30935 research outputs found
Sort by
Integration of solar power plants in medium voltage grids and its impact on load flow and grid stability
No full textGüneş enerjisi santrallerinin (GES) hızla artan kurulumları, mevcut dağıtım şebekeleri üzerinde çeşitli teknik zorlukları beraberinde getirmektedir. Bu tez çalışmasında, 16 MW kurulu güce sahip bir GES'in, sırasıyla 1,6 MW ve 10 MW büyüklüğündeki statik yüklerle birlikte çalışması senaryoları üzerinden dağıtım şebekesine olan etkileri detaylı bir biçimde analiz edilmiştir. Çalışmada DIgSILENT PowerFactory yazılımı kullanılarak geliştirilen model ile gerilim profili, aktif ve reaktif güç akışı, kısa devre gücü ve güç kalitesi gibi temel performans parametreleri değerlendirilmiştir. Analizler, üretim ve yük tarafının birlikte modellenmesiyle gerçekleştirilmiş, böylece enerji üretim-tüketim denGESinin sistem davranışı üzerindeki etkileri kapsamlı biçimde incelenmiştir. Literatürde genellikle üretim odaklı GES analizlerine yer verilirken, bu çalışmada yüksek güçlü yüklerin entegrasyonu senaryoları dikkate alınarak, gerilim sapmaları, ters güç akışı, düşük kısa devre gücü ve harmonik distorsiyon gibi olası sorunların sistem performansına etkileri ortaya konmuştur. Yapılan senaryo analizleri, yüksek güçlü yüklerin GES ile birlikte aynı fider veya trafo merkezine entegre edilmesinin, şebeke kararlılığı açısından çeşitli riskler barındırdığını göstermiştir. Ayrıca, her iki yük durumunda da GES'in sistem gerilim profilini dengeleme yeteneği, yükün büyüklüğüne ve konumuna bağlı olarak farklılık göstermektedir. Elde edilen bulgular, mevcut dağıtım şebekelerinin GES entegrasyonu öncesinde kapsamlı teknik değerlendirmelere tabi tutulmasının önemini vurgulamakta ve şebeke planlaması süreçlerine katkı sağlayacak mühendislik önerileri sunmaktadır. Tez kapsamında geliştirilen senaryo tabanlı yaklaşım, yenilenebilir üretim ile yük profillerinin birlikte ele alındığı bütüncül bir değerlendirme modeli sunarak, literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır.The rapid deployment of photovoltaic solar power plants (PVSPs) has introduced a range of technical challenGES to existing distribution networks. This thesis presents a comprehensive analysis of the impact of integrating a 16 MW grid-connected solar power plant with two static loads of 1.6 MW and 10 MW, respectively. Utilizing the DIgSILENT PowerFactory simulation environment, the study evaluates critical performance indicators including voltage profile, active and reactive power flow, short-circuit capacity, and power quality parameters. Unlike conventional studies which focus predominantly on the generation side, this work incorporates both generation and load dynamics, thereby providing a holistic assessment of energy balance and its effect on grid behavior. Key issues such as voltage deviations, reverse power flow, low short-circuit capacity, and harmonic distortion are systematically investigated under varying load conditions. The scenario-based analysis demonstrates that the simultaneous operation of high-capacity loads and solar generation units within the same distribution feeder or transformer substation may introduce significant grid stability concerns. Moreover, the voltage support capability of the PV plant was found to vary depending on the size and location of the connected load. The findings underscore the necessity of conducting detailed technical assessments prior to integrating solar generation into conventional grids, and offer practical engineering recommendations for distribution network planning. The proposed modeling framework contributes to the literature by addressing a critical gap through a scenario-driven, dual-sided (generation and load) integration perspective
Purification and characterization of α-amylase from Bacillus simplex BCHCNZ282B
No full textBu çalışmada Diyarbakır'ın Ergani ilçesinde bulunan Makam Dağı'ndan toprak örnekleri alındı. Topraktan alınan örneklerden bakteri izolasyonu gerçekleştirildi. Toprak örneklerinden elde edilen izolatı tanımlamak amacıyla biyokimyasal testler ve 16S rRNA analizleri yapıldı. Yapılan analizler sonucunda izolat Bacillus simplex BCHCNZ282B olarak tanımlandı. Bacillus simplex BCHCNZ282B tarafından ekstraselüler olarak salgılanan α-amilaz üretiminin optimum koşulları belirlemek amacıyla farklı parametrelerin etkisi araştırıldı. Bakteri üremesine ait optimum koşulların 12.saat, 37°C ve pH 7,0 olduğu belirlendi. Maksimum enzim üretiminin gerçekleştiği süre 36. saat olarak belirlenerek bakteri üretimi gerçekleştirildi. 