30935 research outputs found
Sort by
The suspension of sentence ans its difference from the delaying the pronouncement of the judgment in its last regulated from
No full textHapis cezasının ertelenmesi, cezanın bireyselleştirilmesinde kullanılan önemli bir araçtır. Hapis cezasının ertelenmesi kurumu, TCK m. 51’de düzenlenmiştir. Buna göre; mahkeme cezaya hükmeder ancak TCK’da yazılı şartların varlığı söz konusu olduğunda, bu hükmün infazını bir süre erteler. Başka bir ifadeyle, işlediği bir suç dolayısıyla hakkında özgürlüğü kısıtlayıcı ceza uygulanmasına karar verilmiş kişilerin bu cezalarının uygulanmasının bir süre geri bırakılması erteleme kurumu ile mümkün olur.
TCK m. 51, mahkeme tarafından verilen hükmün, henüz infazına başlanmadan ertelenmesine ilişkin bir hükümdür. Gerek CMK’da gerek CGTİHK’da ertelemeye benzer kurumlar yer almaktadır. CMK m. 231’de düzenlenen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu bunlardan biridir. Bu iki kurum uygulanma koşulları itibariyle benzer düzenlemeler içerirken bazı koşullarının ve özellikle sonuçlarının birbirinden farklı olması sebebiyle ayrı ayrı düzenlenen ve uygulanan kurumlardır. Ancak CMK m. 231’de yapılan son değişiklikler ile iki kurumun sonuçları ve koşulları arasındaki farklılıkların çoğunun ortadan kalktığı görülmektedir. Bu haliyle birbirine bu kadar benzeyen iki kurumun ayrı ayrı düzenlenmesinde bir gereklilik olup olmadığının tartışılması gerekmektedir. Bu çalışmada hapis cezasının ertelenmesi kurumu anlatılacak, sonrasında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin değişiklik sonrası ortaya çıkan durum irdelenerek tartışılacaktır.Suspension of the execution of the sentence is an important tool used in
the individualization of punishment. The institution of Suspension of the
execution of the sentence is regulated under Article 51 of the TPC. Accordingly,
the court imposes a sentence, but postpones the execution of this sentence for a
period of time in the presence of the conditions written in the TPC. In other
words, it is possible to postpone the execution of these sentences for a period of
time for persons who have been sentenced to a restriction of liberty due to a
crime committed by them through the institution of postponement.
Article 51 of the TPC is a provision on the postponement of the
judgment given by the court before its execution has begun. Both the Criminal
Procedure Code and the CGTİHK include institutions similar to postponement.
Delaying the pronouncement of the regulated under Article 231 of the Criminal
Procedure Code is one of these institutions. While these two institutions contain
similar regulations in terms of the conditions of application, they are separately
regulated and applied separately due to the fact that some of their conditions and
especially their results are different from each other. However, with the recent
amendments to Article 231 of the Criminal Procedure Code, it is seen that most
of the differences between the results and conditions of the two institutions have
been eliminated. As such, it is necessary to discuss whether there is a necessity
to regulate the two institutions, which are so similar to each other, separately. In
this study, the institution of postponement of imprisonment will be explained, and then the situation that emerged after the amendment regarding delaying the
pronouncement of the judgment will be examined and discussed
Utilization of cone beam computed tomography to investigate anatomical variations of the mandible that may contain neurovascular bundles
No full textAmaç Diş hekimliği uygulamalarında mandibulada anatomik varyasyonlar ile karşılaşılmaktadır. Anatomik varyasyonlar teşhis ve tedavi aşamalarında hekimlere zorluklar yaratabilmektedir. Bu çalışmanın amacı mandibuladaki nörovasküler demet içermesi muhtemel anatomik varyasyonların varlığını, konumunu ve morfolojik özelliklerini incelemektir. Gereç ve Yöntem Bu çalışmada 01.01.2023 – 01.01.2024 tarihleri arasında elde edilmiş KIBT görüntüleri kullanılmıştır. Mandibuladaki nörovasküler demet içermesi muhtemel anatomik varyasyonlara ait morfometrik ölçümler yapılıp bu varyasyonların varlığının lokalizasyona ve cinsiyete göre dağılımı not edilmiştir. İlgili verilerin istatistiki analizi yapılmıştır. Bulgular Tip 1 MK 784, tip 2 MK 51, tip 3 MK 84, tip 4 MK 31, tip 5 MK 19 ve tip 6 MK 3 adet izlenmiştir. AMF varlığı erkeklerde %2,5, kadınlarda %4,7 oranında tespit edilmiştir. AL sağ tarafta %23,7, sol tarafta %24,8 oranında tespit edilmiştir. Sağ MİK erkeklerde %28,4, kadınlarda %36,0 oranında tespit edilmiştir. Sol MİK erkeklerde %29,6, kadınlarda %35,8 oranında izlenmiştir. Tip 1 LK tüm vakaların %99,4' ünde izlenmiştir. Tip 2 LK sağ ve sol tarafta sırasıyla %45,5 ve %46,9 oranında tespit edilmiştir. Hastaların 107'sinde tip 1 BK' a, 108' inde tip 2 BK' a rastlanılmıştır. Tüm vakaların sağ ramusunda %13,8, sol ramusunda %15,6 oranında aksesuar foramen tespit edilmiştir. TKK frekansı sağ tarafta %1,0, sol tarafta %1,9 olarak izlenilmiştir. Tüm vakaların %4,9' unda KF, %1,6' sında KK bulunmuş, SK ise sağ tarafta %4,5, sol tarafta %5,6 oranında izlenmiştir. Sonuç Mandibulada izlenen nörovasküler demet içeren anatomik varyasyonların, yanlış teşhis ve tedavi esnasında komplikasyon geliştirme gibi ihtimalleri bulunmaktadır. Bu sorunların önüne geçmek için tıp ve diş hekimlerince tanınmaları oldukça önemlidir.Aim: Anatomical variations in the mandible are encountered in dental practice. Anatomical variations can create difficulties for dentists during diagnosis and treatment. The aim of this study is to investigate the presence, location, and morphological characteristics of anatomical variations that may contain the neurovascular bundle in the mandible. Material and Method: In this study, CBCT images obtained between January 1, 2023, and January 1, 2024, were used. Morphometric measurements were performed on anatomical variations likely to contain neurovascular bundles in the mandible, and the distribution of these variations according to location and gender was noted. Statistical analysis of the relevant data was performed. Results: Type 1 MK 784, type 2 MK 51, type 3 MK 84, type 4 MK 31, type 5 MK 19, and type 6 MK 3 were observed. The presence of AMF was detected in 2.5% of men and 4.7% of women. AL was detected in 23.7% on the right side and 24.8% on the left side. Right MIK was detected in 28.4% of men and 36.0% of women. Left MIK was observed in 29.6% of men and 35.8% of women. Type 1 LK was observed in 99.4% of all cases. Type 2 LK was detected in 45.5% on the right side and 46.9% on the left side. Type 1 BK was detected in 107 patients, and type 2 BK was detected in 108 patients. Accessory foramen was detected in 13.8% of the right ramus and 15.6% of the left ramus of all cases. The frequency of TKK was 1.0% on the right side and 1.9% on the left side. KF was detected in 4.9% of all cases, and KK in 1.6%. When the images were examined, right SK was observed in 4.5% and left SK in 5.6% of cases. Conclusion: Anatomical variations involving the neurovascular bundle observed in the mandible carry the risk of complications during misdiagnosis and treatment. It is crucial for physicians and dentists to recognize these issues to prevent such problems
Mothers’ safety attitudes towards home accidents and their self-efficacy on first aid in 0–6 years old children
No full textBackround: The study was planned to evaluate the safety attitudes of mothers with children aged 0–6 years towards home accidents and their self-efficacy in first aid. Method: In this cross-sectional study, 438 mothers aged 18 years and older participated. Self-completed questionnaires, sociodemographic and home accident history questions, the Scale for Identifying Maternal Safety Precautions for Home Accidents in Children 0–6 Years of Age, and the First Aid Self-Efficacy in Home Accidents Scale were employed as data collection tools. Results: The study revealed that 35.2% of mothers with children aged 0–6 years reported experiencing at least one home accident. Among the reported incidents, it was found that 41.6% were attributed to falls, while 25.3% were related to burns, making them the most prevalent types of accidents. The mean attitude score of the women towards home accidents was 64.34 ± 15.03, and the mean total score of first aid knowledge was 27.14 ± 8.78. In our study, logistic regression analysis revealed that parents' employment status, having more than one child in the household, low-income level, and history of home accidents in the household increased the risk of experiencing home accidents for children. Conclusion: It was determined that mothers' safety precautions and first aid practices were inadequate. Education, employment status, and income level were found to affect safety and first-aid attitudes towards home accidents. When our results are evaluated, it is recommended to organize training for mothers about home accidents, safety precautions, and first aid practices
