30935 research outputs found
Sort by
Investigation of the effects of quercetin and hyperthermia applications on colistin-resistant Acinetobacter baumannii and Staphylococcus epidermidis
No full textAmaç: Quercetin ile hipertermi uygulamasının tek başlarına ve kombinasyonunun kolistin dirençli A. baumannii ve S. epidermidis bakterilerinin üreme ve biyofilm inhibisyonu ile morfolojik yapıları üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Deneyler 37 ℃, 42 ℃ ve 45 ℃'de yapıldı. Quercetin, 512-1 μg/ml aralığında test edildi. Çalışmaya biyofilm üretimi Kongo red agar yöntemi ile belirlenen sekiz kolistin dirençli A. baumannii ve sekiz S. epidermidis izolatı dahil edildi. Üreme inhibisyon düzeyi sıvı mikrodilüsyon, biyofilm inhibisyon düzeyi kristal viyole yöntemi ile test edildi. İki saatlik hipertermi etkisi in vitro tedavi modeli deneyiyle gözlemlendi. İnhibisyon düzeyleri spektrofotometrik ölçümle belirlendi. Morfolojik etkiler TEM analizi ile değerlendirildi. Sonuçların istatistiksel analizinde p≤0,05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Hipertermi kombinasyonu ile quercetin MİK değerlerinin azaldığı görüldü. Üreme inhibisyon düzeyleri arasında her iki bakteride, hipertermi etkisinde 512, 256 ve 128 μg/ml quercetin konsantrasyonlarında anlamlı farklar görüldü. Tek başına hipertermi her iki bakteri için üremeyi önemli ölçüde yavaşlattı. Biyofilm inhibisyon düzeyleri arasında anlamlı fark görülmedi. Tek başına hipertermi S. epidermidis için biyofilm inhibisyonuna anlamlı düzeyde etki gösterdi. Bakteriler birbiriyle kıyaslandığında biyofilm inhibisyonu açısından anlamlı bir fark görülmedi. Üreme açısından S. epidermidis, kolistin dirençli A. baumannii'ye kıyasla hipertermiye daha duyarlıydı. In vitro tedavi modeli deneyinde yalnızca kolistin dirençli A. baumannii'nin 64 μg/ml quercetin konsantrasyonundaki biyofilm inhibisyonunda anlamlı fark gözlemlendi. TEM sonuçlarında; quercetin ve hipertermi kombinasyonun hücre morfolojisini etkilediği görüldü. 45 ℃+quercetinde muhtemelen üremenin inhibisyonu nedeniyle S. epidermidis hücresine rastlanmadı. Sonuç: Quercetin ve hipertermi kombinasyonu, üreme ve morfolojik değişimler üzerinde önemli etkiye sahipti. Çalışmanın sonucunda hiperterminin, quercetin ile kullanıldığında adjuvan etki gösteridiği saptandı.Aim: The aim was to investigate the effects of quercetin and hyperthermia application, alone and in combination, on the growth and biofilm inhibition and morphological structures of colistin-resistant A. baumannii and S. epidermidis. Material and Method: Experiments were performed at 37°C, 42°C, and 45°C. Quercetin was tested in the range of 512-1 μg/ml. Eight colistin-resistant A. baumannii and eight S. epidermidis isolates, whose biofilm production was determined by the Congo red agar method, were included in the study. Growth inhibition level was tested by broth microdilution, and biofilm inhibition level was tested by crystal violet method. The effect of two hour hyperthermia was observed in an in vitro treatment model experiment. Inhibition levels were determined by spectrophotometric measurement. Morphological effects were evaluated by TEM analysis. In the statistical analysis of the results, p≤0.05 was considered significant. Results: The combination of hyperthermia and quercetin MIC values decreased. Significant differences were observed between the growth inhibition levels of both bacteria at 512, 256, and 128 μg/ml quercetin concentrations. Hyperthermia alone significantly slowed growth for both bacteria. No significant difference was observed between the biofilm inhibition levels. Hyperthermia alone had a significant effect on biofilm inhibition for S. epidermidis. When the bacteria were compared with each other, no significant difference was observed in terms of biofilm inhibition. S. epidermidis was more sensitive to hyperthermia than colistin-resistant A. baumannii in terms of growth. In the in vitro treatment model experiment, a significant difference was observed only in biofilm inhibition of colistin-resistant A. baumannii at a concentration of 64 μg/ml quercetin. TEM results showed that the combination of quercetin and hyperthermia affected cell morphology. No S. epidermidis cells were found at 45°C+quercetin, probably due to inhibition of growth.Conclusion: The combination of quercetin and hyperthermia had a significant effect on growth and morphological changes. The study found that hyperthermia had an adjuvant effect when used with quercetin.Bu tez, Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Komisyonu Başkanlığı (DÜBAP) tarafından TIP.24.030 numaralı proje ile desteklenmiştir
Investigation of the mechanical behavior of adhesion bonded nanoparticulate composites