36 saat üretilen bakteri kültüründen alınan üst sıvıda α-amilaz aktivite tayini yapılarak enzimin optimum sıcaklık ve pH'sının sırasıyla 50°C ve pH 7,0 olarak tespit edildi. Enzim üretimi üzerine %1 oranında farklı karbon, azot kaynakları ve besi yerlerinin etkisi incelendi. Karbon kaynaklarından sükrozun enzim üretimini inhibe ettiği, azot kaynaklarının enzim üretimine etki etmediği tespit edildi. Maksimum enzim üretiminin gerçekleştiği besiyerinin NB (Nutrient Broth) besiyeri olduğu tespit edildi. Bacillus simplex BCHCNZ282B tarafından üretilen α-amilaz %80 amonyum sülfat [(NH4)2SO4] çöktürmesi, diyaliz ve nişasta afinite kromatografisi ile %19,50 verimle 6,13 kat saflaştırıldı. Saflaştırılan α-amilazın SDS-PAGE ile molekül ağırlığı ~70 kDa olarak belirlendi. Saflaştırılan α-amilaz aktivitesi üzerine EDTA, PMSF, 2-Merkaptoehtanol, Etanol ve Metanol gibi bazı inhibitörlerin etkisi araştırıldı. 5 mM, 10 mM EDTA (sırasıyla %79, %84) ve 10 mM PMSF'in (%61) enzim aktivitesinde güçlü bir inhibisyona neden olduğu belirlendi. Saf α-amilaz aktivitesi üzerine 1,5 mM konsantrasyonundaki ZnCl2, HgCl2, CuCl2, MgCl2, CaCl2 ve MnCl2 gibi bazı metallerin etkisi araştırıldı. MgCl2 (%115) ve MnCl2 (112)'nin enzim aktivitesini arttırırken kontrolle karşılaştırıldığında HgCl2 (85)'nin enzim aktivitesini az da olsa inhibe ettiği tespit edildi. Saf α-amilaz aktivitesi üzerine %0,5'lik Tween-40, Tween-60, Tween-80, TritonX-100, SDS, Brij ve içeriğinde enzim bulundurmayan ticari olarak temin edilen Omo matik gibi bazı deterjanların etkisini araştırıldı. SDS'in (%20) enzim aktivitesinde güçlü bir inhibisyona neden olduğu tespit edildi. Saf α-amilaz 60 dk boyunca pH 8,0 ve 40°C-50°C'de stabilite gösterdiği tespit edildi. Saf α-amilazın Km ve Vmax değerleri Lineweaver–Burk plot'a göre sırasıyla 0,002 mM ve 2,125 μmol/dk. olarak hesaplandı.In this study, soil samples were taken from Makam Mountain in Ergani district of Diyarbakır. Bacteria were isolated from samples taken from soil. Biochemical tests and 16S rRNA analyzes were performed to identify the isolate obtained from soil samples. As a result of the analysis, the isolate was identified as Bacillus simplex BCHCNZ282B. The effect of different parameters was investigated to determine the optimum conditions for the production of extracellularly secreted α-amylase by Bacillus simplex BCHCNZ282B. The optimum conditions for bacterial growth were determined to be 12 hours, 37°C and pH 7,0. Bacteria production was carried out by determining the time for maximum enzyme production as the 36th hour. By determining α-amylase activity in the supernatant taken from the bacterial culture grown for 36 hours, the optimum temperature and pH of the enzyme were determined to be 50°C and pH 7,0, respectively. The effects of 1% different carbon, nitrogen sources and media on enzyme production were examined. It was determined that sucrose, a carbon source, inhibited enzyme production, while nitrogen sources did not affect enzyme production. It was determined that the medium in which maximum enzyme production occurred was NB (Nutrient Broth) medium. α-amylase produced by Bacillus simplex BCHCNZ282B was purified 6,13-fold in 19,50% yield by 80% ammonium sulfate [(NH4)2SO4] precipitation, dialysis, and starch affinity chromatography. The molecular weight of the purified α-amylase was determined as ~70 kDa by SDS-PAGE. The effect of some inhibitors such as EDTA, PMSF, 2-Mercaptoethanol, Ethanol and Methanol on purified α-amylase activity was investigated. It was determined that 5 mM, 10 mM EDTA (79%, 84%, respectively) and 10 mM PMSF (61%) caused a strong inhibition of enzyme activity. The effect of some metals such as ZnCl2, HgCl2, CuCl2, MgCl2, CaCl2 and MnCl2 at 1,5 mM concentration on pure α-amylase activity was investigated. It was determined that MgCl2 (115%) and MnCl2 (112) increased the enzyme activity, while HgCl2 (85) inhibited the enzyme activity slightly compared to the control. The effect of some detergents such as 0,5% Tween-40, Tween-60, Tween-80, TritonX-100, SDS, Brij and commercially available Omo matik, which does not contain enzymes, on pure α-amylase activity was investigated. It was determined that SDS (20%) caused a strong inhibition of enzyme activity. . It was determined that pure α-amylase showed stability at pH 8,0 and 40°C-50°C for 60 minutes. According to the Lineweaver–Burk plot, it was calculated as Km and Vmax values of pure α-amylase are 0,002 mM and 2,125 μmol/min respectively