Evaluation of the importance of public relations activities of district municipalities in terms of promotion: The case of Kayapınar Municipality
No full textHalkın demokratik bir seçimle yöneticilerini seçtiği ve kendine hizmeti en yakından gözlemleyip deneyimleyebildiği ve vatandaşa en yakın kamu kurumu olarak belediyeler, halkın ihtiyaçlarını karşılamak, ihtiyaç duyulan alanlarda hizmetler ve projeler geliştirmek, için halkla ilişkiler faaliyetlerine ihtiyaç duymaktadır. Bu faaliyetler hem hizmetlerin niteliği ve işe yararlılığını hem de vatandaşın belediyeye ve kamuya olan güvenini sağlamada önemli göstergelerdir. Yaşanan toplumsal değişim ve dönüşümler, bilgi teknolojilerinin bilgiyi paylaşma seçeneklerinde sunduğu gelişmiş seçenekler ve yönetim – halk etkileşimi ve algısında başkalaşımlara bağlı olarak, belediyeler çevreyi/halkı tanıma ve kendilerini tanıtma çabası içine girmiş, hizmetlerini ve yönetim anlayışlarını halka doğru ve etkin araçlarla anlatmaya, tanıtım ve görünürlük faaliyetlerini toplumun istekleri doğrultusunda yerine getirmek için halkla ilişkiler uygulamalarını kullanmaya yönelmişlerdir. Bu araştırmada, halkla ilişkiler faaliyetlerinin yerel yönetim imajı ve tanıtım açısından önemi Kayapınar Belediyesi örneklemi üzerinden incelenmiştir. Uygulama sırasında Diyarbakır ili merkez ilçelerinde yaşayan 443 kişiden anket yöntemiyle veriler toplanmıştır. Öncelikli olarak, Açımlayıcı Faktör Analizi yapılmış ve toplam varyansın %67,88'ini açıklayan ve toplam 27 maddeden oluşan 2 alt boyutlu bir yapıya sahip ''Belediye Halkla İlişkiler Ölçeği' geliştirilmiştir. Bulgulara göre, Kayapınar Belediyesinin halkla ilişkiler faaliyetleri konusunda aritmetik ortalama "Kararsızım" düzeyinde bulunmuştur. Sanat, spor ve kültür alanındaki faaliyetler daha olumlu algılanırken, halkın kararlara katılımı, şeffaf yönetim, halkın ihtiyaçlarını tespit etme gibi halkla doğrudan tanıtım ve iletişim kanallarında eksiklikler ve sorunlar algılanmaktadır. Cinsiyet, eğitim durumu, doğum yeri ve ikamet yılı değişkenlerine göre görüşler arasında anlamlı fark bulunmamakla birlikte yaş, meslek ve aylık gelir değişkenine göre anlamlı farklılaşma olduğu saptanmıştır. Buradan yola çıkılarak, belediye tanıma ve tanıtma çalışmalarının gençlere daha fazla odaklanması daha yararlı bir strateji olacaktır. Emekli katılımcılar belediye faaliyetlerine en ilgili grup, öğrenciler en düşük ortalama puana sahip gruptur. Gelir arttıkça halkla ilişkiler faaliyetlerine yönelik ortalama düşmektedir. Doğum yeri Kayapınar olan katılımcılar tarafından Kayapınar ilçesinde, hizmetler ve halkla ilişkiler uygulamaları daha olumlu algılanmaktadır. Araştırma sonucunda, bulgulara dayalı olarak öneriler geliştirilmiştir.Municipalities, as the public institutions closest to citizens, where the people elect their leaders through democratic elections and can closely observe and experience the services provided to them, need public relations activities to meet the needs of the people, develop services and projects in areas where they are needed, inform the public about services, and respond to the expectations and demands of the people. These activities are significant indicators in ensuring both the quality and usefulness of services and the public's trust in the municipality and the government. Due to the social changes and transformations taking place, the advanced options offered by information technologies for sharing information, and the changes in the interaction and perception between the administration and the public, municipalities have embarked on efforts to understand their environment/public and introduce themselves, They have turned to using public relations practices to explain their services and management approaches to the public through accurate and effective tools and to carry out promotional and visibility activities in line with the wishes of the community. This study examines the significance of public relations activities in terms of local government image and promotion, using the sample of Diyarbakır Kayapınar Municipality. During the study, data was collected via a survey from 443 people living in the central districts of Diyarbakır province. First, Exploratory Factor Analysis was performed, and the "Municipal Public Relations Scale," consisting of a two-dimensional structure with a total of 27 items explaining 67.88% of the total