No full textKompozit malzemelerin birçok uygulama alanlarında havacılık, inşaat, denizcilik sağlık, ulaşım vb. sektörlerde kullanılmasıyla beraber bu alanlarda ilerlemeler olduğu görülmektedir. Özellikle bu alanlarda kompozit malzemelerde meydana gelen hasarın iyileştirilmesi, malzemenin yeniden kazandırılması ve kullanılması amacıyla yapıştırma yoluyla bazı birleştirme teknikleri uygulanmaktadır. Bunun yanında yine uygulama alanlarında daha iyi mekanik performans göstermesi, mekanik özelliklerinin geliştirilmesi amacıyla nanokompozit malzemeler kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada twill cam fiber takviyeli epoksi kompozit levhalar kullanılmıştır. Bu levhalar hem katkısız olarak hem de epoksi reçine içerisine nano kil, bor karbür ve grafen olmak üzere üç farklı oranda kullanılarak nano katkılı cam fiber takviyeli epoksi kompozit levhalar üretilmiştir. Nano katkı oranları ağırlıkça %0,75, %1 ve %1,25 olarak belirlenmiştir. Katkısız levhalar ve her üç nano katkılı tüm levhalar elle yatırma yöntem ile üretilmiştir. Bu levhalar 8 tabakalı ve 2 mm kalınlığında elde edilmiştir. Üretilen tüm levhalarda hasarsız, bindirme bağlantılı ve tek tesirli yamalı bağlantılı olmak üzere üç farklı geometride numuneler hazırlanmıştır. Bağlantı numunelerinde yapıştırıcı ve 3D yazıcı üretilmiş özel kalıplarla bağlantı şekli oluşturulmuştur. Hazırlanan tüm katkısız, nano kil, bor karbür ve grafen katkılı cam fiber takviyeli epoksi kompozit numuneler çekme testine tabi tutulmuşlardır. Yapılan bu deneysel çalışmada bindirme bağlantılı numunelerin, tek tesirli yamalı bağlantılı numunelere göre daha yüksek hasar yükü gösterdiği tespit edilmiştir. Bor karbür takviyesinin tüm çalışma numunelerinde çekme mukavemetini iyileştirmediğini, kil numunelerinde ise %1,25 katkı oranlı hasarsız numunede katkısız numunelere oranla %2,7, bindirme bağlantılı numunede %2,9 oranında ve tek tesirli yamalı bağlantılı numunede ise %3,7 oranında artış sağladığı tespit edilmiştir. Grafenin hasarsız numunesine kıyasla %1,25 katkı oranında ki tek tesirli bağlantı numunelerinde %1,26 oranında, bindirme bağlantılı numunelerde ise %10,49 oranında artış sağladığı tespit edilmiştir. Kil katkısının farklı oranlarda hem artırıcı hem azaltıcı etki gösterirken, bor karbür katkısının çoğunlukla hasar yükünü düşürdüğü tespit edilmiştir. Grafen katkısının ise tüm numunelerde %0,75 ve %1 katkı oranında hasar yükünde azalma, %1,25 katkı oranlı bindirme bağlantılı numunelerde, hasarsız bindirme bağlantılı numunelere göre %10,49, tek tesirli yamalı bağlantılı numunelerde ise yine hasarsız tek tesirli yamalı bağlantılı numunelere göre %1,26 oranlarında artış sağladığı tespit edilmiştir. Bu çalışmada nano katkı türü ve oranıyla birlikte bağlantı geometrisinin titizlikle seçilmesinin, istenen mekanik performansa ulaşması için kritik öneme sahip olduğu tespit edilmiştir.With the use of composite materials in many application areas such as aviation, construction, maritime, health, transportation, etc. sectors, it is seen that there are advances in these areas. Especially in these areas, some joining techniques are applied by bonding in order to improve the damage that occurs in composite materials, to recycle and use the material. In addition, nanocomposite materials have started to be used in order to show better mechanical performance and to improve their mechanical properties in application areas. Twill glass fiber reinforced epoxy composite sheets were used in this study. These sheets were produced both without additives and by using three different ratios of nano clay, boron carbide and graphene in epoxy resin, nano-additive glass fiber reinforced epoxy composite sheets were produced. Nano-additive ratios were determined as 0.75%, 1% and 1.25% by weight. Sheets without additives and all three sheets with nano-additives were produced by hand-laying method. These sheets were obtained with 8 layers and 2 mm thickness. In all the sheets produced, samples were prepared in three different geometries as undamaged, overlapped and single-effect patched connection. In the connection samples, the connection shape was created with adhesives and special molds produced by 3D printers. All prepared additive-free, nano clay, boron carbide and graphene-added glass fiber reinforced epoxy composite samples were subjected to tensile tests. In this experimental study, it was determined that the lap-joined samples showed higher damage load compared to the single-effect patched-connected samples. It was determined that boron carbide reinforcement did not improve the tensile strength in all study samples, and in clay samples, it was found that it increased by 2.7% in the undamaged sample with 1.25% additive ratio, by 2.9% in the lap-joined sample and by 3.7% in the single-effect patched-connected sample compared to the additive-free samples. It was found that graphene increased by 1.26% in the single-effect connection samples with 1.25% additive ratio and by 10.49% in the lap-joined samples. While the clay additive showed both increasing and decreasing effects at different rates, it was found that the boron carbide additive mostly reduced the damage load. It was determined that graphene additive provided a decrease in the damage load at 0.75% and 1% additive rates in all samples, and an increase of 10.49% in lap jointed samples with 1.25% additive rate, and 1.26% in single-effect patched jointed samples. In this study, it was determined that the meticulous selection of the connection geometry together with the nano additive type and rate is of critical importance to achieve the desired mechanical performance.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından Proje No: MÜHENDİSLİK.23.005 kapsamında desteklenmiştir
