30935 research outputs found
Sort by
Return spillovers between Islamic and conventional banking rates: Evidence from emerging Islamic countries
No full textThis study examines return connectedness and spillover shock effects between Islamic profit-sharing rates (PSR) and conventional deposit rates (DPR) of banking sectors across various maturities in Türkiye and Malaysia. Overall, financing rates with various maturities in Türkiye act as transmitters of shocks in both banking sectors. Specifically, short-term rates serve as net spillover transmitters, while long-term rates of DPR and PSR emerge as primary transmitters and receivers, respectively. Total directional connectedness analysis reveals that the degree of integration between sectors fluctuates over time, with political instability and monetary policy actions being key drivers. Although conventional deposit rates dominate their Islamic counterparts in the early part of the study period, a significant policy rate hike in 2014 shifts this balance in favour of profit-sharing rates, suggesting that the conventional banking sector has become increasingly susceptible to shocks originating from the Islamic banking sector in recent years. Moreover, Türkiye's adoption of unconventional monetary policies has reduced integration within the banking system, thereby altering the dynamics of return spillovers, with deposit rates acting as main transmitters. We observe a relatively stable connectivity mechanism over time in Malaysia, where market risk becomes stronger as of 2020. Both short-term rates are net transmitters during most of the sample period, and medium- and longer-term tenors of the Islamic (conventional) banking sector function as net receivers (transmitters). DPR is shown to exert a substantial influence over PSR, with spillover shock effects being more pronounced for shorter tenors. While global factors strongly influence overall connectivity in Türkiye, local factors such as exchange rates, interest rates, and credit default swaps (CDS) play a critical role in net shock transmission. DPRs are shown to be dominant factors in predicting PSRs in Türkiye and both sectors exhibit stronger interactions at higher intervals of time
The impact of Aron Ha Berit, Tallit, and Kaddish Prayer on Jewish life
No full textBu çalışmanın konusu "Aron Ha Berit, Tallit ve Kadiş Duası'nın Yahudi Yaşamına Olan Etkisi"dir. Çalışmada Aron Ha Berit, Tallit ve Kadiş sembolleri sırasıyla ele alınarak Yahudi inancının ruhu, yaşanma biçimi ve tarihi bütünsel bir şekilde anlamak amaçlanmıştır. İnanç sistemlerinin görsel dili olan dini semboller, anlaşılması istenen bir dinde araştırılması gereken öncelikli konulardandır. Çalışmada ele alınan bu semboller Yahudi tarihinde, inancında, ibadetlerinde ve sosyal hayatlarında önemli bir yere sahiptir. Aron Ha Berit, Tanrı ile İsrailoğulları arasında yapılan ahdin simgesi ve Yahudi halkının Tanrı'ya olan bağlılıklarını simgeler. Aynı zamanda Aron Ha Berit, Yahudilik'te Mabed'in oluşmasında etkili, Tanrı'yı onlara yakın hissettiren en önemli sembollerdendir. Aron Ha Berit hem tarihsel hem toplumsal hem de günümüz Yahudiliğinin teşekkülü açısından önemli bir yere sahiptir. Yahudi ibadetlerinde ilk göze çarpan tallitin kullanımı, Tanrı'nın emrine dayanmaktadır. Yahudi kimliği ve toplumsal birliğin önemli bir simgesi olan tallit, kişinin hem fiziksel hem manevi bir bağlantı kurarak Tanrı ile olan ilişkisinin derinleşmesini sağlar. Kadiş Duası ise cenaze törenleri ve anma günlerinde okunur. Ölen kişinin ruhu için Tanrı'dan merhamet dileme ve yaşamın geçici doğasına karşı bir kabul anlamı taşır. Kadiş Duası sadece ölen kişi için değil aynı zamanda Tanrı'ya olan sadakati ve bireylerin dini sorumluluklarını yerine getirme noktasında bir hatırlatıcı ve toplumsal birliği pekiştirmeye yardımcı olur. Çalışmada ele alınan Aron Ha Berit ile Yahudiliğin tarihsel kökenleri, tallit ile ritüel ve günlük yaşamları, Kadiş Duası ile litürji, dua ve toplumsal yas pratikleri incelenerek Yahudilik bir bütün olarak ele alınmaya çalışılmıştır.The subject of this study is "The Impact of Aron Ha Berit, Tallit, and Kaddish Prayer on Jewish Life." The study examines the symbols of Aron Ha Berit, Tallit, and Kaddish in order to understand the spirit, way of life, and history of the Jewish faith in a holistic manner. Religious symbols, which are the visual language of belief systems, are among the primary topics that must be studied in a religion that is to be understood. These symbols, which are discussed in the study, have an important place in Jewish history, faith, worship, and social life. Aron Ha Berit is a symbol of the covenant between God and the Children of Israel and symbolizes the Jewish people's devotion to God. At the same time, Aron Ha Berit is one of the most important symbols in Judaism that contributed to the formation of the Temple and made God feel close to