variance, was developed. According to the findings, the arithmetic mean of Kayapınar Municipality's public relations activities was found to be at the "Undecided" level. While activities in the fields of art, sports, and culture were perceived more positively, deficiencies and problems were perceived in direct public relations and communication channels, such as public participation in decision-making, transparent management, and identifying public needs. Although no significant differences were found in opinions based on gender, educational status, place of birth, and year of residence, significant differences were found based on age, occupation, and monthly income. Based on this, it would be a more useful strategy for the municipality to focus its recognition and promotion efforts more on young people. Retired participants are the group most interested in municipal activities, while students are the group with the lowest average score. As income increases, the average score for public relations activities decreases. Participants born in Kayapınar perceive services and public relations practices more positively in the Kayapınar district. Based on the findings of the research, recommendations have been developed
An investigation of the enviromental impacts of the Covid-19 pandemic on commercial flights: The case of Diyarbakir Airport
No full textİnsan faaliyetleri, özellikle fosil yakıt kullanımı sonucu atmosfere salınan kirletici emisyonlar; insan sağlığı, hava kalitesi ve iklim değişikliği üzerinde ciddi etkilere sahiptir. Bu çalışmanın amacı, uçak kaynaklı sera gazlarının (GHG) çevresel etkilerini belirlemek ve Covid-19 pandemisinin bu kirleticiler üzerindeki etkisini değerlendirmektir. Bu kapsamda, 2018–2023 yılları arasında Diyarbakır Havalimanı'nda faaliyet gösteren tüm ticari uçaklar dikkate alınarak çeşitli analizler gerçekleştirilmiştir. Uçakların iniş-kalkış (LTO) döngüsü sırasında atmosfere salınan hidrokarbon (HC), karbon monoksit (CO), azot oksit (NOₓ) ve karbondioksit (CO₂) emisyonları belirlenmiş ve pandeminin başlangıç yılı olan 2020 ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca, bu sera gazlarının Küresel Isınma Potansiyeli (GWP), Spesifik Çevresel Etkileri (SEI) ve Spesifik Çevresel Maliyetler (SEC) üzerindeki etkileri ortaya konmuştur. Her ne kadar 2020 yılında uçak kaynaklı sera gazı emisyonlarında önemli bir azalma meydana gelmiş olsa da, yolcu başına düşen emisyon miktarında artış gözlemlenmiştir. Toplam GWP ve SEI değerleri 2020 yılında diğer yıllara kıyasla %70 oranında azalırken, yolcu başına düşen GWP ve SEI değerlerinde %10'un üzerinde artışlar tespit edilmiştir. GWP üzerindeki en yüksek katkı %57,48 ile NOₓ emisyonuna aitken, SEI içerisindeki en büyük pay %81,79 oranıyla CO₂ emisyonuna aittir. Ayrıca, uçakların taksi süresinde sağlanacak %10'luk bir azalma, GWP ve SEI üzerinde %2'nin üzerinde bir azalma sağlamaktadır.Human activities, particularly the use of fossil fuels, have led to the release of pollutant emissions into the atmosphere, posing serious threats to human health, air quality, and climate change. The aim of this study is to determine the environmental impacts of aircraft-induced greenhouse gases (GHGs) and to evaluate the effects of the COVID-19 pandemic on these pollutants. In this context, various analyses were conducted by taking into account all commercial aircraft operating at Diyarbakır Airport between 2018 and 2023. Total emissions of hydrocarbons (HC), carbon monoxide (CO), nitrogen oxides (NOₓ), and carbon dioxide (CO₂) released into the atmosphere during the landing and take-off (LTO) cycle of aircraft were quantified and compared with the year 2020, when the pandemic began. Additionally, the impacts of these greenhouse gases on Global Warming Potential (GWP), Specific Environmental Impact (SEI), and Specific Environmental Costs (SEC) were assessed. Although a significant decrease in aircraft-related GHG emissions was observed in 2020, the amount of emissions per passenger increased. While total GWP and SEI values decreased by approximately 70% in 2020 compared to other years, GWP and SEI values per passenger showed increases exceeding 10%. The highest contribution to GWP was attributed to NOₓ emissions at 57.48%, while CO₂ emissions accounted for the largest share of SEI at 81.79%. Furthermore, a 10% reduction in aircraft taxi time was found to result in more than a 2% decrease in both GWP and SEI values