Modern Turkish Inheritance Law and Islamic Inheritance Law: A comparative study
No full textBu çalışmanın konusu Modern Türk Miras Hukuku İle İslâm Miras Hukuku'nun karşılaştırılmasıdır. Modern Türk Miras Hukuku'ndan kastedilen şu anda Türkiye Cumhuriyeti'nde tatbik edilen Türk Miras Hukuku'dur. Çalışmamızda Türk Miras Hukuku'nun gelişim evreleri anlaşılabilsin diye öncelikle tarihsel serüveni anlatılmıştır. Sonrasında iki hukukun yapısal özellikleri yani kaynak, sistem, felsefi alt yapı ve kavramları mukayese edilmiştir. Bir de karşılaştırma Modern Türk Miras Hukuku'nun maddeleri temel alınarak mukabilinde var olan İslâm Miras Hukuku'na dair hükümler bazında yapılmıştır. İslâm Miras Hukuku adına Müslümanların kahir ekseriyetinin benimsemiş olduğu Hanefî, Mâlikî, Şâfiî, Hanbelî ve İmâmiyye Mezhepleri esas alınmıştır. Son olarak her iki hukuk sistemine dair yeni önerilerde bulunulmuş ve mevcut olan bazı akımların konu hakkındaki önerileri değerlendirilip eleştiriye tâbi tutulmuştur. Bu iki hukuktan biri ülkemizde kanuni iken diğeri ise sadece dinidir. Yani hem kanuni hem de dini olan bir miras hukukumuz mevcut değildir. Böylece bu konuda toplum ikilemde kalmış ve inancına göre paylaşım yapmak isterse kanuna aykırı davranmakla, kanuni olan hukuka göre paylaşım yapmak isterse bu sefer de dine aykırı bir paylaşım yapmış olmakla karşı karşıya gelmektedir. Bu çalışmamız bu sorunun çözümü için gerekli veriyi toplamış, iki hukuk sistemini beraberce tanıtmış, aralarındaki ortak ve ayrışan özellikleri ortaya koymuş ve böylece bu sorunun çözümü için ortaya konulması gereken çalışmalara bir ön çalışma olma amacı gütmüştür.The subject of this study is the comparison between Modern Turkish Inheritance Law and Islamic Inheritance Law. The term "Modern Turkish Inheritance Law" refers to the Turkish Inheritance Law currently implemented in the Republic of Turkey. In order to understand the developmental stages of Turkish Inheritance Law, we first narrate its historical journey. Subsequently, the structural characteristics of the two legal systems, such as sources, systems, philosophical foundations, and concepts, are compared. Additionally, the comparison is based on the articles of Modern Turkish Inheritance Law and the corresponding provisions of Islamic Inheritance Law. For Islamic Inheritance Law, we consider the Islamic legal schools predominantly embraced by Muslims, namely the Hanafi, Maliki, Shafi'i, Hanbali, and Imamiyah schools. Finally, new proposals regarding both legal systems are offered, and some existing movements' suggestions on this topic are evaluated and subjected to criticism. One of these two legal systems is statutory in our country while the other is solely religious. In other words, we do not have an inheritance law that is both statutory and religious. As a result, society has been left in a dilemma: if they wish to share according to their beliefs, they risk acting against the law; conversely, if they opt to share according to the statutory law, they would be in opposition to their religious beliefs. This study aims to gather the necessary data to solve this problem, introduce both legal systems together, reveal their common and divergent characteristics, and thus serve as a preliminary study for the works that need to be proposed in order to resolve this issue
Determining forage yield and forage quality traits in mixtures of forage pea and some creal species
No full textBu çalışma yem bezelyesi (Pisum sativum ssp. arvense L.) ve bazı tahıl türleri karışımlarının ot verim ve kalite özelliklerini belirlemek amacı ile kışlık olarak 2023-24 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Araştırmanın tarla denemesi Dicle Üniversitesi Bismil Meslek Yüksekokulu Araştırma Arazisinde Tesadüf Blokları Deneme Desenine göre üç tekerürlü olarak kurulmuştur. Araştırmada incelenen özellikler bakımından uygulamalar arasında istatiksel olarak çok önemli (P<0,01) farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırmada incelenen özelliklere ait ortalamalar, uygulamalar arasında aşağıdaki şekilde değişim göstermiştir; bitki boyu 85.00 - 142.00 cm, yeşil ot verimi 2005,6 - 3772,2 kg/da, kuru ot verimi 531,36 - 971,92 kg/da, ham protein (HP) oranı %10,14 - 25,44, asit deterjanda çözünmeyen protein (ADP) oranı %0,37-0,67, asit deterjanda çözünmeyen lif (ADF) oranı %27.15-39.19, sindirilebilir kuru madde (SKM) oranı %27.15 - 39.19, nötral deterjanda çözünmeyen lif (NDF) oranı %34,97 - 60,17, kuru madde tüketim (KMT) oranı %2,00 ile %3,44, metabolik enerji (ME) 8,82 - 10,63 MJ/kg, nisbi yem değeri (NYD) 91,23 ile 160,00, fosfor (P) oranı %0,39 - 0,52, kalsiyum (Ca) oranı %0,36 - 1,55, potasyum (K) oranı %2,61 - 3,08 ve maagnezyum (Mg) oranı %0,15 - 0,33. Araştırmada HP, SKM ve KMT özellikleri yönünden en yüksek değerler Saf Yem Bezelyesi uygulamasında saptanırken, bu özelliklere ilişkin en düşük değerler ise tahıl türlerine ait saf uygulamalarda saptanmıştır. Yem bezelyesinin tahıl türleri ile olan karışımlardaki HP, SKM ve KMT özelliklerine ait değerler de saf tahıl uygulamalarına ait değerlerden daha yüksek bulunmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; karışım olarak, yeşil ve kuru ot verimleri özellikleri bakımından %70 Yem Bezelyesi + %30 Tritikale uygulaması öne çıkarken, yüksek ot kalitesi bakımından NYD değerlerine göre %70 Yem Bezelyesi + %30 Altı Sıralı Arpa karışım uygulaması öne çıkmıştır.The study was conducted to determine forage yield and forage quality traits of forage pea (Pisum sativum ssp. arvense L.) and some creal species with winter sowing during the 2023–2024 growing season. The field trial of the research was established according to the Randomized Block Experimental Design with three replications in the Dicle University Bismil Vocational School Research Area, Diyarbakır, Turkey. Statistically highly significant (P<0.01) differences were found between the treatments in terms of the examined traits in the study. The means of the examined traits in the study varied between the treatments as follows; plant height 85.00 - 142.00 cm, fresh forage yield 2005.6 - 3772.2 kg/da, dry forage yield 531.36 - 971.92 kg/da, crude protein (CP) rate 10.14 - 25.44%, acid detergent insoluble protein (ADP) rate 0.37-0.67%, acid detergent insoluble fiber (ADF) rate 27.15-39.19%, digestible dry matter (DDM) rate 27.15 - 39.19%, neutral detergent insoluble fiber (NDF) rate 34.97 - 60.17%, dry matter intake (DMI) rate 2.00% - 3.44%, metabolic energy (ME) 8.82 - 10.63 MJ/kg, relative feed value (RFV) 91.23 - 160.00, phosphorus (P) ratio is 0.39 - 0.52%, calcium (Ca) ratio is 0.36 - 1.55%, potassium (K) ratio is 2.61 - 3.08% and magnesium (Mg) ratio is 0.15 - 0.33%. In the study, the highest values in terms of CP, DDM and DMI traits were determined in the Sole Forage Pea treatment, while the lowest values for these traits were determined in the Sole Cereal Species Treatments. Additionally; the values of CP, DDM and DMI traits in mixtures of forage pea with cereal species were also found to be higher than the values of Sole Cereal Species Treatments. According to the research results; among the mixture treatments, the 70% Forage Pea + 30% Triticale mixture treatment stood out in terms of fresh and dry forage yield traits, while the 70% Forage Pea + 30% Six Row Barley mixture treatment stood out in terms of high forage quality according to RFV values.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından Proje No: DÜBAP-BİSMİL-MYO.24.001 kapsamında desteklenmştir
Life experiences of elderly individuals after the February 6 earthquakes: The Diyarbakır province example
No full textDoğal afetler sonuçları itibariyle zorlayıcı yaşam olayları olarak ele alınmaktadır. Depremin olumsuz etkilerinin, depremi deneyimleyen her insanda görülebileceği düşünüldüğünde incinebilir gruplar arasında yer alan yaşlıların etkilenme düzeylerinin daha fazla olacağı tahmin edilerek bu çalışmada 6 Şubat depremlerini yaşamış, Diyarbakır merkezde yaşayan 60 yaş üstü yaşlı bireylerin deprem deneyimleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı yaşlıların deprem deneyimlerini ortaya koymak ve sosyal hizmet perspektifinden çözüm önerileri sunmaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik yaklaşıma uygun olarak tasarlanan bu çalışmada 25 adet kısa cevaplı, 11 adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış olup 10 kadın, 9 erkek katılımcıyla derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Katılımcılardan elde edilen veriler nitel veri analizi programı olan MAXQDA 24 ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda "Deprem Anında Yaşananlar, Deprem Sonrası Süreç, Yerel ve Merkezi Yönetimlere Yönelik Eleştiriler, Beklentiler ve Çözüm Önerileri" olmak üzere dört ana tema ortaya çıkmıştır. Tema ve kategorilerden yola çıkarak çalışmanın kuramsal temelini oluşturan ekosistem yaklaşımı, Max Neef'in ihtiyaçlar hiyerarşisi ve baskı karşıtı uygulama yaklaşımı çerçevesinde sonuç ve öneri kısımları oluşturulmuştur. Araştırmadan elde edilen verilere göre yaşlıların deprem anı ve sonrasında birçok sorunla karşı karşıya kaldığı