them. The Aron Ha Berit has an important place in terms of history, society, and the formation of Judaism today. The use of tallitot, which is the first thing that catches the eye in Jewish worship, is based on God's command. Tallitot, an important symbol of Jewish identity and social unity, deepens a person's relationship with God by establishing both a physical and spiritual connection. The Kaddish prayer is recited at funerals and memorial services. It carries the meaning of asking God for mercy for the soul of the deceased and accepting the transitory nature of life. The Kaddish prayer serves not only for the deceased but also as a reminder of loyalty to God and the fulfillment of religious responsibilities, thereby helping to strengthen social unity. The study examines the historical origins of Judaism through the Aron Ha Berit, the tallit and ritual, and daily life, as well as the Kaddish prayer, liturgy, prayer, and social mourning practices, striving to present Judaism as a whole
Relationship of Ash'aris with sufism during the formation process(h.3-5 centuries )
No full text5./11. asır, Eşarilik ve tasavvuf ilişkisinin yoğun bir şekilde hissedildiği bir dönem olarak dikkat çekmektedir. Konu hakkında yapılan çalışmalarda özellikle bu dönem ve sonrasındaki sürece odaklanıldığı görülmektedir. Bununla beraber Eşarilik ve tasavvuf ilişkisi daha çok Eşʿarî kesim üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu durum ise meselenin tek boyutlu ele alınmasıyla sonuçlanmıştır. Oysa ki tarihi süreç göz önünde bulundurulduğunda her iki oluşum arasındaki bağlantıların kendi iç dinamiklerinin de etkisi altında daha öncesine uzandığı tespit edilmektedir. Dolayısıyla söz konusu ilişkinin çok yönlü bir mahiyete sahip olduğu anlaşılmaktadır. Araştırmada İslam Mezhepleri Tarihi disiplininin yöntemleri dikkate alınarak her iki oluşum arasındaki ilişkinin tarihsel süreci ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Araştırma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Eşarilik ve tasavvuf olmak üzere her iki yapının kendi tarihi seyri hakkında genel bilgiler ele alınmıştır. Birinci bölümde öncelik olarak Tasavvuf grupları arasındaki ilişkilere yer verilmiştir. Menfî ve müspet olmak üzere sufî gruplar arasındaki farklı muhataplıklar Eşʿarîler'in tasavvufla ilişkisinin başlaması noktasında önemli bir husus olarak dikkat çekmektedir. Özellikle Bağdat Tasavvufunun Horasan bölgesinde yayılmaya başlaması kendi ilmî karakterini de bölge tasavvuf anlayışıyla bütünleştirmiştir. Tasavvuf içerisindeki kelamî söylemlerin yer almaya başlaması bu anlamda dikkat çekicidir. İkinci bölümde, her iki oluşum arasındaki ilişkide köprü görevi gören fıkhî ve kelamî unsurlar ele alınmıştır. Fıkhî anlamda Şafiîliğin gerek Eşarilik gerekse tasavvuf kanadında baskın bir kimlik olduğu görülmüştür. Sufi gruplar içerisinde etkin olan Şafiîliğin daha çok kelamî bir veçhe sahip olması ise her iki oluşum arasındaki ilişkide önemli bir etken olarak yer almaktadır. Bu şekilde Eşʿarîler'in tasavvufla ilişkisini tetikleyen ve bu süreçte etkisi olan faktörler tespit edilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, diğer bölümlerde tespit edilen bulgular üzerinden Eşʿarîler'in tasavvufla ilişkisinin tarihsel süreci ortaya konularak meydana gelen etkileşimin sonuçları tespit edilmeye çalışılmıştır. Söz konusu ilişkinin nazarî ve sosyal olmak üzere farklı sonuçları olmuştur.The 5th/11th century stands out as a period in which the relationship between Asharism and Sufism was strongly felt. Studies on subject often focus on the period from this time onward. However, the relationship between Asharism and Sufism has typically been examined through the Ashʿarī perspective, which has led to a one-dimensional approach to the issue. In reality, when considering the historical process, it becomes evident that the connections between the two systems, influenced by their own internal dynamics, extend further back in time. In this sense, it is understood that the relationship in question has a multifaceted nature. Our study aims to approach the matter from this perspective. By utilizing the methods of Islamic Sectarian History, we have attempted to depict the historical process of the relationship between the two systems. In the research, an effort was made to reveal the historical process of the relationship between the two structures by taking into account the methods of the History of Islamic Sectarians discipline. Research consists of an introduction and three sections. The introduction provides general information about the historical development of Asharism and Sufism. In the first section primarily addresses the relationships among Sufi groups. Different interactions between in Sufi groups, both negative and positive, draw attention as an important issue in the emergence of the Asharis' relationship with Sufism. In particular, the spread of Baghdad