30935 research outputs found
Sort by
Existence of solutions to higher order partial differential equations
No full textBu tezde, yüksek mertebeden hemen hemen doğrusal hiperbolik ile parabolic kısmi diferansiyel denklemlerin bir sınıfı için başlangıç ve sınır değer probleminin varlığı ve tekliği incelendi. Çözümün ön kestirimlerine dayanılarak, uygun koşullar altında Fourier serisi formunda zayıf çözümün varlığı kanıtlandı. Bu amaçla Picard ardışık yaklaşım yöntemi kullanıldı. Ayrıca zayıf çözümün tekliği de ispatlandı. Tezin ilk bölümünde kısmi diferansiyel denklemlere sıklıkla ihtiyaç duyulduğu, fizik, mühendislik ve diğer bilimlerin birçok alanında büyük öneme sahip olduğu dile getirilmiştir. Sonrasında, konumuza ilişkin günümüze kadar yapılan çalışmalar tarihi gelişimiyle birlikte kısaca ele alınmıştır. İkinci bölümde ise üzerinde çalıştığımız denkleme benzer, daha önce yapılan çalışmalara değindiğimiz 'Önceki Çalışmalar' adını alan, ele alınan konu ve denklemler ile ilgili var olan literatürün özeti verilmiştir. Üçünçü bölümde ise sonraki bölümlerde kullanılacak olan bazı temel kavramlar, tanımlar, eşitsizlikler, uzaylar, lemmalar ve teoremlere yönelik kaynak ve referanslar verilmiştir. 'Araştırma Bulguları' olarak adlandırılan dördüncü bölüm ise tezin orijinal kısmıdır. Bu bölüm iki kısımdan oluşmaktadır. Birinci kısımda sınırlı bölgede yüksek mertebeden damping terimli hemen hemen doğrusal hiperbolik tipten denklem için başlangıç ve sınır değer problemi ele alınmıştır. Bu kısımda ele alınan başlangıç ve sınır değer problemi için çözümün varlığı ve tekliği incelendi. İkinci kısımda ise sınırlı bölgede yüksek mertebeden hemen hemen doğrusal pseudo-parabolik tipten denklem için başlangıç ve sınır değer problemi ele alınmıştır. Bu kısım için de ele alınan başlangıç ve sınır değer problemin çözümün varlığı ve tekliği incelendi. Ve her iki problemde de uygun koşullar altında Fourier serisi formunda zayıf çözümün varlığı Picard ardışık yaklaşım yöntemi yardımıyla kanıtlandı. Beşinci bölümde ise, tezden elde edilen sonuçlar ve öneriler verilmiştir.In this thesis, we study the existence and uniqueness of the initial and boundary value problem for a class of higher order semi-linear hyperbolic and parabolic partial differential equations. Based on the priori estimates of the solution, the existence of the weak solution in the form of Fourier series under suitable conditions is proved. For this purpose Picard's successive approximation method is used. Also, the uniqueness of the weak solution is proved. In the introductory chapter of the thesis, it is underscored that partial differential equations are frequently encountered and play a fundamental role in various fields of science, particularly in physics, engineering, and related disciplines. Thereafter, a concise overview of the historical development and existing literature pertaining to the subject matter is presented. In the second chapter, titled Previous Studies, a summary of the existing literature concerning the subject and equations under consideration is provided, with a particular focus on earlier works related to the equation studied in this thesis. In the third chapter, references and sources are provided for several fundamental concepts, definitions, inequalities, function spaces, lemmas, and theorems that will be utilized in the subsequent chapters. The fourth chapter, entitled Research Findings, constitutes the original contribution of this thesis. It is structured in two parts. The first part addresses the initial-boundary value problem for a higher-order, semi-linear hyperbolic type equation with a damping term, considered within a bounded domain. In this context, the existence and uniqueness of solutions to the proposed problem are rigorously analyzed. The second part is devoted to the initial-boundary value problem for a higher-order, semi-linear pseudo-parabolic type equation, also defined on a bounded domain. A similar analysis is carried out to establish the existence and uniqueness of solutions for this class of problems. For both cases, the existence of a weak solution expressed in the form of a Fourier series is demonstrated under suitable conditions, employing the method of Picard successive approximations. In the fifth chapter, the conclusions drawn from the thesis and the recommendations are presented
Tarımsal sulama sistemlerinde pompa seçimi ve enerji verimliliğinin incelenmesi
No full textAgricultural irrigation is a critical component for the sustainability and
productivity of the agricultural sector. Irrigation systems must be carefully
selected to meet the water needs of agricultural areas and improve product
quality. Pump types are at the center of irrigation systems and stand out as
one of the main factors that determine irrigation efficiency by ensuring
water movement. The parameters to consider when selecting a pump
include technical features such as distribution distance, elevation
differences, and water flow. Energy efficiency is also an important concept
in agricultural irrigation systems. The energy consumption of a water pump
is a determining factor in both economic and environmental terms.While
energy efficiency reduces the overall cost of the irrigation system, it also
helps minimize the company’s carbon footprint. Advanced technology and
innovative pump designs provide more water transfer capacity with less
energy consumption. Therefore, investigating the energy efficiency
dimension of pump types plays a critical role for the future of agricultural
irrigation. Reliable and sustainable pump solutions allow farmers to
maintain the ecological balance and increase production. Therefore, the
aim of this study is to shed light on sustainable agricultural practices by
examining the adequacy and efficiency of pump solutions in agricultural
irrigation.Tarımsal sulama, tarım sektörünün sürdürülebilirliği ve verimliliği
açısından kritik bir unsur teşkil etmektedir. Sınırlı su kaynaklarının etkin
kullanımı, dünya genelindeki tarımsal üretim biçimlerinde büyük önem
kazanmıştır. Pompa tipleri, sulama sistemlerinin kalbinde yer almakta
olup, suyun hareketini sağlayarak sulama etkinliğini belirleyen ana
etkenlerden biri olarak öne çıkar. Pompa seçiminde göz önünde
bulundurulması gereken parametreler arasında dağıtım mesafesi, yükseklik
farkları ve suyun debisi gibi teknik özellikler bulunmaktadır. Enerji
verimliliği, tarımsal sulama sistemlerinde bir diğer önemli kavramdır. Su
pompasının enerji tüketimi hem ekonomik hem de çevresel açıdan
belirleyici bir faktördür. Enerji verimliliği, sulama sisteminin toplam
maliyetlerini azaltırken aynı zamanda işletmenin karbon ayak izinin
minimize edilmesine katkı sağlar. Gelişmiş teknoloji ve yenilikçi pompa
dizaynları, daha az enerji harcayarak daha fazla su taşıma kapasitesi
sunabilmektedir. Bu bağlamda, pompa tiplerinin enerji verimliliği
boyutunu araştırmak, tarımsal sulamanın geleceği için kritik bir rol oynar.