Solar radiation forecasting using machine learning techniques
No full textTBu çalışmada, makine öğrenimi teknikleri kullanılarak Diyarbakır ili için güneş radyasyonu tahmini gerçekleştirilmiştir. Yenilenebilir enerji kaynakları arasında önemi giderek artan güneş enerjisi, doğru tahmin yöntemleri ile enerji verimliliğini artırma potansiyeline sahiptir. Çalışma kapsamında, Dicle Üniversitesi merkez kampüsünde bulunan meteorolojik istasyondan alınan dakika, saat, gün, ay ve yıl bazlı veriler kullanılarak bir Yapay Sinir Ağı (YSA) modeli geliştirilmiştir. Veri ön işleme sürecinde eksik veriler doldurulmuş, aykırı değerler temizlenmiş ve veri seti normalize edilmiştir. Modelin eğitimi için veri seti %90 eğitim, %10 test oranında bölünmüş, eğitim verisinin %10'u doğrulama için ayrılmıştır. YSA modeli, giriş katmanı dâhil toplam sekiz katmandan oluşmakta olup yedi gizli katmana sahiptir. Tüm gizli katmanlar ReLU aktivasyon fonksiyonu ile eğitilmiştir. Çıkış katmanı ise tek bir nörondan oluşmakta olup herhangi bir aktivasyon fonksiyonu içermemektedir. Adam optimizasyon algoritması, 0.001 öğrenme oranı ve 1000 epoch boyunca eğitim süreci gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, modelin başarılı bir tahmin performansı sergilediğini göstermektedir. Modelin aylık ortalama performansı R² değeri açısından 0.849 olup, RMSE değerleri 48.07 ile 150.32 W/m², MSE değerleri 2311.06 ile 22596.75 W²/m⁴ ve MAE değerleri ise 26.98 ile 87.39 W/m² arasında değişmektedir. Bu kapsamda modelin tahmin doğruluğu aylara göre farklılık göstermiş olup, genel hata metrikleri belirtilen aralıklarda olacak şekilde hesaplanmıştır. Geliştirilen YSA modeli, Rastgele Orman, Karar Ağacı, Destek Vektör Makineleri ve K-En Yakın Komşu gibi diğer makine öğrenim teknikleri ile kıyaslanarak, daha yüksek doğruluk ve daha düşük hata değerleri sunduğu gözlemlenmiştir. Bu sonuçlar, YSA modelinin karmaşık ve doğrusal olmayan ilişkileri etkili bir şekilde modellediğini ve geleneksel ampirik yöntemlere kıyasla daha doğru tahminler üretebildiğini kanıtlamaktadır. Çalışmanın bulguları, doğru güneş radyasyonu tahminlerinin enerji depolama birimlerinin seçimi, elektrik üretim stratejilerinin belirlenmesi ve güneş panellerinin verimli kullanımı gibi kritik süreçlere katkı sağladığını ortaya koymuştur.This study focuses on the prediction of solar radiation for Diyarbakır province using machine learning techniques. Among renewable energy sources, solar energy has gained increasing importance and holds the potential to enhance energy efficiency with accurate prediction methods. In this context, a Neural Network (NN) model was developed using meteorological data collected at minute, hourly, daily, monthly, and yearly intervals from the meteorological station located on the central campus of Dicle University. During the data preprocessing phase, missing data were imputed, outliers were removed, and the dataset was normalized. The dataset was split into 90% training and 10% testing data, with 10% of the training data used for validation. The NN model consists of eight layers in total, including the input layer, and contains seven hidden layers. All hidden layers were trained using the ReLU activation function. The output layer consists of a single neuron and does not include any activation function. The Adam optimization algorithm was used with a learning rate of 0.001, and the model was trained over 1000 epochs. The results demonstrate that the model achieved successful prediction performance. The monthly average R² value was 0.849, while RMSE values ranged from 48.07 to 150.32 W/m², MSE values ranged from 2311.06 to 22596.75 W²/m⁴, and MAE values varied between 26.98 and 87.39 W/m². Accordingly, the prediction accuracy of the model varied by month, and the overall error metrics were calculated to fall within these specified ranges. The developed NN model was compared with other machine learning techniques such as Random Forest, Decision Tree, Support Vector Machines, and K-Nearest Neighbors, and it was observed to offer higher accuracy and lower error values. These results confirm that the NN model effectively captures complex and non-linear relationships, outperforming traditional empirical methods in generating more accurate predictions. The findings of this study highlight that accurate solar radiation predictions contribute significantly to critical processes such as selecting energy storage units, determining electricity production strategies, and optimizing the efficiency of solar panels
