Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Uwagi o poźnośredniowiecznych i nowożytnych peregrynacjach podejmowanych przez braci kaznodziejów
Get PDFThe aim of the article is to acquaint the reader with the pilgrimages made by Dominicans from the Polish and Ruthenian provinces in the late Middle Ages (second half of the 15th century) and in the modern period (16th–18th centuries). According to the Dominican Constitutions, before leaving their province, all friars needed special permission from their authorities. Such permissions, among other materials, were collected for future edition by Fr. R.F. Madura and today are kept in the library of the Krakow Dominican Monastery and in the archive of the Polish Dominican Province. The study of such permissions allows to find places that were so important for their religiosity, such as Bologne, Rome or Soriano.Celem artykułu jest zapoznanie czytelnika z pielgrzymkami podejmowanymi przez dominikanów z prowincji polskiej i ruskiej w późnym średniowieczu (druga połowa XV w.) oraz w okresie nowożytnym (XVI–XVIII w.). Zgodnie z konstytucjami dominikańskimi wszyscy bracia przed opuszczeniem swojej prowincji potrzebowali specjalnego pozwolenia wydanego przez ich władze. Zezwolenia takie znajdują się wśród innych materiałów, które zostały przygotowane do przyszłej edycji przez o. R.F. Madurę i są obecnie przechowywane w bibliotece krakowskiego klasztoru dominikanów oraz w Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów. Studiowanie takich zezwoleń pozwala znaleźć miejsca, które były tak ważne dla ich religijności, jak Bolonia, Rzym czy Soriano
Działalność Jana Sacranusa z Oświęcimia Sacrae Theologiae Professoris (1443–1527) jako proboszcza w Proszowicach
Get PDFThe article is devoted to the little known activities of Jan of Oświęcim (1443–1527), an outstanding scholar and professor of theology, as a parish priest in the town of Proszowice. Sakran assumed this function at the beginning of the 16th century and held it for over twenty years. He among those clergymen who accumulated various benefices. The analysis is based mainly on the town records of Proszowice, sources that have not yet been used for research on the activities of Jan Sacranus. What emerges from these records is a picture of Sakran as a caring guardian of the Proszowice parish, and, most importantly, the founder of a hospital for the poor. The new source records shed new light on this hospital founding.Artykuł poświęcony jest mało znanej działalności Jana z Oświęcimia zwanego Sakranem, wybitnego uczonego, profesora teologii, związanej ze sprawowaną przez niego funkcją proboszcza w parafii Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i Jana Chrzciciela w Proszowicach, małym mieście dawnego województwa krakowskiego. Sakran, objąwszy tę funkcję w początkach XVI w., pełnił ją ponad dwadzieścia lat. Należał do grona duchownych, którzy kumulowali różne beneficja, urzędy i godności. W artykule poszukiwane są odpowiedzi na pytania, jak w tej sytuacji Sacranus wywiązywał się z obowiązków plebana, związanych z jednej strony z cura animarum, z drugiej zaś ze spoczywającym na proboszczach obowiązku opieki nad majątkiem Kościoła. Analiza została oparta w głównej mierze na księgach miejskich Proszowic, źródłach do tej pory prawie niewykorzystanych w odniesieniu do badań nad działalnością Jana Sacranusa. Wyłania się z nich obraz tego wybitnego duchownego jako troskliwego opiekuna parafii proszowickiej, a przede wszystkim fundatora szpitala dla ubogich. Odnalezione zapiski źródłowe rzucają nowe światło na tę fundację. Artykuł stanowi przyczynek do badań nad rolą plebana i jego relacjami z wiernymi w społeczności parafii miejsko-wiejskiej w późnym średniowieczu oraz sytuacją parafii, w których probostwo obejmowali wybitni duchowni, uczeni, ludzie związani z kręgami władzy
Starania o powrót Wydziału Teologicznego na Uniwersytet Jagielloński w raportach członków Wydziału do prymasa Polski ks. kard. Stefana Wyszyńskiego (1956–1958)
Get PDFBy decision of the Stalinist Council of Ministers of the People’s Republic of Poland on August 11, 1954, after more than 550 years, the Faculty of Theology became detached from Jagiellonian University and incorporated into the Academy of Catholic Theology in Warsaw. This meant that Krakow would lose its academic rights within theology. After the political thaw in October 1956, the government cut itself off from the policies of the past years, from their methods and decisions. Therefore, the professors of the Faculty of Theology at the Jagiellonian University, working at the Academy of Catholic Theology in Warsaw, began making efforts to restore the Faculty of Theology to the Jagiellonian University. They were supported by the Primate of Poland, Cardinal Stefan Wyszyński.