Güvenilir ve sürdürülebilir pompa çözümleri, çiftçilerin hem ekolojik
dengeyi korumalarına hem de üretimlerini artırmalarına olanak sağlar.
Dolayısıyla, bu çalışma, tarımsal sulamadaki pompa çözümlerinin
yeterliliğini ve etkinliğini irdeleyerek, sürdürülebilir tarım uygulamalarına
ışık tutmayı hedeflemektedir
Physical layer interface design and implementation for serial data transmission with multiplier technique approach
No full textSeri haberleşme, modern iletişim sistemlerinde veri transferinde hız ve verimlilik sağlayarak cihazlar arasındaki iletişimi mümkün kılar. İş dünyasından sağlığa, eğitimden sanayiye ve günlük yaşamda kullanılan cihazlara kadar geniş bir uygulama alanına sahiptir. Bu yöntem, paralel haberleşmeye göre daha az kablo ve daha az kaynak kullanımı gerektirerek ekonomik ve verimli bir seçenek sunar. Özellikle uzaktan iletişim ve hızlı veri iletimi gerektiren durumlarda tercih edilen bir yöntemdir. Seri haberleşme, veri transferinde hız ve verimlilik sağlasa da bazı dezavantajlara ve sınırlamalara sahiptir. Özellikle büyük veri setleri ve yüksek çözünürlüklü medya içeriklerinin transferinde sınırlı bant genişliği, seri iletişimin yetersiz kalmasına neden olabilir. Bu sınırlama, daha yüksek hız ve kapasite gerektiren modern uygulamalar için bir engel teşkil eder. Seri haberleşmenin sağladığı avantajlara rağmen, bazı durumlarda daha gelişmiş teknolojilere ihtiyaç duyulmaktadır. Bu motivasyonla, seri veri iletimi için konvansiyonel yöntemlerin dışında farklı bir yaklaşımla veri iletim hızını ve birim anında iletilen veri büyüklüğünün artırılması amaçlanmıştır. Bu ihtiyaç doğrultusunda birçok araştırma ve geliştirme çalışmaları yapılmaktadır. Verinin hızlı ve verimli iletilmesi için geçmişten günümüze geliştirilen birçok teknik bulunmaktadır. Hat kodlama teknikleri de bu kapsamda geliştirilmiştir. Bu tez çalışmasında, seri veri iletiminde kullanılan hat kodlama tekniklerine yeni bir bakış açısıyla, tekerrür eden verilerin işlenerek tek seferde birden fazla verinin iletimi sağlanacak yeni bir teknik (çarpan tekniği) önerilmiştir. Bu teknik, diğer hat kodlama çeşitleri gibi veri iletim hızını artırmayı ve bant genişliği sınırlamalarını aşmayı hedeflemektedir. Çok seviyeli hat kodlama (multi-level line coding) tekniklerinde her seviyeye karşılık gelen sembol verisi yerine, lojik değerin tekerrür adedi bir çarpan olarak iletilerek kodlanan veri türetilmiştir. Uygulama örneğinde, lojik gerilim seviyesi aralığında kalarak tekilleştirilme, çoğullama işlemleri ve verinin analizi için mikrodenetleyici, lojik kapılar ve analog anahtarlar kullanılmıştır. Ayrıca, bir arayüz tasarımı ve temel seviye bir protokol geliştirilerek veri iletimi sağlanmış, tekniğin içeriğinde yer alan farklı parametreler referans alınarak yüksek veri iletimi için analizler gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öncelikle arayüz ve şematik tasarımları yapılmış, geliştirilen temel seviye protokol ile simülasyon ortamında veri başarıyla alıcıya iletilmiştir. Yöntemin arayüzü donanımsal olarak gerçekleştirilmesi için gerekli baskı devre üretimi yapılmış, donanımsal olarak başarılı bir şekilde veri iletimi gerçekleştirilmiştir. Bunun yanı sıra farklı parametreler ile yöntemin performansı değerlendirilmiş, elde edilen sonuçlar ile amacına uygun olarak yöntemin birçok alanda kullanılabileceği ve standart yöntemler arasında yer alabileceği görülmüştür.Serial communication enables communication between devices by providing high speed and efficiency in data transfer within modern communication systems. It has a wide range of applications, including business, healthcare, education, industry, and consumer electronics. This method offers an economical and efficient solution by requiring fewer cables and consuming fewer resources compared to parallel communication. It is particularly preferred in scenarios requiring remote communication and high-speed data transmission. Although serial communication offers speed and efficiency in data transfer, it also has certain disadvantages and limitations. In particular, the limited bandwidth for transferring large datasets and high-resolution media content can reduce its efficiency. This constraint poses a challenge for modern applications requiring higher speed and capacity. Despite its advantages, serial communication may necessitate more advanced technologies in certain cases. Numerous research and development studies have been conducted to address this need. Various techniques have been developed over time to enhance the speed and efficiency of data transmission. Line coding techniques have also evolved within this context. In this paper, a new technique (multiplier technique) has been developed with a new perspective on the line coding techniques used in serial data transmission by processing repetitive data to transmit multiple data units at once. This technique, like other line coding techniques, aims to increase the data transmission rate and overcome bandwidth limitations. In multi-level line coding techniques, instead of symbol data corresponding to each level, the coded data is derived by transmitting the number of repetitions of the logic value as a multiplier. In multi-level line coding techniques, instead of symbol data corresponding to each level, the encoded data is derived by transmitting the number of repetitions of the logic value as a multiplier. In the application example, within the logic voltage level range, a microcontroller, logic gates, and analog switches were used to analyze, deduplicate and replicate the data. In addition, an interface design and a basic-level protocol were developed for data transmission and analyzed for high data transmission efficiency based on various parameters included in the technique. In this study, interface and schematic designs were initially designed. Data was successfully transmitted to the receiver in a simulation environment using the developed basic protocol. The necessary printed circuit boards were fabricated to implement the hardware interface of the method. Data transmission was successfully achieved through hardware. Furthermore, the performance of the method was evaluated using various parameters. The results obtained indicate that the method can be used in many areas and may be considered among standard methods
Social themes in Mustafa Lutfî el-Menfelûtî and Ahmet Hashim: A comparative study
