnych Szapura II, zawartych w przekazach źródłowych, szczególnie tych niezwiązanych z oficjalną tradycją irańską. Wydaje się, że romantyczna opowieść o koronacji Szapura II została zaczerpnięta z eposów kajanidzkich opisujących przejęcie władzy przez Darę, syna Humay i Bahmana, w celu „przykrycia” brutalnej walki frakcji dworskich po śmierci Hormazda II
Contra spem spero? Ostatnia polityczna walka Cycerona
Get PDFThe aim of this article is to show how Marcus Tullius Cicero's hope for the restoration of the republic after Caesar's assassination changed in the last years of his life. The author analyses the information contained in Cicero's surviving letters and philosophical writings from that period. Their message is not unambiguous, which means that they can be interpreted in different ways today. Cicero was not a supporter of Caesar's dictatorship, but after his assassination, he was aware that tyranny continued and that the chances of rebuilding the republic were slim. Nevertheless, he undertook a final struggle, in which his weapons were speeches against Antony and philosophical writings, the content of which shows many similarities to Cicero's thoughts expressed in the Philippics. The orator did all this to prove that he deserved to be remembered by posterity.Celem artykułu jest pokazanie, jak zmieniała się nadzieja Marka Tulliusza Cycerona w ostatnich latach jego życia na odzyskanie republiki po zabójstwie Cezara. Autorka analizuje informacje zawarte w zachowanych listach i pismach filozoficznych Cycerona pisanych w tym czasie. Ich przekaz nie jest jednoznaczny, co powoduje, że mogą być one współcześnie różnie interpretowane. Choć Cyceron nie był zwolennikiem dyktatury Cezara, to po jego zamordowaniu był świadom tego, że tyrania jednak dalej trwa i szanse na odbudowanie republiki są niewielkie. Mimo to podjął ostatnią walkę, w której oręż stanowiły mowy przeciwko Antoniuszowi oraz pisma filozoficzne, których treść wykazuje wiele podobieństw do myśli Cycerona wyrażonych w Filipikach. A wszystko to mówca czynił po to, by dowieść, że zasłużył na pamięć potomnych