30935 research outputs found
Sort by
Determination of antidiabetic properties of extracts prepared in ethanol solvent of Salvia multicaulis Vahl. and Mentha longifolia (L.) L. subsp Typhoides (Briq.) Harley species collected from different localities
No full textAmaç: Bitkiler insanoğlunun varoluşundan bu yana hastalıklardan korunma ve tedavi dâhil çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. Son yıllarda ise içeriğinde standardize edilmiş tıbbi bitki ekstrelerinin bulunduğu fitoterapötikler ile tıbbi amaçla kullanılan uçucu yağların formüle edildiği aromaterapötikler de tüm dünyada ve ülkemizde talep görmekte olduğundan tıbbi ve aromatik bitkilerin önemi giderek artmaktadır. Günümüzde bu triterpenoitler aynı zamanda potansiyel farmasötik bileşikler olarak kabul edilmektedir ve saflaştırılmış bileşiklerin veya bu tritepenoitlerle zenginleştirilmiş bitki ekstrelerinin hem insan hem de hayvan model sistemleri üzerinde antidiyabetik özellik gösterdikleri bilinmektedir. Bu yüzden literatürde ursolik ve olealonik asitler açısından zengin oldukları bilinen Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley türlerininfarklı lokalitelerden toplanan örneklerin antidiyabet potansiyellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Salvia multicaulis Vahl. ve Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley türlerinin etanolekstreleri hazırlanmıştır. Hazırlanan etanol ekstrelerinin ?-amilaz ve ?-glukozidaz yöntemleri ile antidiyabetik özellikleri tespit edilmiştir. Bulgular: Salvia türlerinin hazırlanan tüm etanol ekstrelerinin akarboza kıyasla genel olarak ?-glukozidaz enzim aktivitesinin ?-amilaz enzim aktivitesinden yüksekolduğu tespit edilmiştir. Salvia ve Mentha ekstreleri içerisinde ?-glukozidaz için sırasıyla en yüksek % inhibisyon: 98,49±1,10 ve 84,54±1,34 tespit edilirken, ?-amilaz için ise sırasıyla en yüksek % inhibisyon: 26,72±0,45 ve 25,41±0,39 olarak belirlenmiştir. Ayrıca iki türün İTK sonuçlarına göre yaprak etanol ekstrelerinin ursolik ve oleanolik asitler bakımından daha zengin olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Ursolik ve olealonik asitler bakımından zengin oldukları bilinen bu iki türün özellikle ?-glukozidaz enzim aktiviteleri nedeniyle ilaç sanayinde kullanılma potansiyelleri olduğu söylenebilir.Aim: Since the dawn of humanity, plants have been used for various purposes, including disease prevention and treatment. In recent years, the importance of medicinal and aromatic plants has increased. This is due to the high demand for phytotherapeutics containing standardised medicinal plant extracts and aromatherapeutics formulated with essential oils for medicinal purposes, both globally and in our country. Today, triterpenoids are also considered potential pharmaceutical compounds. Purified compounds or plant extracts enriched with these triterpenoids have been shown to exhibit antidiabetic properties in both human and animal model systems. The aim of this study was to determine the antidiabetic potential of Salvia multicaulis Vahl. and Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley. These species are known to be rich in ursolic and olealonic acids, as reported in the literature, and were collected from different localities. Material and Method: Ethanol extracts of Salvia multicaulis Vahl and Mentha longifolia (L.) L. subsp. typhoides (Briq.) Harley were prepared and their antidiabetic properties were determined using ?-amylase and ?-glucosidase methods. Results: The study found that the prepared ethanol extracts of Salvia species had higher activity of the ?-glucosidase enzyme compared to the ?-amylase enzyme, in comparison to acarbose. The highest percentage of inhibition for ?-glucosidase was observed in Salvia and Mentha extracts, with values of 98.49±1.10 and 84.54±1.34, respectively. For ?-amylase, the values were 26.72±0.45 and 25.41±0.39, respectively. According to the results of the CTC, the leaf ethanol extracts of the two species were found to be richer in ursolic and oleanolic acids. Conclusion: These two species, which are known to be rich in ursolic and olealonic acids, have the potential to be used in the pharmaceutical industry, particularly due to their ?-glucosidase enzyme activities.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından ECZACILIK.22.004 no'lu proje kapsamında desteklenmiştir
Child delirium assessment scale: Validity and reliability study
