30935 research outputs found
Sort by
Forecasting output of a solar power plant using meteorological data
No full textBu tezde, yenilenebilir enerji kaynaklarından biri olan güneş enerjisinin üretim tahminine yönelik bir model geliştirilmiştir. Güneş enerjisi; çevresel etkileri düşük, sürdürülebilirliği yüksek ve uzun vadede ekonomik bir enerji kaynağı olmasına rağmen, doğasından kaynaklı olarak yüksek derecede değişkenlik göstermektedir. Bu değişkenlik, enerji üretiminde süreksizliklere neden olmakta ve enerji planlaması ile şebeke yönetimi açısından önemli zorluklar doğurmaktadır. Bu nedenle, güneş enerjisi üretiminin güvenilir bir şekilde tahmin edilmesi, enerji yönetim sistemleri için kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Tez kapsamında, zaman serisi verilerini işleyebilme yeteneği yüksek olan Uzun Kısa Süreli Bellek (Long Short-Term Memory - LSTM) mimarisi kullanılarak bir derin öğrenme modeli oluşturulmuştur. Modelin eğitimi ve test edilmesinde, Türkiye'nin belirli bir bölgesine ait gerçek zamanlı güneş paneli üretim verileri ile birlikte sıcaklık, nem, rüzgâr hızı ve güneşlenme süresi gibi meteorolojik parametreler kullanılmıştır. Verilerin ön işleme aşamasında normalizasyon, eksik veri tamamlama ve zaman kaydırmalı pencereleme teknikleri uygulanmıştır. Model performansının değerlendirilmesinde Ortalama Mutlak Hata (MAE), Kök Ortalama Kare Hatası (RMSE) ve R² gibi istatistiksel ölçütler kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, geliştirilen LSTM modeli, geleneksel istatistiksel yöntemlere ve bazı makine öğrenmesi algoritmalarına kıyasla daha düşük hata oranları ile yüksek doğrulukta tahminler üretmiştir. Bu durum, LSTM tabanlı modellerin güneş enerjisi gibi zaman serisi doğasına sahip ve karmaşık değişkenlikler içeren veriler üzerinde oldukça başarılı olduğunu ortaya koymaktadır.In this thesis, a model has been developed for forecasting solar energy production, one of the most prominent renewable energy sources. Although solar energy is characterized by low environmental impact, high sustainability, and long-term economic viability, it also exhibits a high degree of variability due to its natural characteristics. This variability causes intermittency in energy generation and poses significant challenges for energy planning and grid management. Therefore, reliable forecasting of solar energy production has become a critical requirement for energy management systems. Within the scope of the study, a deep learning model based on the Long Short-Term Memory (LSTM) architecture, which is highly capable of processing time series data, was developed. For the training and testing of the model, real-time solar panel production data from a specific region of Turkey were used, along with meteorological parameters such as temperature, humidity, wind speed, and solar radiation duration. In the data preprocessing stage, techniques such as normalization, missing data imputation, and time-shifted windowing were applied. To evaluate the model's performance, statistical metrics including Mean Absolute Error (MAE), Root Mean Square Error (RMSE), and the coefficient of determination (R²) were employed. The results showed that the developed LSTM model generated highly accurate predictions with lower error rates compared to traditional statistical methods and some machine learning algorithms. This demonstrates that LSTM-based models are particularly successful in handling complex variability inherent in time series data such as solar energy
Fine arts high school students' opinions on the effect of History of Turkish Islamic Arts course on their art orientation
No full textİnsanların sanat yoluyla kendilerini ifade etme biçimi, asırlardır başvurulan bir yöntem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sanatsal ifade biçimi temelde kişinin seçtiği sanat ve yönelimlerinin etkisi altındadır. Sanatsal yönelimi belirleyen pek çok faktör olmakla beraber, sanat eğitiminde verilen derslerin içeriği, uygulama dersleri ve sanat tarihinin bu yönelime etkisi tartışılmaz bir gerçektir. Yönelinecek sanat alanının birey tarafından uygunluğu ve yeteneklerini daha iyi sergileyebilecek bir alan olması gelecekte yaşanılabilecek sıkıntılar için önemli bir süreç olmaktadır. Bu durum göz önüne alınarak öğrencilerin sanat yönelimlerinde, seçtikleri sanat alanını belirlemede, hangi etmenlerin rol oynadığı ve sanatsal uygulama alanlarını belirlerken, Türk İslam Sanatları Tarihi dersinin etkisi ile baz aldıkları temel kriterler hakkında veri toplamak amaçlanmıştır. Bu araştırmada, Diyarbakır Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü öğrencilerinin sanat yönelimlerinde Türk İslam Sanatları Tarihi dersinin etkisine ilişkin görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Aynı zamanda sanat yönelimlerini etkilen faktörler, atölye çalışmaları ve Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü derslerinin etkisi araştırılmaktadır. Araştırma kapsamında sanat yönelimlerini etkileyen etmenlerin tespiti ile bu tespitlerin ölçülmesi