Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Parafia i rodzina w dziedzictwie kulturowym polskich emigrantów do Teksasu w drugiej fali (1867)
Get PDFThe article focuses primarily on the institutions of the parish and family in relation to the cultural heritage of Polish Texans of the second wave since 1867. Reaching back to the beginnings of Polish emigration to the United States, which is associated with the settlement of Panna Maria in Texas by emigrants from Opole Silesia, the article presents the second wave of emigration from Galicia and Greater Poland. The analysis was based on the archival materials of the Polish Genealogical Society of Texas (PGST), which cover the periods from 1984 to 2021. The research material was collected from 124 PGST volumes (4,358 pages). The document proves that both the parish and the family were the basic units in the lives of Polish emigrants, around whom everyday family, social and religious life revolved.Artykuł skupia się przede wszystkim na instytucji parafii i rodziny w odniesieniu do dziedzictwa kulturowego polskich Teksańczyków drugiej fali trwającej od 1867 r. Sięgając do początków polskiego wychodźtwa do Stanów Zjednoczonych, które wiązało się z założeniem osady Panna Maria w Teksasie przez emigrantów ze Śląska Opolskiego, artykuł przedstawia drugą falę emigracji głównie z Galicji i Wielkopolski. Analiza oparta została na materiałach archiwalnych Polskiego Towarzystwo Genealogicznego w Teksasie (Polish Genealogical Society of Texas – PGST), które to wydawało periodyki od 1984 do 2021 r. Materiał badawczy zebrano z 124 woluminów PGST (4358 stron). Dowiedziono w artykule, że zarówno parafia, jak też rodzina były podstawowym jednostkami w życiu polskich emigrantów, wokół których toczyło się życie codziennie, rodzinne, społeczne i religijne
Rola matki według Klementyny z Tańskich Hoffmanowej – znaczenie wychowania religijnego: Konteksty historyczno-kulturowe
Get PDFThe purpose of this article is to discuss the role of a mother in selected works of Klementyna Hoffmanowa née Tańska, who influenced several generations of Polish women with her works. Special attention was paid to something that she believed to be very important: the religious upbringing of the younger generation, as well as its historical and cultural contexts. Tańska found the religious upbringing of children to be the foundation of all educational efforts, and even a kind of civilizing mission of mothers intended to rejuvenate the religious spirit in the Polish lands. By exposing the role and significance of religion in social life, Tańska fit in with the expectations of the government elite of the Kingdom of Poland, which earned her a thriving educational career. Her works, which promoted intensive religious education, were used by the government of the Kingdom of Poland to achieve specific goals, consistent with the policies of the time.
Of Tańska’s numerous writings addressing the topics of interest to us, three works (two novels and a treatise, which, in my opinion, are the most representative) have been taken into account: Pamiątka po dobrej matce czyli jej ostatnie rady dla córki [Souvenir of a Good Mother or Her Last Advice to Her Daughter] (published in Warsaw in 1819); and Amelia matka. Dzieło za dalszy ciąg “Pamiątki po dobrej matce” służyć mogące ...[Amelia the Mother: A Book That Can Serve as a Sequel to Pamiątka po dobrej matce ... (published in Warsaw in 1822–1824), as well as a treatise O powinnościach kobiet [On the duties of women] (published in Warsaw in 1849).Celem niniejszego artykułu jest refleksja nad rolą matki w wybranych dziełach Klementyny z Tańskich Hoffmanowej, która swoją twórczością wywarła wpływ na uformowanie kilku pokoleń polskich kobiet. Szczególna uwaga została zwrócona na, bardzo ważne w jej przekonaniu, wychowanie religijne młodego pokolenia, a także na jego konteksty historyczno-kulturowe. Tańska uznała bowiem wychowanie religijne dzieci za podstawę wszelkich zabiegów wychowawczych, a nawet za swoistą misję cywilizacyjną matek mającą na celu odnowę ziem polskich w duchu religijnym. Eksponując rolę i znaczenie religii w życiu społecznym, wpisywała się Tańska w oczekiwania ówczesnych elit rządowych Królestwa Polskiego, co m.in. zaowocowało rozwojem jej kariery oświatowej. Jej utwory, propagujące intensywne wychowanie religijne, były wykorzystywane przez rząd Królestwa Polskiego do osiągnięcia określonych celów, zgodnych z prowadzoną ówcześnie polityką.