Sufism in the Khorasan region, which integrated its scholarly character in the understanding of Sufism in the region. The inclusion of theological discourse within Sufism in this context is also significant. The second section discusses the fiqh and kalam elements that serve as a bridge between the two systems. It has been observed that Shafi'ism holds a dominant position within both Asharism and Sufism from a fiqh perspective. The fact that Shafiism, which is active among Sufi groups, has a more theological aspect is an important factor in the relationship between both structures. In this way, aimed to identify the factors that triggered the Asharis' relationship with Sufism and influenced its development. In the third section, the historical process of the relationship between Ash'aris' relationship with Sufism was tried to be determined, based on the previously determined findings. This relationship had different consequences, both theoretical and social
Perceived bullying in physical education classes, school burnout, and satisfaction: A contribution to understanding children’s school well-being
No full textAim: This study examines the effects of peer bullying that middle school students experience in physical education classes on school burnout and school satisfaction to understand children’s well-being in this important stage of their lives. Method: The study was conducted with 829 students from 5th, 6th, 7th, and 8th grades in Türkiye of both genders (403 male, 426 female), with an age mean of 11.7 ± 1.16 years old. Data were collected using the Physical Education Class Perceived Bullying Scale, developed by the researchers in the present study, along with the School Burnout Scale and the School Satisfaction Scale for Children. Structural equation modeling (SEM) was employed to analyze the data and examine the direct and indirect relationships between students’ perception of bullying, school burnout and satisfaction. Results: The findings indicate that perceived bullying in physical education classes positively and significantly predicts school burnout (β = 0.388, p < 0.001), while it negatively and significantly affects school satisfaction (β = −0.122, p = 0.006). Moreover, significant positive relationships were found between perceived bullying and school burnout, and significant negative relationships were found between perceived bullying and school satisfaction. Conclusions: This study reveals that peer bullying in physical education classes significantly affects students’ school burnout and satisfaction. These findings highlight the need for developing effective strategies to prevent bullying in educational settings and promote children’s healthcare and well-being
The interpretation of Amthāl Al-Qur'ān in social tafsirs
No full textİçtimaî tefsir ekolü mensupları, Kur'ân-ı Kerîm'i yeni bir anlayışla ele alarak, çağın toplumsal sorunlarını nasların ışığında çözümlemeyi amaçlamışlardır. Bu ekol, insanlara hidayet rehberi olarak gönderilen Kur'ân-ı Kerîm'i tefsir ederken sade ve akıcı bir dil kullanmaya özen göstermiştir. Tefsirde öncelikli olarak ele aldıkları konu insan ve onun hidayetidir. Ekolün temel hedefi, Kur'ân'ın mesajını ön plana çıkararak insanların karşılaştıkları sorunlara çözüm üretmek ve onlara rehberlik etmektir. İçtimaî tefsir ekolü, Kur'ân âyetlerinin insanlara yol göstermedeki önemini vurgularken, emsâlü'l-Kur'ân'a yaklaşımıyla da dikkat çekmektedir. Kur'ân mucizesinin ve edebî üslubunun belâgatle olan ilişkisi göz önünde bulundurulduğunda, onun mana derinliği ve ifade gücüyle, Arapların sözlü edebiyatında ve edebî müsabakalarında kullanılan belâgat tekniklerini üstün bir şekilde ortaya koyduğu görülmektedir. Belâgatte önemli bir yere sahip olan temsilî anlatım ise, bir anlamı muhataba daha etkili bir şekilde aktarmak amacıyla verilen örneklerle desteklenir ve böylece konunun daha doğru anlaşılması sağlanır. Dolayısıyla Kur'ân'daki temsilî anlatımın, insanlara hidayet yolunu göstermek açısından büyük bir öneme sahip olduğu söylenebilir. Bu nedenle, söz konusu ekolün temsilî anlatım içeren âyetleri tefsir ederken ortaya koyduğu yorumların, insanlara hidayet yolunu açıklamada önemli katkılar sunduğu düşünülmektedir. İçtimaî tefsir müelliflerinin aklî yaklaşımlarıyla emsâlü'l-Kur'ân'a getirdikleri yorumların, diğer tefsirlerdeki yorumlardan farklılık arz ettiği görülmektedir. Bu bağlamda, söz konusu ekolün hidayet vurgusunun emsâlü'l-Kur'ân'da daha belirgin bir şekilde ortaya çıktığı ve böylece Kur'ân'daki hidayet mesajının doğrudan topluma iletilmesinin sağlandığı söylenebilir.epresentatives of the school of social exegesis sought to tackle the social problems of the contemporary era in the light of the Qur'an while approaching the Qur'ân from a new perspective. This school gave great attention to use a simple and fluent language while exegeting the Qur'an, which was sent to mankind as a guidance. Their