No full textOn yedinci yüzyıldan itibaren Batının etkisi altına giren Osmanlı Devleti'nin siyasî, sosyal ve kültürel alanlarda birtakım modernleşme hareketleri başta devlet kurumlarıyla başlamıştır. Öncelikle kurumsal alanlardaki ihtiyaçları gidermek üzere başlatılan yenilikler yavaşça toplumsal alana yayılarak sosyal ve kültürel bir olguya dönüşmüştür. Batılı modern fikirler ve söylemler, Batı tarzı öğrenimden geçen eğitimli aydın zümre ile birlikte sanat ve edebiyata yansıtılmıştır. Bunların birçoğu devletin önemli kademelerinde görevli oldukları için dilden kaynaklı sorunlara eğilmiş, şiir ve yazının gelişimine katkıda bulunmuştur. Okullarda karşılaştıkları Batılı edebiyatçıların etkisinde kalarak yeni edebî türleri kendi edebiyatlarına kazandırma ve yerlileştirme gayreti göstermişlerdir. Böylece bir yandan Anadolu'da Yeni Türk Edebiyatı rengini bulmaya çalışırken diğer taraftan Mısır, Suriye ve Lübnan'da Modern Arap Edebiyatı Batılı kaynaklardan beslenerek gelişmiştir. Matbaa ile kolaylaşan yayın etkinliği her yerde yeni edebiyatın ilgi görmesini sağlamıştır. Gazete ve dergiler habercilikten fazlasını üstlenerek yeni edebî türlerin tanınmasına öncülük etmiştir. Şairler ve yazarların bir araya gelerek oluşturdukları düşünce hareketleri edebiyata yeni akımlar kazandırmıştır. Mısır'da İhya hareketi ve Divâncılar, Türkiye'de Tanzimatçılar ve Servet-i Fünûncular edebiyatta ilkleri gerçekleştirme iddiasıyla okuyucuyla buluşmuşlardır. Yeniliğin sesi olarak kabul edilen akımlar etrafında çok sayıda edebiyatçı yetişmiştir. Bunlardan Mustafa Lutfî el-Menfelûtî Mısır'da Arap edebiyatına modern anlamda kısa hikâye ve roman türünün geçişini sağlarken, Türkiye'de Ahmet Haşim şiiriyle sembolizmi yeni Türk edebiyatına getirmiş ayrıca deneme, anı ve makale türünün yerli örneklerini vermiştir. Birbirine yakın dönemlerde yaşayan yazarlar, Osmanlının son yüzyılına tanıklık ederek dönemin gündemini belgeleyen yazılar kaleme almışlardır. Bu yazılarında günlük hayatta söz konusu olan siyasî, dinî, sosyal ve kültürel temaları ele almış, bu kapsamda adalet, özgürlük, ahlak, eğitim, intihar, çalışma koşulları ve sosyal ortamda kadın-erkek münasebetlerini işlemişlerdir. Yazarların gazetelerde yayınlanan ve sonra kitaplaştırılan yazıları karşılaştırmaya konu edilerek incelenmiştir. Buna göre Menfelûtî ve Haşim'in sosyal ve kültürel temalarda benzerlik gösterdikleri, dinî ve siyâsi temalarda ise bazen benzeştikleri bazen ayrıştıkları tespit edilmiştir.The Ottoman State, which had been under the influence of the West since the seventeenth century, began a number of modernization movements in the political, social and cultural fields, primarily with state institutions. Innovations that were initially given a start to meet the needs in institutional areas have slowly spread to the social sphere and turned into a social and cultural phenomenon. Western modern ideas and discourses have been reflected in art and literature together with the educated intellectual group that received Western-style education. Since many of them were employed in important positions in the state, they have dealt with problems originating from language and contributed to the development of poetry and writing. Under the influence of Western writers they encountered in schools, they have made efforts to bring new literary genres to their own literature and to localize them. Thus, while on the one hand New Turkish Literature was trying to find its color in Anatolia, on the other hand, Modern Arabic Literature in Egypt, Syria and Lebanon developed by feeding from Western sources. The new literature attracted attention everywhere with the publishing activity facilitated by the printing press. Newspapers and magazines took on more than journalism and pioneered the recognition of new literary genres. The intellectual movements formed by poets and writers coming together brought new movements to literature. In Egypt, the Ihya movement and the Divanists, in Turkey the Tanzimatists and the Servet-i Fünûnists met with the readers with the claim of achieving firsts in literature. A great number of writers were raised around the movements accepted as the voice of innovation. While Mustafa Lutfî el-Menfelûtî ensured the transition of the short story and novel genres to Arabic literature in the modern sense in Egypt, Ahmet Haşim brought symbolism to the new Turkish literature with his poetry in Turkey and also gave local examples of the essay, memoir and article genres. The writers who lived in close periods witnessed the last century of the Ottoman Empire and wrote articles documenting the agenda of the period. In these articles, they addressed political, religious, social and cultural themes that were in question in daily life and within this scope, they dealt with justice, freedom, morality, education, suicide, working conditions and male-female relations in the social environment. The author's articles published in the newspapers and later compiled into books were examined by the subject of comparisons. According to this, it was determined that Menfeluti and Hashim showed similarities in social and cultural themes and sometimes they were similarly and sometimes they differed in religious and political themes
Determining the awareness levels of high school students regarding rational drug
No full textLise Öğrencilerinin Akılcı İlaç Kullanımına Yönelik Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi Bu araştırma, lise öğrencilerinin akılcı ilaç kullanımı (AİK) konusundaki farkındalık düzeylerini değerlendirmek amacıyla Diyarbakır ili Yenişehir ilçesinde iki farklı liseden toplam 856 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın temel hedefi, lise öğrencilerinin AİK konusundaki farkındalık düzeylerini belirlemektir. Araştırma kapsamında, katılımcılar cinsiyet, sınıf düzeyi, okul türü, ebeveyn eğitim durumu, kronik hastalık varlığı, düzenli ilaç kullanımı ve reçetesiz ilaç kullanımı gibi değişkenler açısından incelenmiştir. Bulgular, öğrencilerin genel olarak AİK farkındalık düzeylerinin orta düzeyde olduğunu, ancak belirli değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle kız öğrencilerin farkındalık düzeylerinin erkeklere göre daha yüksek olduğu, Anadolu Lisesi öğrencilerinin ise Çok Programlı Anadolu Lisesi öğrencilerine kıyasla AİK konusunda daha bilinçli olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, ebeveynlerin eğitim durumu, düzenli ilaç kullanımı ve kronik hastalık gibi faktörlerin öğrencilerin farkındalık düzeylerini anlamlı şekilde etkilemediği gözlemlenmiştir. Sınıf düzeyine göre yapılan değerlendirmelerde, 12. sınıf öğrencilerinin farkındalık düzeylerinin, 9. ve 11. sınıf öğrencilerine kıyasla anlamlı derecede düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, yoğun sınav stresi ve akademik yükün, öğrencilerin sağlık davranışlarına yönelik farkındalığını olumsuz etkileyebileceğini göstermektedir. Aynı zamanda, reçetesiz ilaç kullanan öğrencilerin AİK farkındalık düzeylerinin, reçetesiz ilaç kullanmayan öğrencilere göre daha düşük olduğu görülmüştür. Bu durum, bireylerin yanlış ilaç kullanımına eğilim göstermesi nedeniyle ortaya çıkan risklerin ve bu konuda alınması gereken önlemlerin önemini vurgulamaktadır. Araştırma, lise öğrencilerinin AİK farkındalık düzeylerinin artırılması için çeşitli önerilerde bulunmaktadır. Sağlık eğitiminin müfredata dahil edilmesi, sağlık profesyonellerinin desteğiyle farkındalık kampanyalarının düzenlenmesi ve genç bireylerin erken yaşlardan itibaren sağlık okuryazarlığı kazanmasını sağlayacak okul temelli programların uygulanması önerilmektedir. Ayrıca, ebeveynlere yönelik sağlık okuryazarlığı eğitimlerinin artırılması ve toplum genelinde reçetesiz ilaç kullanımı ile ilgili bilinçlendirme çalışmalarının yapılması gerekmektedir.Determining the Awareness Levels of High School Students Regarding Rational Drug This study was conducted to assess the awareness levels of high school students regarding rational drug use (RDU) with the participation of 856 students from two different high schools in the Yenişehir district of Diyarbakır province. The primary objective of the research is to determine the awareness levels of high school students about RDU. Within the scope of the study, participants were examined based on variables such as gender, grade level, school type, parental education level, the presence of chronic diseases, regular drug use, and over-the-counter (OTC) drug use. The findings reveal that while students' overall awareness levels regarding RDU are moderate, significant differences exist depending on specific variables. Notably, female students demonstrated higher awareness levels than male students, and students from Anatolian high schools were found to be more conscious about RDU compared to those from Multi-Program Anatolian high schools. However, factors such as parental education level, regular drug use, and the presence of chronic diseases did not significantly affect students' awareness levels. An evaluation by grade level revealed that 12th-grade students had significantly lower awareness levels compared to 9th and 11th-grade students. This finding suggests that intense exam stress and academic workload may negatively impact students' health awareness. Furthermore, students who used OTC drugs had significantly lower awareness levels compared to those who did not, emphasizing the risks of inappropriate drug use and the importance of preventive measures in this regard. The study offers several recommendations to improve RDU awareness among high school students. It suggests integrating health education into school curricula, organizing awareness campaigns with the support of healthcare professionals, and implementing school-based programs to foster health literacy from an early age. Additionally, enhancing health literacy education for parents and conducting community-wide awareness campaigns about OTC drug use are proposed. These findings provide critical data for developing national and local health policies aimed at improving both individual health behaviors and public health outcomes
Cognitive poetry: Classical and contemporary poetry applications
No full textEldeki çalışma bilişsel yönlendirmeler ve kısıtlamalar çerçevesinde edebî deneyimi açıklamaya çalışan Bilişsel Şiir Teorisi (Bilişsel Poetika/Cognitive Poetics) çerçevesinden ele almayı amaçlamaktadır. Teori, bilişsel bilimin sunduğu araçları edebiyat çözümlemelerine uygulayan disiplinler arası bir yaklaşımdır. Bu bağlamda; psikoloji, nörobilim, yapay zekâ, felsefe ve dilbilimin alt dalları dahil olmak üzer ilgili disiplinlerin sunduğu kuramsal ve ampirik imkânları kullanarak bilginin bilişte işlenme, düzenlenme ve aktarılma süreçlerinin şiirdeki görünümlerini araştırmaktadır. Teori şiirin anlatma ve aktarma aracı olmasının yanında bilişsel kısıtlamaların ve yönlendirmelerin etkisi altında şekillenen yapısal oluşumlar olduğunu savunmakta ve bu oluşumların okurun duygusal tepkileriyle nasıl etkileşime girdiğini, anlamın ve şiirsel deneyimin nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışmaktadır. Bilişsel Şiir Teorisi, sınıflandırma (kategorizasyon), mecaz kullanımı (metafor), gösterim (deixis) gibi dilbilimsel süreçlerle empati ve sempati gibi duygusal tepkilerin yanı sıra simülasyon, çağrışım, şema ve Gestalt ilkeleri gibi psikolojik/ bilişsel mekanizmaların şiirde çok katmanlı anlam üretimine nasıl olanak sağladığına odaklanmaktadır. Teori; dil, biliş ve duygusal süreçlerin anlam oluşumunda etkin olduğunu savunmakla beraber bu mekanizmaların gündelik yaşantının/sürecin de bir parçası olduğunu öne sürmekte ve hayatta kalmak için aktif olarak kullanılan bu mekanizmaların estetik etki ve tepkiler açısından şiirdeki dönüşümüne odaklanmaktadır. Şiirin alımı ve oluşumu sırasında bellek, algı, dikkat ve mantıksal süreçlerle de ekileşime geçen bu bilişsel mekanizmalar anlamla beraber yorum kavramının da nasıl ortaya çıktığını göstermesi açısından önemlidir. Bu ilkelerden hareketle çalışmanın ana iskeleti dilbilim olmakla beraber biliş ve duygu süreçlerinin de şiirde anlam oluşumuna olası etkileri tez boyunca sistematik olarak işlenmektedir. Çalışma sezgisel şiir eleştirileri ve analizlerine ampirik kanıtlar sunmak suretiyle de şiire dair açıklamaları bilimsel bir tabana oturtmayı hedeflenmektedir.This study aims to examine literary experience within the framework of Cognitive Poetry Theory (Cognitive Poetics), which seeks to explain it through cognitive orientations and constraints. The theory is an interdisciplinary approach that applies the tools offered by cognitive science to literary analysis. In this context, it investigates the manifestations in poetry of the processes of information processing, organization, and transmission in cognition, using the theoretical and empirical possibilities offered by relevant disciplines, including psychology, neuroscience, artificial intelligence, philosophy, and subfields of linguistics. The theory argues that poetry is not only a means of narration and transmission but also a structural formation shaped by cognitive constraints and directives, and it seeks to understand how these formations interact with the reader's emotional responses and how meaning and poetic experience emerge. Cognitive Poetry