The author discusses this issue by drawing on more than a dozen reports by Krakow professor priests addressed to the Primate of Poland Cardinal S. Wyszynski between 1956 and 1958, which chronicle their endeavors to restore the Faculty of Theology to Jagiellonian University. However, as it was to turn out, the period of the so-called “political thaw” soon came to an end, and the leadership of the communist ruling party never once entertained the thought of returning the Theological Faculty to Jagiellonian University. The reports of the members of the former Theological Faculty of Jagiellonian University bear witness to their wishes and spirited work. The author shows this by chronologically presenting reports as stages of the struggle against a system in which the presence of a Faculty of Theology at any public university was impossible.Decyzją stalinowskiej Rady Ministrów PRL 11 sierpnia 1954 r., po ponad 550 latach, Wydział Teologiczny został odłączony od Uniwersytetu Jagiellońskiego i włączony do Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. To oznaczało, że Kraków utracił prawa akademickie w teologii. Po przesileniu politycznym w październiku 1956 r. władze polityczne odcięły się od polityki ostatnich lat, od ich metod i decyzji. Wobec tego profesorowie Wydziału Teologicznego UJ pracujący w Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie podjęli starania o przywrócenie Wydziału Teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Wsparcia udzielił im prymas Polski kard. Stefan Wyszyński.
Autor omawia tytułowy temat na podstawie kilkunastu raportów księży profesorów krakowskich do prymasa Polski kard. S. Wyszyńskiego w latach 1956–1958, które są zapisem ich starań o przywrócenie Wydziału Teologicznego na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jak miało się okazać okres tzw. odwilży politycznej szybko się zakończył, a kierownictwo komunistycznej partii rządzącej ani na chwilę nie dopuszczało myśli o powrocie Wydziału Teologicznego na Uniwersytet Jagielloński. Raporty członków byłego Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Jagiellońskiego są świadectwem ich pragnień i pełnej determinacji pracy. Autor starał się je pokazać, przedstawiając chronologicznie kolejne raporty jako etapy zmagań z systemem, w którym niemożliwe było istnienie Wydziału Teologicznego na jakimkolwiek państwowym uniwersytecie
Strój chrześcijańskich kobiet z IV wieku w ocenie Jana Chryzostoma
Get PDFThe aim of the article is to characterize the way in which John Chrysostom (ca. 347–407) presents the involvement of Christian women in caring for their appearance, admonishing them for excessive dressing. On the basis of the catechist’s numerous instructions contained in his homilies, commenting on the gospels and apostolic letters, Chrysostom’s arguments are presented, condemning such behavior of women, referring to religious justification and the principles regulating social life. Reading the quoted statements issued by Chrysostom, commenting on the wrong behavior of believers as well as specific recommendations for improvement addressed to them, allow us to become acquainted with the approach of Christian women to the issue of clothing and, more broadly, external appearance, on the example of the 4th-century Christian community.Celem artykułu jest scharakteryzowanie sposobu, w jaki Jan Chryzostom (ok. 347–407) przedstawia zaangażowanie chrześcijańskich kobiet w troskę o wygląd zewnętrzny, przestrzegając je przed nadmiernym strojeniem się. Na podstawie licznych pouczeń katechety, zawartych w jego homiliach, komentujących Ewangelie oraz Listy Apostolskie, zostały przedstawione argumenty Chryzostoma potępiające podobne zachowanie kobiet, odwołujące się do religijnego uzasadnienia, a także zasad regulujących życie społeczne. Lektura przytoczonych wypowiedzi Chryzostoma, komentujących niewłaściwe postępowanie wierzących, jak i konkretne zalecenia poprawy do nich skierowanych, pozwalają nam na zapoznanie się z podejściem chrześcijańskich kobiet do kwestii stroju i szerzej – wyglądu zewnętrznego, na przykładzie wspólnoty chrześcijańskiej z IV wieku