Historical and archaeological remains of Eğil
No full textGeçmişe yönelik birikimiyle kültürel açıdan birçok ilklere tanıklık eden Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde son zamanlarda başlatılan yoğun arkeolojik çalışmalarla, küresel uygarlığın her aşamasında gelişimine tanıklık eden verileriyle dikkatleri üzerine çekmektedir. Bilimsel etkinliklere konu olmuş alanlarda elde edilen veriler, bölgenin tarihsel ve kültürel önemini belgeler niteliktedir. Eğil gün ışığına çıkarılan toprak derinliğindeki kültürel varlıklarıyla genelde Mezopotamya, özelde Anadolu kültür tarihinde önemli bir yere sahiptir. Eğil hem tarihinde yer edinmiş arkeolojik kalıntılar detaylı ele aldığında; kaleleri, camileri, kiliseleri, kaya mezarları, hamamları, hanları, türbeleri yapıldığı dönemi yansıtması bakımından önem teşkil etmektedir. Bu kalıntılar sadece dönemleri değil aynı zamanda o dönemleri sosyo-kültürel açıdan da bilgi sağlamaktadır. Tez kapsamından Eğil'deki maddi kültür varlıkları, tarih öncesi ve tarihsel sürece ait olmak üzere, bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır.The Southeastern Anatolia Region, which has witnessed many cultural firsts with its accumulation of the past, attracts attention with its data witnessing the development of global civilization at every stage with the intensive archaeological studies that have been initiated recently. The data obtained in the areas that have been the subject of scientific activities are in a quality that documents the historical and cultural importance of the region. Eğil has an important place in the cultural history of Mesopotamia in general and Anatolia in particular with the cultural assets deep in the soil that have been brought to light. When the archaeological remains that have taken place in Eğil's history are examined in detail; its castles, mosques, churches, rock tombs, baths, inns, and mausoleums are important in terms of reflecting the period in which they were built. These remains provide information not only about the periods but also about those periods in terms of socio-cultural aspects. Within the scope of the thesis, the material cultural assets in Eğil have been addressed with a holistic approach, belonging to the prehistoric and historical processes
The effects of the employee's social media use on the termination of the labor contract
No full textBu çalışmada, İş Hukukundaki sosyal medya kullanımının etkileri incelenmiştir. İşverenlerin işçilerin sosyal medya profillerini inceleme yetkisi olduğu ancak bu incelemelerin sınırlı olması gerektiği vurgulanmıştır. İşçilerin sosyal medya kullanımının iş performansını ve işyeri ilişkilerini nasıl etkilediği üzerinde durulmuş, işçi haklarının korunması ve işveren politikalarının belirlenmesi gerekliliği üzerinde durulmuştur. Karşılıklı anlayış ve saygı çerçevesinde, işyerinde sosyal medya kullanımının yönetilmesinin önemi vurgulanmıştır.This study examines the effects of social media usage in the labor law. It emphasizes that employers have the authority to examine employee's social media profiles, but such examinations should be limited. The study explores how employee's social media usage impacts their job performance and workplace relationships, highlighting the necessity of protecting employee rights and establishing employer policies. It underscores the importance of managing social media usage in the workplace within a framework of mutual understanding and respect
Analysis of non-technical losses in distribution networks using machine learning methods
No full textİnsan nüfusu dünya üzerinde sürekli artış eğilimi göstermektedir. Bu artış beraberinde insan hayatında da bazı ihtiyaçları doğurmaktadır. Dünyanın gelişmişlik düzeyiyle birlikte elektriğe olan ihtiyaç doğru oranda artmaktadır. Gelişmişlik düzeyi yüksek olan toplumlarda elektrik tüketimi kullanımı daha fazla olduğu kabul edilir. Ancak elektrik tüketimi ve kullanımı fazla olmasına rağmen teknik olmayan elektrik kaybının yüksek olması düşündürücü boyuttadır. Elektrik şebeke sistemlerinin karşılaştığı önemli sorunlardan biri, enerji hırsızlığı nedeniyle meydana gelen kayıplardır; bu durum, teknik olmayan kayıp olarak bilinir. Bu beklenmedik kayıplar, şebeke altyapısının sürdürülebilirliğini ve güvenilirliğini ciddi şekilde tehdit eder. Enerji alt yapı sistemlerinin, sağlıklı ve daha verimli bir biçimde çalışması teknik olmayan kayıplarla doğru orantılıdır. Enerji hırsızlığını tespit etmek ve önlemek, istikrarlı bir enerji arzını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Teknik