primary focus in their exegesis is man and his guidance. The main goal of the Ecole is to provide solutions to the problems people encounter with and to guide them by highlighting the message of the Qur'an. While emphasizing the importance of the Qur'anic verses in guiding people, the school also draws attention with its unique approach to Qur'anic Parables. Regarding the relationship between the miracle of the Qur'ān and its literary style with rhetoric, one can see that the Qur'an, with its depth of meaning and power of expression, has presented the rhetorical techniques used in the oral literature and literary competitions of the Arabs in a superior way. Representational narration, which has an essential place in rhetoric, is supported by examples given to convey the meaning of a subject more effectively to the interlocutor, thus ensuring a more accurate understanding of the subject. It can thus be said that representational narration in the Qur'an is of great importance in terms of leading people to the path of guidance. Hence, it is believed that the comments of this school while exegeting the verses containing representational narration have a great role in explaining the path of guidance to the people. It is seen that the interpretations provided by the writers of social exegesis based on their rational approach to the Qur'an differ from other schools of tafsir. In this regard, it can be said that the school's emphasis on guidance is more evident in the Qur'anic Parables and thus the message of guidance in the Qur'an is conveyed directly to the society
Post-disaster structural damage assessment based on semantic segmentation using remote sensing images
No full textDoğal afetler sonrası yapıların çatı, cephe ve bina içi hasar görüntüleri üzerinden hasar bilgisini çıkarmak için hava görüntüleri ve bina içi görüntülerin entegrasyonundan faydalanmak, uzaktan algılama ile hasar tespitinde en etkili ve güvenilir yöntem olacaktır. Bina içi hasar tespitinde yapıların taşıyıcı elemanları üzerinden inceleme yapılmakta olup, bina dışından yapılacak incelemede cephe ve çatı incelenebilmektedir. Bu tezin birinci çalışmasında, betonarme yapıların deprem sonrası hasar tespiti ve çatlak segmentasyonu amacıyla geleneksel makine öğrenimi yöntemlerinin sınırlamalarını aşmak üzere geliştirilen derin öğrenme tabanlı segmentasyon yaklaşımları ele alınmıştır. Beton yüzeylerindeki çatlakların piksel düzeyinde tespiti amacıyla önerilen DeepLabV3+ tabanlı semantik segmentasyon mimarisi kapsamında, kodlayıcı blokta kullanılan farklı ön eğitimli omurga mimarilerinin performansları karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Söz konusu mimarilerin, düşük ve yüksek seviyeli özellik çıkarımı üzerindeki etkinliklerini değerlendirmek üzere DeepCrack ve CrackForest adlı açık erişimli veri setleri kullanılmıştır. Gerçekleştirilen deneysel çalışmalar sonucunda, MobileNetV2 mimarisinin hem parametre verimliliği hem de segmentasyon doğruluğu açısından diğer omurga yapılarından üstün performans sergilediği tespit edilmiştir. İkinci çalışma, doğal afetler sonrası yapı hasar tespiti amacıyla geliştirilen derin öğrenme tabanlı semantik segmentasyon modellerinin doğruluk, genelleme kabiliyeti ve hesaplama verimliliği açısından kapsamlı bir analizi sunulmuştur. Çalışma kapsamında, özgün hazırlanan Kahramanmaraş depremi veri seti ile birlikte Joplin Kasırgası ve xBD'ye ait yüksek çözünürlüklü drone ve uydu görüntülerinden oluşan veri kümeleri kullanılarak bina yıkım derecelerinin tespiti hedeflenmiştir. DeepLabV3+ segmentasyon mimarisi farklı omurga (backbone) ağları ile yapılandırılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, bina bazlı sınıflandırma için Joplin Kasırgasına ait afet öncesi görüntülerden çıkarılan poligon sınırları ile segmentasyon çıktıları birleştirilerek, bina düzeyinde hasar durumu belirlenmiştir. Deneysel sonuçlar, ResNet50 ve Xception mimarilerinin genel segmentasyon doğruluğu açısından en başarılı modeller olduğunu, buna karşılık MobileNetV2'nin daha az hesaplama maliyetiyle özellikle hızlı ve hafif uygulamalarda avantaj sağladığını göstermektedir. Öte yandan, sınıf dengesizliği ve karmaşık enkaz yapısı nedeniyle tüm modellerin yıkılmış binaların tespitinde zorluk yaşadığı, bu durumdan en çok etkilenen modellerin daha düşük katman derinliğine sahip yapılar olduğu gözlemlenmiştir. Bu çalışma, afet sonrası hızlı ve doğru hasar değerlendirmesi için derin öğrenme tabanlı bir çerçeve sunmaktadır.In the aftermath of natural disasters, integrating aerial imagery with interior building images is considered one of the most effective and reliable methods for remote sensing-based damage assessment, as it enables the extraction of structural damage information from roof, façade and interior views. While interior damage analysis focuses on inspecting structural elements, exterior assessments are typically limited to