30935 research outputs found
Sort by
Detection of road extraction from satellite images with deep learning method
No full textRoad extraction from satellite data is of great importance in various fields such as climate change, urban planning, forestry and sustainable development. In addition, fast and accurate road detection plays a critical role in disaster management and smart city applications, especially in emergency situations. In this context, U-net architecture provides an effective solution for tasks such as semantic segmentation and urban planning support. In this work, Edge U-net, a different adaptation of the U-net architecture, is used to map roads and streets and to detect changes over time. When the performance of the architecture is evaluated using Mean Intersection over Union (mIoU) and global accuracy metrics, superior results are obtained compared to other studies in the literature. In addition, the performance of the model was improved by applying transfer learning to the ImageNet dataset and various hyperparameter settings were performed. The results of the study show that path inferences are detected with 98.4% accuracy. These results show that Edge U-Net architecture and deep learning methods can be effectively used in road detection applications from satellite imagery
Synthesis, in vitro and in silico evaluation of indole linked carbohydrazides and 1,3,4-oxadiazoles as new α-glycosidase inhibitors
No full textThe Hemetsberger indole reaction afforded 6-methyl and methoxy substituted indole-2-carboxylates 8 which were then reacted with an excess of hydrazine hydrate in ethanol to produce indole-2-carbohydrazides 9. Treatment of the compounds 9 with a range of commercially available benzoyl chlorides generated new indole linked diacyl hydrazines 10-15 and the corresponding cyclodehydration reaction in the presence of N,N-diisopropylethylamine (DIPEA) and p-toluenesulfonyl chloride (p-TsCl) in acetonitrile gave the targeted indole linked 1,3,4-oxadiazoles 16-21. The antidiabetic properties of the newly synthesized compounds were evaluated by employing alpha-glycosidase and alpha-amylase enzyme inhibition assays and the targeted compounds showed a range of inhibitory activities against alpha-glycosidase and alpha-amylase. The study revealed that the compounds selectively inhibit alpha-glycosidase enzyme. The detection of selective inhibition behaviours for alpha-glycosidase enzyme increased the novelty of the study and most of the IC50 values against the designated enzyme were found to be better than the standard acarbose. The structure-activity relation study illustrated that the oxadiazole ring with the methyl substituted indole and nitro substituted benzene rings demonstrated the best inhibition towards the alpha-glycosidase enzyme. The detected IC50 value for the identified compound 21 was found to be better (>25-fold) than the standard acarbose.Research Found of the Tekirdag Namimath;k Kemal University [NKUBAP.01.GA.23.530]; Research Found of the Gebze Technical University [2023-A105-13]This work has been supported by Research Found of the Tekirdag Nam & imath;k Kemal University (Project Number: NKUBAP.01.GA.23.530) and Research Found of the Gebze Technical University (Project Number: 2023-A105-13)
Tail risk contagion and connectedness between crude oil, natural gas, heating oil, precious metals, and international stock markets
No full textWe apply the qunatile vector autoregression (QVAR) connectedness and frequency causality methods to investigate tail risk contagion, quantile dependency, and causality linkages among the spot prices of equity, precious metals, and energy commodity markets between 2002 and 2024. Our findings indicate that the average amount of unexpected losses for stock markets is lower than that for other markets. Furthermore, our analysis of tail risk spillovers shows that downside risks are primarily driven by the contributions of others, with the most significant impact occurring when the tail risk is at its lowest. The total downside risks associated with connectedness are greater for lower quantiles and stock markets typically serve as the primary transmitters of shocks across all quantiles. During financial crises, heterogeneous and event-dependent risk spillovers strengthen, but not during pandemics or geopolitical incidents. © 2024Ministry of Education, MOE; SPTSX; WTI; HOIL, (5.522, CSI300, 4.001, 4.021); National Research Foundation of Korea, NRF, (NRF-2024S1A5A2A01028034); National Research Foundation of Korea, NR
Weeds problematic in second crop maize cultivation in Diyarbakır province and investigation of sustainable weed control possibilities in different tillage methods