„Kazałem więc na łeb na szyję, by mnie krawiec stroił” – rzecz o realnych i duchowych kreacjach Juliusza Słowackiego
Get PDFThe article, mainly based on letters written during Juliusz Słowacki’s exile, shows the relationship between the poet’s clothes and his existential, spiritual and creative progress. The various caesuras of his development bring out the images of a dandy poet, a living corpse in a black trench coat, a voyager realizing the journey of a lifetime, and a mystic abandoning the world of “glanced gloves”. In the context of the presented argument, there is also a Mickiewiczian theme, as an antinomy to Słowacki’s thought presented on clothing treated in the category of the human self.W artykule – głównie w odniesieniu do listów powstałych na przestrzeni emigracyjnej twórczości Juliusza Słowackiego – ukazane zostały zależności między garderobą poety, a jego egzystencjalnym, duchowym i twórczym progresem. Poszczególne cezury rozwoju przybliżają wizerunki poety-dandysa, żywego trupa w czarnym tużurku, wojażera realizującego podróż życia oraz mistyka porzucającego świat „glansowanych rękawiczek”. W kontekście zaprezentowanego wywodu pojawia się również wątek Mickiewiczowski – antynomiczny wobec prezentowanej myśli Słowackiego o stroju traktowanym w kategorii człowieczego „ja”
Czarna sukienka: Moda żałobna jako forma protestu i narzędzie sprzeciwu wobec carskiego zaborcy w dobie powstania styczniowego
Get PDFAt the beginning of the 1860s, fashion in Poland was specifically inscribed in political and national contexts and closely linked to the Polish cause, becoming an instrument of struggle against the invader. First, in the early 1860s – during the pre-January demonstrations – as a sign of mourning for the lost homeland and as an expression of national solidarity. Then, during the January Uprising and after its fall (1863/64), when dress also became a sign of individual personal loss for many thousands of Polish women; an expression of their grief for their loved ones (fathers, husbands, fiancées, sons) lost either directly during the Uprising or as a result of repression by the invader. As a result, the Polish black mourning dress entered the culture as a symbol of the intertwining of the history of the enslaved country with the dramatic destinies of individual Poles.
The analysis of the title issue will be carried out on the basis of source materials, including contemporary memoirs, diaries, notes, letters, newspaper articles, pamphlets, as well as reports and official documents. They point out that fashion at that time was an object of close observation and careful analysis both by the Poles themselves and by the partitioners, especially the Russians, and became an important element of memory. Since fashion, strongly connected with the so-called “spirit of the times”, should be interpreted in a broader context, taking into account the socio-political, cultural changes of the time, relevant thematic studies are also taken into account, allowing for the reconstruction of the aforementioned contexts.Na początku lat 60. XIX w. moda na ziemiach polskich została w sposób szczególny wpisana w konteksty polityczne i narodowe oraz ściśle powiązana ze sprawą polską, stając się narzędziem walki z zaborcą. Najpierw, na początku lat 60. XIX stulecia – w okresie przedstyczniowych demonstracji – na znak żalu po utraconej Ojczyźnie oraz jako wyraz narodowej solidarności. Następnie w czasie powstania styczniowego i po jego upadku (1863/1864), kiedy strój ten stał się także znakiem indywidualnej straty osobistej wielu tysięcy Polek – wyrazem ich żalu po najbliższych (ojcach, mężach, synach narzeczonych) utraconych albo bezpośrednio w trakcie walk powstańczych, albo na skutek represji zaborcy. W efekcie polska czarna żałobna suknia weszła do kultury jako symbol splotu dziejów zniewolonej Ojczyzny z dramatycznymi losami indywidualnych Polaków.
