Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Kwestia gatunkowego i historycznego kontekstu lwowskiej „Prosfonemy” z 1591 roku
Get PDFThe article updates a long-term discussion about the genre of the early baroque Prosphonema of 1591 (the first known literary work that came out of the Lviv Dormition Brotherhood) and a number of other texts from the end of the 16th to the first half of the 17th century. The gradual formation of scientific understanding of the genre polysemantics of early Baroque works, along with their belonging to the literary and proto-theatrical spheres is traced. At the same time, the article highlights the direct relationship between the panegyric declamation constructions of the Prosphonema to the actual history of the judicial confrontation between the Lviv Dormition Brotherhood and the episcopate in 1590–1591. Such historical contribution may aspire to a separate methodological status in the study of declamatory and panegyric literary forms.Artykuł aktualizuje wieloletnią debatę na temat gatunkowego charakteru wczesnobarokowej Prosfonemy z 1591 r. (pierwszego znanego dzieła literackiego, które powstało w Bractwie Lwowskim) oraz szeregu innych tekstów z końca XVI – pierwszej połowy XVII w. Autor pokazuje, jak stopniowo w nauce kształtowało się rozumienie gatunkowej wieloznaczności dzieł wczesnego baroku oraz ich przynależności do literackich form prototeatralnych. Artykuł dowodzi również zasadności analizy pochwalnej i przeznaczonej do wygłoszenia Prosfonemy w kontekście sądowego konfliktu między Bractwem Lwowskim a biskupem w latach 1590–1591. Zaproponowana aktualizacja wymaga nowego metodologicznego podejścia do badania tego rodzaju literackich zabytków
Filip Limont, trocki duchowny wobec zagadnień religijnych swojego czasu: studium przypadku z pierwszych dziesięcioleci unii brzeskiej w Wielkim Księstwie Litewskim
Get PDFFilip Limont, a nobleman and a Ruthenian priest in Trakai, is known only by the mentions of his name in some of the many disputes that pitted the Vil- nius Orthodox brotherhood against the Uniate authorities in the first decades of the 17th century. However, through his connections with Ruthenian elites from the Lithuanian capital and his vacillations between Orthodoxy and the Union, Limont became progressively involved in the processes that animated the emergence of new competing representations within the Ruthenian com- munity. By attempting to reconstruct the biography of this individual, the arti- cle proposes to delve into the social and cultural world of the intermediate elites of Ruthenian clergy and to grasp their attitudes towards religious trans- formations that took place in the Kyivan Metropolitanate in the aftermath of the Union of Brest.Nazwisko Filipa Limonta, szlachcica i ruskiego ksiądza w Trokach, poja- wia się w kilku dokumentach dotyczących sporów toczonych w pierwszych dziesięcioleciach XVII w. przez wileńskie bractwo prawosławne z władzami unickimi. Ze względu na swoje powiązania z ruskimi elitami z litewskiej sto- licy i wahania między prawosławiem a unią Limont zaangażował się w pro- cesy, które przyczyniły się do powstawania nowych, odmiennych reprezentacji w społeczności ruskiej. Próbując zrekonstruować biografię tej postaci, artykuł zagłębia się w świat społeczno-kulturowy miejskiego duchowieństwa ruskiego i pokazuje jego stosunek do przemian religijnych zachodzących w metropolii kijowskiej w następstwie unii brzeskiej
„Jako niepokonanym murem, bronicie ziemię ruską”: Temat przedmurza w nowożytnych kronikach ukraińskich
Get PDFThe article examines the major forms and shifts in the development of antemurale christianitatis rhetoric in the 17th – to mid-18th-century Ukrainian chronicles. The question of why and in which form the Ukrainian chroniclers did or did not use the image of the bulwark of Christianity remains the key issue. The chapter is divided into two parts: the first one deals with the bastion images in Ukrainian chronicles as a response to the European and Polish-Lithuanian bastion rhetoric; the second one is devoted to the descriptions of fortified cities and monasteries as Christian ramparts (mainly, Bratslav, Kamianets’-Podils’kyi, L’viv, and Uman’, monasteries in Mezhyhiria and Trakhtemyriv) in chronicles.Celem artykułu jest badanie głównych form oraz zmian w rozwoju tematyki antemurale christianitatis w latopisach ukraińskich od końca XVII do połowy XVIII w. Główne zadanie badawcze to odpowiedź na pytanie, dlaczego i w jaki sposób kronikarze sięgali po retorykę przedmurza. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza dotyczy tematu „ukraińskiego przedmurza”, którego pojawienie się było rezultatem obecności tego motywu w europejskiej, a zwłaszcza polsko-litewskiej literaturze i sztuce omawianego okresu. Druga część jest poświęcona opisowi ufortyfikowanych miast oraz klasztorów, które były ukazywane jako symbole przedmurza w kronikach ukraińskich (Bracław, Kamieniec Podolski, Lwów, Humań, Międzygórski Monaster Przemienienia Pańskiego oraz Monaster Zaśnięcia Matki Bożej w Trechtymirowie)
Praktyki komemoratywne w eparchii przemyskiej w XVII–XVIII w.