No full textÇalışmanın amacı, ikinci ürün mısır tarımında sürdürülebilir toprak işleme ve yabancı ot kontrol yöntemlerini araştırmaktır. Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. Çalışmanın birinci aşamasında, arpa hasadı sonrası ikinci ürün mısır (Zea mays L.) tarımında farklı toprak işleme sistemleri ve herbisit uygulamalarının yabancı ot yoğunluğu ve tane verimini nasıl etkilediği belirlenmiştir. Bu amaçla, 2022-23 yetiştirme sezonunda Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi deneme alanlarında iki yıllık bir tarla denemesi yürütülerek, farklı toprak işleme yöntemleri [geleneksel toprak işleme (kulaklı pulluk+kültivatör), azaltılmış toprak işleme (diskli tırmık) ve sıfır toprak işleme] ve herbisit uygulamaları [çıkış öncesi, çıkış sonrası, çıkış öncesi + çıkış sonrası, yabancı otsuz kontrol, yabancı otlu kontrol] karşılaştırılmıştır. Tesadüf bloklarında bölünmüş parseller deneme desenine göre üç tekrarlamalı olarak yürütülen denemelerde, ana parselleri toprak işleme yöntemleri, alt parselleri ise herbisit uygulamaları oluşturmuştur. Çalışma sonucunda farklı toprak işleme yöntemlerinin yabancı ot yoğunluğu ve tane verimi üzerinde herhangi bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Buna karşın, herbisit uygulamalarının yabancı ot kontrolü ve ürün verimi üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Özellikle herbisitlerin çıkış öncesi ve çıkış sonrası birlikte uygulanmasının, yabancı ot yoğunluğunu ve biyomas ağırlığını önemli ölçüde azaltarak tane veriminde artış sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, Diyarbakır il ve ilçelerinde ikinci ürün mısır ekili alanlardaki yabancı ot türlerinin, yoğunluk ve rastlanma sıklıklarını belirlemek amacıyla sürvey çalışmaları yapılmıştır. Diyarbakır il geneli 5 ilçe 45 arazide toplam 367 örnekleme yapılmıştır. İl geneli ikinci ürün mısır tarlalarında rastlanma sıklığı % 9'un üzerinde olan yabancı ot türleri; Xanthium strumarium (L.), Sorghum halepense (L.) Pers., Portulaca oleracea (L.), Triticum aestivum (L.), Convolvulus arvensis (L.), Physalis angulata (L.) Pers. ve Amaranthus retroflexus (L.) olarak belirlenmiştir. Çalışmanın üçüncü aşamasında ise, Diyarbakır İl genelinde ikinci ürün mısır yetiştiriciliği yapan çiftçilerle üreticilerin mısır tarımında kullandıkları yöntem ve ekipmanlar, karşılaştıkları yabancı otlar, onlarla mücadele etme yolları ve herbisit kullanımı konusundaki bilgi düzeylerine bakmak amacıyla 156 ikinci ürün mısır üreticisi ile anket çalışmaları yapılmıştır. Çalışma sonucunda, üretim alanlarında yabancı ot yoğunluğunun orta seviyede olduğu ve mısırda sorun olan yabancı otların başında kanyaş (Sorghum halepense (L.) Pers.) ve domuz pıtrağının (Xanthium strumarium L.) geldiği belirtilmiştir. Üreticilerin önemli bir kısmının yabancı ot mücadelesinde çıkış sonrası herbisitlerden yararlandıkları ve ikinci ürün mısır üretim alanlarında en fazla mesotrione + nicosulfuron (% 66.04) aktif maddeli herbisitleri tercih ettikleri belirlenmiştir. Toprak işleme aletlerinden pulluğun yabancı otla mücadele etkisinin daha fazla olduğu ve yabancı otlarla mücadele de hem toprak işleme hem de kimyasal kullanımının daha iyi sonuçlar verdiğini belirtmişlerdir. Anket çalışması sonucunda, Diyarbakır ili ikinci ürün mısır üretiminde karşılaşılan sorunların eğitim, demonstrasyon ve teşvikler yoluyla giderilmesinin, tarımsal üretimin sürdürülebilirliğine ve ikinci ürün mısır üretiminin artmasına önemli katkı sunabileceği kanaatine varılmıştır.The aim of the study is to investigate sustainable soil tillage and weed control methods in second crop corn farming. The study consisted of three stages. The first stage of the study was to determine how different tillage systems and herbicide applications affect weed density and grain yield in the second crop corn (Zea mays L.) cultivation after barley harvest. For this purpose, a two-years field experiment was carried out in the experemental areas at Agriculture Faculty, Dicle University, Diyarbakır, Turkiye in the 2022-23 growing season, comparing different soil tillage methods [conventional tillage (mouldboard plough+cultivator), reduced tillage (disc harrow) and no-tillage] and herbicide applications [pre-emergence, post-emergence, pre-emergence + post-emergence, weed-free control, weedy control]. In the experiments carried out with three replications according to the split plot design in randomized blocks, the main plots were composed of soil tillage methods and the sub-plots were composed of herbicide applications. As a result of the study, it was determined that different tillage methods had no effect on weed density and grain yield. However, herbicide applications were found to be effective on weed control and crop yield. It was concluded that the sequential applications of pre and post-emergent herbicides significantly reduced weed density and biomass weight and increased grain yield. In the second stage of the study, surveys were carried out to determine the density and frequency of weed species in second crop maize cultivated areas in Diyarbakır province and districts. A total of 367 sampling was carried out in 45 fields in 5 districts of Diyarbakır province. Weed species with a frequency above 9 % in second crop maize fields in the province were Xanthium strumarium (L.), Sorghum halepense (L.) Pers., Portulaca oleracea (L.), Triticum aestivum (L.), Convolvulus arvensis (L.), Physalis angulata (L.) Pers. and Amaranthus retroflexus (L.).I n the third stage of the study, surveys were conducted with 156 second crop maize farmers in Diyarbakır province in order to investigate the methods and equipment used in maize cultivation, the