Get PDFObjectives: This study aims to develop the child delirium assessment scale to determine the factor structure and to determine its validity and reliability. Methods: The sample of the methodological type study consists of 105 children who were admitted to the third-level pediatric intensive care unit of a public hospital in a province in eastern Türkiye between February and May 2019 and met the inclusion criteria. Content and construct validity and reliability analyses of the items created using the Delphi technique were performed. Results: In the exploratory factor analysis of 28 items obtained with the Delphi technique, a one-dimensional structure consisting of 28 items explaining 49.99% of the total variance was obtained. In confirmatory factor analysis, it was determined that the scale structure had sufficient fit indices. The Cronbach’s alpha value was 0.96, and the test half value was 0.91. There was a strong correlation between them and the Cornell Pediatric Delirium Scale used as a parallel test (r=0.957, p<0.05). Conclusion: This study determined that the child delirium assessment scale is a valid and reliable measurement tool for nurses in determining delirium in children hospitalized in the intensive care unit
Examining the relationships between childhood traumas, attachment styles and narcissistic personality traits
No full textMevcut çalışmada, genç yetişkinlerin çocukluk çağı travmaları, bağlanma stilleri ve narsisistik kişili özellikleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın örneklemini 18-45 yaş aralığında bulunan 148'i kadın (%38) ve 241 (%62) olmak üzere 389 genç yetişkin birey oluşturmaktadır. Veri toplama araçları Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Travmaları Ölçeği, Üç Boyutlu Bağlanma Stilleri Ölçeği ve Beş Faktör Narsisizm Ölçeği-Kısa Form kullanılmıştır. Çalışmadan elde edilen verilerin test edilmesi amacıyla bağımsız örneklemler t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonuçları incelendiğinde, fiziksel istismar, fiziksel ihmal ve cinsel istismarın cinsiyet ve eğitim düzeyine göre farklılaştığı bulunmuştur. Bağlanma stillerinin cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı ancak eğitim düzeyine göre farklılaştığı görülmüştür. Kırılgan narsisizmin cinsiyete göre farklılaşmadığı ancak büyüklenmeci narsisizmin cinsiyete göre farklılaştığı ve narsisizmin eğitim düzeyine göre farklılaşmadığı görülmüştür. Yapılan korelasyon analizi sonuçlarına göre güvenli bağlanmanın fiziksel ve duygusal istismar ile negatif yönlü, duygusal ihmal ile pozitif yönlü bir ilişki görülmüştür. Kaygılı bağlanmanın fiziksel istismar ve duygusal ihmal ile negatif yönlü, duygusal istismar ile pozitif yönlü ilişkisi olduğu görülmüştür. Kaçınan bağlanmanın fiziksel istismar ve duygusal ihmal ile negatif yönlü, duygusal istismar ile pozitif yönlü bir ilişkisi olduğu görülmüştür. Kırılgan narsisizmin cinsel, fiziksel ve duygusal istismar ile pozitif yönlü bir ilişkisi olduğu görülmüştür. Büyüklenmeci narsisizmin fiziksel ve duygusal istismar ile pozitif yönlü bir ilişkisi olduğu, fiziksel ihmal ile negatif yönlü bir ilişkisi olduğu görülmüştür. Narsisizmin bağlanma stilleri ile bir ilişkisi olmadığı görülmüştür. Regresyon analizi sonuçlarına göre çocukluk çağı travmaları kırılgan narsisizmi anlamlı şekilde yordamaktadır. Çocukluk çağı travmaları ve bağlanma stilleri ile büyüklenmeci narsisizmi anlamlı şekilde yordamaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar, alanyazın ışığında tartışılmış olup, gelecekte araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur.The present study aims to examine the relationships among childhood trauma, attachment styles, and narcissistic personality traits in young adults. The sample of the study consists of 389 young adults, including 148 women (38%) and 241 men (62%), aged between 18 and 45. The data collection instruments used were the Personal Information Form, the Childhood Trauma Scale, the Three-Dimensional Attachment Styles Scale, and the Short Form of the Five-Factor Narcissism Scale. To test the data obtained from the study, independent samples t-test, one-way ANOVA, correlation analysis, and multiple linear regression analysis were conducted. The results indicate that physical abuse, physical neglect, and sexual abuse vary according to gender and educational level. Attachment styles did not significantly vary by gender but did vary by educational level. Vulnerable narcissism did not differ by gender, whereas grandiose narcissism did, and narcissism did not vary by educational level. Correlation analysis revealed that secure attachment was negatively related to physical and emotional abuse and positively related to emotional neglect. Anxious attachment showed a negative relationship with physical abuse and emotional neglect, and a positive relationship with emotional abuse. Avoidant attachment was negatively related to physical abuse and emotional neglect and positively related to emotional abuse. Vulnerable narcissism was positively related to sexual, physical, and emotional abuse. Grandiose narcissism was positively related to physical and emotional abuse and negatively related to physical neglect. No significant relationship was found between narcissism and attachment styles. Regression analysis results showed that childhood trauma significantly predicts vulnerable narcissism, and both childhood trauma and attachment styles significantly predict grandiose narcissism. The findings of the study are discussed in light of the literature, and suggestions for future research are provided