Spośród licznych dzieł Tańskiej, w których poruszała interesującą nas tematykę, pod uwagę zostały wzięte przede wszystkim trzy utwory (w moim przekonaniu najbardziej reprezentatywne w tym względzie), dwie powieści: Pamiątka po dobrej matce czyli jej ostatnie rady dla córki (wyd. Warszawa 1819); Amelia matką. Dzieło za dalszy ciąg „Pamiątki po dobrej matce” służyć mogące… (wyd. Warszawa 1822–1824), a także rozprawa O powinnościach kobiet (wyd. Warszawa 1849)
Kompetencje prawno-normatywne nauczycieli wczesnej edukacji
Get PDFThe aim of the article is to present the concept of legal and normative competences of a kindergarten teacher and early school education teacher in terms of the protection of children's rights in the educational reality. Nowadays, the role of the teacher, especially the period of the earliest education, becomes justified not only in the context of the didactic, upbringing and caring design of the education process, but also in terms of education and protection in the area of children's rights. The article includes the analysis of a specific segment of social reality, which is the normative aspect of teaching competences related to securing a child in the processes of education, upbringing and care. It presents the key components of teachers' competences related to the use of law as a tool for shaping the preschool and school environment in terms of education, promotion and protection of the rights of all subjects of educational activities. In terms of methodology, the article is a description of the results of the qualitative research of legal and pedagogical texts. The research included the analysis of the legal acts related to teaching competences connected with shaping the competences of using the law in shaping the educational reality and teaching competences in the field of protection of the rights of children. The subject of the study also included the provisions of the core curriculum for preschool and integrated education, which indicate the necessity for the occurrence of such competences if we want to achieve the goals and contents of general education in preschool and early school education.Celem artykułu jest prezentacja koncepcji kompetencji prawno-normatywnych nauczyciela przedszkola i wczesnej edukacji w aspekcie ochrony praw dziecka. Współcześnie rola nauczyciela, szczególnie okresu najwcześniejszej edukacji, staje się zasadna nie tylko w kontekście projektowania dydaktycznego, wychowawczego i opiekuńczego procesu kształcenia, ale także w aspekcie edukacji i ochrony w obszarze praw dziecka. Artykuł zawiera analizy konkretnego wycinka rzeczywistości społecznej, jakim jest normatywny aspekt kompetencji nauczycielskich związanych z zabezpieczeniem dziecka w procesach edukacji, wychowania i opieki. Prezentuje komponenty kluczowe kompetencji nauczyciela związanych z wykorzystywaniem prawa jako narzędzia kształtowania środowiska przedszkolnego i szkolnego w aspekcie edukacji, promocji i ochrony praw wszystkich podmiotów działań edukacyjnych. W aspekcie metodologicznym artykuł ma charakter komunikatu z jakościowych badań tekstów prawnych i pedagogicznych. Badaniu poddałam akty prawne dotyczące sfery nauczycielskich kompetencji związane z problematyką kształtowania kompetencji korzystania z prawa w kształtowaniu rzeczywistości edukacyjnej oraz nauczycielskich kompetencji w zakresie ochrony praw dziecka, ucznia i wychowanka. Przedmiotem badania stały się również zapisy Podstawy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia zintegrowanego, które wskazują na konieczność zaistnienia tych kompetencji dla realizacji celów i treści kształcenia ogólnego w przedszkolu i we wczesnej edukacji
Introduction
Get PDFWe are offering you a new issue of The Ignatianum Philosophical Yearbook. It is almost entirely devoted to Mikołaj Zebrzydowski. The state of research on him is outlined in the first article by Elżbieta E. Wróbel and Tomasz Graff. In a separate article, the latter author also presents issues related to the development of Florian Zebrzydowski’s estate as his political importance grew at the court of King Sigismund Augustus. Special emphasis was placed on the case study method here. The author analyzes Zebrzydowski’s acquisition of property in Radocza near Wadowice, showing the prospect of the need for further research into the growth of the estate of Florian Zebrzydowski and his family. The article concludes with an appendix, including an edition in Latin and a Polish translation of the document, in which “Sigismund Augustus grants Florian Zebrzydowski the right to build a dam on the Skawa River and to run water from there through a moat across the area of the Wadowice estate to build fish ponds in the Radocza estate.