weeds encountered, the ways of controlling them and the level of knowledge on the use of herbicides. A moderate weed density was reported by the growers with Johnson grass (Sorghum halepense (L.) Pers.) and common cocklebur (Xanthium strumarium L.) being the most problematic weeds. A significant number of the producers rely on post-emergence herbicides for weed control. Additionally, 94 % of the producers are satisfied with the herbicides, and the most preferred herbicides (66.04 %) contained mesotrione + nicosulfuron active ingredients. The producers conveyed that the plow is more effective in weed control among tillage tools and emphasized that both tillage and herbicides should be combined for effective weed management. It was also observed that addressing the challenges faced during second-crop corn production in Diyarbakır through education, demonstrations, and incentives could significantly contribute to the sustainability of agricultural production and increase second-crop corn cultivation.Yükseköğretim Kurulu tarafından YÖK 100/2000 Öncelikli Alanlar Sürdürülebilir Tarım kapsamında desteklenmiştir
A rare orbital pathology: Persistent hyperplastic primary vitreous
No full textAmaç: Persistan hiperplastik primer vitreus (PHPV), embriyolojik primer vitreus ve hyaloid damar sisteminin gerilememesi nedeniyle ortaya çıkan konjenital bir anomalidir. Etkilenen gözlerde anatomik ve visual sonuç üzerinde önemli etkisi olabilir. Amacımız PHPV tanısı konulmuş hastaların Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) özelliklerini sunmak ve literatürle karşılaştırmaktır. Yöntemler: Çalışmamız retrospektif bir arşiv çalışması olup Ocak 2010-Ocak 2020 tarihleri arasında merkezimizde orbital MR çekimi yapılan ve görüntülemelerinde PHPV tanısı bulunan 9 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalar yaş, cinsiyet, etkilenen orbita (sağ-sol, unilateral-bilateral), eşlik eden ek anomaliler açısından değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan 9 hastanın 8’i erkek 1’i kız idi. Hastaların yaş aralığı 3 ay-56 yaş olup yaş ortalaması 10,8 idi. Bilateral tutulum 2 (%22) hastada, unilateral tutulum 7 (%78) hastada (5 hastada sağ, 2 hastada sol) izlendi. Mikroftalmi 5 hastada, dismorfik orbita 2 hastada, retinal hemoraji-dekolman 3 hastada izlenmiştir. PHPV olgularına eşlik eden ek kranial patolojiler değerlendirildiğinde; 1 hastada lizensefali, 1 hastada porensefalik kavitasyon ve 2 hastada optik sinir periferinde sıvı artışı izlendi. Sonuçlar: Sonuç olarak tek taraflı tutulum, mikroftalmi ve ön kamaranın kollabe olması PHPV ayırıcı tanısında en önemli klinik ipuçlarıdır. PHPV’den şüphelenildiğinde retrolental kitle ve huni şeklinde retina dekolmanı MR görüntülemede tanı koymada son derece önemli bulgulardır.Aim: Persistent hyperplastic primary vitreous (PHPV) is a congenital anomaly that occurs due to failure of the embryological primary vitreous and hyaloid vascular system to regress. It may have a significant impact on the anatomical and visual outcome in the affected eyes. Our aim is to present the Magnetic Resonance Imaging (MRI) features of patients diagnosed with PHPV and compare them with the literature. Methods: Our study is a retrospective archive study and 9 patients who underwent orbital MRI in our center between January 2010 and January 2020 and were diagnosed with PHPV on their images were included in the study. Patients were evaluated in terms of age, gender, affected orbit (right-left, unilateral-bilateral), and accompanying additional anomalies. Results: Of the 9 patients included in the study, 8 were boys and 1 was a girl. The age range of the patients was 3 months-56 years and the average age was 10.8 years. Bilateral involvement was observed in 2 (22%) patients, and unilateral involvement was observed in 7 (78%) patients (right in 5 patients, left in 2 patients). Microphthalmia was observed in 5 patients, dysmorphic orbita in 2 patients, and retinal hemorrhage-detachment in 3 patients. When additional cranial pathologies accompanying PHPV cases are evaluated; lissencephaly was observed in 1 patient, porencephalic cavitation in 1 patient, and increased fluid in the optic nerve periphery was observed in 2 patients. Conclusions: As a result, unilateral involvement, microphthalmia and anterior chamber collapse are the most important clinical clues in the differential diagnosis of PHPV. When PHPV is suspected, retrolental mass and funnel-shaped retinal detachment are extremely important findings in making the diagnosis on MR imaging
Subsurface dam site selection in the Diyarbakır plain using multi-criteria decision-making model and GIS integration
No full textBu çalışmanın temel amacı, Diyarbakır Ovası’nda yeraltı barajı inşasına
uygun alanları belirlemek amacıyla Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve
TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution)
gibi çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinin Coğrafi Bilgi
Sistemleri (CBS) ile entegre biçimde uygulanmasıdır. Küresel ölçekte
artan su talebi ve mevcut kaynakların sürdürülebilir yönetimi, özellikle yarı
kurak bölgelerde alternatif su depolama çözümlerine olan ilgiyi artırmıştır.