olmayan kayıpların azaltılması, daha sağlıklı enerji akışını sağladığı gibi maliyet açısında da ciddi öneme sahiptir. Bu tez, enerji sektöründe karşılaşılan teknik olmayan kayıpların azaltılmasını ve dağıtım şebekelerinin daha verimli, sürdürülebilir ve sağlıklı bir şekilde çalışmasını hedeflemektedir. Tez deki amaç doğrultusunda, günümüzün popüler ve etkili yaklaşımlarından biri olan derin öğrenme yöntemleri kullanılarak, farklı kayıp türlerinin sınıflandırılması gerçekleştirilmiştir. Çalışma, hem mevcut kayıp tiplerinin doğru bir şekilde tanımlanmasını hem de enerji kayıplarını en aza indirerek enerji sektörüne katkı sağlamayı amaçlayan yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Tez çalışmasında, kayıp verilerinin, önerdiğimiz yöntem kullanılarak derin öğrenme mimarileri üzerinde değerlendirilmesi, çalışmaya önemli bir yenilik katmakta ve bu bağlamda alanında yapılan ilk çalışma olma niteliği taşımaktadır. Bu yenilikçi yaklaşım, hem enerji sektöründe teknik olmayan kayıpların tespiti ve azaltılmasına yönelik literatüre katkı sunmakta hem de derin öğrenme yöntemlerinin elektrik şebekesi analizlerinde etkin bir şekilde kullanılabileceğini göstermesi bakımından öncü bir çalışma olarak öne çıkmaktadır. Çalışmada veri seti iki boyutlu olarak derin öğrenme mimarilerinde değerlendirilmiştir. İki boyutlu verileri Derin öğrenme yöntemlerinden Evrişimsel Sinir Ağı (ESA) ile %97,50 Uzun Kısa Süreli Bellek (UKSB) modeli ile %64,17 sınıflandırma doğruluğu elde edilmiştir. Ayrıca derin öğrenme mimarilerinden elde edilen sonuçlar konvansiyonel (K-NN, DVM) yöntemler ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada en iyi sonucu ESA modeli ile elde edildiği görülmüştür.The human population is constantly increasing on earth. This increase also creates some needs in human life. The need for electricity increases at the right rate with the development level of the world. It is accepted that electricity consumption and usage are higher in societies with a high development level. However, despite the high electricity consumption and usage, the high non-technical electricity loss is thought-provoking. One of the important problems faced by electricity network systems is the losses caused by energy theft; this situation is known as non-technical loss. These unexpected losses seriously threaten the sustainability and reliability of the network infrastructure. The healthy and more efficient operation of energy infrastructure systems is directly proportional to non-technical losses. Detecting and preventing energy theft is of critical importance to ensure a stable energy supply. Reducing non-technical losses provides a healthier energy flow and is also of serious importance in terms of cost. This thesis aims to reduce non-technical losses encountered in the energy sector and to ensure that distribution networks operate more efficiently, sustainably and healthily. In line with the purpose of the thesis, the classification of different types of leakage was carried out using deep learning methods, one of the popular and effective approaches of today. The study offers an innovative approach that aims to both correctly identify existing leakage types and contribute to the energy sector by minimizing energy losses. In the thesis study, the evaluation of leakage data on deep learning architectures using the method we propose adds a significant innovation to the study and is the first study in this context. This innovative approach contributes to the literature on the detection and reduction of non-technical losses in the energy sector and stands out as a pioneering study in terms of showing that deep learning methods can be used effectively in electrical grid analysis. In the study, the data set was evaluated in two dimensions on deep learning architectures. Two-dimensional data was classified with Convolutional Neural Network (CNN) as 97.50% and with Long Short-Term Memory (LSTM) model as 64.17%. In addition, the results obtained from deep learning architectures were compared with conventional (K-NN, SVM) methods. In the study, it was seen that the best result was obtained with the CNN model
Using local biodiversity recognition and understanding activities in the 10th grade biology ecosystem ecology and current environmental issues unit