amacıyla Diyarbakır Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü 11. Sınıfta öğrenim gören 23 öğrenci ve 12. Sınıfta öğrenim gören 13 öğrenciye anket uygulanarak görüşleri alınmıştır. Aynı okulda eğitim veren 7 öğretmene ise görüşme formu uygulanmıştır. Anket ve görüşme formundan elde edilen veriler ile öğrencilerin sanatsal alanda hangi yöne evirilecekleri ve evirilmenin nedenleri hakkında görüşleri değerlendirilmiştir. Araştırma evreni, Güzel Sanatlar Lisesi öğrencilerinden oluşmaktadır. Evren içinde örneklem ise Diyarbakır Güzel Sanatlar Lisesi Resim Bölümü öğrencileri seçilmiştir. Araştırmayla ilgili gerekli veriler, literatür taraması, Güzel Sanatlar Lisesi 11. ve 12. Sınıf öğrencilerine uygulanan anket ve öğretmen görüşme formu, araştırmacı tarafından veri toplama araçlarından elde edilen bulgulardan oluşmaktadır. Yapılan araştırmada, öğrencilerin sanat yönelimlerinde Türk İslam Sanatları Tarihi dersinin etkisinin düşük düzeyde olduğu görülmüştür. Yönelimlerinde çeşitli faktörlerin etkili olduğu ve en fazla etkili olan etmen ise okuldaki sanatsal uygulamalar olduğu gösterilmiştir. Öğretmenler ise öğrenci tercihlerinde ilgi ve isteklerinin belirleyici olduğunu dile getirmişlerdir.People's way of expressing themselves through art has been a method used for centuries. This form of artistic expression is basically under the influence of the person's chosen art and tendencies. Although there are many factors that determine artistic orientation, it is an indisputable fact that the content of the courses given in art education, practice courses and art history influence this orientation. The art field to be focused on is suitable for the individual and is an important process for the problems that may be experienced in the future. Considering this situation, it is aimed to collect data about the factors that play a role in students' art orientations, in determining the field of art they choose, and the basic criteria they use with the influence of the History of Turkish Islamic Arts course when determining their artistic practice areas. In this research, it was aimed to obtain the opinions of Diyarbakır Fine Arts High School Painting Department students regarding the influence of Turkish Islamic Arts History on their artistic orientation. At the same time, the factors affecting art orientations, the effects of workshops and Fine Arts High School Painting Department courses are investigated. Within the scope of the research, in order to determine the factors affecting artistic orientations and to measure these determinations, a survey was conducted on 23 students studying in the 11th grade and 13 students studying in the 12th grade of Diyarbakır Fine Arts High School Painting Department and their opinions were obtained. An interview form was also applied to 6 teachers teaching at the same school. With the data obtained from the survey and interview form, the opinions of the students about the direction they will evolve in the artistic field and the reasons for this evolution were evaluated. The research universe consists of Fine Arts High School students. The sample within the universe is Diyarbakır Fine Arts High School Painting Department students. The necessary data related to the research consists of literature review, the questionnaire applied to the 11th and 12th grade students of Fine Arts High School and the teacher interview form, and the findings obtained from the data collection tools by the researcher. In the research, it was seen that the effect of the History of Turkish Islamic Arts course on students' art orientation was low. It has been shown that various factors are effective in their orientation, and the most influential factor is artistic practices at school. Teachers, on the other hand, stated that students' interests and wishes are decisive in their choices
High-dose shilajit enhances xenograft-mediated bone regeneration in a rat tibial defect model: An in vivo experimental study
No full textShilajit, a natural herbo-mineral compound with potent antioxidant, anti-inflammatory, and osteogenic properties, has been traditionally used to promote tissue repair. However, limited experimental data exist on its localized application in bone regeneration. This study aimed to evaluate the combined effect of Shilajit and bovine-derived xenograft on bone healing in a rat tibial defect model. Twenty-eight male Sprague–Dawley rats were randomly assigned to four groups (n = 7): Control (defect left to heal spontaneously), Graft-only, Graft + Shilajit 150 mg/kg, and Graft + Shilajit 250 mg/kg. Standardized 3 mm tibial defects were created and filled with xenograft in all groups except the Control. Shilajit was administered intraperitoneally on days 0–3 postoperatively. After 4 weeks, serum total oxidant status (TOS), total antioxidant status (TAS), and TNF-α levels were measured. Tibial specimens underwent histopathological, histomorphometric, and TNF-α immunohistochemical analysis. High-dose Shilajit significantly increased