Analiza tytułowego zagadnienia zostanie przeprowadzona na podstawie materiałów źródłowych, wśród których znajdują się m.in.: wspomnienia z epoki, pamiętniki, zapiski, listy, artykuły prasowe, broszury, jak też raporty i dokumenty urzędowe. Zwracają one uwagę, iż w owym czasie moda była obiektem bacznej obserwacji i wnikliwej analizy zarówno samych Polaków, jak i zaborców – zwłaszcza rosyjskich, a także stała się istotnym elementem pamięci. Jako że zjawisko mody, mocno związane z tzw. duchem czasu należy interpretować w szerszym kontekście, uwzględniając m.in. ówczesne przemiany społeczno-polityczne, kulturowe, pod uwagę zostaną wzięte również odpowiednie opracowania tematyczne, pozwalające na rekonstrukcję wspomnianych kontekstów
Strój w środowisku akademickim – od czapki studenckiej po rektorskie „gronostaje” na przykładzie Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie
Get PDFThe study delves into the diverse array of regalia and ceremonial attire employed by the University of Agriculture in Krakow, tracing their origins back to the Middle Ages. It explores significant milestones and transformations in the evolution of academic attire, spanning from the era of the Jagiellonian University to the establishment of an independent agricultural institution in Kraków. Detailed examinations are provided on the contemporary manifestations of ceremonial garb, including those of the rector, vice-rector, dean, and other officials within the university hierarchy. Additionally, the study investigates the enduring traditions surrounding student attire, encompassing the iconic academic cap and modern costumes worn by artistic ensembles that have enriched the cultural fabric of the academic community at URK. Concluding reflections offer insights into the multifaceted functions of academic attire and its integral role in the contemporary operations of the Kraków agricultural university.W pracy przedstawiono szeroki przekrój strojów i insygniów Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, które swoimi korzeniami sięgają średniowiecza. Omówiono najważniejsze dzieje i zmiany, które zachodziły w użytkowaniu ubiorów akademickich od czasów Uniwersytetu Jagiellońskiego po wytworzenie się samodzielnej Wyższej Szkoły Rolniczej w Krakowie. Autor przedstawił także współczesny wygląd strojów ceremonialnych: rektorskich, prorektorskich, dziekańskich oraz innych używanych na uczelni. W drugiej części omówiono tradycje stroju studenckiego, w tym czapki akademickiej, oraz współczesne stroje używane przez zespoły artystyczne budujące życie kulturalne w środowisku URK. W podsumowaniu zawarto wnioski dotyczące tego, jakie funkcje pełnią ubiory akademickie i jaka jest ich rola w działaniu krakowskiej wyższej uczelni rolniczej współcześnie
Wyzwanie czy szansa? Preferencje i zachowania młodzieży ukraińskiej w świetle teorii wymiarów kultury
Get PDFCountries and regions across the globe exhibit disparities not only in their sensate, material and moral cultures, readily discernible to observers, but also in historically embedded elements such as institutions, values, and collective identity. Components of identity, including language and religion, as well as institutional frameworks encompassing legal systems, organizational structures, and legislative frameworks, are conspicuous to outsiders, whereas values serve as the foundation for cultural discrepancies. For individuals unaware of cultural differences, contact with people from other countries can result not only in satisfaction but also in frustration, bitterness, and, in extreme cases, culture shock. One strategy to mitigate disruptions in intercultural interpersonal communication efficiency involves cultivating the ability to recognize cultural dimensions and practically addressing issues, by reconciling divergent cultural values pertinent to interpersonal relations, communication styles, or formal protocols. The objective of this article is to elucidate cultural variances between Poland and Ukraine and to cultivate competencies in effectively dismantling communication barriers, often stemming from stereotypes and ethnocentrism. This study contributes to the scholarly discourse on multiculturalism