No full textBu çalışmada etkinlik temelli öğrenme yaklaşımı ile hazırlanmış yerel biyoçeşitliliği tanıma ve anlama etkinliklerinin 10. sınıf düzeyinde "Ekosistem ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları" ünitesi kapsamındaki "Doğal Kaynaklar ve Biyoçeşitliliğin korunması" konusunda uygulanması sonucu öğrencilerin akademik başarısına ve biyoçeşitlilik okuryazarlığına etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Etkinlik temelli öğrenme yaklaşımı ile hazırlanan etkinliklerin öğrencilerin akademik başarısına ve biyoçeşitlilik okuryazarlığına etkisi analiz edilirken nicel araştırma yöntemi modellerinden olan ön-test ve son-test veri toplama araçlarının kullanıldığı yarı-deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Mardin-Kızıltepe Ali Rıza Alparslan Anadolu Lisesinde okuyan 10. Sınıf öğrencileri ile yapılmıştır. Bu sınıflardan 10/A sınıfında öğrenim gören 42 öğrenci deney grubu olarak 10/B sınıfında öğrenim gören 43 öğrenci ise kontrol grubu olarak yansız atama ile seçilmiştir. Araştırmada 10/B sınıfına etkinlik temelli öğrenme yaklaşımına dayalı hazırlanan etkinlikler uygulanmış olup 10/A sınıfında ise mevcut programın öngördüğü geleneksel öğretim yöntemi uygulanarak ders anlatımı yapılmıştır. 2018 yılı biyoloji dersi öğretim programında biyoçeşitlilik eğitimi kazanımlarının 10. sınıf düzeyinde "Ekosistem Ekolojisi ve Güncel Çevre Sorunları" ünitesi kapsamındaki üçüncü konu olan "Doğal Kaynaklar ve Biyolojik Çeşitliliğin Korunması" kısmında etkinlikler uygulanmış ve 3 hafta sürmüştür. Araştırmada veri toplama aracı olarak 1996 yılında Doğal Hayatı Koruma Derneği (WWF) tarafından desteklenen Wisconsin Çevre Eğitim Merkezi tarafından geliştirilmiş olan, 2022 yılında Aslan Efe & Efe tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Biyoçeşitlilik Okur-yazarlılığı Değerlendirme Ölçeği" kullanılmıştır. Demografik değişkenler dışında ölçek Biyoçeşitlilik okuryazarlık ölçeği ve Yerel biyoçeşitlilik farkındalık formundan oluşmaktadır. Araştırmada elde edilen ön test ve son test verilerin analizini yapmak için SPSS.29 paket programında yer alan analizler kullanılmıştır. Çalışma sonucu uygulanan Yerel biyoçeşitlilik farkındalık formu ve Biyoçeşitlilik okuryazarlığı ölçeklerinden elde edilen verilere göre, sürecin başında deney ve kontrol grubu arasında benzerlik görülürken uygulanan etkinlikler sonrasında Yerel biyoçeşitlilik farkındalığı olarak deney grubunda anlamlı bir fark deney grubu lehinde görülmüştür. Biyoçeşitlilik okuryazarlığı kıyaslandığında, deney grubu ve kontrol grubu arasında anlamlı bir fark görülmemiştir. Bu çalışmanın bulguları, etkinlik temelli öğrenmenin öğrencilerin yerel biyoçeşitliliği tanıma ve anlama süreçlerinde önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Uygulanan etkinlikler, öğrencilerin biyoçeşitlilik ile ilgili akademik başarılarına ve biyoçeşitlilik okuryazarlıklarına olumlu katkı sunmuştur. Ayrıca, yerel biyoçeşitlilik bağlamında gerçekleştirilen çalışmalar, yerel biyoçeşitlilik eğitiminin çevreye duyarlı bireyler yetiştirme hedefi doğrultusunda gelecekteki eğitim programlarının, yerel biyoçeşitliliği merkeze alan etkinliklerle zenginleştirilmesi gerektiğini önermektedir.This study aims to investigate the impact of activities designed with an activity-based learning approach on students' academic achievement and biodiversity literacy within the scope of the "Natural Resources and Biodiversity Conservation" topic in the "Ecosystem Ecology and Current Environmental Issues" unit at the 10th-grade level. A quasi-experimental research model, one of the quantitative research methods utilizing pre-test and post-test data collection tools, was used to analyze the effect of activities designed with an activity-based learning approach on students' academic achievement and biodiversity literacy. The study was conducted during the 2022-2023 academic year with 10th-grade students at Mardin-Kızıltepe Ali Rıza Alparslan Anatolian High School. In the study, 42 students from class 10/A were randomly assigned as the experimental group, while 43 students from class 10/B were selected as the control group. In the experimental group (10/B), activities based on the activity-based learning approach were implemented, whereas in the control group (10/A), lessons were taught using the traditional teaching method prescribed by the existing curriculum. The activities were carried out in the "Natural Resources and Biodiversity Conservation" section of the "Ecosystem Ecology and Current Environmental Issues" unit, which is the third topic in the biodiversity education outcomes of the 2018 biology curriculum for 10th grade, and the implementation lasted for three weeks. As a data collection tool, the "Biodiversity Literacy