Yazlık Ekimde Ekmeklik Buğday (Triticum aestivum L.) Genotiplerinin Fizyolojik, Kalite ve Verim Özelliklerinin Belirlenmesi
No full textKüresel iklim değişikliği sürdürülebilir bitkisel üretimi büyük ölçüde olumsuz şekilde etkilemektedir. Buğdayın büyüme ve gelişme döneminde kuraklık ve sıcaklık stresi, buğday verimini ve kalitesini etkileyen en önemli faktörlerdir. Çalışma, 2023 yılı üretim sezonunda Diyarbakır’da gerçekleştirilmiştir. Çalışmada materyal olarak International Maize and Wheat Improvement Center’dan (CIMMYT) temin edilen 14 genotip ve standart olarak Empire Plus, Hilar ve Amida çeşitleri kullanılmıştır. Araştırmada SPAD (Bayrak yaprak klorofil içeriği), NDVI (Normalleştirilmiş vejetasyon farklılık indeksi), bitki boyu, tane verimi, 1000-tane ağırlığı, protein içeriği ve nişasta içeriği özellikleri incelenmiştir. İncelenen özellikler arasında NDVI hariç diğer tüm özelliklerde genotipler arasında önemli farklılıklar ortaya çıkmıştır. Yazlık ekim sonucunda tane verimi, 1000-tane ağırlığı ve bitki boyunda önemli ölçüde kısalma meydana geldiği görülmüştür. Protein ve nişasta içeriği özelliklerinde artış meydana gelmiştir. Korelasyon analizine göre başaklanma döneminde ölçülen SPAD ile 1000-tane ağırlığı ve protein içeriği arasında pozitif ve NDVI ile tane verimi arasında pozitif ilişki olduğu görülmüştür. Biplot analizine göre G13, Amida ve Empire Plus genotiplerinin stabil olmaları ve tane verimi yönünden yüksek performans göstermeleri nedeniyle özellikle sıcaklık stresli koşullar için uygun oldukları ve ıslah çalışmalarında ebeveyn olarak kullanılabileceği kanaati hasıl olmuştur. Bu çalışamadan elde edilen sonuçlar buğdayda yazlık ekim yapmak zorunda kalan çiftçilerin sulamak kaydıyla tatminkâr verim alabileceklerini göstermektedir
A study on determination of genetic structure of phenological, morphological and agricultural characters of kabuli, desi and wild chickpea genotypes
No full textBu çalışma 2022-2024 yılları arasında Dicle Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri deneme alanında üç yıl süreyle yürütülmüştür. Çalışmada farklı sayıdaki desi, kabuli ve yabani nohut türlerinin yarım-diallel (5 × 5) melezleme ve serbest melezleme (16 kombinasyon) ile elde edilen F1 ve F2 generasyonlarında fenolojik, morfolojik ve tarımsal özelliklerin genetik yapısı incelenmiştir. Çalışmada yarım-diallel melezlemede 3 desi (Siyah, ICCV 10 ve ILC 533) ve 2 kabuli tip ebeveyn (Azkan ve ILC 482), serbest melezlemede 6 kabuli tip (Azkan, Gökçe, ILC 482, ILC 1929, ILC 533 ve Diyar 95) ve 6 desi tip (Siyah, ICC 16207, ICCV 03107, ICCV 96029, JG 11 ve ICCV10) ve 2 yabani Cicer türü (C. echinospermum ve C. reticulatum) ebeveyn olarak kullanılmıştır. Yarım-diallel melezleme için 11 melez, serbest melezleme için 15 melez kombinasyonu oluşturulmuştur. Melezlemeler 2022 yılında gerçekleştirilmiştir. 2023 yılında F1 tohumları, 2024 yılında F2 tohumları Tesadüf Blokları Deneme desenine göre 3 tekerrürlü olarak ekilmiştir. Araştırmada ebeveyn ve F1 melezlerinde çıkıştan ilk çiçeğin görüldüğü gün sayısı, çiçeklenmeden baklalanmaya kadar gün sayısı, çıkıştan baklalanmaya kadar gün sayısı, gövde üzerinde ilk çiçeğin görüldüğü boğum numarası, bitki boyu, bitki başına boğum sayısı, 10 tane ağırlığı, ilk bakla yüksekliği, bitkide bakla sayısı, boğum arası uzunluk ve kalınlık, çiçek rengi, yaprak rengi, bitki büyüme alışkanlığı, yaprak ve yaprakçık uzunluğu ve genişliği, yaprak başına yaprakçık sayısı, antosiyanin pigmentasyonu, kırmızımsı gövde özellikleri incelenmiştir. Elde edilen veriler yarım diallel, heterosis, heterobeltoisis, potans oranı ve ki kare testleri ile değerlendirilmiştir. F1 ve F2 generasyonlarında incelenen özelliklerde dominant gen etkileri varyansı (H) eklemeli gen etkileri varyansından (D) büyüktür. 