Izmir International Fair as a commercial organization in the early republic period (1927-1950)
No full textİzmir Fuarı erken Cumhuriyet döneminde ilk olarak panayır, daha sonra sergi ve en son olarak da fuar olarak düzenlenen ticari, kültürel ve sosyal hayatı geliştirmeye yönelik bir etkinliktir. Balkan Harbi’nden Millî Mücadele’nin sonuna kadar devam eden süreçte İzmir şehrinin ekonomik, demografik ve İzmir yangını ile beraber yapısal anlamda almış olduğu hasarın etkisini azaltmak amacıyla yeni cumhuriyetin idarecileri tarafından hayata geçirilmiştir. Bu çalışmada İzmir Fuarı’nın ekonomik alandan sosyo-kültürel hayata ve diplomasiye kadar farklı birçok alanda nasıl etkili bir hale geldiği incelenmektedir. Çalışma kapsamında birçok yerel ve ulusal gazete taranmış, Devlet Arşivleri Başkanlık Cumhuriyet Arşivi’nde bulunan birçok belge kullanılmıştır.The Izmir Fair is an event aimed at developing commercial, cultural and social life, which was first organised as
a fair, then as an exhibition and finally as a trade fair in the early Republican period. It was implemented by the
administrators of the new republic in order to reduce the impact of the damage suffered by the city of Izmir in
economic, demographic and structural terms during the period from the Balkan War to the end of the National
Struggle, along with the Izmir fire. This study examines how the Izmir Fair became influential in various fields,
from the economic sphere to socio-cultural life and diplomacy. As part of the study, numerous local and national
newspapers were reviewed, and many documents from the Republic Archive of the Presidency of the State
Archives were utilised
Çermik İlçesinin coğrafyası
No full textKaplıcalarıyla tanınan ve adını “sıcak su”dan alan Çermik, idari olarak Diyarbakır iline bağlı bir ilçedir. Coğrafi anlamda ise Jeomorfolojik Diyarbakır Havzası’nın kuzeybatısında, hidrografik anlamda ise Fırat Havzası’nda, Güneydoğu Toroslar’ın güney eteklerinde, bölgesel taksimatta ise Doğu Anadolu ile Güneydoğu Anadolu bölgesinin geçiş kuşağında yer alır. Bulunduğu lokasyon itibariyle Çermik ilçesi her yönüyle araştırılması gereken kendine özgü bir coğrafyaya sahiptir.
Bu çalışmada bölgesel coğrafya yaklaşımıyla, ilçe sınırları dikkate alınarak önceki literatür ışığında yeni saha bulguları eklenerek analitik yöntemle fiziki coğrafya özellikleri ele alınmış, beşeri ve ekonomik coğrafya olarak güncel veri ve bulgularla mevcut durum ortaya konmaya çalışılmıştır. Ayrıca farklı yöntemlerle ilçenin arazi kullanım potansiyeli değerlendirilmiş, ilçenin ülke ve bölge içindeki gelişmişlik düzeyi belirlenmeye çalışılmıştır
Comparison of some durum wheat (triticum durum l.) genotypes in terms of resistance to drought stress
No full textBu araştırma, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin farklı su rejimlerine sahip tarımsal alanlarında yetiştirilen makarnalık buğday (Triticum durum L.) genotiplerinin morfolojik, fizyolojik ve verimsel yönünden performanslarını karşılaştırmalı olarak değerlendirmek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma kapsamında, tarla, sera ve kök analizleri olmak üzere üç farklı deneysel yaklaşım kullanılmış; sulu ve kurak koşullarda 45 makarnalık buğday genotipinin gelişim parametreleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Tarla denemeleri sonucunda, genotipler arasında başaklanma süresi, bin tane ağırlığı, başak tane sayısı, bitki boyu, SPAD değeri ve tane verimi bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Selçuklu-97, Fırat-93, Bağacak ve AYM-3 gibi bazı genotipler hem sulu hem de kurak koşullarda yüksek verim değerleriyle ön plana çıkarken; Zühre gibi erken olgunlaşan genotipler, kurak koşullara uyum açısından dikkat çekici bir adaptasyon göstermiştir. Kök çalışmalarında ise Burgos, Selçuklu-97 ve Maestrale gibi genotiplerin derin ve güçlü kök sistemleri sayesinde su stresi altında daha az verim kaybına uğradığı gözlenmiştir. Ayrıca, yüksek kök/sap oranı ve SPAD değerleri ile belirlenen fizyolojik dayanıklılık göstergeleri, genotiplerin stres koşullarındaki performanslarının tahmin edilmesinde etkili olmuştur. Araştırmanın sonuçları, suya erişim kapasitesi yüksek, fenolojik olarak çevreye uyumlu ve verim potansiyeli istikrarlı genotiplerin kuraklık toleransı yüksek çeşitlerin geliştirilmesinde kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Özellikle değişken iklim koşullarının hâkim olduğu bölgelerde, hafif