Yeraltı barajları, bu kapsamda buharlaşma kaybını azaltan ve çevresel
etkisi düşük yapılar olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada, yeraltı barajı yer
seçimi için 11 parametre belirlenmiş ve raster veri formatında CBS
ortamında işlenmiştir. Parametreler, 3-6-9 puanlama sistemi ile
sınıflandırılmış, AHP yöntemi ile ağırlıklandırılmış ve tutarlılık oranı
kontrol edilmiştir. TOPSIS yöntemi kullanılarak her bölgenin uygunluk
skorları hesaplanmış ve alanlar “en uygun”, “orta uygun” ve “uygun değil”
şeklinde sınıflandırılmıştır. Sonuçlar, özellikle alüvyonal zeminlerin
yoğunlaştığı, eğimin düşük ve yüzey su kaynaklarına yakın bölgelerin
yüksek uygunluk skorlarına sahip olduğunu göstermiştir. Bu yöntem,
sürdürülebilir su yönetimi planlamaları için etkili bir karar destek aracı
sunmaktadır.The primary aim of this study is to identify suitable areas for groundwater
dam construction in the Diyarbakır Plain by integrating multi-criteria
decision-making (MCDM) methods such as the Analytic Hierarchy
Process (AHP) and the Technique for Order Preference by Similarity to
Ideal Solution (TOPSIS) with Geographic Information Systems (GIS). The
globally increasing demand for water and the need for sustainable
management of existing resources have heightened interest in alternative
water storage solutions, particularly in semi-arid regions. Groundwater
dams, in this context, stand out as structures that minimize evaporation losses, have low environmental impact, and offer high sustainability. In the
study, 11 parameters were identified for groundwater dam site selection
and processed in GIS environment using raster data format. The parameters
were classified using a 3-6-9 scoring system, weighted through the AHP
method, and checked for consistency. Using the TOPSIS method,
suitability scores for each region were calculated, and the areas were
classified as “most suitable,” “moderately suitable,” and “unsuitable”. The
results indicate that areas with intensive alluvial soils, low slope, and
proximity to surface water sources have higher suitability scores. This
integrated method offers an effective decision support tool for sustainable
water management plannin
Hadith criticism in İbn Hacer's "Fath al-Bârî bi Sharh Sahîh al-Bukhârî"
No full textSahih bir sünnet algısının oluşması için, hadislerin aslına uygun şekilde nakledilmesi kadar, gerektiğinde tenkid edilerek sahih olanların zayıf ve uydurma olanlardan ayırt edilmesi de büyük önem taşımaktadır. İslâm ilim geleneği boyunca ulemâ, bu konuya büyük bir mesai harcamış ve hadislerin sıhhatini tespit edebilmek için kapsamlı yöntemler geliştirmiştir. Hadis ilminin önde gelen isimlerinden biri olan İbn Hacer de hadis tenkidine önemli katkılar sağlamıştır. Bu bağlamda, onun Fethu'l-bârî bi şerhi sahîhi'l-Buhârî adlı eserinde ele aldığı hadisler incelenmiş, şerhinde hadislere yönelik gerçekleştirdiği tenkitler örnekler üzerinden analiz edilerek takip ettiği yöntem tespit edilmeye çalışılmıştır. Tezde, hadis tenkidiyle doğrudan ilişkili olan cerh ve ta'dîl ilminin gelişim süreci ele alınmış ve İbn Hacer'in bu alandaki katkıları ile takip ettiği yöntem değerlendirilmiştir. Ardından, şerhinde hadisleri tenkit ederken en sık kullandığı ıstılahlar, münekkid âlimlerin görüşleriyle karşılaştırılmış ve örnekler üzerinden incelenerek bu ıstılahların metoduna uygunluğu ve anlam sahası tespit edilmeye çalışılmıştır. Ayrıca, isnaddaki inkıtâ sebebiyle tenkid edilen hadislerin yanı sıra, râvilerin cerh edilmesi ve sika râvilerle ihtilaflar bağlamında yapılan tenkidler de örnekler ışığında analiz edilmiştir. Son olarak, İbn Hacer'in hadislerin muhtevasına yönelik gerçekleştirdiği tenkidler, esas aldığı kriterler çerçevesinde değerlendirilmiş ve çeşitli örneklerle ele alınmıştır. Neticede, İbn Hacer'in şerhinde isnad tenkidine ağırlık verdiği ve metin tenkidi kapsamında hadisleri Kur'an'a, sahih hadislere, usûl kaidelerine, tarihi bilgilere ve aklî gerekçelere arz ederek değerlendirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, bazı hadisleri İsrâiliyat menşeli olarak nitelendirdiği, muteber hadis kaynaklarında bulunmadığını belirterek tenkid ettiği ve bazen genelleme yaparak belirli bir konudaki hadislerin tamamının veya birkaçı hariç sahih olamayacağını ifade ettiği görülmüştür. Bunun yanı sıra, bazı rivayetleri uydurma hadisleri derlemek amacıyla yazılan eserlerde yer aldığına işaret ederek tenkit etmesi de dikkat çekmektedir.The formation of a correct understanding