roofs and façades. The first part of this dissertation addresses deep learning-based semantic segmentation approaches developed to overcome the limitations of conventional machine learning techniques in post-earthquake damage detection and crack segmentation in reinforced concrete structures. Specifically, a DeepLabV3+ based semantic segmentation architecture was proposed for pixel-level detection of surface cracks in concrete. Within this framework, the performance of various pre-trained backbone architectures was comparatively analyzed in the encoder block. To evaluate the effectiveness of low and high-level feature extraction capabilities of these architectures, publicly available datasets, namely DeepCrack and CrackForest, were employed. experimental results demonstrated that the MobileNetV2 model outperformed the others in terms of both parameter efficiency and segmentation accuracy. The second part of this study presents a comprehensive analysis of deep learning-based semantic segmentation models for post-disaster structural damage assessment in terms of accuracy, generalization ability and computational efficiency. Using the custom-built Kahramanmaraş Earthquake dataset, along with high-resolution drone and satellite imagery from the Joplin Tornado and xBD datasets, the objective was to detect building-level damage grades. The DeepLabV3+ segmentation architecture was evaluated using various backbone networks. For building-level classification, segmentation outputs were merged with polygon boundaries extracted from pre-disaster imagery to determine the structural damage status of individual buildings. experimental findings revealed that ResNet50 and Xception provided the highest segmentation accuracy overall, whereas MobileNetV2 offered advantages in computational efficiency, making it preferable for lightweight and rapid applications. On the other hand, due to class imbalance and the complexity of debris patterns, all models exhibited difficulty in accurately detecting fully collapsed buildings an issue most prominent in architectures with shallower depth. This study proposes a deep learning-based framework for rapid and accurate post-disaster damage assessment
Evaluation of undergraduate dental students’ awareness, knowledge, and attitudes towards teledentistry: does a course enhance this?
No full textBackground: Teledentistry is a part of telemedicine and can be used for dental diagnosis, dental care, consultation, and dental education. The objective of this study was to assess the awareness, knowledge, and attitudes of undergraduate dental students toward teledentistry, as well as to investigate the influence of enrolling in a teledentistry course on these variables. Methods: A structured questionnaire-based online survey (Google Form) was used as the survey tool to evaluate the undergraduate dental students’ awareness, knowledge, and attitudes towards teledentistry. All undergraduate dental students during the 2022–2023 academic year, were invited to join this questionnaire. The questionnaire was posted to the students who agreed to answer the survey online. Associations between categorical variables were evaluated using the Pearson Chi-square test or Fisher-Freeman-Halton Exact test. The Mann-Whitney U test was used to compare two independent groups, and the Kruskal-Wallis test was used to compare more than two independent groups. All analyses were conducted using IBM SPSS Statistics for Windows, Version 23.0 (IBM Corp. Released 2015, Armonk, NY: IBM Corp.). The significance level was set at p < 0.05 for all analyses. Explanatory factor analysis and item analysis were used for the evaluation of the validity of the questionnaire. Results: There were 293 participants from five classes, with a 36.08% response rate; 190 (64.8%) were female and 103 (35.2%) were male, with a median age of 21 years (minimum 17 years, maximum 44 years). In this study, 37.9% of the participants had heard of teledentistry, 30.7% knew what teledentistry is, approximately one-third of the students were aware that there is a course called teledentistry in our faculty, and only 11.6% took the course. Undergraduate dental students had high levels of knowledge and awareness about the advantages and limitations of teledentistry. Dental students who had taken the course had a more positive attitude towards using teledentistry. Conclusions: Enhancing dental students’ knowledge and awareness of teledentistry could beneficially influence their utilization of teledentistry in their future careers. Clinical trial number: This study is not a clinical trial involving medicinal products or therapeutic interventions, so the clinical trial number is not applicable
The relationship between the use of renewable energy sources and economic growth in Türkiye for the period 2000-2023