Theory, classification (categorization), use of metaphor, representation (deixis), as well as psychological/cognitive mechanisms such as simulation, association, schema, and Gestalt principles, in the production of multi-layered meaning in poetry. The theory argues that language, cognition, and emotional processes are active in meaning formation, while also suggesting that these mechanisms are part of everyday life/processes and focuses on the transformation of these mechanisms, actively used for survival, in terms of aesthetic impact and responses in poetry. These cognitive mechanisms, which interact with memory, perception, attention, and logical processes during the reception and formation of poetry, are important in showing how the concept of interpretation emerges along with meaning. Based on these principles, while the main framework of the study is linguistics, the possible effects of cognition and emotion processes on meaning formation in poetry are systematically addressed throughout the thesis. The study also aims to ground explanations about poetry on a scientific basis by providing empirical evidence for intuitive poetry criticism and analysis
Improving the formal potential of high-rise buildings by artificial intelligence in the context of city image: The case of Diyarbakir
No full textTarih boyunca değişim ve dönüşümlere maruz kalan kentler, yaşayan canlı organizmalar olarak nitelendirilebilmektedir. Bu perspektiften bakıldığında kentlerin dinamik karakteri, özellikle küreselleşme süreci ile birlikte büyük bir ivme kazanmıştır. Kentlerin geleneksel dokusu değişmeye başlamış ve kentler dünya ekonomisinin odak noktası haline gelmişlerdir. Dolayısıyla kentlerin farklılaşmasını ve ayrışmasını sağlayan yerel kimlik kavramının yerine küresel kimlik kavramı ön plana çıkmıştır. Globalleşme ile birlikte imaj değiştiren kentler, küresel bağlamdaki tanınırlığını arttırabilmek için modern kent imajı yaratmaya başlamışlardır. Bu durumun kentsel mekana yansıması olan yüksek yapılar, kent imajının en göze çarpan öğeleri arasında yer almaktadırlar. Çeşitli kentlerde yüksek yapılar kent dokusundan farklılaşarak ön plana çıkmış ve kentin önemli küresel kimlik öğeleri olmuşlardır. Yüksek yapılar farklı kullanım tiplerine uygun olarak tasarlanabilmektedir. Bu yapıların sahip olduğu fonksiyonlar formunu şekillendirmektedir. Yüksek yapılar, kütlesel biçimleri ile dikkat çekmekte ve kollektif bellekte yer edinebilmektedir. Dolayısıyla bu yapıların biçimsel ve fonksiyonel özellikleri kent silüetinde büyük önem arz etmektedir. Farklı formlara sahip ve farklı mekansal deneyim sunan aynı zamanda kentsel bağlam ile uyumlu yapı biçimlerinin üretilebilmesi yüksek yapı tasarımında önemli bir parametre olarak değerlendirilebilmektedir. Ancak küresel kent imajının yaratılmaya çalışıldığı kentlerdeki yüksek yapılar, benzer form veya malzemeler kullanılarak sıradanlaşmış; dolu gövdeli kütleler ya da cam dikdörtgenler olarak tasarlanmıştır. Kentlerdeki bu aynılaşma, özgün kent kimliğini ve aidiyet duygusunu zedelediği için kentlerin imgelenebilirliğini olumsuz yönde etkilemiş ve tartışmalara konu olmuştur. Belirtilen nedenler doğrultusunda yüksek yapı, mimari forma yapılan müdahale, kentsel imaj kavramları araştırılmaya değer görülmüştür. Yapılan kaynak incelemelerinde söz konusu kavramların bağımsız olarak ele alındığı tespit edilmiştir. Bahsedilen kavramların senkronize olması gerektiği düşünülerek bu yönde literatürde saptanan boşluk giderilmeye çalışılmıştır. Söz konusu kavramları birbiriyle yoğurarak irdeleyen ilk çalışma olması araştırmanın özgün değerini oluşturmaktadır. Tez kapsamında, kentsel planlama açısından kent imajı bağlamında dikkat çeken yüksek yapıların formunun analizi aracılığıyla mevcut durumun belirlenmesi ve bu formun kütlesel potansiyelinin son zamanlarda ön plana çıkan yapay zeka ile desteklenerek geliştirilmesi amaçlanmıştır. Amaçlanan gelişim iklimsel ve sosyokültürel parametrelerin arakesitine yöneliktir. Diyarbakır kenti, yakın geçmişte yüksek yapılaşma trendine dahil olmuştur. Bu bağlamda yapay zekanın alternatif kentsel imgelerin üretilmesi aşamasındaki etkinliği Diyarbakır kent merkezi özelinde sorgulanmıştır. Çalışma alanı kentin en önemli yol akslarından olan Elazığ Bulvarı ile sınırlandırılmıştır. Yüksek yapıların biçimsel sıradanlık zincirinin kırılabilmesi için form analizi yapılmak üzere bu yapılar parametrik ve parametrik olmayan dönemlere ayrılmıştır. Modern, postmodern ve parametrik tasarımlar alt kategoriler oluşturularak ele alınmıştır. İncelenen örneklerin mimari formuna yapılan müdahaleler, matrisler aracılığıyla nitel gözlem tekniği kullanılarak irdelenmiştir. Oluşturulan kavram havuzu ile genel çerçeve belirlenmiştir. Kent kimliğinin oluşumunda ve sürdürülmesinde kent yönetimlerinin benimsediği yaklaşımlar etkili olmaktadır. Belediyeler, yerel halkı temsil eden ve yerel nitelikli kentsel planlamada yetkili olan yerel yönetim yapıları arasında yer almaktadır. Bu nedenle kentsel tasarımda yüksek yapılaşmadaki kentsel dengeleri alt üst eden parçacı uygulamaların yerine bütüncül uygulamaların benimsenmesi gerekliliği yönündeki bilincin arttırılması önem taşımaktadır. Dolayısıyla çalışma alanın bağlı olduğu Yenişehir Belediyesi ile görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler sonucunda belirlenen alan için kentsel bağlamın dikkate alındığı, alanın emniyet ve güvenliğinin sağlanması amacıyla gece-gündüz yaşayan mekanları barındıran karma kullanımlı bir yüksek yapı modeli önerilmiştir. Ayrıca bu model ile Diyarbakır'daki yüksek yapı tasarımlarının, yerel bağlam ile bağlantısının güçlendirilmesi ve küresel çapta rekabet edebilecek nitelikte olması hedeflenmiştir. Dolayısıyla hem form-fonksiyon ilişkisi hem de form-bağlam ilişkisi açısından eş baskın nitelikte tasarlanmıştır. Önerilen model, hazırlanan matris ve kavram havuzundan elde edilen bilgiler ışığında "Fabrie Ai" yapay zeka programı ile alternatif çıktılara dönüştürülmüştür. Söz konusu programın seçilme nedeni kullanıcı dostu bir arayüze sahip olması ve yapılan pilot uygulamalarda benzer programlara nispeten tatmin edici sonuçlar elde edilmesidir. Mimarinin insanlar ve kentler üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla mimarlık alanında uzman akademisyenlere anket uygulanmıştır. Bu noktada araştırmanın nicel gözlem tekniğini ile desteklenmesi çalışmanın güvenirliliğini ve özgün değerini arttırmaktadır. Sonuç olarak uygulama öncesi aşamalarda yapay zeka destekli alternatif çıktıların tasarımının mimarlık pratiğinin form üretme sürecinde yaşanan