görülmektedir. Yaşlıların deprem deneyimiyle ilgili bu sorunlar, yaşlıların sosyo-demografik özellikleri, sağlık durumları, ekonomik sorunlar gibi özelliklerinin etkisiyle farklılaşmaktadır. Yaşlılar sağlık sorunlarından dolayı deprem anında gerekli kaçma davranışını gösterememiş, deprem sonrası süreçte barınma alanlarında uygun koşullarda konaklayamamış, yalnız yaşamanın hem deprem anı hem de deprem sonrasında olumsuz etkileriyle baş etmek zorunda kalmışlardır. Bu mücadelede yaşlıların aile ilişkileri, medeni durumları, sosyal rolleri gibi özellikler koruyucu bir faktör olarak bulunmuştur. Yaşlıların deprem deneyimlerine ilişkin yerel ve merkezi yönetimlere yönelik tedbir yetersizliği, denetim eksikliği, imar uygulamaları ve gerekli desteğin sağlanmamasıyla ilgili eleştiri ve depreme dayanıklı yaşlı dostu evler inşa edilmesine yönelik beklentilerinin olduğu ortaya çıkmıştır. Yaşlı nüfusun gelecekteki oranı da düşünüldüğünde hem genel düzeyde hem de doğal afetler özelinde yaşlı dostu politikaların yapılması gerekmektedir.Natural disasters are considered challenging life events in terms of their consequences. Considering that the negative effects of an earthquake can be observed in every individual who experiences it, it is anticipated that older adults, who are part of vulnerable groups, may be more severely affected. Therefore, this study focuses on the earthquake experiences of older adults aged 60 and above who lived in the central area of Diyarbakır and experienced the earthquakes of February 6. The aim of this study is to reveal the earthquake experiences of the elderly and to offer solutions from a social services perspective. Designed in accordance with the phenomenological approach, which is one of the qualitative research methods, this study used a semi-structured interview form consisting of 25 short-answer questions and 11 open-ended questions, and in-depth interviews were conducted with 10 female and 9 male participants. The data obtained from the participants were analyzed using the qualitative data analysis program MAXQDA 24. As a result of the analysis, four main themes emerged: "Experiences During the Earthquake," "Post-Earthquake Process," "Criticisms of Local and Central Governments," "Expectations," and "Solution Proposals." Based on the themes and categories, the results and recommendations sections were developed within the framework of the ecosystem approach, Max Neef's hierarchy of needs, and the pressure-resistant application approach, which form the theoretical foundation of the study. According to the data obtained from the research, it is observed that the elderly face many problems during and after earthquakes. These problems related to the elderly's earthquake experience vary depending on their socio-demographic characteristics, health conditions, and economic problems. Elderly individuals were unable to exhibit the necessary escape behavior during the earthquake due to health issues, could not stay in suitable conditions in shelter areas after the earthquake, and had to cope with the negative effects of living alone both during and after the earthquake. In this struggle, characteristics such as family relationships, marital status, and social roles were found to act as protective factors. Criticisms have emerged regarding the inadequacy of measures taken by local and central governments regarding the earthquake experiences of the elderly, lack of oversight, urban planning practices, and failure to provide necessary support. Additionally, there is an expectation for the construction of earthquake-resistant, elderly-friendly homes. Considering the future proportion of the elderly population, it is essential to implement elderly-friendly policies both at the general level and specifically in the context of natural disasters
Abdullah b.Ebî Evfâ's life and narrations
No full textİslâm'ın teşekkül sürecindeki en önemli dönem, sahâbe dönemidir. Kur'ân-ı Kerîm'in ilk muhatapları ve sünnetin koruyucuları olan sahâbîler, aynı zamanda İslâm'ın ilk uygulayıcıları ve davetçileri olmuşlardır. Bu yönleriyle sahâbe nesli, tüm İslâmî ilimlerde olduğu gibi, özellikle rivayete dayalı bir yapıya sahip olan ve rivayetlerinin çoğu mütevâtir seviyesine ulaşmayan hadis ilmi açısından da büyük bir öneme sahiptir. Bu nedenle, sahâbe hakkında yapılan genel çalışmaların yanı sıra, her bir sahâbîyi ve rivayetlerini konu alan araştırmalar ilmî açıdan büyük değer taşımaktadır. Hadislerin muhafazası ve sonraki nesillere aktarılması hususunda sahâbenin yüzlercesi hayatî roller üstlenmiştir. Bu çalışmada, nâdide sahâbîlerden biri olan, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) muhafızlığını yapmış ve duasına mazhar olmuş Abdullah b. Ebî Evfâ'nın hayatı ve Sahîhayn'da yer alan hadis rivayetleri ele alınmıştır. Abdullah b. Ebî Evfâ'nın hayatı genel hatlarıyla; ailesi, kabilesi, Hz. Muhammed (s.a.v.) döneminde ve