Assessment Scale," developed by the Wisconsin Center for Environmental Education with the support of the World Wildlife Fund (WWF) in 1996 and adapted into Turkish by Aslan Efe & Efe in 2022, was used. Apart from demographic variables, the scale consists of the Biodiversity Literacy Scale and the Local Biodiversity Awareness Form. The pre-test and post-test data obtained in the study were analyzed using the analyses available in the SPSS.29 statistical software package. According to the data obtained from the Local Biodiversity Awareness Form and the Biodiversity Literacy Scale applied at the end of the study, the experimental and control groups exhibited similar results at the beginning of the process. However, after the implementation of the activities, a significant difference was observed in favor of the experimental group regarding local biodiversity awareness. When biodiversity literacy was compared, no significant difference was found between the experimental and control groups. The findings of this study indicate that activity-based learning plays an important role in students' processes of recognizing and understanding local biodiversity. The activities implemented have made positive contributions to students' academic achievement in biodiversity-related subjects and their biodiversity literacy. Additionally, studies conducted within the context of local biodiversity suggest that future educational programs should be enriched with activities focusing on local biodiversity to cultivate environmentally conscious individuals
Investigation on deterioration mechanisms of the basalts employed in the Di̇yarbakır city walls
No full textBu tez çalışmasının temel amacı, Diyarbakır Ovası'nda yeraltı barajı kurulumu için en uygun alanları belirlemek üzere Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) ve TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) çok kriterli karar verme yöntemlerinin Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile entegrasyonunu göstermektir. Artan nüfus baskısı, iklim değişikliğinin yarattığı belirsizlikler ve tarımsal su talebinin yükselmesi, özellikle yarı kurak iklim kuşaklarındaki su yönetimi stratejilerinde yenilikçi depolama çözümlerini kaçınılmaz kılmaktadır. Yeraltı barajları, buharlaşma kayıplarını minimize etmeleri ve çevresel etkilerinin düşük olması dolayısıyla alternatif su rezervuarları arasında öne çıkmaktadır. Çalışmada yeraltı barajı yer seçiminde belirlenen 11 parametre (yeraltı su seviyesi, eğim, zemin yapısı, jeoloji, yüzey su kaynaklarına yakınlık, arazi kullanımı, yağış, fay hattı yakınlığı, iletkenlik-depolama katsayısı, akifer durumu ve alüvyon varlığı) raster veri formatında CBS ortamına aktarılmış, her bir kriter üç düzeyli (3–6–9) puanlama ölçeğinde normalize edilmiştir. AHP yöntemiyle kriterler arası ikili karşılaştırmalar gerçekleştirilerek göreli ağırlıklar elde edilmiş ve tutarlılık oranı (CR) kabul edilebilir sınırın altında tutulmuştur. Ardından TOPSIS yöntemiyle, ağırlıklandırılmış kriter değerleri kullanılarak her hücrenin uygunluk skoru hesaplanmış ve 0,70 ≥ skor ≥ 1,00 aralığı "en uygun", 0,50–0,70 aralığı "orta uygun" ve 0,50 altı "uygun değil" olarak sınıflandırılmıştır. Analiz sonuçları, alüvyonik birikintilerin yoğunlaştığı, düşük eğimli ve yüzey su kaynaklarına yakın bölgelerin yüksek uygunluk skorları (0,76–0,83) sergilediğini ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir su yönetimi planlamalarında AHP–TOPSIS tabanlı CBS uygulamasının karar destek aracı olarak etkinliğini göstermekte ve yeraltı barajı projelendirme süreçlerine yol gösterici nitelik taşımaktadır.The primary objective of this thesis is to identify suitable locations for subsurface dam construction in the Diyarbakır Plain by integrating the Analytic Hierarchy Process (AHP) and the Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) within a Geographic Information System (GIS) framework. Increasing population, climate change, and agricultural water demand have highlighted the need for alternative water storage solutions, especially in semi-arid regions. Subsurface dams offer a sustainable alternative by minimizing evaporation and environmental impact. In this study, eleven parameters—groundwater level, slope, soil texture, geology, proximity to surface water bodies, land use, precipitation, distance to active faults, hydraulic conductivity–storage coefficient, aquifer condition, and alluvial deposit presence—were transferred into the GIS environment as raster layers and normalized using a 