kısır döngünün kırılmasında önemli role sahip olduğu saptanmış, bu bakış açısının tasarım süreçlerine dahil edilmesi gerekliliği ortaya konmuştur. Ayrıca gelecek çalışmaların, farklı yapı türleri için farklı alternatifler üretilmesinde yapay zekanın etkinliğini ele alabileceği düşünülmüştür. Bu bağlamda araştırma, sonraki irdelemeler için kaynak niteliği taşımaktadır.Cities, which have been exposed to changes and transformations throughout history, can be described as living organisms. From this perspective, the dynamic character of cities has gained great momentum, especially with the globalization process. The traditional fabric of cities has started to change and cities have become the epicenter of the world economy. Accordinly the concept of global identity has come to prominence instead of the concept of local identity, which enables the differentiation and diversification of cities. Cities that have changed their image with globalization have started to create a modern city image in order to raise their profile in the global context. High-rise buildings, which are the reflection of this situation in urban space, are among the most stood-out elements of the city image. In various cities, high-rise buildings have come to the forefront by differentiating from the urban fabric and have become significant global identity elements of the city. High-rise buildings can be designed for different types of use. The functions of these buildings give shape to their form. High-rise buildings draw attention with their mass forms and take place in the collective memory. Thus, the formal and functional characteristics of the buildings drastically affect the city silhouette. The ability to produce building forms that have different forms and offer different spatial experiences and are in accordance with the urban context can be considered as an substantial parameter in high-rise building design. However, high-rise buildings in cities where the global city image is tried to be created have become commonplace by using similar forms or materials; they are designed as monoblock, without substractions, masses or glass rectangles. This sameness in cities has negatively affected the imaginability of cities and has been the argument of discussions as it damages the unprecedented urban identity and belongingness. In accordance with the reasons laid out for the concepts of high-rise building, interventions to architectural form and urban image were deemed worthy of being researched. These concepts were established to be independently addressed in the literature review. Taking into consideration that the mentioned concepts should be synchronized, the relevant gap in the literature has been tried to be eliminated. The originality of the research is due to the case that it is the first master's thesis to examine the concepts in question by handling them collectively. Within the objectives of the thesis, the form of high-rise buildings that attract attention in terms of urban planning in the context of city image is analyzed to determine the current situation of them. The form's mass potential is then developed by utilizing artificial intelligence, which has gained popularity recently. The intended development is served by the intersection of climatic and sociocultural parameters. The city of Diyarbakır has recently been involved in getting high-rise building trend. Within this context, the efficiency of artificial intelligence in the production of alternative urban images has been questioned in the city center of Diyarbakır. The case study is limited to Elazığ Boulevards, one of the most important road axes of the city. In order to break the chain of formal sameness of high-rise buildings, these buildings were divided into parametric and non-parametric periods for form analysis. Modern, postmodern and parametric designs are discussed by creating sub-categories. The interventions made to the architectural form of the examined examples were analyzed by using qualitative observation technique through matrices. The theorical framework was determined with the conceptual keyword pool created. The approaches embraced by city administrations are operative in the formation and continuation of urban identity. Municipalities are among the local government structures that represent the local people and are authorized in local urban planning. Accordingly, it is key to heighten awareness of the need to adopt holistic practices in urban design instead of fragmentary practices that overturn urban balances in getting high-rise buildings. Therefore, interviews were held with Yenişehir Municipalitiy on which the study area is dependent. As a result of these interviews, a mixed-use high-rise building model that takes into account the urban context for the determined area and includes living spaces day and night to warrant the safety and security of the area was proposed. Besides, this model aims to strengthen the connection of high-rise building designs in Diyarbakır with the local context and make them globally competitive. Therefore, it is designed to be co-dominant in terms of both form-function relationship and form-context relationship. The proposed model was turned into alternative outputs with the artificial intelligence powered design tool "Fabrie Ai" in line with information obtained from the prepared matrix and conceptul keyword pool. The tool was chosen because of it's easy-to-use interface and the pilot applications obtained satisfactory results compared to similar tools. In order to interpret the impact of architecture on people and cities, a survey was conducted to academicians specialized in architecture. In this respect, supporting the research with quantitative observation technique increases the reliability and originality. To sum up, it has been established that the design of alternative outputs powered by artificial intelligence in the pre-application stage has an considerable role in breaking the vicious circle experienced in the form production process of architectural practice, and it has been turned out that this perspective should be included in the design processes. Besides, it is thought that future works can address the effectiveness of artificial intelligence in generating distinctive alternatives for different building types. Within this context, the study serves as a resource for researches to come
The institution of judicial authority and judicial decisions of the first three centuries of the Hijri within the framework of Ahbâru'l-Kudât by Muhammed b.