No full textGünümüz küresel ekonomisinde enerji, ülkelerin kalkınmasında, sürdürülebilir büyümenin ve refah düzeyinin artmasında hayati bir rol oynamaktadır. Ancak fosil yakıtlara dayalı enerji tüketimi, çevresel tahribat, iklim değişikliği ve enerji güvenliği sorunları gibi küresel çapta önemli zorlukları beraberinde getirmektedir. Bu durum, yenilenebilir enerji kaynaklarının çok boyutlu bir perspektifle değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymakta ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada stratejik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Bu yüksek lisans tezi, 2000-2023 dönemi için Türkiye'de yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiyi nicel veriler ışığında incelemektedir. Çalışma, enerji tüketiminin ekonomik kalkınmadaki kritik rolüne dikkat çekerek, geleneksel fosil yakıtlara bağımlılığın çevresel ve ekonomik sürdürülebilirlik üzerindeki olumsuz etkilerini vurgulamaktadır. Yenilenebilir enerji kaynaklarının çevresel faydalarının yanı sıra, enerji ithalatına olan bağımlılığı azaltma ve ulusal enerji güvenliğini artırma potansiyeli bağlamında ekonomik büyümeyi nasıl etkilediği araştırılmıştır. Çalışmanın temel amacı, yenilenebilir enerji kullanımındaki artışın Türkiye ekonomisi üzerindeki etkisini nicel verilerle ortaya koymak ve bu ilişkiyi destekleyen veya çelişen mevcut literatürle karşılaştırmaktır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular, yenilenebilir enerjiye yapılan yatırımların sadece çevresel faydalar sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda ülkenin enerji ithalatına olan bağımlılığını azaltarak dış ticaret dengesine olumlu katkı sunduğunu ve teknolojik ilerlemeyi teşvik ederek genel ekonomik büyümeyi desteklediğini açıkça göstermektedir. Bu nedenle, Türkiye'nin gelecekteki enerji ve ekonomik hedeflerine ulaşmasında, yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin ve yaygın bir şekilde kullanılması büyük önem taşımaktadır.In today's global economy, energy plays a vital role in the development of countries, sustainable growth, and increasing prosperity. However, energy consumption based on fossil fuels brings with it significant global challenges such as environmental damage, climate change, and energy security issues. This situation highlights the need to evaluate renewable energy sources from a multidimensional perspective and demonstrates their strategic importance in achieving sustainable development goals. This master's thesis examines the relationship between the use of renewable energy sources and economic growth in Türkiye for the period 2000-2023 in light of quantitative data. The study highlights the critical role of energy consumption in economic development and emphasizes the negative effects of dependence on traditional fossil fuels on environmental and economic sustainability. In addition to the environmental benefits of renewable energy sources, the study investigates how they affect economic growth in terms of reducing dependence on energy imports and enhancing national energy security. The main objective of the study is to reveal the impact of increased renewable energy use on the Turkish economy using quantitative data and to compare this relationship with existing literature that supports or contradicts it. The findings obtained as a result of the study clearly show that investments in renewable energy not only provide environmental benefits, but also contribute positively to the foreign trade balance by reducing the country's dependence on energy imports and support overall economic growth by encouraging technological progress. Therefore, the effective and widespread use of renewable energy sources is of great importance in achieving Türkiye's future energy and economic goals
Characterization and prevalence of different isolates of pseudomonas savastanoi and pathogenicity properties on olive and oleander plants
No full textThis study investigated the distribution and epidemiology of Pseudomonas savastanoi pv. savastanoi (Pss), the causal agent of olive knot disease, in major olive-growing provinces of Southeastern Anatolia, Turkey, between 2019 and 2021. Field surveys in Adıyaman and Mardin revealed knot symptoms on olive shoots, and Pss isolates were successfully obtained from symptomatic tissues. Biochemical assays on King’s B medium identified all strains as Gram-negative, oxidase-negative, pectolytic activity-negative, and arginine dihydrolase-negative while showing a positive hypersensitive reaction. Among the four isolates, two were levan-positive and non-fluorescent, whereas two were levan-negative and fluorescent. PCR with IAALF and IAALR primers amplified a 454 bp fragment in all isolates, confirming their identity as Pss. Pathogenicity assays on carrot slices and olive plants verified their pathogenic nature. Virulence tests demonstrated that infection severity was highest in pink oleander, followed by olive and white oleander. Disease incidence differed markedly between provinces, averaging 0.017% in Adıyaman and 33.28% in Mardin, with Derik district reaching 50.37% incidence and 100% prevalence. A novel infection-area-based method yielded results consistent with knot size assessments. These findings confirm the pathogenic potential and host range of Pss in Southeastern Anatolia and emphasize the importance of monitoring, epidemiological assessment, and management strategies