of the Sunnah requires not only the transmission of hadiths in accordance with their original form but also, when necessary, the criticism of hadiths to distinguish the authentic ones from the weak and fabricated ones. Throughout Islamic scholarly tradition, scholars have devoted significant effort to this issue and developed comprehensive methods to determine the authenticity of hadiths. Ibn Hajar, one of the prominent figures in the science of hadith, made significant contributions to hadith criticism. In this context, the hadiths discussed in his work Fath al-bârî bi sharh sahîh al-Bukhârî have been examined, and the methods he followed in his commentary, based on his critiques of the hadiths, have been analyzed through examples. The development of the science of jarh and ta'dil directly related to hadith criticism has been discussed, and Ibn Hajar's contributions and the methods he followed in this field have been evaluated. Furthermore, the most frequently used terms in his criticism of hadiths in his commentary have been compared with the views of other scholars of criticism, and through examples, the appropriateness of these terms to the method and their semantic scope has been analyzed. In addition, hadiths criticized due to disruptions in their chains of narration, as well as the criticism of narrators and disagreements regarding trustworthy narrators, have been analyzed in the context of examples. Finally, Ibn Hajar's criticisms regarding the content of the hadiths have been evaluated within the framework of the criteria he employed and discussed with various examples. As a result, it has been determined that Ibn Hajar placed particular emphasis on the criticism of the chain of narration and evaluated hadiths within the framework of text criticism by comparing them with the Qur'an, authentic hadiths, principles of jurisprudence, historical information, and logical reasoning. Additionally, it has been observed that he criticized certain hadiths as originating from Israiliyyat, noting that they were not found in reliable hadith sources, and sometimes made generalizations by stating that all or most hadiths on a particular topic could not be authentic. Moreover, he pointed out that certain narrations were found in works written to compile fabricated hadiths, which is also noteworthy in his criticism
The effect of using the 6 Sigma methood on academic achievement in support and movement topic
No full textBu araştırmada, fen bilimleri dersi 'Vücudumuzdaki Sistemler ve Sağlığı' ünitesinde yer alan 'Destek ve Hareket Sistemi' konusunun 6.sınıf öğrencilerinin 6 Sigma tekniği yardımıyla zenginleştirilmiş öğretim sürecinin öğrencilerin akademik başarılarına olan etkisi araştırılmıştır. Araştırma örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Diyarbakır Bağlar ilçesinde öğrenim gören, 15 kişilik deney ve 15 kişilik kontrol grubu olmak üzere 30 kişilik 6.sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada nicel araştırma yaklaşımından yararlanılmış, yarı deneysel desenin deney-kontrol modeli kullanılmıştır. Araştırma iki sınıf ile yürütülmüştür, bu sınıflardan 6-B sınıfı mevcut programın gerektirdiği yöntem ve tekniklerle derslerin işlendiği kontrol grubunu oluştururken; 6-A sınıfı 6 Sigma tekniği uygulamasına dayalı derslerin işlendiği deney grubunu oluşturmaktadır. Uygulama 5 hafta sürmüştür. Araştırma boyunca veri toplama aracı olarak tek test olan 'Destek ve Hareket Sistemi' konuları ile ilgili olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiş olan akademik başarı testi uygulanmıştır. Akademik başarı testinin güvenirlik kat sayısı 0.93 bulunmuştur. Bu ölçekler deney ve kontrol grubu öğrencilerine hem süreç başında hem de süreç sonunda uygulanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS.20 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma sürecinin başında akademik başarı puanları açısından kontrol grubu öğrencilerinden daha düşük başarı gösteren deney grubu öğrencileri; bu sonucun aksine 6 Sigma öğrenme modeli ile derslerin işlenişi sonrası kontrol grubu öğrencilerinden daha yüksek başarı göstermiştir.This study investigated the effects of the teaching process enriched with the help of 6 Sigma technique on the academic success of 6th grade students in the subject of 'Support and Movement System' in the unit 'Systems and Health in Our Body' of the science course. The research sample consisted of 30 6th grade students, 15 in the experimental group and 15 in