TAS and reduced TOS compared with the Control and Graft-only groups (p < 0.001). Median TNF-α concentrations decreased in a dose-dependent manner, with the lowest values in the high-dose group (15.7 [14.3–17.1] pg/mL, p < 0.001). Histomorphometry revealed the highest new bone area percentage (78.1% [74.9–81.2]) and lowest fibrous tissue content (9.8% [8.1–11.6]) in the high-dose group. Immunohistochemistry confirmed marked suppression of TNF-α expression in Shilajit-treated groups, particularly at high doses. The combination of Shilajit and bovine-derived xenograft significantly enhanced bone regeneration in a dose-dependent manner, likely through antioxidative, anti-inflammatory, and osteogenic mechanisms. These findings suggest that Shilajit may serve as a promising adjunct in bone grafting procedures
GARRÉ'S SCLEROSING OSTEOMYELITIS – A RARE CASE REPORT
No full textGarre osteomiyeliti (GO), bakteriyel odontojenik enfeksiyona bağlı periosteal reaksiyonlar ve yeni kemik oluşumu ile karakterize, nadir görülen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Genellikle çocukları ve gençleri etkileyen bu hastalık, mandibula gibi çene kemiklerinde, özellikle premolar ve molar bölgelerde görülür. Klinik olarak genellikle yüz asimetrisi ve çene bölgesinde sert şişlik ile kendini gösterir. "Soğan kabuğu" görünümü olarak bilinen radyografik bulgu, GO için tipiktir. Bu olgu sunumunda, 10 yaşındaki erkek hastada sağ mandibular birinci molar dişe bağlı olarak gelişen GO tanımlanmıştır. Hastada yüz asimetrisi ve mandibular bölgede sert şişlik gözlenmiş; radyolojik incelemede periosteal reaksiyon ve yeni kemik oluşumu saptanmıştır. Tedavi olarak ilgili diş çekilmiş, antibiyotik tedavisi uygulanmış ve 9 aylık takipte kemik konturlarının normale döndüğü görülmüştür. GO tedavisinde enfeksiyon kaynağının giderilmesi, antibiyotik tedavisi ve kemik iyileşmesinin desteklenmesi esastır. Çocuklarda erken teşhis ve uygun tedavi, büyüme çağındaki kemik sağlığı için kritik öneme sahiptir. Bu vaka, GO’nun tanı ve tedavisindeki klinik yaklaşımlar için önemli bir örnek teşkil etmektedir.Garre's osteomyelitis (GO) is a rare chronic inflammatory disease characterized by periosteal reactions and new bone formation due to bacterial odontogenic infection. This disease, which usually affects children and young people, occurs in the jaw bones such as the mandible, especially in the premolar and molar regions. Clinically, it is characterized by facial asymmetry and hard swelling in the jaw area. The radiographic finding known as “onion skin” appearance is typical for GO. In this case report, we describe a 10-year-old male patient with GO arising from the right mandibular first molar. Facial asymmetry and hard swelling in the mandibular region were observed; radiologic examination revealed periosteal reaction and new bone formation. The affected tooth was extracted, antibiotic treatment was administered and the bone contours returned to normal after 9 months of follow-up. Elimination of the source of infection, antibiotic treatment and promotion of bone healing are essential in the treatment of GO. This case is an important example for clinical approaches in the diagnosis and treatment of GO
The relationship between school principals' servant leadership behavior and teacher performance
No full textBu araştırmanın amacı, kamu ilkokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışı ile öğretmenlerin performansı arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırmada nicel araştırma yöntemine dayalı ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ili merkez ilçelerdeki 74 ilkokul ve bu okullarda görevli bulunan 3.125 öğretmen; örneklemini ise evrenden random yöntemi ile seçilen 20 ilkokul ve bu okullarda görevli 643 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri; Öter ve Dağlı (2020) tarafından geliştirilen 5 boyut ve 35 maddeden oluşan "Hizmetkar Okul Liderliği Ölçeği" ve Limon ve Sezgin-Nartgün (2020) tarafından geliştirilen 3 boyuttan ve 37 maddeden oluşan "Öğretmen İş Performansı Ölçeği" ile toplanmıştır. Araştırmada varılan bazı önemli bulgular şunlardır: (1) Öğretmenlerin kendi okul müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışına ilişkin algılarının ortalaması ölçek bazında "büyük oranda katılıyorum" düzeyindedir. (2) Öğretmenlerin algılarına göre ölçekte en yüksek ortalamaya sahip ilk madde "Kendisine rahatlıkla ulaşılabilir" (büyük oranda katılıyorum) ifadesi olup en düşük ortalamaya sahip ilk madde ise "Başarıları çalışanlarına mal ederken başarısızlıklarda sorumluluğu kendisi üstlenir" (büyük oranda katılıyorum) ifadesidir. Hizmetkar liderlik ölçeğinin tüm boyutlarına ilişkin öğretmen algılarının ortalaması ise "büyük oranda katılıyorum" seviyesindedir. (3) "Öğrenim durumuna", "cinsiyete", "medeni duruma" ve "mesleki kıdem"e göre öğretmenlerin kendi okul müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışlarına ilişkin algıları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. (4) Öğretmenlerin algılarına göre öğretmen