No full textAhbâru'l-Kudât eserleri, İslam Muhâkeme Hukuku literatürü arasında yer alan ve kadıları yaşadıkları dönem ve bölgelere göre ele alan eserlerdir. Bu eserler aynı zamanda başta Hulefâ-yi Râşidîn dönemi olmak üzere, ilk üç asır hukuk tatbikatını aktarmaları bakımından da oldukça önemli bilgiler ihtiva etmektedir. Mezheplerin henüz teşekkül etmeye başladığı bu dönemdeki ilk hukukî uygulamalar sonraki dönemler için bir örneklik oluşturmuş, kadı hükümleri de mezheplerin doktriner bir yapı kazanmasına etki etmiştir. Çalışmada, hicrî ilk üç asır Ahbâru'l-Kudât eserlerinde aktarılan kadı hükümleri içerik ve söylem analizi yöntemleri ile incelenmiştir. Fıkıh tarihinin ilk üç evresini kapsayan ve Hulefâ-yi Râşidîn ve Emevîler dönemleri ile Abbasîler'in ilk dönemlerini de kapsayan hicrî üçüncü asrın sonu sınır olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda Ahbâru'l-Kudât eserlerinden günümüze ulaşmış ilk eser olan Muhammed b. Halef Vekî'in (öl. 306/918) Ahbâru'l-Kudât'ı Muhammed b. Yûsuf el-Kindî'nin (öl. 350/961) Mısır kadılarına dair eseri Ahbâru Kudâtı Mısr eseriyle de mukayese edilerek detaylı bir şekilde incelenmiştir. Bu çalışmada kadı hükümleri, şehir/bölge ve dönemler çerçevesinde irdelenerek fürû'-i fıkıh konularına göre tasnif edilmiştir. Ayrıca hükümlerin tarihsel süreç içerisindeki değişiminin ortaya konulması-ilgili eserlerdeki verilerin imkân vermesi ölçüsünde- çalışmanın hedefleri arasındadır. Kadıların birbirleriyle (yatay) ve kendilerinden önceki kadılarla (dikey) ilişkileri de incelemeye tabi tutulmuştur.Ahbāru'l-Qudāt works are part of the Islamic Judicial Law literature and focus on judges according to the periods and regions in which they lived. These works also contain highly significant information as they convey the first three centuries' legal practices, particularly the Khulafā' al-Rāshidūn period. The initial legal practices of this period, during which the madhāhib had not yet fully formed, served as a precedent for later periods, and judicial rulings issued by judges influenced the doctrinal development of these madhāhib. This study uses content and discourse analysis methods to examine the judicial rulings recorded in Ahbāru'l-Qudāt works from the first three centuries of the Hijrī. The study sets the end of the third Hijrī century as the boundary, covering the first three phases of the history of fiqh, including the periods of the Khulafā' al-Rāshidūn, the Umayyads, and the early Abbasids. In this context, the first surviving work from the Ahbāru'l-Qudāt collection, Muhammad b. Khalaf Waqi's (d. 306/918) Ahbāru'l-Qudāt and Muhammad b. Yūsuf al-Kindī's (d. 350/961) work on the judges of Egypt, Ahbāru Kudātı Miṣr have been identified as the primary sources and thoroughly examined. This study analyzes judicial rulings within the framework of cities/regions and periods and classifies them according to fiqh topics. Furthermore, one of the study's objectives is to reveal the changes in the rulings over the historical process, to the extent that the data from the relevant works allow. The relationships between judges (horizontal) and between judges and their predecessors (vertical) have also been examined
Analysis of road embankments under earthquake effects
No full textBu tez çalışmasında 6 Şubat 2023 tarihinde merkez üssü Kahramanmaraş il sınırları içinde olan ve yaklaşık olarak 9 saat arayla meydana iki deprem sonrası Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağında bulunan ve afet bölgesinde yer alan il, devlet ve otoyollar arasından hasar alanlar belirlenmiş ve kurumun deprem sonrası hasar alan bu yollar için yapmış olduğu çalışmalar detaylı bir şekilde irdelenmiştir. Ayrıca, deprem etkisi altında yol dolgularının analizini gerçekleştirmek için, deprem hasarı oluşan bir yol dolgusu ele alınmıştır. Bu amaçla, konuyla ilgili literatür taraması yapılmış ve 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrası Karayolları Genel Müdürlüğü'ne bağlı taşra kurumu olan Karayolları 9. Bölge Müdürlüğü (Diyarbakır) yol ağında bulunan 53,5 km uzunluğundaki Şanlıurfa-Hilvan Ayrımı Bozova- 8. Bölge Hududu yolu analiz edilmiştir. Depremler sonrasında yolun Km: 50+970 - 51+070 arasındaki 100 metrelik kesiminde yer alan 5 anodan oluşan istinat duvarları yıkılmış ve yolun sol tarafındaki dolguda ciddi hasar meydan gelmiştir. Tez kapsamında meydana gelen bu hasarlar mevcut bir vaka olarak ele alınmıştır. Bu çerçevede Şanlıurfa-Hilvan Ayrımı Bozova- 8. Bölge Hududu yolunun depremler öncesinde yapılmış olan zemin etüdü ile jeolojik ve jeoteknik raporları incelenmiştir. Ayrıca depremler sonrası oluşan hasar sahada yapılan incelemeler ile gözlemlenmiştir. Yapılan bu araştırmalar neticesinde analizlerde kullanılacak olan zemin parametreleri belirlenmiştir. Tespiti yapılamayan ve analizlerde gerekli olan veriler için inceleme alanı ile ilgili literatürde daha önce gerçekleştirilen çalışmalarda kullanılan verilerden yararlanılmıştır. Deprem etkisi altındaki yol dolgularının analizi için sonlu elemanlar yöntemi hazır paket bilgisayar programı olan PLAXIS 2D kullanılmıştır. Yol dolgusu üzerinde gerçekleştirilen depremsiz ve depremli analizler sonucunda, elde edilen deplasman ve gerilme dağılımlarının, sahadaki durum ile uyumlu olduğu belirlenmiş ve konu ile ilgili gerekli görülen öneriler sunulmuştur.In this thesis study, the roads within the network of the General Directorate of Highways that were damaged following two earthquakes—occurring approximately 9 hours apart and centered within the provincial borders of Kahramanmaraş on February 6, 2023—were identified among the provincial, state, and motorway roads located in the disaster zone. The