3–6–9 scale. Pairwise comparisons using AHP produced relative weights with a consistency ratio (CR) below 10%. Weighted raster data were then analyzed using the TOPSIS method to calculate suitability scores for each grid cell. Scores between 0.70 and 1.00 were classified as "highly suitable," 0.50–0.70 as "moderately suitable," and below 0.50 as "unsuitable." The results show that areas with dense alluvial deposits, low slopes, and proximity to surface water bodies exhibit the highest suitability scores. This study demonstrates the effectiveness of GIS-based multi-criteria decision-making approaches for sustainable water resource planning and provides guidance for subsurface dam site selection
Mir Abdulfettah Merağa and his Maktel-i Huseyn (Review-text-index)
No full textHz. Hüseyin'in hicri 61'de şehit edilmesi ile sonuçlanan Kerbela faciası müslüman toplumları büyük ölçüde etkilemiştir. Bu etki sanat ve edebiyat alanlarında kendini daha çok göstermiştir. Kerbela faciası hakkında yazılmış bir çok eser bulunmaktadır. Bunlardan biri de transkripsiyonunu yaptığımız eserdir. 19. asırda İran coğrafyasında yaşayan Mir Abdülfettah Meragî Kerbela hakkında eser vermiş yazarlardan biridir. Tezimizin konusu olan Mir Abdülefettah Meragî'nin Maktel-i Hüseyn adlı eseri İran Millî Kütüphanesinde el yazmalar kısmında bulunmaktadır. 844 numaralı rafta kayıtlı olan eser maktel türünün önemli bir örneğidir. Eser 75 varaktan oluşmaktadır. Eser 71. varağına kadar Azerbaycan Türkçesiyle yazılırken son beş varağı Farsça yazılmıştır. Bölümler halinde yazılmış olan eserde toplam 18 bölüm yer almaktadır. Eserde yer alan her bölümün başlangıcında birer başlık yer almaktadır. Ayrıca bu bölümlerin her birinde farklı bir hadise aktarılmıştır. Mir Abddülfettah Meragî'nin İran Millî Kütüphanesinde bulunan el yazması eserini ele aldığımız bu çalışmamızda amacımız; eserin yapı ve içerik yönünden incelenmesi, çeviriyazı metninin oluşturulması, sözlük çalışması ve dizin oluşturmaktır. Ayrıca eserin daha iyi anlaşılabilmesi için Azerbaycan edebiyatının tarihî gelişimi, Kerbela olayının tarihî gelişimi, Kerbela hakkında yazılan eserler ve metindeki bölümlerin özetleri şeklinde bölümler ekledik. Çalışmamızın konusu olan eserin tek nüshası bulunduğundan ve bu nüshada İran Millî Kütüphanesinde olduğundan çeviriyazı bölümünde eserin dijital kopyası üzerinde çalıştık. Ayrıca çalışmamızın sonunda bu dijital kopyaya da yer verdik.The tragedy of Karbala, which resulted in the martyrdom of Hz. Hussein in 61 AH, greatly affected Muslim societies. This effect was more evident in the fields of art and literature. There are many works written about the tragedy of Karbala. One of these is the work we transcribed. Mir Abdulfettah Maraghi, who lived in Iran in the 19th century, is one of the writers who wrote about Karbala. The subject of our thesis, Mir Abdulfettah Maraghi's work called Maktel-i Husayn, is located in the manuscripts section of the National Library of Iran. The work, registered on shelf number 844, is an important example of the maktel genre. The work consists of 75 pages. While the work was written in Azerbaijani Turkish until the 71st page, the last five pages were written in Persian. The work, which is written in sections, has a total of 18 sections. There is a title at the beginning of each section in the work. In addition, a different event is narrated in each of these sections. In this study, where we examine the manuscript of Mir Abdülfettah Meragi, which is located in the National Library of Iran, our aim is to examine the structure and content of the work, create a transcription text, work on a dictionary and create an index. In addition, for a better understanding of the work, we added sections on the historical development of Azerbaijani literature, the historical development of the Karbala incident, works written about Karbala and summaries of sections in the text. Since there is only one copy of the work that is the subject of our study and this copy is in the National Library of Iran, we worked on the digital copy of the work in the transcription section. We also included this digital copy at the end of our study
New Generation Remote Sensing Platform: GEE (Google Earth Engine) and its use in physical geography studies