performansı algıları ölçek bazında "çoğunlukla" seviyesindedir. (5) Öğretmen algılarına göre öğretmen performansı ölçeğinde en yüksek ortalamaya sahip ilk madde "Ölçme ve değerlendirmeyi adil yaparım" (her zaman) ifadesi, en düşük ortalamaya sahip ilk madde ise "Kişisel ilişkilerimi kullanarak okula maddi kaynak sağlamaya çabalarım" (çoğunlukla) maddesidir. (6) Öğretmenlerin performansa ilişkin algılarının "cinsiyet", "medeni durum" ve "mesleki kıdem" değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmadığı saptanmıştır. Diğer taraftan "öğrenim durumu" değişkenine göre "görev performansı" ve "bağlamsal performans" boyutlarında anlamlı farklılık saptanmıştır. (7) Öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışları ile öğretmenlerin performansı arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=0.556). Buna göre, okul müdürlerinin hizmetkar liderlik davranışlarına yönelik öğretmen algıları arttıkça öğretmenlerin performansı da artmaktadır.The aim of this study is to determine the relationship between servant leadership behavior of school principals and teacher performance in public primary schools. In this study, relational screening model based on a quantitative research method was used. The population of the research consists of 3,125 teachers from 74 primary schools in the central district of Diyarbakır, and the sample of the study consists of 643 teachers primary school teachers from 20 primary schools randomly selected from the population of research. The data of the study were collected by Servant School Leadership Scale including five dimensions and 35 items developed by Öter and Dağlı (2020) and Teacher Job Performance Scale consisting of three dimensions and 37 items developed by Limon and Sezgin-Nartgün (2020). These are the important findings of teh research: (1) The average perception of teachers towards their own school principals' servant leadership behaviors at the "I mostly agree" level on Servant School Leadership Scale. (2) According to the perceptions of teachers, the item with the highest average on the scale is "the principal is easily accessible (I mostly agree)", the item with the lowest average on the scale is "the principal their employees for successes while taking responsibility for failures (I mostly agree)". The average level perception of the teachers regarding all dimensions of the servant leadership scale is at the "I mostly agree" level. (3) There was no significant difference found in teachers' perception of their school principals' servant leadership behaviours based on "education", "gender", "marital status" and "professional seniority" variables. (4) According to teachers' perceptions, teacher performance perceptions are at the "mostly" level on the scale. (5) According to the perceptions of teacher performance, the item which has the highest average perception is "I conduct fair assessment and evaluation (Always)", the item which has the lowest average of perception is "I strive to secure financial resources for the school through personal relationships (frequently)". (6) There was no significant diffrences on the perceptions of teacher job performance were forund in terms of "gender", "marital status" and "Professional seniority". On the other hand, significant difference was found in the dimensions of task performance and contextual performance based on the "education" variable. (7) According to teachers' perceptions, it has been determined that there is a positive and moderate relationship between school principals' servant leadership behaviors and teachers' performance (r = 0.556). Accordingly, as teachers' perceptions of their principals' servant leadership behaviors increase, their performance also improves
Determination of zygaenidae (lepidoptera) species and their distribution areas in fruit and vineyard growing areas of Diyarbakir, ,Mardin and Batman provinces
No full textBu çalışma 2022-2024 yılları arasında Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki Diyarbakır, Batman ve Mardin İllerinde yürütülmüştür. Çalışma süresince nisan-ağustos ayları arasında haftalık arazi çıkışları yapılmıştır. Çıkışlarda feromon tuzaklar (Efetov-2 ve Theresimima ampellophaga feromonu) yardımıyla sabit tuzaklardaki (Diyarbakır' ın Hazro ve Eğil; Batman' ın Merkez ve Kozluk; Mardin' in Mazıdağı ve Savur İlçeleri) zygaenidler toplanmıştır. Ayrıca bu üç ilin tüm ilçelerinde survey çalışmaları kapsamında örnekleme yapılmış olup zygaenidler toplanmıştır. Zygaenidae familyasına dahil Jordanita Verity, 1946, Adscita Retzius, 1783, Theresimima Strand 1917 ve Zygaena Fabricius, 1775 cinslerine ait toplamda altı tür toplanmıştır. Bunlar; Jordanita (Praviela) anatolica (Naufock, 1929), J. (Jordanita) graeca (Jordan, 1907), J. (Solaniterna) subsolana (Staudinger, 1862), Theresimima ampellophaga (Bayle-Barelle, 1808), Adscita (Adscita) obscura (Zeller, 1847) ve Zygaena (Mesembrynus) graslini (Lederer, 1855) (Lepidoptera: Zygaenidae) türleridir. Sabit lokasyonlardaki tuzaklarda delta tipi tuzakların içerisinde Efetov-2 feromonu ve T.ampellophaga türüne özgü feromon kullanılmıştır. Bu tuzaklardan Efetov-2 feromonuna Procridinae alt familyasında bulunan iki tür; Jordanita (Praviela) anatolica (Naufock, 1929) ve Adscita (Adscita) obscura (Zeller, 1847) yakalanmıştır. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde çalışılan bu üç ilde türlerin çeşitliliğinin ve populasyonunun en fazla olduğu ay mayıs ayı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca Mardin' in Mazıdağı ilçesinde altı türün tamamının da bulunduğu tespit edilmiştir. Bölgede Bağ göz kurdu, T. ampellophaga' nın da yılda bir döl verdiği ve ergin uçuşlarının haziran ortasından temmuz ortasına kadar sürdüğü tespit edilmiştir.This study was conducted in Diyarbakır, Batman and Mardin Provinces in the Southeastern Anatolia Region between 2022-2024. During the study, weekly land visits were made between April and August. Zygaenids were collected in fixed traps (Hazro and Eğil of Diyarbakır; Merkez and Kozluk of Batman; Mazıdağı and Savur districts of Mardin) with the help of pheromone traps (EFETOV-2 and Theresimima ampellophaga pheromone) at the exits. In addition, sampling was conducted within the scope of survey studies in all districts of these three provinces and zygaenids were collected. Additionally, sampling was conducted in all districts of these three provinces as part of the survey, and zygaenids were collected. A total of six species belonging to the genera Jordanita Verity, 1946, Adscita Retzius, 1783, Theresimima Strand 1917 and Zygaena Fabricius, 1775, belonging to the family Zygaenidae, were collected. . These; Jordanita (Praviela) anatolica (Naufock, 1929), J. (Jordanita) graeca (Jordan, 1907), J. (Solaniterna) subsolana (Staudinger, 1862), Theresimima ampellophaga (Bayle-Barelle, 1808), Adscita (Adscita) obscura (Zeller, 1847) and Zygaena (Mesembrynus) graslini (Lederer, 1855) (Lepidoptera: Zygaenidae) species. Efetov-2 pheromone and T.ampellophaga-specific pheromone were used in delta-type traps at fixed locations. Two species of the Procridinae subfamily, Jordanita (Praviela) anatolica (Naufock, 1929) and Adscita (Adscita) obscura (Zeller, 1847), were caught in these traps by the Efetov-2 pheromone. It was determined that the month with the highest diversity and population of species in these three provinces studied in the Southeastern Anatolia Region was May. In addition, it was determined that all six species were found in the Mazıdağı district of Mardin. It has been determined that the vine eyeworm, T. ampellophaga, produces one generation per year in the region and adult flights last from mid-June to mid-July.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından Proje No: Ziraat.22.0006 kapsamında desteklenmiştir
Fırat Vadisi’nde (Birecik Çevresi) Jeoarkeolojik Çalışmalar
No full textThe fluvial evolution of the Euphrates and Tigris rivers and their interactions with regional tectonics play a key role in illuminating the geomorphological evolution of southeastern Turkey. These rivers have had significant and determining impacts not only on the natural landscape but also on the evolution and distribution of human settlement patterns and lifestyles. Unlike the Tigris River, the Euphrates River overcomes two important barriers to reach the Mesopotamian plains: these are the Southeastern Taurus Mountains and the karstic plateaus of Gaziantep–Şanlıurfa. Dam projects on the river over the last half–century have accelerated various archaeological and
geoarchaeological studies. The latest dam projects built on the Euphrates within Turkey are the Birecik and Karkamış dams, constructed on the second of the aforementioned topographical barriers. Within the area of the Birecik Dam Lake, geoarchaeological studies were conducted alongside archaeological rescue and documentation efforts in Zeugma (Belkıs–Selevkos), Apamea, and its surroundings. However, neither archaeological nor geoarchaeological studies continued with the same priority in the section of the Euphrates Valley south of Birecik, within the interaction zone of the
Karkamış Dam. In this part of the valley, the embankment built to protect settlements and agricultural areas from the rising waters of the Karkamış Dam has partially preserved the natural landscape. To answer some questions regarding the changes in the preserved natural environment, a series of geomorphological studies were conducted in the field during the 2023–2024 season. This text includes a literature review of previous
geoarchaeological studies as well as findings and evaluations obtained from fieldwork conducted over the past two years addressing the aforementioned problems
The relationship between physical conditions of schools and organizational happiness