Get PDFThe presented article is devoted to commemorative practices in the Przemyśl eparchy in the 17th and 18th centuries, reconstructed on the basis of handwritten and printed sources representing two main types thereof – the statute of the church fraternity and the pomjanyk. The statutes of the fraternity in Chotyniec, Bortiatyn, Żurawce and Zapałów were selected for the analysis. The omnipotence species is represented by an unlocalized bygone dated to the 16th century in the form of a parchment scroll, a pomjanyk of the church fraternity in Kormanice (1685), a private pomjanyk of the Przemyśl bishop Innocent Winnicki (1693) and a pomjanyk from the village of Witoszyńce (1588). The conducted analysis allowed to outline their genre framework, including content elements of a persuasive nature, the aim of which was to make readers aware of the important role of memory for the preservation of cultural and religious identity, and above all the importance of remembering the dead in the soteriological context. Funeral practices regulated in the statutes of church fraternities, initiating the process of remembering, were closely related to commemorative practices. A comparison with the monuments of the neighboring Chełm eparchy highlighted the regional differences in the manifestations of comemorative practices in terms of language and religious practices, the essence of which consisted in the noticeable influence of the Polish language and West Catholic religious culture in the Chełm eparchy.Prezentowany artykuł został poświęcony praktykom komemoratywnym w eparchii przemyskiej w XVII–XVIII w., odtworzonym na podstawie rękopiśmiennych i drukowanych źródeł reprezentujących dwa główne typy – statutów bractw cerkiewnych oraz pomjanyków. Do analizy wybrano statuty bractw w Chotyńcu, Bortiatyniu, Żurawcach oraz Zapałowie. Gatunek pomjanyka reprezentowany jest przez nielokalizowany pomjanyk datowany na XVI w. w formie pergaminowego zwoju, pomjanyk bractwa cerkiewnego z Kormanic (1685), prywatny pomjanyk biskupa przemyskiego Innocentego Winnickiego (1693) oraz pomjanyk ze wsi Witoszyńce (1688). Przeprowadzona analiza pozwoliła nakreślić ich ramy gatunkowe, w tym elementy treściowe o charakterze perswazyjnym, których celem było uświadomienie czytelnikom istotnej roli pamięci dla zachowania tożsamości kulturowo-religijnej, a przede wszystkim znaczenia wspominania zmarłych w kontekście soteriologicznym. Z praktykami komemoratywnymi ściśle związane były praktyki pogrzebowe regulowane w statutach bractw cerkiewnych inicjujące proces pamiętania. Porównanie z zabytkami sąsiedniej eparchii chełmskiej uwypukliło zróżnicowanie regionalne praktyk komemoratywnych oraz praktyk religijnych, którego istota polegała na dostrzegalnym wpływie języka polskiego i katolickiej kultury religijnej na terenach eparchii chełmskiej
Kaplica w Jabłonce w dekanacie kaszogrodzkim w 1800 r: Przyczynek do dziejów cerkwi unickiej na terenie Wołynia w początkowych latach zaboru rosyjskiego
Get PDFRussian troops marching through the Volhynian territories of Poland in 1794 to suppress the Kościuszko Uprising took over some Uniate churches, forcibly introducing Russian Orthodox clergy to them. That took place, for example, in the Great Jablonka in the Kashgorod deanery (north of Lutsk). The building and equipment a new Uniate chapel in Jablonka was a reaction of the village’s owner to this situation. The only description of this chapel is the document of a visit by Teodor Połuchtowicz on February 5, 1800.W 1794 r. wojska rosyjskie idące przez wołyńskie tereny Rzeczypospolitej, żeby stłumić powstanie kościuszkowskie, przejmowały niektóre cerkwie unickie, wprowadzając do nich siłą rosyjskich duchownych prawosławnych. Tak było w Jabłonce Wielkiej w dekanacie kaszogrodzkim (na pn. od Łucka). Reakcją właściciela wsi było wybudowanie dla wiernych jego kosztem kaplicy unickiej i jej wyposażenie. Tekst wizytacji z 5 lutego 1800 r. ks. Teodora Połuchtowicza jest jedynym dokumentem opisującym tę kaplicę
Wychowanie do wartości dziecka z ASD – fundamenty terapeutyczne
Get PDFThis article is both theoretical and practical, and it presents two basic therapeutic foundations that should be taken into account in the therapy of autistic children whom we want to teach values. The aim of the article is to justify the choice of linguistic competences and the ability to mentalize as two main areas on which therapy should be based (especially the therapy with goals of educating children for values). The first part of the text focuses on these two areas: language and mentalizing, and their scientific background in working with children with ASD. A lot of space in the article was dedicated to the concept of mentalizing, which is less known to therapists and special educators. Among other things, the neurobiological determinants of this process, its relationship with learning, and interdependencies with linguistic competences, were indicated. The second part of the article presents, based on many years of practical experience of the author of the text, selected therapeutic