Effects of different fertilizer applications on grain yield and quality of maize under diyarbakir ecological conditions
No full textMısır hem dünyada ve hem de Türkiye'de insanlar için elzem olan gıda maddesinin üretiminde büyük önem taşımaktadır. Mısır tanesi başta protein olmak üzere nişasta, glikoz ve mısırözü yağı sanayide ve ekonomik piyasa koşullarında ham madde yönünden önemli bir yer işgal etmektedir. Çalışma Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi'ne ait Deneme Alanında 2024 yılının ana ürün mısır üretim sezonunda yetiştirilen P2105, P1410 ve M17G17 mısır çeşitleri denemede kullanılmıştır. GAP Tarımsal Araştırma Enstitüsü ve Özel Nişasta işletmesi laboratuvarlarında mısır kalite özellikleri değerlendirilmiştir. Yürütülen bu çalışmada; 3 mısır çeşidinin bitki boyu ortalaması 228.60 cm, bitkilerin en yüksek boyu ortalaması 237.93 cm ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde, en yüksek boyu 239.47 cm ile P2105 de, Bitkilerin en az boy ortalaması 224.75 cm HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde M17G17 çeşidinde elde edilirken, çalışmanın koçan yüksekliği ortalaması 102.41 cm, en yüksek koçan yüksekliği 108.74 cm ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde, en yüksek koçan yüksekliği ortalaması 110.00 cm ile P1410 çeşidinde, en düşük kontrol parselinde 97.80 cm ile M17G17 çeşidinde, Koçan uzunluğu ortalaması 19.96 cm, en yüksek koçan kalınlığı ortalaması 21.12 cm ile kontrol parselinde, en yüksek koçan kalınlığı ise 22.13 cm ile P2105 çeşidinde en düşük koçan uzunluğu 17.52 cm ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde, Koçan kalınlığı ortalaması 4.60 cm, en yüksek koçan kalınlığı ortalaması 4.88 cm ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde, 4.93 cm ile P2105 mısır çeşidinde, en düşük koçan kalınlığı 4.12 cm ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde M17G17 çeşidinde, tepe püskülü çıkarma süresi ortalaması 70,47 gün, en yüksek ortalama ise 71.67 gün ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde en yüksek tepe püskülü çıkarma süresi 73.33 gün ile P2105 çeşidinde, en düşük tepe püskülü çıkarma süresi 67.33 gün ile kontrol parselinde M17G17 çeşidinde, tane/koçan ortama ağırlığı % 85.40, en yüksek oran % 87.00 ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde en yüksek oran ise % 88.50 ile P2105 çeşidinde HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde, en düşük oran %79.30 ile kontrol parsellerinde, hasatta bitki nem oranı ortalaması %15,39, en yüksek nem oranı %16,34 ile OG(Organomineral Gübre) parselinde, hasatta tane nemi en yüksek %19.47 ile P1410 çeşidinde, en düşük nem ise %13.20 ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde M17G17 çeşidinde, çeşitlerin ortalama birim alan tane verimi 1160.97 kg/da olduğu en yüksek birim alan tane verimi 1374.25 kg/da ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde en yüksek verim ise 1477.47 kg/da ile P2105 çeşidinde, en düşük verim ise 908.58 kg/da ile kontrol parselinde M17G17 çeşidinde, ham protein oranı ortalaması % 9.20,e en yüksek ham protein oranı ortalaması % 10.52 ile kontrol parselinde, en yüksek protein oranı %10.97 ile P1410, en düşük protein oranı % 6.80 ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde P2105 çeşidinde, ham yağ oranı ortalaması % 2.88, en yüksek yağ oranı ortalaması %2.99 ile kontrol parselinde, en yüksek yağ oranı %3.33 ile P2105 çeşidinde, en düşük yağ oranı %2.40 ile OG(Organomineral Gübre) parselinde P1410 çeşidinde, Nişasta oranı ortalaması % 72,69, en yüksek nişasta oranı ortalaması %73.71 ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) parselinde, en yüksek nişasta oranı %74.33 ile P1410 çeşidinde, en düşük nişasta oranı ise % 71.43 ile kontrol parselinde P2105 çeşidinde, hektolitre ağırlığı ortalaması 79.78 kg/hl en yüksek hektolitre ağırlığı 80.70 kg/hl ile KG(Kimyasal Ticari Gübre) parselinde, Hektolitre ağırlığının en fazla 82.57 kg/hl ile M17G17 çeşidinde, en düşük 75.87 kg/hl ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) P1410 çeşidinde, bin tane ağırlığı ortalaması 267.18 g, en yüksek bin tane ağırlığı ortalaması 296.36 g ile kontrol parselinde, en yüksek bin tane ağırlığı 320.80 g ile P2105 çeşidinde, en düşük bin dane ağırlığı 221.33 g ile HG(Sıvı Fermente Hayvan Gübresi) P1410 çeşidinde saptanmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekolojik koşullarında ana ürün mısır yetiştiriciliğinde yaptığımız çalışma neticesinde P2105 çeşidinin birim alan