No full textBu araştırmanın amacı, kamu ortaokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre okulların fiziksel koşulları ile örgütsel mutluluk arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma, nicel araştırma modellerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, Diyarbakır İli merkez ilçelerdeki (Sur, Yenişehir, Kayapınar, Bağlar) 111 kamu ortaokulu ve bu okullarda görevli 3678 öğretmen, örneklemini ise evrenden random yöntemi ile seçilen 30 kamu ortaokulu ve bu okullarda görevli 465 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Çağlayan ve Yılmaz (2011) tarafından geliştirilen "Okul Binaları Ölçeği" ile Bulut (2015) tarafından geliştirilen "Okul Örgütsel Mutluluk Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bazı önemli bulgular şöyle sıralanabilir: (1) Öğretmenlerin okulların fiziksel koşullarına ilişkin algılarının genel ortalaması "kısmen yeterli" (orta) düzeydedir. Boyutlar açısından; en yüksek ortalamanın "genel görünüm" boyutu (oldukça yeterli) ve en düşük ortalamanın ise "öğrenciler için ayrılan alanlar" boyutu (yetersiz) olduğu saptanmıştır. (2) Öğretmenlerin öğrenim durumu değişkenine göre bulundukları okulların fiziksel koşullarına ilişkin algıları arasında, "öğrenciler için ayrılan alanlar ve öğretim alanları" alt boyutlarında ve ölçek toplamında, cinsiyet değişkenine göre "genel görünüm" boyutu hariç tüm boyutlarda ve ölçek toplamında, medeni durum değişkenine göre "öğrenciler için ayrılan alanlar ve genel görünüm" boyutlarında, okul büyüklüğü değişkenine göre "öğretim alanları" boyutunda ve ölçek toplamında anlamlı fark saptanmıştır. Diğer taraftan mesleki kıdem değişkenine göre ise öğretmenlerin algıları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. (3) Öğretmenlerin bulundukları okulların örgütsel mutluluğuna ilişkin algılarının genel ortalaması "katılıyorum" (yüksek) düzeydedir. Boyutlar açısından; en yüksek ortalamanın "mesleki tutum" boyutu (kesinlikle katılıyorum) ve en düşük ortalamanın ise "ekonomik koşullar" boyutu (katılıyorum) olduğu tespit edilmiştir. (4) Öğretmenlerin öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem değişkenlerine göre bulundukları okulların örgütsel mutluluğuna ilişkin algıları arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Öte yandan öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre okulun örgütsel mutluluğunun "mesleki tutum" ve "paydaşlarla iletişim" boyutlarında, okulun büyüklüğü değişkenine göre ise yalnızca "ekonomik koşullar" boyutunda algıları arasında anlamlı fark saptanmıştır. (5) Öğretmenlerin algılarına göre okulların fiziksel koşulları ile okulların örgütsel mutluluğu arasında istatistiksel olarak orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Okul binaları ölçeği okul örgütsel mutluluk ölçeğinin anlamlı bir yordayıcısıdır. Okulların fiziksel koşulları öğretmenlerin örgütsel mutluluk algılarının %11'ini açıklamaktadır.The purpose of this study is to determine the relationship between the physical conditions of schools and organizational happiness according to the perceptions of teachers working in public secondary schools. The research was conducted using descriptive and correlational survey model from quantitative research models. The universe of the study consists of 111 public secondary schools in the central districts of Diyarbakır Province (Sur, Yenişehir, Kayapınar, Bağlar) and 3678 teachers working in these schools in the 2023-2024 academic year. The sample of the study consists of 30 public secondary schools selected randomly from the universe and 465 teachers working in these schools. "School Buildings Scale" developed by Çağlayan and Yılmaz (2011) and "School Organizational Happiness Scale" developed by Bulut (2015) were used as data collection tools in the study. Some important findings of the research can be listed as follows: (1) The general average of teachers' perceptions about the physical conditions of schools is "partially adequate" (medium). In terms of dimensions, the highest mean was found to be "general appearance" dimension (quite adequate) and the lowest mean was found to be "areas allocated for students" dimension (inadequate). (2) A significant difference was found between teachers' perceptions of the physical conditions of their schools according to the variable of education level in the sub-dimensions of "areas allocated for students and teaching areas" and in the total scale, according to the variable of gender in all dimensions except "general appearance" dimension and in the total scale, according to the variable of marital status in the dimensions of "areas allocated for students and general appearance", and according to the variable of school size in the dimension of "teaching areas" and in the total scale. On the other hand, no significant difference was found between the perceptions of teachers according to the variable of professional seniority. (3) The general average of teachers' perceptions about the organizational happiness of their schools is at the level of "agree" (high). In terms of dimensions, the highest mean was found to be "professional attitude" dimension (strongly agree) and the lowest mean was found to be "economic conditions" dimension (agree). (4) No significant difference was found between teachers' perceptions of