sonraki dönemlerde yaptığı faaliyetler, şahsiyeti, Kur'ân-ı Kerîm ve fıkıh bilgisi hadisler ışığında ve biyografi kaynaklarından yararlanılarak tahlil edilmiştir. Abdullah b. Ebî Evfâ'nın Sahîhayn'daki rivayetleri tespit edilmiş; ardından yalnızca Buhârî'de geçen, yalnızca Müslim'de geçen ve her iki kaynakta ortak olarak yer alan rivayetler şeklinde üç başlık altında kategorize edilmiştir. Bu başlıklar altında yer alan hadislerin Arapça metinlerine ve tercümelerine yer verilmiş, sened açısından değerlendirmeleri yapılmış, sened zincirlerinde yer alan râviler tanıtılmış ve hadisler muhteva bakımından ele alınıp değerlendirilmiştir. Abdullah b. Ebî Evfâ'nın Hz. Muhammed'den (s.a.v.) rivayet ettiği hadislerden yaklaşık doksan beşi günümüze ulaşmıştır. Bu hadislerden toplam on altısı Sahîh-i Buhârî'de, on biri ise Sahîh-i Müslim'de yer almaktadır. Bunların on tanesi her iki eserde ortak olarak bulunurken, beş hadis yalnızca Sahîh-i Buhârî'de, bir hadis ise sadece Sahîh-i Müslim'de geçmektedir. Ulaşabildiğimiz kaynaklara göre, onun rivayet ettiği hadislerin toplam sayısı 117'dir.The sahaba era was the most significant phase in the formative period of Islam. As the first interlocutors of the Qur'an and the protectors of the sunnah, the sahaba were also the first practitioners and inviters of Islam. In this respect, the generation of the sahaba has a great importance in all Islamic disciplines, especially in the field of hadith, which is narrative-based and most of which are not Mutawâtir. Hence, in addition to general studies on the sahaba, studies on each of the sahaba and their narrations are of great academic value. Hundreds of sahaba played vital roles in the preservation and transmission of hadiths to the next generations. In this study, the life of Abdullah ibn Abi Aufa one of the distinguished companions, who served as the guardian of the Prophet (s.a.w.) and was honored with his prayers, and his hadith narrations found in Sahîhayn are discussed. The life of Abdullah ibn Abi Aufa is presented in general terms; his family and tribe, his activities during and after the lifetime of the Prophet (s.a.w.), his personality, his knowledge of the Qur'ân and fiqh are analyzed in the light of hadiths and biographical sources. The narrations of Abdullah ibn Abi Aufa in Sahîhayn have been identified and then categorized under three headings: the narrations that appeared only in al-Bukhârî, the narrations that appeared only in Muslim, and the narrations that appeared jointly in both sources. The Arabic texts of the hadiths, their translations, and their evaluations in terms of the script and the narrators in the senad chains are introduced, and the hadiths are discussed and evaluated in terms of content. About ninety-five of the hadiths narrated by Abdullah ibn Abi Aufa from the Prophet (s.a.w.) have been transmitted to the present day. Sixteen of these hadiths are found in Sahîh al-Bukhârî and eleven in Sahîh al-Muslim. While ten of these hadiths are common to both works, five hadiths are found only in Sahîh al-Bukhârî and one hadith is found only in Sahîh al-Muslim. Based on the sources we have access to, the total number of hadiths narrated by him is 117
Turkish chest X-Ray report generation model using the Swin Enhanced Yield Transformer (Model-SEY) framework
No full textBackground/Objectives: Extracting meaningful medical information from chest X-ray images and transcribing it into text is a complex task that requires a high level of expertise and directly affects clinical decision-making processes. Automatic reporting systems for this field in Turkish represent an important gap in scientific research, as they have not been sufficiently addressed in the existing literature. Methods: A deep learning-based approach called Model-SEY was developed with the aim of automatically generating Turkish medical reports from chest X-ray images. The Swin Transformer structure was used in the encoder part of the model to extract image features, while the text generation process was carried out using the cosmosGPT architecture, which was adapted specifically for the Turkish language. Results: With the permission of the ethics committee, a new dataset was created using image–report pairs obtained from Elazıg Fethi Sekin City Hospital and Indiana University Chest X-Ray dataset and experiments were conducted on this new dataset. In the tests conducted within the scope of the study, scores of 0.6412, 0.5335, 0.4395, 0.4395, 0.3716, and 0.2240 were obtained in BLEU-1, BLEU-2, BLEU-3, BLEU-4, and ROUGE word overlap evaluation metrics, respectively. Conclusions: Quantitative and qualitative analyses of medical reports autonomously generated by the proposed model have shown that they are meaningful and consistent. The proposed model is one of the first studies in the field of autonomous reporting using deep learning architectures specific to the Turkish language, representing an important step forward in this field. It will also reduce potential human errors during diagnosis by supporting doctors in their decision-making