tane verimi, yağ oranı, nem oranı, tane/koçan oranı ve bin tane ağırlığı yönünden P1410 çeşidinin ham protein oranı ve nişasta oranı yönünden bölge ye önerilebilir olduğu sonucuna varılmıştır.Corn is of great importance in the production of essential food materials for humans, both globally and in Turkey. Corn grain occupies a significant place in industrial and economic market conditions as a raw material, particularly in the production of protein, starch, glucose, and corn oil. This study was conducted in the experimental field of Dicle University Faculty of Agriculture during the main corn production season of 2024, using P2105, P1410, and M17G17 corn varieties. The quality characteristics of the corn were evaluated in the laboratories of the GAP Agricultural Research Institute and a private starch processing facility.In this study, the average plant height of the three corn varieties was recorded as 228.60 cm. The highest average plant height was observed in the chemical commercial fertilizer (KG) plot with 237.93 cm, with the tallest plants recorded in the P2105 variety at 239.47 cm. Conversely, the lowest average plant height of 224.75 cm was observed in the liquid fermented manure (HG) plot with the M17G17 variety. The average ear height was 102.41 cm, with the highest ear height measured at 108.74 cm in the KG plot and the highest average ear height of 110.00 cm observed in the P1410 variety. The lowest ear height was recorded at 97.80 cm in the control plot with the M17G17 variety The average ear length was 19.96 cm, with the highest average ear thickness of 21.12 cm recorded in the control plot. The maximum ear thickness of 22.13 cm was found in the P2105 variety, while the minimum ear length of 17.52 cm was observed in the HG plot. The average ear thickness was calculated as 4.60 cm, with the highest ear thickness average of 4.88 cm in the KG plot and 4.93 cm in the P2105 variety. The lowest ear thickness of 4.12 cm was found in the HG plot with the M17G17 variety. The average tassel emergence duration was recorded as 70.47 days, with the longest average of 71.67 days observed in the KG plot and the maximum tassel emergence duration of 73.33 days recorded in the P2105 variety. The shortest tassel emergence duration was 67.33 days in the control plot with the M17G17 variety. The average grain/ear weight ratio was 85.40%, with the highest ratio of 87.00% observed in the KG plot and the maximum ratio of 88.50% in the P2105 variety. In the HG plot, the lowest ratio was recorded as 79.30% in the control plots. The average plant moisture content at harvest was 15.39%, with the highest moisture content of 16.34% observed in the organomineral fertilizer (OG) plot. The highest grain moisture content at harvest was 19.47% in the P1410 variety, while the lowest moisture content was 13.20% in the HG plot with the M17G17 variety. The average grain yield per unit area was 1160.97 kg/da, with the highest yield of 1374.25 kg/da observed in the KG plot, and the maximum yield of 1477.47 kg/da recorded in the P2105 variety. The lowest yield was 908.58 kg/da in the control plot with the M17G17 variety. The average crude protein ratio was 9.20%, with the highest average crude protein ratio of 10.52% in the control plot. The maximum protein ratio of 10.97% was found in the P1410 variety, while the lowest protein ratio of 6.80% was observed in the HG plot with the P2105 variety. The average crude oil content was 2.88%, with the highest average oil content of 2.99% recorded in the control plot. The maximum oil content of 3.33% was found in the P2105 variety, while the lowest oil content of 2.40% was observed in the OG plot with the P1410 variety. The average starch content was 72.69%, with the highest average starch content of 73.71% in the HG plot and the maximum starch content of 74.33% recorded in the P1410 variety. The lowest starch content of 71.43% was observed in the control plot with the P2105 variety. The average hectoliter weight was 79.78 kg/hl, with the highest hectoliter weight of 80.70 kg/hl observed in the KG plot and the maximum hectoliter weight of 82.57 kg/hl recorded in the M17G17 variety. The lowest hectoliter weight was 75.87 kg/hl in the HG plot with the P1410 variety. The average thousand-grain weight was 267.18 g, with the highest average thousand-grain weight of 296.36 g recorded in the control plot and the maximum thousand-grain weight of 320.80 g observed in the P2105 variety. The lowest thousand-grain weight was 221.33 g in the HG plot with the P1410 variety. As a result of this research, it was concluded that under the ecological conditions of the Southeastern Anatolia Region, the P2105 variety could be recommended for grain yield, oil content, moisture content, grain/ear ratio, and thousand-grain weight. Similarly, the P1410 variety showed potential for high crude protein and starch content in the region