the organizational happiness of their schools according to their educational level, marital status and professional seniority variables. On the other hand, there was a significant difference between the perceptions of teachers in the dimensions of "professional attitude" and "communication with stakeholders" of school organizational happiness according to the gender variable, and only in the dimension of "economic conditions" according to the size of the school. (5) According to the perceptions of teachers, there was a statistically moderate, positive and significant relationship between the physical conditions of schools and school organizational happiness. School buildings scale is a significant predictor of school organizational happiness scale. Physical conditions of schools explain 11% of teachers' perceptions of organizational happiness.Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) 2211-Yurt İçi Lisansüstü Burs Programı kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenmiştir
Examining university students' multivariational reasoning on two-variable functions
No full textBu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin teknoloji ile zenginleştirilmiş işbirlikli öğrenme ortamında iki değişkenli fonksiyona yönelik multivaryasyonel akıl yürütme süreçlerini incelemek ve bu süreçte kullandıkları zihinsel eylemleri belirlemektir. Araştırma, Türkiye'deki bir devlet üniversitesinde matematik öğretmenliği programına kayıtlı 15 öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde, öğrencilerin ses ve video kayıtları, bilgisayar ekran görüntüleri, GeoGebra dosyaları ve etkinlikler kullanılmıştır. Elde edilen veriler, multivaryasyonel akıl yürütme zihinsel eylemler çerçevesi temel alınarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, ACODESA metodu ve GeoGebra yazılımı kullanılarak oluşturulan teknoloji destekli işbirlikli öğrenme ortamının, öğrencilerin iki değişkenli fonksiyonların grafiklerini oluşturma, seviye eğrilerini matematiksel olarak yorumlama ve üç boyutlu uzayda bir düzlem ile fonksiyon yüzeyinin kesişimini analiz etme süreçlerini desteklediğini ve bu sayede multivaryasyonel akıl yürütmelerini teşvik ettiğini ortaya koymuştur. Öğrencilerin bu süreçte multivaryasyonel akıl yürütme çerçevesinde yer alan zihinsel eylemlerin tümünü kullandıkları tespit edilmiştir. Ancak öğrencilerin en fazla izole kovaryasyonlara indirgeme, en az ise sürekli çok değişkenlik zihinsel eylemini kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca öğrenciler, bağlama bağlı olarak değişkenler arası ilişkileri bağımsız, bağımlı ve iç içe çok değişken şeklinde yorumlamışlardır. Bu bulgu, öğrencilerin akıl yürütme süreçlerinin bağlamın sunduğu yapısal özelliklerden etkilendiğini ve kavramsallaştırmalarının bağlama duyarlı olduğunu göstermektedir. Araştırma kapsamında kullanılan GeoGebra yazılımı, öğrencilerin çoklu temsiller arasında geçiş yaparak değişken ilişkilerini görselleştirmelerine ve analiz etmelerine olanak sağlamış; özellikle soyut kavramların üç boyutlu uzayda somutlaştırılmasında etkili olmuştur. Bu doğrultuda, iki değişkenli fonksiyonlar gibi soyut kavramların öğretiminde teknoloji destekli işbirlikli öğrenme ortamlarının kullanılması önerilmektedir. Özellikle, sürekli çok değişkenlik gibi daha az kullanılan zihinsel eylemleri teşvik edecek öğretim stratejilerine yer verilmesi önem arz etmektedir.The aim of this study is to examine university students' multivariational reasoning processes regarding two-variable functions in a technology-enhanced collaborative learning environment and to identify the mental actions they employ during this process. The study was conducted with 15 pre-service mathematics teachers enrolled in a mathematics education program at a public university in Turkey. During the data collection process, students' audio and video recordings, computer screenshots, GeoGebra files and tasks were used. The analysis results revealed that the technology-supported collaborative learning environment, designed using the ACODESA method and GeoGebra software, supported students' processes of constructing graphs of two-variable functions, mathematically interpreting level curves, and analyzing the intersection of a plane with a function surface in three-dimensional space. In doing so, it encouraged their multivariational reasoning. It was found that students used all of the mental actions included in the multivariational reasoning framework. However, they most frequently employed the action of reduce into isolated covariations, while the action of continuous multivariation was used the least. Additionally, students interpreted relationships between variables as independent, dependent, and nested multivariations depending on the context. This finding indicates that their reasoning processes were influenced by the structural features provided by the context and that their conceptualizations were context-sensitive. The GeoGebra software used in the study enabled students to transition between multiple representations and to visualize and analyze variable relationships. It was particularly effective in concretizing abstract concepts in three-dimensional space. Accordingly, it is recommended to use technology-supported collaborative learning environments in the teaching of abstract concepts such as two-variable functions. In particular, it is important to incorporate instructional strategies that promote less frequently used mental actions, such as continuous multivariation