10 tohum ağırlığı hariç incelenen tüm karakterlerde etkili gen sayıları tespit edilememiş, 10 tohum ağırlığının 2 gen tarafından kontrol edildiği saptanmıştır. Dar anlamda kalıtım derecesi (hd) ilk çiçeklenme gün sayısı, bakla sayısı (0,67), bitki boyu (0,85) ve 10 tohum ağırlığı (0,82) özelliklerinde yüksek bulunmuştur. F1 genereasyonunda GUY/ÖUY oranı bitki boyu, bitki başına boğum sayısı, yaprakta yaprakçık sayısı hariç, F2 generasyonunda bakla sayısı, yaprakta yaprakçık sayısı hariç tüm özelliklerde eklemeli gen etkisi varyansı dominant gen etkisi varyansından büyük bulunmuştur. F1 ve F2 generasyonunda Azkan ebeveyni en iyi ebeveyn olup en iyi melez kombinasyonlar ise incelenen özelliklere göre farklılık göstermiştir. Serbest melezleme sonuçlarına göre; F1 generasyonunda; ilk çiçeklenme gün sayısı için Azkan (geçci) × C. reticulatum (orta erkenci) kombinasyonu en yüksek negatif heterobeltiosise sahip bulunmuştur edilmiştir. F2 generasyonunda ICCV 96029 (süper erkenci) × Azkan (geçci), ICCV 96029 (süper erkenci) × Gökçe (orta erkenci), Azkan × C. reticulatum (orta erkenci) ve Gökçe × C. reticulatum kombinasyonlarında negatif yönde heterosis saptanmıştır. Bitki boyu için maksimum negatif heterosis ve heterobeltiosis F1 generasyonunda Gökçe × C. echinospermum, F2 generasynonunda ICCV10 (kısa) × Gökçe (uzun) kombinasyonlarında tespit edilmiştir. 10 tohum ağırlığı için yüksek düzeyde pozitif heterosis ICCV96029 (küçük) × Azkan (iri) kombinasyonunda belirlenmiş olup kalıtım derecesi düşük bulunmuştur. Çiçeklenme gün sayısı kalıtımının 9 (geçci): 7 (erkenci) ve 3 (geçci): 1 (erkenci), çiçek rengi kalıtımının 3 (pembe): 1 (beyaz) birçok kombinasyonda Mendel açılımına uyduğu ve tek gen tarafından kontrol edildiği saptanmıştır.This study was conducted for three years in the Field Crops trial area of Dicle University, Faculty of Agriculture, between 2022 and 2024. In the study, the genetic structure of phenological, morphological and agricultural traits was examined in the F1 and F2 generations obtained by half-diallel (5 × 5) hybridization and free hybridization (16 combinations) of different numbers of desi, Kabuli and wild chickpea species. In the study, 3 desi (Black, ICCV 10 and ILC 533) and 2 Kabuli type parents (Azkan and ILC 482) were used for half-diallele hybridization. For free hybridization, 6 Kabuli types (Azkan, Gökçe, ILC 482, ILC 1929, ILC 533 and Diyar 95) and 6 desi types (Black, ICC 16207, ICCV 03107, ICCV 96029, JG 11 and ICCV10) and 2 wild Cicer types (C. echinospermum and C. reticulatum) were used as parents. 11 hybrid combinations were created for half-diallele hybridization and 15 hybrid combinations for free hybridization. Crossbreeding was carried out in 2022. F1 seeds were planted in 2023 and F2 seeds in 2024. The trial was arranged according to the Randomized Blocks Trial design with 3 replications. In the research, the number of days from emergence to the first flower in parent and F1 hybrids, the number of days from flowering to pod formation, the number of days from emergence to pod formation, the number of nodes on the stem where the first flower is seen, plant height, number of nodes per plant, 10 grain weight, first pod height, seed yield per plant, number of pods per plant, internode length and thickness, flower colour, foliage colour, plant growth habit, leaf and leaflet length and width, number of leaflets per leaf, anthocyanin pigmentation, reddish stem traits were examined. Data were evaluated with half diallel, heterosis, heterobeltoisis, potency ratio and chi square tests. In the traits examined in the F1 and F2 generations, the variance of dominant gene effects (H) is greater than the variance of additive gene effects (D). Effective gene numbers could not be determined in all examined characters except 10 seed weight, and 10 seed weight was determined to be controlled by two genes. Narrow-sense heritability (hn) was high in the number of days to first flowering, number of pods per plant (0.67), plant height (0.85) and 10 seed weight (0.82). In the F1 generation, the additive gene effect variance was found to be greater than the dominant gene effect variance in all traits except the GCA/SCA ratio, plant height, number of nodes per plant, number of leaflets per leaf, and in the F2 generation, the variance of the additive gene effect was found to be greater than the variance of the dominant gene effect in all traits except the number of pods and the number of leaflets per leaf. In the F1 and F2 generations, the Azkan parent was the best parent and the best hybrid combinations differed according to the traits examined. According to the results of free hybridization; In the F1 generation, Azkan (late) × C. reticulatum (mid-early) combination showed the highest negative heterobeltiosis for the number of days to first flowering. In the F2 generation, negative