the control group, studying in the Bağlar district of Diyarbakır in the spring semester of the 2023-2024 academic year. The quantitative research approach was used in the research, and the experiment-control model of the semi-experimental design was used. The research was conducted with two classes; while 6-B class constituted the control group in which the courses were taught with the methods and techniques required by the current program; 6-A class constituted the experimental group in which the courses were taught based on the application of 6 Sigma technique. The application lasted 5 weeks. The academic achievement test developed by the researcher regarding the subjects of 'Support and Movement System', which was the only test, was applied as the data collection tool throughout the research. The reliability coefficient of the academic achievement test was found to be 0.93. These scales were applied to the experimental and control group students both at the beginning and at the end of the process. The data obtained in the study were analyzed with the SPSS.20 program. The experimental group students, who showed lower academic achievement scores than the control group students at the beginning of the research process, showed higher achievement than the control group students after the courses were taught with the 6 Sigma learning model
The identification and evaluation of the usage areas, physical, and mechanical properties of brick materials on the walls between Diyarbakir Mardin Gate and New Gate segments of the city walls
No full textGeçmiş dönemlerde insanlar yaşadıkları coğrafyaya göre temin edebildikleri malzemeleri yapı inşa etmek amacıyla kullanmışlardır. Taş ve ahşap herhangi bir işleme gerek kalmadan bazı yörelerde bulunabilen ve doğrudan kullanılabilen malzemelerdir. Taş ve ahşabın bulunmadığı yörelerde ise insanlar toprağı kullanarak yapı malzemesi üretmeye çalışmışlardır. Bu amaçla ilk olarak kerpiç malzeme bulunmuştur. Kerpiç malzeme uzun ömürlü olmaması ve dış etkenlere maruz kalarak çabuk bozulması nedeniyle yerini zamanla tuğla malzemeye bırakmıştır. Tuğla; kil, killi toprak ve suyun birlikte yoğrularak şekillendirildikten sonra kurutularak pişirilmesi yolu ile elde edilen bir malzemedir. Tuğla malzemenin yapılarda kullanımı ilk olarak Neolitik dönemde başlamıştır. Yapılan kazılar sonucunda en eski tuğlalar bu dönemde Ürdün Nehri'nin kıyısında keşfedilmiştir. Tuğla malzemenin kullanımı daha sonra İran, Hindistan, Orta Asya, Mezopotamya, Anadolu, Çin, Roma, Bizans, Osmanlı (vb.) medeniyetlerde de yaygınlaşmıştır. Tuğla malzeme, geleneksel yapılarda düşey taşıyıcı elemanlardan duvar ve payelerde; yatay taşıyıcı elemanlardan döşeme, hatıl, kemer, tonoz, kubbe ve geçiş elemanlarında (tromp, pandantif, Türk üçgeni vb.) kullanılmıştır. Türkiye'nin güneydoğusunda bulunan ve tarihi bir kent olan Diyarbakır kentinde hüküm sürmüş olan pek çok uygarlık bulunmaktadır. Bu uygarlıkların kentte inşa ettikleri en önemli eser, kentin simgesi haline gelmiş olan Diyarbakır surlarıdır. UNESCO Kültürel Miras Listesi'nde Diyarbakır surları ve Hevsel Bahçesi olarak yer alan tarihi surların 4 adet tarihi ana kapısı bulunmaktadır. Bu kapılar; Mardin Kapı, Dağ Kapı, Yeni Kapı ve Urfa Kapı'dır. Tez çalışmasında Suriçi Bölgesi'nin güneydoğu dilimini çevreleyen Mardin Kapı ile Yeni Kapı arasındaki sur duvarlarında ve burçlarda bulunan tuğla malzeme incelenmiştir. Bölgede bulunan sur duvarları ve burçlarda tuğla malzemenin genel olarak yatay taşıyıcı elemanlar olan üst örtülerde (kemer, kubbe, tonoz ve geçiş elemanları), yer yer hatıllarda ve az miktarda olsa da duvarlarda ve payelerde kullanıldığı görülmüştür. Kullanılan tuğla malzemenin istif ve örgü teknikleri yapılan alan çalışmasında gözlemsel olarak tespit edilerek fotoğraflarla belgelenmiştir. Duvar, hatıl, kubbe ve tonozlarda genelde yatay olarak istiflenen tuğla malzemenin bu örgü tekniğinde süsleme amacıyla kullanılmadığı görülmüştür. Bu genellemenin dışında kalan 55 numaralı burçta birinci katta bulunan tonozlarda yatay-düşey istifin kullanıldığı, 55 ve 63 numaralı burçta birinci katta bulunan kubbelerde ise yatay-düşey istif tekniğiyle kullanıldığı; kubbe eteklerinde ve pandantiflerde tuğlaların dışa çıkıntılı ve açılı olarak yerleştirilerek süsleme amacı kazandığı görülmektedir. Tuğla malzeme kemerlerde genel olarak çift sıra halinde, yer yer ise tek sıra halinde kılıcına örülerek kullanılmıştır. Alan çalışmasında tuğla malzemenin kullanıldığı yapı