Investigating the causes of roadway collapse in culvert sections: The case of Çağlayan
No full textKarayollarını dış kaynaklı yağış ve toprak kayması gibi doğal afetlerden korumak amacıyla inşa edilen yapılar, 'sanat yapıları' olarak adlandırılmaktadır. Özellikle, karayolu altyapısında en büyük hasara yol açabilecek zemin suyunun güvenli bir şekilde uzaklaştırılması için sanat yapılarına başvurulmaktadır. Menfezler, karayolu veya demiryolu altyapısında, yağışlarla birlikte oluşan su akışının karayoluna zarar vermeden tahliyesini sağlamak, yol altından kablo, boru vb. malzemelerin geçişini kolaylaştırmak gibi amaçlarla inşa edilen sanat yapılarıdır. Bu yapıların temel amacı, karayolunun işlevselliğine katkıda bulunmak, ekonomik ömrünü uzatmak ve güvenli trafik akışını sağlamaktır. Kullanım amacına veya bulunduğu yere göre farklı türleri bulunan menfezlerin temel görevi, karayolunun bir tarafından diğer tarafına enine geçişler sağlamaktır. Menfez çeşitleri arasında köprü menfezler, kutu menfezler, kemerli menfezler, tabliyeli menfezler (standart köprüler) ve boru (büz) menfezler yer almaktadır. Hidrolik drenaj işlevi gören menfezlerin tasarımında, hidrolik kapasite temel bir mühendislik parametresi olarak ön plana çıkmaktadır. Uygun mühendislik ilkeleri doğrultusunda tasarlandıklarında, bu yapılar yalnızca su geçişini sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda taşıt ve yaya trafiğine hizmet eden alt geçit işlevi de görebilmektedir. Menfezlerin imalatında farklı yapı malzemeleri kullanılmaktadır. Tarihsel olarak, taş duvarlar ve kil esaslı malzemelerle inşa edilen menfezler yaygınken, günümüzde özellikle betonarme menfezler tercih edilmektedir. Buna ek olarak, çeşitli boyut ve geometrilere sahip plastik veya çelikten mamul büz tipi menfezler de modern uygulamalarda kullanılmaktadır. Drenaj yapılarının etkin bir şekilde işlevlerini yerine getirebilmesi için, işlevine uygun tipte seçilmeli, teknik açıdan uygun konumda ve yeterli boyutlarda inşa edilmeli ve düzenli aralıklarla bakım işlemleri gerçekleştirilmelidir. Son yıllarda Türkiye'de meydana gelen sel ve taşkın olayları, birçok il ve devlet karayolunda menfez ve köprü yaklaşımlarında çökmelere neden olmuştur. Bu nedenle bu çalışmada, yağış dönemlerinde gerçekleşen taşkın ve sellerde menfez kesitlerinde karayolu göçme mekanizmalarının araştırılmasını amaçlanmıştır.Structures constructed to protect highways from natural disasters such as external precipitation and landslides are called "engineered structures." These structures are used, in particular, to safely remove groundwater, which can cause the greatest damage to highway infrastructure. Culverts are engineered structures constructed on highway or railway infrastructure to facilitate the drainage of rainfall-induced water flow without damaging the highway and to facilitate the passage of cables, pipes, and other materials beneath the road. The primary purpose of these structures is to contribute to the functionality of the highway, extend its economic life, and ensure safe traffic flow. Culverts, which come in different types depending on their intended use and location, primarily serve to provide transverse transitions from one side of the highway to the other. Culvert types include bridge culverts, box culverts, arched culverts, deck culverts (standard bridges), and pipe culverts. Hydraulic capacity is a fundamental engineering parameter in the design of culverts that serve hydraulic drainage functions. When designed in accordance with appropriate engineering principles, these structures not only provide water flow but can also function as underpasses serving vehicle and pedestrian traffic. Different building materials are used in the construction of culverts. Historically, culverts constructed with stone walls and clay-based materials were common, but today, reinforced concrete culverts are particularly preferred. Additionally, plastic or steel culverts of various sizes and geometries are also used in modern applications. For drainage structures to function effectively, they must be selected according to their function, constructed in technically suitable locations and with adequate dimensions, and maintained at regular intervals. Floods and inundations that have occurred in Türkiye in recent years have caused collapses at the approaches to culverts and bridges on many provincial and state highways. Therefore, this study aims to investigate the mechanisms of highway collapse in culvert sections during floods and inundations occurring during rainfall periods