heterosis was detected in the combinations of ICCV 96029 (super early) × Azkan (late), ICCV 96029 (super early) × Gökçe (medium early), Azkan × C. reticulatum (medium early) and Gökçe × C. reticulatum. Maximum negative heterosis and heterobeltiosis for plant height were detected in the combinations of Gökçe × C. echinospermum in the F1 generation and ICCV10 (short) × Gökçe (tall) in the F2 generation. High level of positive heterosis for 10 seed weight was determined in the combination of ICCV96029 (small) × Azkan (large) and the heritability was found to be low. It has been determined that the inheritance of number of flowering days, 9 (late): 7 (early) and 3 (late): 1 (early), and the inheritance of flower colour, 3 (pink): 1 (white), the goodness of fit of Mendelian in many combinations, and traits were controlled by a single gene. Keywords: Cicer sp., Diallel, Heterosis, Heterobeltiosis, Chi square.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından ZIRAAT.22.003 no'lu proje kapsamında desteklenmiştir
Investigation of the usability of sewage sludge ash in geotechnical engineering applications
No full textNüfusun hızla artmasıyla dünyada meydana gelen çevre kirliliği insanlığın en önemli sorunlarından biridir. Canlılar için hayati önem taşıyan çevre unsurları; hava, toprak ve su her geçen gün biraz daha kirlenmekte ve kullanılamaz hale gelmektedir. Bu sebeple bu alanlarda çeşitli iyileştirme çalışmaları yapılmaktadır. Bunlardan biri de su kirliliğini kontrol etmek için yapılan atık su arıtma tesisleridir. Bu tesislerdeki çökelme havuzlarında arıtılan su doğaya tekrar kazandırılırken arkasında atık arıtma çamuru bırakır. Belirli bir yerde toplanan bu atık çamurlar kompostlama, kurutma gibi yöntemlerle değerlendirilir veya yakma yoluyla imha edilir. Daha önce yapılan birçok çalışmada arıtma çamuru külünün zemin iyileştirmede kullanılabilirliği araştırılmıştır. Bu çalışmada ise arıtma çamuru külünün yol dolgusunda, zemin iyileştirmede, barajlardaki kil çekirdeklerde, çöp ve tehlikeli atık depolama alanlarında kullanımı gibi çeşitli geoteknik mühendisliği uygulamalarında kullanılabilirliği incelenmiştir. Bu inceleme hem zemin iyileştirme amacıyla hem de imha edilmesi gereken atık bir malzemeyi faydalı bir şekilde değerlendirerek çevre kirliliğini önlemek amacıyla yapılmıştır. Arıtma çamuru külü Bursa Akışkan Yataklı Çamur Yakma ve Enerji Elde Etme Tesisinden temin edilmiştir. Zayıf zemine belli oranlarda arıtma çamuru külü eklenerek elek analizi, kıvam limitleri, standart Proktor deneyi, serbest basınç deneyi, permeabilite deneyi, CBR ve konsolidasyon deneyleri yapılmıştır. Elde edilen değerler standartlarda istenen değerlerle karşılaştırılarak uygun olup olmadığı belirlenmiştir. Tez kapsamında yürütülen laboratuvar çalışmaları neticesinde, arıtma çamuru külünün belirlenen oranlarda eklendiği takdirde geoteknik mühendisliği uygulamalarında kullanılabileceği tespit edilmiştir.Environmental pollution occurring in the world with the rapid increase in population is one of the most important problems of humanity. Environmental elements that are vital for living things; air, soil and water are getting more polluted and unusable day by day. For this reason, various improvement studies are carried out in these areas. One of them is wastewater treatment plants built to control water pollution. While the water treated in the sedimentation ponds in these facilities is recycled to the nature, it leaves waste treatment sludge behind. These waste sludge collected in a certain place are evaluated by methods such as composting, drying or destroyed by incineration. In many previous studies, the usability of sewage sludge ash in soil improvement was investigated. In this study, the usability of sewage sludge ash in various geotechnical engineering applications such as road fill, soil improvement, clay cores in dams, garbage and hazardous waste storage areas was investigated. This examination was carried out both for the purpose of soil improvement and to prevent environmental pollution by using a waste material that needs to be disposed of in a beneficial way. Treatment sludge ash was obtained from Bursa Fluidized Bed Sludge Incineration and Energy Recovery Facility. Sieve analysis, consistency limits, standard Proctor test, unconfined pressure test and permeability tests were performed by adding treatment sludge ash at certain rates to the weak soil. The obtained values were compared with the values requested in the standards and it was determined whether they were appropriate. As a result of the laboratory studies carried out within the scope of the thesis, it has been determined that sewage sludge ash can be used in geotechnical engineering applications if added in determined proportions