elemanlarında meydana gelen yapısal sorunlar gözlemsel olarak tespit edilmiştir. Tuğla malzemede meydana gelen yapısal sorunlar; tuğla malzeme kayıpları, çatlaklar, aşınma ve yüzey kayıpları, mikroorganizma ve bitki oluşumu, tuzlanma ve islenme olarak tespit edilmiştir. Gözlemsel tespitler sonrası yapısal xxii sorunları bulunan 63 numaralı (Fındık Burcu) ve 64 numaralı burçtan alınan tuğla numunelerinin fiziksel ve mekanik özelliklerinin tespit edilmesi amacıyla deneyler yapılmıştır. Sur duvarlarında ve burçlarda kullanılan tuğla malzemenin korunması ve sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla yapılan deneyler tek eksenli basınç dayanımı deneyi, nokta yükü dayanım indeksi deneyi, su emme deneyi, donma-çözünme deneyi, ultrases deneyi ve SEM/EDX analizidir. Deney sonuçlarından elde edilen veriler grafiğe çevrilerek değerlendirilmiştir. Bölgede yapılan gözlemsel tespitler ve deney sonuçlarından elde edilen veriler ile değerlendirmeler sonucunda Mardin Kapı ile Yeni Kapı arasındaki sur duvarları ve burçlarda kullanılan tuğla malzemenin yapısal özellikleri belirlenmiştir. Bu tez çalışmasında kapsamlı literatür taraması ile seçilen sur duvarları ve burçlarda yapılan deney çalışmalarının gerek restorasyon gerekse de akademik çalışmalar için güncel bir kaynak olması hedeflenerek çalışma tamamlanmıştır.In past periods, people used the materials they could obtain based on the geography they lived in to build structures. Stone and wood are materials that can be found in some regions and used directly without any processing. In regions where stone and wood were not available, people tried to produce building materials using soil. For this purpose, adobe was the first material discovered. Due to its short lifespan and quick deterioration under external factors, adobe was eventually replaced by brick. Brick is a material obtained by mixing clay, clayey soil, and water, shaping it, drying it, and then firing it. The use of brick material in buildings first started during the Neolithic period. Excavations have revealed that the oldest bricks were discovered along the banks of the Jordan River during this period. The use of brick material later became widespread in civilizations such as Iran, India, Central Asia, Mesopotamia, Anatolia, China, Rome, Byzantium, and the Ottoman Empire. In traditional buildings, brick material was used in vertical load-bearing elements such as walls and piers, and in horizontal load-bearing elements such as floors, beams, arches, vaults, domes, and transition elements (such as trompes, pendentives, and Turkish triangles). Diyarbakır, a historical city located in southeastern Turkey, has been ruled by many civilizations. The most important structure built by these civilizations in the city, which has become a symbol of the city, is the Diyarbakır walls. Listed as the Diyarbakır Fortress and Hevsel Gardens in the UNESCO Cultural Heritage List, these historic walls have four main gates: Mardin Gate, Dağ Gate, Yeni Gate, and Urfa Gate. In this thesis study, the brick material found in the wall sections and bastions between Mardin Gate and Yeni Gate, which surround the southeastern section of the Suriçi Region, was examined. In the wall sections and bastions in the region, it was observed that brick material was generally used in horizontal load-bearing elements such as coverings (arches, domes, vaults, and transition elements), occasionally in beams, and to a lesser extent in walls and piers. The stacking and bonding techniques of the used brick material were observed and documented with photographs during the fieldwork. It was observed that the brick material, which was generally stacked horizontally in walls, beams, domes, and vaults, was not used for decorative purposes in this bonding technique. In the exception of Bastion No. 55, it was seen that horizontal-vertical stacking was used in the vaults on the first floor, and in the domes on the first floor of Bastions No. 55 and 63, horizontal-vertical stacking technique was used; and the bricks in the dome skirts and pendentives were placed protruding outward and angled, gaining a decorative purpose. In arches, brick material was generally used in double rows, occasionally in single rows. Structural problems occurring in the structural elements where brick material was used were observed during the fieldwork. The structural problems observed in the brick material included brick material losses, cracks, wear and surface