Regional impacts and geomorphological analysis of February 6, 2023 Kahramanmaraş Earthquakes
No full text6 Şubat 2023'te Türkiye’nin güneydoğusunda Doğu Anadolu Fay Zonu (DAFZ) ve Ölüdeniz Fay Zonu (ÖDFZ) ilişkili olarak yıkıcı depremler meydana geldi. Özellikle Kahramanmaraş'ta moment büyüklüğü (Mw) 7,8 ve 7,6 olan iki yıkıcı deprem, ardından Hatay'da meydana gelen Mw 6,4 deprem ve bu depremlerin ardından meydana gelen çok sayıda küçük-orta büyüklükte artçı deprem Türkiye’nin 11 ilini büyük ölçüde etkileyerek büyük hasara, can ve mal kayıplarına neden oldu. Depremlerin dinamiklerine, etkilerine ve sahadaki yansımalarına dair ilk günden itibaren çeşitli disiplinlerce çok sayıda çalışma yapıldı. Araştırmanın odağı, deprem etkilerinin morfolojik birimler ve bunların jeomorfolojik koşullarıyla ilişkisidir. Her şeyden önce bu depremlerin çok geniş bir coğrafyada hissedilmesi ve odak noktasına çok uzak illerde bile yıkımlara ve çok sayıda can ve mal kaybına neden olması, olayın karmaşıklığını ve önemini göstermektedir. Bu durum, çalışmanın çok geniş bir alanda, çok sayıda ve çeşitli jeomorfolojik ünitenin incelenmesini gerektirdi. Söz konusu depremlerin şimdiye kadar bilinen önceki depremlerin davranışını sergilemediği açıktır. Diğer yandan ana fay hatlarına yakınlık ve uzaklığa bağlı olmaksızın yıkımların gerçekleştiği açıktır. Bu nedenle son depremlerde dikkat çekilmesi ve araştırılması gereken konu sadece levha etkileşimleri ve depremi üreten dinamiklerle ilgili bölgesel tektonik kaynak süreçler değil aynı zamanda jeomorfolojik koşullar, özellikle morfolojik birimlerin birbiriyle bağlantıları ve ilişkileridir. Bu bağlamda özellikle ova ve basen etkilerinden dolayı bu morfolojik birimlerin oluşum mekanizmaları, geometrileri ve zemin büyütme davranışlarının açıklanması büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada 6 Şubat ve sonrasında yaşanan yıkıcı depremlerin ilk etkilerinin alansal dağılışı yapılmış, en çok yıkım gerçekleşen alanlar jeomorfolojik yapılarla ilişkilendirilerek basen etkisine dikkat çekilmiş, tektonik hatlar yanında jeomorfolojik etmenlerin önemi vurgulanmıştır. Çalışmanın en önemli bulgusu, depremlerin olası hasarlarını azaltmak, etkilerini daha iyi anlamak ve tahmin edebilmek için jeomorfolojik faktörleri de dikkate alan bir yaklaşıma ihtiyaç duyulduğunun ortaya çıkmasıdır.On February 6, 2023, devastating earthquakes occurred in southeastern Turkey related to the East Anatolian Fault Zone (EAFZ) and the Dead Sea Fault Zone (DSFZ). Two destructive earthquakes with moment magnitudes (Mw) of 7.8 and 7.6, especially in Kahramanmaraş, followed by an Mw 6.4 earthquake in Hatay, and many small to medium-sized aftershocks afterward, significantly impacted 11 provinces of Turkey, causing extensive damage, loss of life, and property. From the first day, numerous studies have been conducted by various disciplines on the dynamics, effects, and reflections of the earthquakes in the field. The focus of the research is on the relationship between the effects of the earthquakes and the morphological units and their geomorphological conditions. First and foremost, the fact that these earthquakes were felt over a vast geographic area and caused destruction and significant loss of life and property even in provinces far from the focal point demonstrates the complexity and importance of the event. This situation necessitated the examination of many and varied geomorphological units over a wide area. It is evident that these earthquakes did not exhibit the behavior of previously known earthquakes. On the other hand, it is clear that destructions occurred regardless of the proximity to or distance from the main fault lines. Therefore, the subject that needs to be emphasized and investigated in recent earthquakes is not only the regional tectonic source processes related to plate interactions and the dynamics that produce earthquakes but also geomorphological conditions, particularly the connections and relationships of morphological units with each other. In this context, due to the effects of basins and plains, it is crucial to explain the formation mechanisms, geometries, and ground amplification behaviors of these morphological units. In this study, the spatial distribution of the initial effects of the destructive earthquakes that occurred on February 6 and afterward was mapped, the most affected areas were associated with geomorphological structures emphasizing the basin effect, and the importance of geomorphological factors alongside tectonic lines was highlighted. The most important finding of the study is the revelation of the need for an approach that takes into account geomorphological factors among others to help reduce the potential damage of earthquakes, understand their effects better, and predict them