B. Y. Chen-Ricci inequalities for anti-invariant Riemannian submersions in Kenmotsu space forms
Get PDFThe aim of the present paper is to analyze sharp type inequalities including the scalar and Ricci curvatures of anti-invariant Riemannian submersions in Kenmotsu space forms K-s(epsilon). We give non-trivial examples for anti-invariant Riemannian submersions, investigate some curvature relations between the total space and fibres according to vertical and horizontal cases of xi. Moreover, we acquire Chen-Ricci inequalities on the ker theta(*) and (ker theta(*))(perpendicular to) distributions for anti-invariant Riemannian submersions from Kenmotsu space forms according to vertical and horizontal cases of xi
Applications of generative adversarial networks (Gan) in medicine: The role of Gans in image processing and diagnostic processes
No full textGünümüz dünyasında en hızlı büyüyen alanlardan biri veri analizidir. Veri analizi, tıbbi uygulamalarda, yapay zekâ ve daha birçok alanda önemli sayıda araştırma ve geliştirmenin yolunu açmıştır. Toplanan veriler, gerekli sonuçların sağlanmasında çok önemli bir rol oynar ve kritik kararların ve tahminlerin alınmasına yardımcı olur. Ancak etik kısıtlamalardan dolayı bilim insanlarının verilere ulaşması zordur. Tıbbi görüntü veri setlerine erişilememesi sağlık alanında derin öğrenme çalışmalarını sınırlamaktadır. Üretken rakip ağlar (GAN'lar), gerçek görüntülerle karşılaştırılabilir verileri sentezleyerek bu boşluğu doldurabilir. GAN'lar, son yıllarda tıbbi görüntüleme ve tanı alanında ilgi gören ve derin öğrenme tekniklerini kullanarak veri kümesi içeriğini taklit eden üretken bir modelleme yaklaşımıdır. Vanilya GAN, görüntüleri sentezleyecek kadar uyumlu olmadığından varyantları geliştirilmiştir. Geliştirilen GAN varyantları TIP alanında; MR veya CT gibi tıbbi görüntüleme teknikleri ile elde edilen görüntülerin iyileştirilmesinde, nadir hastalıklarda mevcut ve sınırlı olan görüntü sayısını artırma sürecinde, nesne tanıma (tümör), sınıflandırma (alhzeimer) veya segmentasyon (lezyon) gibi tıbbi görüntüleme tekniklerinde ve nörolojik hastalıkların tanısı ve tahmini yönünde tıbbi uygulamalara destek vermektedir. Bu tez çalışmasında tıbbi görüntü işleme ve tanı sürecinde GAN modellerinden yararlanılmış ve Kaggle beyin veri seti görüntüleri referans alınmıştır. Cycle-GAN modeli ile MR görüntülerinden CT tarama görüntülerine ve CT tarama görüntülerden MR görüntülere sentezlenmesi kapsamında deneysel analizler gerçekleştirilmiş ve performansları nicel metrikler ile değerlendirilmiştir. Ayrıca MR görüntülerinden sahte örnek veriler oluşturmak amacıyla literatürde yaygın olarak kullanılan DCGAN, LSGAN ve WGAN modellerinin nitel ve nicel performansları karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçların güvenilirliğini artırmak ve en iyi performansı elde etmek için yapılan deneyler GAN modellerinin farklı hiperparametreleri ile tekrarlanmış ve sonuçlar paylaşılmıştır. Sonuç olarak tıbbi görüntülerde kullandığımız Cycle-GAN, DCGAN, LSGAN ve WGAN modellerinde hiperparametrelerin değiştirilmesinin etkisi ve üretilen görüntülerin niceliksel sonuçlarla uyumluluğu rapor edilmiştir.In today's world, one of the fastest-growing fields is data analysis. Data analysis has paved the way for significant research and development in medical applications, artificial intelligence, and many other areas. Collected data plays a critical role in providing the necessary results and aids in making critical decisions and predictions. However, due to ethical restrictions, it is difficult for scientists to access data. The inaccessibility of medical imaging datasets limits deep learning studies in the healthcare field. Generative Adversarial Networks (GANs) can fill this gap by synthesizing data comparable to real images. GANs are a generative modeling approach that has gained attention in recent years in the field of medical imaging and diagnosis, using deep learning techniques to fake dataset content. Variants of GANs have been developed because vanilla GAN is not sufficiently compatible to synthesize images. The developed GAN variants support medical applications in the field of medicine; improving images obtained with medical imaging techniques such as MR or CT, increasing the number of available and limited images in rare diseases, and supporting medical applications in object recognition (tumor), classification (alzheimer), or segmentation (lesion), and in the diagnosis and prediction of neurological diseases. In this thesis, GAN models were utilized in the medical