techniques (such as the communication technique: face-to-face dialogue, the technique of keeping a diary or the emotional regulation training) which help children achieve the goals of learning relationships and education for values.Niniejszy artykuł ma charakter teoretyczny i stanowi prezentację dwóch podstawowych fundamentów terapeutycznych, które powinny zaistnieć w oddziaływaniu terapeutycznym osób pracujących z dzieckiem z autyzmem, jeśli pragnie się dążyć do przekazywania im wartości. Celem artykułu jest uzasadnienie wyboru kompetencji językowych i zdolności do mentalizowania jako dwóch podstawowych obszarów, na których terapia winna być budowana (zwłaszcza terapia stawiająca sobie m.in. cele wychowywania do wartości). W pierwszej części tekstu uwaga został skupiona właśnie na tych dwóch obszarach – języku i mentalizowaniu – i ich ugruntowaniu naukowym w pracy z dziećmi z ASD. Szczególnie dużo miejsca zostało poświęcone mniej znanemu terapeutom i pedagogom specjalnym pojęciu mentalizowania. Wskazano między innymi uwarunkowania neurobiologiczne tego procesu, jego związek z uczeniem się, czy współzależności z kompetencjami językowymi. W drugiej części artykułu zaprezentowano, w oparciu o długoletnie doświadczenie praktyczne autorki tekstu, wybrane techniki terapeutyczne (jak np. technika komunikacyjna – dialog twarzą w twarz, technika prowadzenia dziennika wydarzeń czy trening regulacji emocji), które pomagają w realizacji celów nauki relacji i wychowywania do wartości
Malarskie pogranicza Andrzeja Buszy
Get PDFArtykuł poświęcony jest poezji ekfrastycznej Andrzeja Buszy – polskiego poety emigracyjnego zamieszkałego od lat 60. ub. wieku w kanadyjskim Vancouver. Zaprezentowane w szkicu rozważania dotyczą jego poezji związanej z konkretnymi dziełami sztuki, bądź tej, którą cechuje malarskie i artystyczne obrazowanie. Przedmiotem namysłu są tu przede wszystkim wiersze wpisujące się w klasyczną definicję ekfrazy. Osobno przedstawione zostały uwagi dotyczące wierszy inspirowanych konkretnym stylem malarskim, badź biografią artystyczną malarza. Ostatni z wyróżnionych obszarów refleksji badawczej, stanowiący podsumowanie całego wywodu, oświetla szersze zagadnienie, ściśle powiązane z próbą odpowiedzenia na pytanie o to, czy myślenie obrazowe A. Buszy i jego sposób postrzegania rzeczywistości można odczytywać w odniesieniu do konkretnego prądu w sztukach malarskich. Wywód został zaprezentowany w perspektywie hermeneutycznej
Introduction
Get PDFThe queen’s court was modeled on the king’s court and, as Marcin Kromer wrote in the 16th century, the ruler “feeds, clothes and remunerates” of all his wife’s courtiers (Kromer, 1984, 147), due to its role to merely serve its mistress, it could not be similar to the king’s court in terms of its role in the state. It seems that due to this disparity, the actual role of the queen’s court in politics, culture or the economy was mostly determined by her personality and ambitions on top of her relationship with her spouse, which increased or decreased her chances of making her court, or more precisely, the people associated with it, an important political factor. It is not surprising, therefore, that the attention of researchers was attracted to those Polish queens who stood out for their activity and influence on the state, for example, such as Queen Bona Sforza, while those who rarely or never went beyond the role of a royal consort remained in a deep shadow. Although it should be noted at once that there was an obvious change when the queen’s spouse also became the queen mother – the need to secure the fate of her children, especially sons, generally motivated Polish queens and those immediately surrounding them, making their courts and the people associated with them active participants in public life (SucheniGrabowska, 2009, pp. 247–260). However, these issues did not receive separate attention
Rok 1920. Dzienniki Stanisławy Serafińskiej spisane na Koryznówce w Wiśniczu
Get PDFRok 1920 Dzienniki Stanisławy Serafińskiej spisane na Koryznówce w Wiśniczu (Dzienniki Rok 1920 Stanisława Serafińska – tytuł z okładki) opublikowane zostały z inicjatywy oddziału Muzeum Okręgowego w Tarnowie: Muzeum Pamiątek po Janie Matejce „Koryznówka” w Nowym Wiśniczu.
Są pierwszym wydaniem tego tekstu w całości i stanowią istotny przyczynek uzupełniający lukę zarówno w historii regionu, jak również w historii dziejów opisywanych rodzin. Lektura Dzienników pozwala poznać nastawienie społeczności małopolskiej do działań politycznych krajowych i międzynarodowych oraz wydarzeń z 1920 r
Wstęp
Get PDFZapraszamy do lektury najnowszego, tym razem głównie filozoficznego, numeru półrocznika Wydziału Filozoficznego Akademii Ignatianum w Krakowie. Jest on w znacznej części poświęcony myśli ks. prof. dr. hab. Stanisława Ziemiańskiego SJ, ważnej i barwnej postaci krakowskiego ośrodka filozoficznego jezuitów. Był on uczniem o. prof. Mieczysława Alberta Krąpca OP, promotora jego pracy doktorskiej obronionej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 1978 r. Od 1962 do 2006 r. ojcie