düzeyde uygulanan su stresinin fizyolojik aktiviteyi artırarak verimi olumlu yönde etkileyebileceği belirlenmiştir. Bu doğrultuda, ıslah programlarının yalnızca klasik verim özelliklerine değil, aynı zamanda kök morfolojisi ve fizyolojik göstergelere dayalı bütüncül seçim stratejileriyle yürütülmesi önerilmektedir.This study was conducted to comparatively evaluate the morphological, physiological, and yield-related performances of various durum wheat (Triticum durum L.) genotypes cultivated under different water regimes in the Southeastern Anatolia Region of Türkiye. The research integrated three experimental approaches—field trials, greenhouse experiments, and root analyses using a total of 45 durum wheat genotypes grown under both irrigated and rainfed (drought-prone) conditions. Field experiments revealed statistically significant differences among genotypes for traits such as heading date, thousand-kernel weight, number of grains per spike, plant height, SPAD values, and grain yield. Genotypes such as Selçuklu-97, Fırat-93, Bağacak, and AYM-3 consistently exhibited superior yield performance under both water regimes, while early-maturing genotypes like Zühre demonstrated notable adaptation to terminal drought conditions. Root trait analyses further highlighted that genotypes such as Burgos, Selçuklu-97, and Maestrale, possessing deeper and more robust root systems, experienced less yield loss under drought stress. Additionally, traits like high root-to-shoot ratio and elevated SPAD values proved effective in identifying genotypes with greater physiological resilience to water deficit. The findings suggest that genotypes combining strong root architecture, phenological adaptability, and stable yield potential can serve as valuable parental material in breeding programs targeting drought tolerance. Notably, mild levels of water stress were found to enhance physiological activity during key growth stages, positively influencing grain yield. Therefore, future breeding efforts should not rely solely on classical yield components but also incorporate root morphology and physiological parameters into an integrated selection framework, especially in the face of increasing climate variability.Dicle Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü (DÜBAP) tarafından Proje No:ZİRAAT.23002 kapsamında desteklenmiştir
Determination of the optimum position and size of the magnetic shunts in the tank wall of the power transformer
No full textGüç transformatörlerinin tank duvarlarında kaçak akılar nedeniyle meydana gelen kayıpları azaltmanın etkili yöntemi manyetik şöntlerin kullanılmasıdır. Manyetik şöntler kaçak akıları kendisine doğru yönlendirerek tanka ulaşmasını engeller. Transformatör üreticileri tank kaybını azaltmak için tank duvarlarının iç yüzeyinde yaygın olarak dikey manyetik şöntler kullanmaktadır. Bu tez çalışmasında bir güç transformatöründe optimum yatay şönt kullanımı araştırılmıştır. Bu amaçla öncelikle, transformatör üreticisi tarafından tank duvarında optimize edilmiş dikey manyetik şöntler kullanılarak imal edilen 50 MVA gücündeki bir güç transformatörü tam yükte 100 ms süresince analiz edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen tank kayıp değerleri deneysel sonuçlar ile doğrulanarak modelin geçerliliği kanıtlanmıştır. Transformatör tankının sadece uzun ön duvarında ve sadece kısa yan duvarında dikey manyetik şöntler mevcutken 2 milisaniye süresince analiz edilerek tank kayıp örnekleri alınmıştır. Dikey manyetik şöntlü transformatörün tank kayıp örnekleri referans alınarak tankın sadece kısa yan duvarında ve sadece uzun ön duvarında yatay manyetik şöntler kullanılarak sonlu elemanlar yöntemine dayalı 2 milisaniyelik parametrik analizler gerçekleştirilmiştir. Parametrik analizler sonucunda uygun konumlu ve boyutta yatay manyetik şöntlü tank modeli elde edilmiştir. Optimum konumu ve boyutu bulunan yatay manyetik şöntlü tank modellenerek transformatör tam yükte 100 milisaniye süresince analiz edilerek transformatör üreticisinin imal etmiş olduğu dikey manyetik şöntlü transformatörün deneysel ve simülasyon sonuçları ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre, yatay manyetik şönt hacminde, dikey manyetik şönt hacmine göre %25,83 tasarruf sağlanmıştır. Yatay manyetik şöntlerde maksimum manyetik akı yoğunluğunun ve yatay manyetik şöntlü transformatör tankında maksimum akım yoğunluğunun daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Transformatör