and cultural differences, undertaken in literature, with particular relevance amidst the influx of Ukrainian nationals into our country. The research employs desk research and qualitative methods, including targeted interviews on the preferences and behaviors of Ukrainian youth. Qualitative inquiry was conducted, prior to the onset of the Covid-19 pandemic and the conflict in Ukraine, during the authors’ multiple scholarly and educational visits to Ukraine. These visits were facilitated by a collaborative agreement on scientific research and teaching cooperation, established between the University of Economics in Katowice and Ternopil Volodymyr Hnatiuk National Pedagogical University, endorsed by the Senate Committee for International Cooperation on January 28, 2019. The co-author of this article oversees this collaborative initiative (2018, 2019, January 2020).Kraje i regiony świata różnią się między sobą nie tylko dostrzegalną gołym okiem kulturą materialną i obyczajową, ale także zakorzenionymi w historii takimi elementami, jak: poczucie tożsamości, instytucje oraz wartości. Elementy tożsamości (język, religia) oraz sfera instytucji (prawo, organizacje, ustawy) są dla osób z zewnątrz (obcych) dostrzegalne, natomiast wartości są podstawą dysonansów na tle kulturowym. Dla osób nieświadomych różnic kulturowych kontakt z osobami pochodzącymi z innych krajów może być nie tylko źródłem satysfakcji, lecz także niezadowolenia, rozgoryczenia, a w skrajnym przypadku – szoku kulturowego. Jednym ze sposobów na uniknięcie zakłóceń w sferze sprawności międzykulturowej komunikacji interpersonalnej jest wypracowanie umiejętności rozpoznawania wymiarów kultury oraz praktycznego rozwiązywania problemów poprzez godzenie ze sobą odmiennych wartości kulturowych, które dotyczą wzajemnych relacji, form komunikacji czy formalności. Celem artykułu jest przekazanie wiedzy na temat różnic kulturowych między Polską a Ukrainą w aspekcie teorii wymiarów kultury. Znajomość tych różnic powinna się przyczynić do niwelowania ewentualnych barier, które najczęściej wynikają z generalizowania i stereotypizacji. Niniejsze opracowanie wpisuje się w naukowy dyskurs podejmowany w literaturze na temat wielokulturowości oraz różnic kulturowych. Temat jest aktualny w obecnej sytuacji napływu społeczności ukraińskiej do naszego kraju. W badaniach zastosowano niereaktywną metodę krytyczną analizy literatury oraz metodę jakościową, na którą składały się wywiady kierowane dotyczące preferencji oraz zachowań ukraińskiej młodzieży. Badania jakościowe przeprowadzono jeszcze przed wybuchem pandemii COVID-19 oraz wojny na Ukrainie, podczas wielokrotnych pobytów naukowo-dydaktycznych autorów razem i osobno na Ukrainie, w tym także w ramach umowy o współpracy naukowo-badawczej i dydaktycznej, podpisanej na podstawie pozytywnej opinii Senackiej Komisji ds. Współpracy Międzynarodowej między Uniwersytetem Ekonomicznym w Katowicach a Ternopil Volodymyr Hnatiuk National Pedagogical University. Współautorka artykułu jest opiekunem tej współpracy
Geopolityczne uwarunkowania Transatlantyckiego Partnerstwa w Dziedzinie Handlu i Inwestycji
Get PDFThe article considers the international factors shaping the negotiations of the TTIP trade agreement between the US and the EU. The rise of the economic power of the United States after World War II and the European Union after its creation in the 1990s is discussed first. The various elements of the Transatlantic Trade and Investment Partnership, around which the various negotiating rounds took place, will be discussed. They are very ambitious and were intended to economically bind the area on both sides of the Atlantic. The most important of these is to point out the trade specificities of the transatlantic partners and clearly show the differences in US and EU legislation in this regard. The presentation of state immunity is intended to describe the difficulties that individual European Union member states faced in the context of approving the agreement. It accrues to the state as a subject of international law, being an attribute of its sovereignty and independence. It is not subject to limitation by another state, and any limitation of