post-earthquake actions taken by the institution regarding these damaged roads were examined in detail. In addition, to analyze road embankments under the effect of earthquakes, a road embankment that sustained damage during the earthquakes was studied. For this purpose, a literature review was conducted, and the 53.5 km long Şanlıurfa-Hilvan Junction Bozova–8th Regional Border road, part of the road network under the jurisdiction of the 9th Regional Directorate (Diyarbakır) of the General Directorate of Highways, was analyzed. Following the earthquakes, the retaining walls composed of five anodes located within the 100-meter section between Km: 50+970 - 51+070 of the road collapsed, and severe damage occurred in the embankment on the left side of the road. These damages were evaluated as a case study within the scope of this thesis. In this context, the geological and geotechnical reports as well as the soil surveys conducted before the earthquakes for the Şanlıurfa-Hilvan Junction Bozova–8th Regional Border road were examined. Moreover, the damage that occurred after the earthquakes was observed through field investigations. As a result of these studies, the soil parameters to be used in the analyses were determined. For data that could not be directly identified but were necessary for the analysis, values used in previous literature studies related to the investigation area were utilized. To analyze the road embankments under seismic effects, the finite element method-based software PLAXIS 2D was used. Based on the earthquake and non-earthquake analyses conducted on the road embankment, it was determined that the obtained displacement and stress distributions were consistent with field observations, and relevant recommendations on the subject were presented
Clone selection-II of öküzgözü grape variety
No full textBu çalışmada, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bağcılık Uygulama ve Araştırma Alanı'nda 2016 yılında kurulan Öküzgözü (Vitis vinifera L.) üzüm çeşidine ait klon adaylarına ait deneme bağında, klon seleksiyonu uygulamasının ikinci aşamasının birinci yılına ait 2024 üretim dönemi verileri analiz edilerek, üstün nitelikli klonların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu deneme, her biri üç tekerrürlü olmak üzere 26 adet klon adayından oluşmuştur. Bu çalışmadaki tüm parametreler; 3 tekerrürlü ve her tekerrürde 4 adet omca olmak üzere toplam 12 adet omcanın ortalaması alınarak hesaplanmıştır. Bu kapsamda 312 adet omcanın verileri analiz edilmiştir. Araştırmada; fenolojik gözlemler (budama, sürme, çiçeklenme, tane tutum, ben düşme, hasat), verim (omca verimi, sürgün ve salkım sayısı, sürgün başına salkım sayısı) ve kalite parametreleri (pH, suda çözünür kuru madde, tartarik asit, salkım ve tane ağırlığı, tane hacmi, tane boyutları, şıra randımanı) analiz edilmiştir. Fenolojik gelişim süresi ortalama 186 gün olarak hesaplanmış ve klonlar arasında belirgin fark gözlenmemiştir. Verim analizlerinde, EÜ54 (4516,46 g/omca), EDK1 (4310,83 g/omca) ve ET24 (4112,50 g/omca) klonları en yüksek omca verimini göstermiştir. Kalite analizlerinde, EDK1, ET17 ve ET24 (4,02 pH), ET5 (%23,41 SÇKM, 303,83 g/100 tane ağırlığı, 284,17 ml/100 tane hacmi), EB15 (8,92 g/L tartarik asit) ve ED2 (%70,25 şıra randımanı) klonları öne çıkmıştır. Budama artığı ve salkım ağırlığı analizlerinde klonlar arasında istatistiksel fark bulunmazken, diğer parametrelerde anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir (p<0,001). Bu çalışma, yüksek verimli, kaliteli ve üstün nitelikli öküzgözü üzüm çeşidine ait klonlarının belirlenmesine katkı sağlamayı hedeflemekte; bu yönüyle sürdürülebilir bağcılık uygulamaları için yürütülecek gelecekteki araştırmalara bilimsel bir temel sunmaktadır.In this study, data from the 2024 growing season were analyzed as part of the first year of the second phase of the clonal selection program for the Öküzgözü (Vitis vinifera L.) grape variety, established in 2016 at the Viticulture Research and Application Area of Dicle University Faculty of Agriculture. The aim was to identify superior quality clones. The trial consisted of 26 clone candidates, each replicated three times. All parameters in this study were calculated based on the average of 12 vines (4 vines per replicate across 3 replicates), totaling data from 312 vines. The research involved analyses of phenological observations (pruning, budburst, flowering, fruit set, veraison, and harvest), yield parameters (yield per vine, number of shoots and clusters, number of clusters per shoot), and quality parameters (pH, soluble solids content, tartaric acid, cluster and berry weight, berry volume, berry size, and juice yield). The average phenological development stage was calculated as 186 days, with no significant differences observed among clones. In yield analyses, clones EÜ54 (4516.46 g/vine), EDK1 (4310.83 g/vine), and ET24 (4112.50 g/vine) exhibited the highest vine yields. Regarding quality analyses, EDK1, ET17, and ET24 stood out with a pH of 4.02; ET5 showed prominent results in soluble solids content (23.41%), 100-berry weight (303.83 g), and 100-berry volume (284.17 ml); EB15 had the highest tartaric acid content (8.92 g/L); and ED2 had the highest juice yield (70.25%). While there were no statistically significant differences among clones in pruning residue and cluster weight analyses, other parameters showed significant differences (p<0.001). This study aims to contribute to the identification of high-yielding, high-quality, and superior Öküzgözü grape clones, thereby providing a scientific basis for future research supporting sustainable viticulture practices