image processing and diagnosis process, with reference to Kaggle brain dataset images. Experimental analyses were conducted and their performances evaluated with quantitative metrics in the context of synthesizing MR images from CT scan images and vice versa using the Cycle-GAN model. Additionally, the qualitative and quantitative performances of DCGAN, LSGAN, and WGAN models, which are commonly used in the literature to create synthetic sample data from MR images, were compared. To increase the reliability of the results and obtain the best performance, the experiments were repeated with different hyperparameters of the GAN models and the results were shared. As a result, the impact of changing hyperparameters in the Cycle-GAN, DCGAN, LSGAN, and WGAN models used in medical images and the compliance of the generated images with quantitative results were reported
Validation of Magnesium Oxide Additive Effects on Diesel Engine Performance Through Crystal Structure and Thermal Stability Analyses
No full textThis study investigates the effects of magnesium oxide (MgO) nanoparticles on combustion performance and emissions in diesel engines. MgO's well-ordered crystal structure, high thermal stability, and oxygen-carrying capacity positively influence engine performance. The effects of 50 and 100 mg/L MgO concentrations were compared, showing up to a 5% improvement in brake thermal efficiency at 100 mg/L. Additionally, reductions of 8% in CO and 10% in HC emissions were achieved. MgO's crystal structure contributed to higher combustion temperatures, leading to lower harmful emissions. However, an increase in NOx emissions was observed, indicating the need for careful balancing between performance improvements and emission control. These results highlight MgO as an efficient and environmentally friendly fuel additive
Investigation of science high school students' views on visual arts lesson (Mardin sample)
No full textEğitim aldıkları okullarında, başarılı olabilmeyi başarmış 8. sınıf öğrencilerinin, LGS den aldıkları yüksek puanlarla fen liselerine yerleşmelerinin asıl amacı, fen ve matematik alanındaki yüksek puanlı mesleklere yerleşmektir. İyi bir fen lisesine yerleşmek hem iyi bir öğrencinin hedefi hem de öğrenci ailelerinin kendilerinden beklediği öncelikli hedeflerden biridir. Yüksek puanlı mesleklere yerleşmeyi hedef edinen bu başarılı çocukların, ülkenin geleceğinde rol oynayan, yüksek yerlere erişecekleri düşünülebilir. Bilim ve teknoloji eğitiminin ön plana çıktığı bu okulların, öğrencilerine yeni teknolojiler üretip kullanmasını şiar edinip, üst düzey bilim insanı olmalarını sağlamak en önemli hedefleridir. Bu nedenle fen liselerinin, bilimle inşa edilen bir dünyada, geleceğe ışık tutan eğitim kurumları olduklarını düşünmek akla uygun olacaktır. Ancak, sanatla beslenmiş bir bilimin, hem aydınlık hem de renkli bir dünya yaratacağı gerçeğini de unutmamak gerekir. Böylesi daha modern ve daha estetik bir dünyada yaşamak, insanlarda daha mutlu ve huzurlu bir ruh halini yaratma ihtimali daha yüksek olur. Suut Kemal Yetkin (1968) sanat ile bilimi bir kuşun iki kanadına benzeterek bu durumu daha da somutlaştırmıştır. Suut Kemal'e göre; bilim insanın bir yönünü güçlendirirken sanat da diğer yönünü güçlendirerek bir bütün olarak insanı tamamlar. Bu bilgiler ışığında, fen lisesi öğrencilerinin görsel sanatlar dersine ve bu dersin işlenişine yönelik görüş ve önerileri ele alınarak, araştırma yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik görüşleri arasında cinsiyet değişkeni açısından anlamlı farklılık var mıdır? Öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik görüşleri arasında öğrenim gördükleri sınıf düzeyi değişkeni açısından anlamlı farklılık var mıdır? Öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik görüşleri arasında öğrenim gördükleri okul değişkeni açısından anlamlı farklılık var mıdır? gibi sorularına cevap aranmıştır. Yapılan literatür taramasında, fen lisesi öğrencilerinin görüşlerine başvurulan araştırmalara rastlanmasına rağmen, fen lisesi öğrencilerinin görsel sanatlar dersine yönelik görüşlerinin alındığı herhangi bir bilimsel araştırmaya rastlanmamıştır. Literatürdeki bu boşluk, araştırmacı tarafından bir eksiklik olarak görülmüş ve bu araştırmanın yapılmasına karar verilmiştir. Araştırmanın literatürdeki bu boşluğu doldurması ve fen liselerinde işlenen görsel sanatlar derslerinin öğrenci görüşleri doğrultusunda ele alınıp incelenmesine olanak sağlaması açısından önem arz ettiği söylenebilir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmaya, 2022-2023 eğitim öğretim yılında Mardin Fen Lisesinde öğrenim görmekte olan 108 kız öğrenci ile 