Species delimitation within Silene aegyptiaca populations from Southeastern Anatolia
No full textSistematik çalışmalarda tür, temel birim olarak kabul edilir. Tür delimitasyonu biyolojik çeşitliliğin tür kategorisine atanmasını ifade eder ve bu çeşitliliğin doğru bir şekilde tanımlanması açısından büyük önem taşır. Son yıllarda, sağladıkları çeşitli avantajlar nedeniyle tür delimitasyon çalışmaları büyük ölçüde moleküler veriler ışığında yapılmaktadır. Silene aegyptiaca, Akdeniz çevresinde yayılış gösteren tek yıllık bir bitkidir. Mevcut moleküler çalışmalar, S. aegyptiaca'nın yüksek düzeyde genetik çeşitlilik barındıran bir tür kompleksi olduğunu ortaya koymuştur. Ancak bu çalışmalar, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde geniş bir yayılış alanına sahip olan S. aegyptiaca'yı yalnızca sınırlı sayıda örnekle temsil etmektedir ve bu nedenle bölgedeki olası genetik çeşitliliği yeterince yansıtmamaktadır. Bu çalışmanın amacı, S. aegyptiaca'nın Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ndeki olası farklı soylarında, Multi-Species Coalescent (MSC) modeline dayalı tür delimitasyonudur. Bu amaçla, türün ilgili coğrafik yayılışından toplanan örneklerden, filogenetik analizlerde yaygın olarak kullanılan lokuslara ait DNA dizileri elde edilmiş ve bu veriler Bayesian yaklaşımlı filogenetik yöntemlerle analiz edilmiştir. Çalışmada, MSC model esaslı bir Bayesian yöntem olan "STACEY" tür delimitasyon metodu kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlar, önceki çalışmalarla paralellik göstermekte ve S. aegyptiaca'nın Güneydoğu Anadolu Bölgesi popülasyonlarında iki ila dört farklı genetik soyun varlığına işaret etmektedir. Gözlenen bu genetik çeşitlilik, türün mevcut taksonomik durumu ile uyumlu değildir. STACEY analizleri, incelenen popülasyonların birbirinden farklı ve bağımsız evrimsel soylar oluşturduğunu, ayrıca bu ayrışmaların yüksek posterior olasılık (PP) değerleriyle güçlü biçimde desteklendiğini ortaya koymuştur. Tür ağacı, popülasyonların genel olarak coğrafi dağılımdan bağımsız biçimde beş ayrı grup altında kümelendiğini göstermiştir. Tür delimitasyon analizleri ise en az dört genetik olarak farklılaşmış grubun varlığını açık biçimde ortaya koymuştur. Sonuç olarak, S. aegyptiaca'nın morfolojik olarak homojen görünmesine karşın, farklı evrimsel soylardan oluşan karmaşık bir genetik yapıya sahip olduğu görülmüştür. Bu bulgular, gözlenen yüksek genetik çeşitliliğin olası nedenlerinin anlaşılmasına ve türün mevcut taksonomik statüsünün bu veriler ışığında yeniden değerlendirilmesine ihtiyaç olduğunu göstermektedir.In systematic studies, species are regarded as the fundamental units of biological classification, and accurate species delimitation is essential for the proper assessment of biodiversity. Silene aegyptiaca is an annual plant widely distributed throughout the eastern Mediterranean region. Recent molecular studies have revealed that S. aegyptiaca represents a species complex exhibiting considerable genetic diversity. However, these studies included only a limited number of samples from Turkey's Southeastern Anatolia Region and therefore did not fully capture the extent of genetic variation present in this area. The present study aims to identify the potentially divergent lineages of S. aegyptiaca occurring In Southeastern Anatolia within a multispecies coalescent (MSC) framework. To this end, DNA sequences were obtained from six unlinked loci commonly employed in previous phylogenetic analyses of the genus Silene, and the resulting dataset was analyzed using the STACEY method. The results are consistent with previous studies, indicating the presence of two to four distinct genetic lineages within the Southeastern Anatolian populations of S. aegyptiaca. The observed genetic diversity appears to be incongruent with the species' currently accepted taxonomic boundaries. STACEY analyses revealed that the examined populations represent discrete and independent evolutionary lineages, with these divergences being strongly supported by high posterior probability (PP) values. The inferred species tree showed that populations are clustered into five major groups, largely independent of their geographic distribution. Furthermore, species delimitation analyses identified at least four genetically differentiated lineages. In conclusion, although S. aegyptiaca appears morphologically homogeneous, it possesses a complex genetic structure comprising multiple evolutionary lineages. These findings underscore the importance of elucidating the underlying causes of the observed genetic diversity and suggest that the current taxonomic status of the species should be re-evaluated in light of these results.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından Proje No: DÜBAP-FEN.24.026 kapsamında desteklenmiştir