losses, microorganism and plant formation, xxiv salting, and soot accumulation. After observational detections, experiments were conducted to determine the physical and mechanical properties of brick samples taken from Bastion No. 63 (Fındık Bastion) and Bastion No. 64, which had structural problems. The experiments conducted to ensure the preservation and sustainability of the brick material used in the wall sections and bastions included the uniaxial compressive strength test, point load strength index test, water absorption test, freeze-thaw test, ultrasound test, and SEM/EDX analysis. The data obtained from the test results were evaluated by converting them into graphs. Based on the observational detections and data obtained from the test results, the structural properties of the brick material used in the wall sections and bastions between Mardin Gate and Yeni Gate were determined. This thesis study was completed with the aim of being an up-to-date resource for both restoration and academic studies by conducting experimental studies on the selected wall sections and bastions through a comprehensive literature review.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından MİMARLIK.24.003 no'lu proje kapsamında desteklenmiştir
The moderating role of gender in the effect of psychological capital on organizational commitment: A study on healthcare employees
No full textBu çalışma, sağlık sektörü çalışanlarında psikolojik sermayeninörgütsel bağlılık üzerindeki etkisini ve bu ilişkide cinsiyetin olası düzenleyici rolünü incelemektedir. Nicel, kesitsel tasarımla yürütülen araştırmada 246 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. Psikolojik sermaye, PCQ-24'ün Türkçe uyarlamasıyla (Luthans vd., 2007; Akçay, 2011), örgütsel bağlılık ise Allen ve Meyer'in üç boyutlu ölçeğiyle (Allen ve Meyer, 1990; Bolat ve Bolat, 2008) ölçülmüştür. Betimsel istatistiklerin yanı sıra karşılaştırmalı testler, korelasyonlar ve moderasyon analizi uygulanmıştır; moderasyon modelinde psikolojik sermayenin toplam puanı yordayıcı, cinsiyet düzenleyici değişken olarak ele alınmıştır. Bulgular, psikolojik sermayenin örgütsel bağlılıkla anlamlı ve pozitif ilişkili olduğunu ve özellikle duygusal bağlılık düzeylerini yükselttiğini; buna karşılık devam bağlılığıyla yer yer ters yönlü ilişkiler görülebildiğini göstermektedir. Moderasyon analizinde psikolojik sermaye-cinsiyet etkileşimi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır(B=-0.111; p=.179). Bu sonuçlar, psikolojik sermayenin örgütsel bağlılığı artırmada cinsiyetten bağımsız, genel geçer bir etkiye sahip olabileceğini ve cinsiyetin bu ilişkide düzenleyici bir rol üstlenmediğini düşündürmektedir. Uygulamada, çalışanların psikolojik kaynaklarını güçlendiren insan kaynakları politikalarının özellikle duygusal bağlılığı artırarak kurumların sürdürülebilirliğine katkı sunabileceği değerlendirilmektedir.This study examines the effect of psychological capital on organizational commitment among healthcare sector employees and explores the potential moderating role of gender in this relationship. Conducted with a quantitative, cross-sectional design, the research collected data from 246 participants through a survey. Psychological capital was measured using the Turkish adaptation of the PCQ-24 (Luthans et al., 2007; Akçay, 2011), while organizational commitment was assessed with Allen and Meyer's three-dimensional scale (Allen and Meyer, 1990; Bolat and Bolat, 2008). In addition to descriptive statistics, comparative tests, correlations, and moderation analysis were applied; in the moderation model, psychological capital's total score was treated as the predictor, with gender as the moderator. The findings revealed that psychological capital was significantly and positively related to organizational commitment, particularly enhancing affective commitment, whereas it occasionally showed negative associations with continuance commitment. The moderation analysis indicated that the interaction between psychological capital and gender was not statistically significant (B = –0.111; p = .179). These results suggest that psychological capital may have a universal, gender-independent effect in strengthening organizational commitment, and that gender does not play a moderating role in this relationship. In practice, human resources policies that foster employees' psychological resources may contribute to institutional sustainability, especially by enhancing affective commitment