130 erkek öğrenci ve Kızıltepe Mehmet Hadi Kahraman Fen Lisesi'nden de 85 kız 112 erkek öğrenci olmak üzere toplam 435 öğrenci dahil edilmiştir. Veriler anket yoluyla öğrencilere yüz yüze uygulanarak toplanmış, toplanan veriler SPSS 0.22 nicel veri analiz programı kullanılarak analiz edilip bulgular kısmında sunulmuştur. Araştırmanın sonuçlarına göre; iki okulda da genel olarak öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik olarak olumlu görüş belirttikleri, sınıf değişkenine göre anlamlı bir fark olmadığı, cinsiyet değişkenine göre kız öğrencilerin lehine anlamlı bir farkın olduğu ve okul değişkenine göre de Kızıltepe Mehmet Hadi Kahraman Fen Lisesi öğrencilerinin lehine anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Araştırmanın sonunda elde edilen bulgular doğrultusunda öneriler sunulmuştur.The main purpose of 8 th grade students, who have generally managed to be more successful students of the schools they attended, to be placed in science high schools with the high scores they received from High school entrance exam, is to be placed in professions with high scores in the field of science and mathematics. Getting into a good science high school is both the goal of a good student and one of the primary goals that students' families expect from them. It can be thought that these successful children, who aim to get into high-rated professions, will reach high places, playing a role in the future of the country. The most important goal of these schools, where science and technology education comes to the fore, is to encourage their students to produce and use new technologies and to become high-level scientists. For this reason, it would be reasonable to think that science high schools are educational institutions that shed light on the future in a world built with science. However, we should not forget the fact that a science nourished with art will create a world that is both bright and colorful. Living in such a more modern and aesthetic world is more likely to create a happier and more peaceful mood in people. Suut Kemal Yetkin (1968) further concretized this situation by comparing art and science to two wings of a bird. According to Suut Kemal; While science strengthens one aspect of the human being, art strengthens the other aspect and completes the human being as a whole. In the light of this information, it was aimed to conduct research by considering the opinions and suggestions of science high school students regarding the visual arts course and the teaching of this course. For this purpose, is there a significant difference between students' opinions about the visual arts course in terms of gender variable? Is there a significant difference between students' opinions about the visual arts course in terms of the grade level variable? Is there a significant difference between students' opinions about the visual arts course in terms of the school they study at? Answers to questions such as these were sought. In the literature review, although there were studies asking the opinions of science high school students, no scientific research was found in which the opinions of science high school students were asked about the visual arts course. This gap in the literature was seen as a deficiency by the researcher and it was decided to conduct this research. It can be said that the research is important in terms of filling this gap in the literature and allowing visual arts courses taught in science high schools to be handled and examined in line with student opinions. In this research, a descriptive survey model, one of the quantitative research methods, was used. A total of 435 students, including 108 female students and 130 male students studying at Mardin Science High School and 85 female and 112 male students from Kızıltepe Mehmet Hadi Kahraman Science High School, were included in the research in the 2022-2023 academic year. The data was collected by applying a face-to-face survey to students, and the collected data was analyzed using SPSS 0.22 quantitative data analysis program and presented in the findings section. According to the results of the research; In both schools, students generally expressed positive opinions about the visual arts course, there was no significant difference according to the class variable, there was a significant difference in favor of female students according to the gender variable, and there was a significant difference in favor of Kızıltepe Mehmet Hadi Kahraman Science High School students according to the school variable has been detected. Suggestions were presented in line with the findings obtained at the end of the research