tam yükte çalışırken üç faz-toprak kısa devre olayında manyetik şöntlerin tank ve nüve üzerindeki etkileri incelenmiştir. Üç faz-toprak kısa devre olayında tank duvarında manyetik şönt olmadığı, dikey manyetik şönt olduğu ve optimum yerleşimle elde edilen yatay manyetik şönt olduğu durumlar için ayrı ayrı incelenmiştir. Üç faz-toprak kısa devre olayında en yüksek kaybın manyetik şöntsüz tankta, en düşük kaybın dikey manyetik şöntlü tankta meydana geldiği tespit edilmiştir. Üç faz-toprak kısa devre olayında yatay manyetik şöntlü transformatör tankındaki maksimum akım yoğunluğu, dikey manyetik şöntlü transformatör tankındakinden daha düşük olduğu belirlenmiştir. Tankta en yüksek akım yoğunluğu tank duvarında manyetik şönt olmayan transformatörde gerçekleşmiştir. Üç faz-toprak kısa devre olayında manyetik şöntlerin nüve kaybı üzerinde etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Bir faz-toprak, iki faz-toprak ve üç faz-toprak kısa devre olaylarının transformatör tank kaybı ve nüve kaybı üzerindeki etkileri de incelenmiştir. En yüksek tank kaybı, en düşük nüve kaybı ve tankta maksimum akım yoğunluğu üç faz-toprak kısa devre olayında meydana gelmiştir.An effective method of reducing losses due to stray fluxes in the tank walls of power transformers is the use of magnetic shunts. Magnetic shunts direct stray fluxes towards themselves and prevent them from reaching the tank. Transformer manufacturers commonly use vertical magnetic shunts on the inner surface of tank walls to reduce tank loss. In this thesis, the optimum use of horizontal shunt in a power transformer was investigated. For this purpose, firstly, a 50 MVA power transformer manufactured by the transformer manufacturer using optimized vertical magnetic shunts on the tank wall was analyzed for 100 ms at full load. The tank loss values obtained as a result of the analysis were verified with experimental results and the validity of the model was proven. Tank loss samples were taken by analyzing for 2 milliseconds when vertical magnetic shunts were present only on the long front wall and only on the short side wall of the transformer tank. Based on the tank loss samples of the transformer with vertical magnetic shunts, parametric analyses based on the finite element method were performed for 2 milliseconds using horizontal magnetic shunts only on the short side wall and only on the long front wall of the tank. As a result of the parametric analyses, a tank model with horizontal magnetic shunts with suitable location and size was obtained. The optimum position and size of the horizontal magnetic shunt tank was modeled and the transformer was analyzed at full load for 100 milliseconds and compared with the experimental and simulation results of the vertical magnetic shunt transformer manufactured by the transformer manufacturer. According to the results obtained, a saving of 25.83% is achieved in the horizontal magnetic shunt volume compared to the vertical magnetic shunt volume. It has been found that the maximum magnetic flux density in horizontal magnetic shunts and the maximum current density in the transformer tank with horizontal magnetic shunt are lower than the vertical. The effects of magnetic shunts on the tank and core in the event of a three-phase-to-ground short circuit while the transformer is operating at full load were investigated. In the three phase-ground short circuit event, the cases where there is no magnetic shunt on the tank wall, where there is a vertical magnetic shunt and where there is a horizontal magnetic shunt obtained with optimum placement are examined separately. It has been determined that in a three phase-to-ground short circuit event, the highest loss occurs in the tank without a magnetic shunt, and the lowest loss occurs in the tank with a vertical magnetic shunt. It was determined that the maximum current density in the horizontal magnetic shunt transformer tank in the three phase-to-ground short circuit event was lower than that in the vertical magnetic shunt transformer tank. The highest current density in the tank occurred in the transformer without a magnetic shunt on the tank wall. The effects of one phase-to-ground, two phase-to-ground and three phase-to-ground short circuit events on the transformer tank loss and core loss are also investigated. The highest tank loss, lowest core loss and maximum current density on the tank occurred in the three phase-to-ground short circuit events