No full textGoogle Earth Engine (GEE), büyük coğrafi veri kümelerini depolamak ve işlemek için tasarlanmış bulut tabanlı bir platformdur. Landsat serisinin 2008 yılında ücretsiz olarak kullanıma sunulmasından bu yana Google, Landsat, Sentinel, MODIS uyduları ve diğerlerinden alınanlar da dahil olmak üzere çok büyük miktarda uydu verisini arşivledi. Bu platform, kullanıcıların uydu görüntülerini verimli bir şekilde görselleştirmesine ve analiz etmesine olanak tanır. GEE’nin kapsamlı veri kataloğu çeşitli türlerde uydu görüntüleri, vektör verileri ve diğer coğrafi veri kümelerini içerir. Bu veri kümeleri araştırmacıların geniş bir yelpazede coğrafi analizler gerçekleştirmesine olanak tanır. GEE, veri görselleştirme ve analizi için GEE Kod Düzenleyici ve GEE Explorer gibi kullanıcı dostu araçlar sunar. GEE’nin temel işlevleri arasında görüntü işleme, vektör işleme, geometrik analiz, spektral işleme, zamansal analiz ve makine öğrenme algoritmaları yer alır. Bu özellikler araştırmacılara büyük veri kümelerini etkili bir şekilde yönetme ve analiz etme esnekliği sağlar. GEE, hidroloji, bitki örtüsü, tarım, kentsel çalışmalar, atmosfer ve iklim analizi, toprak ve jeomorfoloji ve afet yönetimi dahil olmak üzere çeşitli alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır. 2010'dan bu yana GEE kullanılarak yapılan bilimsel yayın sayısı hızla artmıştır ve bu yayınlar, çeşitli disiplinlerde geniş bir uygulama yelpazesine sahiptir. Bu Çalışmada özellikle Fiziki coğrafya
araştırmalarında kullanımına ilişkin örnekler verilmiştir.Google Earth Engine (GEE) is a cloud-based platform designed for storing and processing large geospatial datasets. Since the Landsat series became freely available in 2008, Google has archived vast amounts of satellite data, including those from Landsat, Sentinel, MODIS satellites, and others. This platform allows users to visualize and analyze satellite imagery efficiently.
GEE's extensive data catalog includes various types of satellite images, vector data, and other geospatial datasets. These datasets enable researchers to perform a wide range of geospatial analyses. GEE offers userfriendly tools like the GEE Code Editor and GEE Explorer for data visualization and analysis.
Key functionalities of GEE include image processing, vector processing, geometric analysis, spectral processing, temporal analysis, and machine learning algorithms. These features provide researchers with the flexibility to manage and analyze large datasets effectively. GEE is widely used across various domains, including hydrology, vegetation, agriculture, urban studies,
atmospheric and climate analysis, soil and geomorphology, and disaster management. The number of scientific publications using GEE has increased rapidly since 2010, and these publications have a wide range of applications in various disciplines. In this study, examples of its use in physical geography research are given
Evaluation of pain and anxiety levels after periodontal treatment
No full textBackground and Objectives: Nowadays, dental anxiety is one of the most common problems among the masses globally, causing individuals to avoid seeking dental treatment, which in turn leads to deterioration of quality of life related to oral health. Despite the technological advances in dentistry such that less pain is felt and high comfort performance is maintained, dental anxiety is still seen in individuals. Non-surgical periodontal therapy can be the cause of tension, anxiety, and stress. The aim of this study is to evaluate the possible relationships between pain perception and dental anxiety in individuals who underwent supragingival scaling. Materials and Methods: In our study, 226 individuals (114 female and 112 male) who were referred to the Dicle University Faculty of Dentistry, Department of Periodontology and who underwent supragingival scaling treatment were included. Participants were asked to complete the Modified Dental Anxiety Scale (M-DAS) and the Visual Analog Scale (VAS) to determine anxiety and pain levels and questionnaires containing information on gender, age, education level, previous dental visits, and complications. Results: The M-DAS score for females was significantly higher compared to males (p < 0.05). However, there was no statistically significant difference between genders regarding VAS scores. No statistically significant difference existed between M-DAS and VAS scores and education levels. There was a statistically significant relationship between M-DAS and VAS scores in females (p < 0.05). Conclusions: M-DAS and VAS scores in male patients did not show any statistically significant difference. Female patients exhibited higher levels of dental anxiety, and VAS scores were increased in females; M-DAS scores were also increased