immunity or waiver of immunity can only take place with the consent of the state in question. The last issue discussed is a rearrangement of the various lobbying groups that regularly interacted with the European Commission negotiating with the U.S. side. The largest and most prominent multinational corporations and companies have representation in prominent lobbying groups. Their pressure on the bodies representing the United States and the European Union alike is very influential, hence a conclusion can be drawn that in the negotiations regarding the Transatlantic Partnership, private interests prevail over representatives of the public interest. Internationally, such arrangements could strengthen the position of the U.S. and the EU in important ways, but consumers could face many risks.Artykuł zawiera rozważania na temat międzynarodowych czynników wpływających na kształt negocjacji umowy handlowej Transatlantyckiego Partnerstwa w Dziedzinie Handlu i Inwestycji (TTIP – Transatlantic Trade and Investment Partnership) pomiędzy USA a UE. Na początku zostanie omówiona kwestia wzrostu potęgi gospodarczej Stanów Zjednoczonych po II wojnie światowej oraz Unii Europejskiej po jej powstaniu w latach 90. XX wieku. Omówione zostaną poszczególne elementy TTIP, wokół których odbywały się poszczególne rundy negocjacyjne. Są one bardzo ambitne oraz mają na celu związać gospodarczo obszar po obydwu stronach Atlantyku. Najistotniejszym z nich jest wskazanie specyfiki handlowej partnerów transatlantyckich i wyraźne ukazanie różnic w prawodawstwie amerykańskim oraz unijnym w tym zakresie. Przedstawienie immunitetu państwa ma służyć opisaniu trudności, na jakie były narażone poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej w kontekście parafowania umowy. Przysługuje on państwu jako podmiotowi prawa międzynarodowego, będąc atrybutem jego suwerenności oraz niezależności. Nie podlega on ograniczeniu przez inne państwo, a ewentualne ograniczenie immunitetu lub rezygnacja z niego może się odbyć wyłącznie za zgodą państwa, którego ta sytuacja dotyczy. Ostatnią z omawianych kwestii jest przedstawienie poszczególnych grup lobbingowych, które regularnie oddziaływały na Komisję Europejską prowadzącą negocjacje ze stroną amerykańską. Największe i najbardziej liczące się korporacje międzynarodowe oraz przedsiębiorstwa mają swoją reprezentację w liczących się grupach lobbingowych. Ich nacisk na organy reprezentujące zarówno Stany Zjednoczone, jak i Unię Europejską jest bardzo duży, stąd można wysnuć wniosek, że w negocjacjach dotyczących Partnerstwa Transatlantyckiego interes prywatny góruje nad reprezentantami interesu publicznego. W aspekcie międzynarodowym takie ustalenia mogą wzmocnić pozycję USA i UE w znacznym stopniu, ale wiąże się to z zagrożeniami dla konsumentów
Self-Determination in Maths Education: How to Strengthen Students’ Positive Attitude to Mathematics and Develop Their Emotional/Social Competences
No full textThe aim of this study was to verify the effectiveness of the self-determination theory (SDT) in mathematics teaching methodology. In the experimental group, 62 fifth-graders had 10 months of maths lessons according to an original programme that prioritises three needs: autonomy, competence and relatedness.
The following research questions were formulated:
How did students’ attitudes towards mathematics change under the influence of methodological interventions aimed at satisfying the three SDT needs?
Did the methodological solutions contribute to better emotional/social competences in the students?
Did the intervention result in higher maths achievement, measured by a maths knowledge and skills test and grades in the subject?
The findings included statistically significant differences in 1) positive attitude towards mathematics (measured by the semantic differential technique), 2) emotional/social competences (measured by the KA scale from the tool called TROS-KA) and 3) mathematical achievements (measured by a maths test and grades in school) in comparison to the control group (N = 59), where less positive attitudes towards mathematics, lower maths grades and no significant increase in emotional/social competences were observed