Florian Zebrzydowski i jego dobra w Radoczy w księstwie zatorskim
Get PDFThe article recounts the development of the property of Florian Zebrzydowski, Radwan coat of arms (d. 1566), one of Sigismund Augustus’s most trusted courtiers, military commanders, and officials. Using the inductive method, the study highlights the facts previously omitted in historiography such as Zebrzydowski’s coming into possession of the property in the village of Radocza near Wadowice in the Duchy of Zator. As a co-owner of the village, Zebrzydowski litigated against Jakub Frydrychowski in 1549–1550. Later, in a document from 1551, the king bestowed on Zebrzydowski the privilege to build a dam/moat on the Skawa River to supply water to the property in Radocza, which was necessary to make fishponds (the text with translation is provided in the Appendix). Eight years later, Florian Zebrzydowski concluded a transaction with Felicja Frydrychowska and her husband Stanisław Milanowski with regard to the Radocza property. Although it was impossible to determine when the dignitary disposed of his property in the village, the sources dating to the last few years of his life and decades after his death, containing names of the owners of Radocza no longer mention the Zebrzydowski family. Apart from the findings concerning Radocza, the article casts light on other property transactions in which Zebrzydowski participated. The study was aimed at indicating the necessity of broader research on the growth of Florian Zebrzydowski’s property in the the context of his family’s financial affairs, thus outlining new research perspectives.Artykuł ukazuje problematykę rozwoju majątku Floriana Zebrzydowskiego h. Radwan (zm. 1566), jednego z najbardziej zaufanych dworzan, wojskowych i urzędników Zygmunta Augusta. Stosując metodę indukcyjną, zwrócono uwagę na niemal nieznane dotychczas w historiografii wejście przez Zebrzydowskiego w posiadanie majątku we wsi Radocza k. Wadowic w księstwie zatorskim. Jako współwłaściciel tej wsi Zebrzydowski procesował się w latach 1549–1550 z Jakubem Frydrychowskim. Z kolei dokumentem z 1551 roku król nadał Zebrzydowskiemu przywilej budowania tamy/ fosy na rz. Skawie w celu doprowadzania wody do majątku w Radoczy, co było niezbędne m.in. do zbudowania stawów rybnych (edycja wraz z tłumaczeniem w Aneksie). Osiem lat później Florian Zebrzydowski przeprowadził transakcję majątkową dotyczącą Radoczy z Felicją Frydrychowską i jej mężem Stanisławem Milanowskim. Nie udało się jednak ustalić, kiedy dostojnik pozbył się majątku w tej wsi, jednak źródła z okresu ostatnich lat jego życia i kolejnych dziesięcioleci wymieniające właścicieli Radoczy nie wspominają już o Zebrzydowskich. Przy okazji ustaleń dotyczących Radoczy ukazano także przykładowe inne transakcje majątkowe, w których brał udział Zebrzydowski. Studium miało za zadanie zasygnalizować konieczność podjęcia szerszych badań nad rozwojem majątku Floriana Zebrzydowskiego w powiązaniu ze sprawami majątkowymi jego rodziny, szkicując tym samym nowe perspektywy badawcze
Mikołaj Zebrzydowski starostą generalnym krakowskim (1585–1620)
Get PDFThe aim of this paper is to present some selected issues concerning Mikołaj Zebrzydowski as the Captain of Cracow (1585–1620). The author focuses on three issues: Zebrzydowski’s assumption of the captainship, his involvement in judiciary, and the impact of the Sandomierz sedition (1606–1608) on the activities of captainship. The text is based on primary sources, i.e., the books of records of the captainship of Kraków that are preserved in the National Archives in Kraków. Being a case study, the paper explores particular problems from a legal-historical perspective. It evaluates primary sources, utilizes statistics and applies comparative methods. Due to this, it was possible to provide a detailed reconstruction of the course of assuming the office by Zebrzydowski (1585). By comparison, his commitment to the execution of law was not notable, nevertheless, he was still more dedicated to it than Jan Zamoyski (1582–1585) or Gabriel Tarnowski (1621–1628). While postponing the sessions of the court Zebrzydowski frequently brought up his private matter, but Tarnowski raised them even more eagerly. The impact of the Sandomierz sedition (1606–1608) on the captainship was significant. The judicial castrensial court of law was inactive for over 3½ years, the official castrensial court of law was suspended for more than 17 months in total, and the castrensial chancellery was closed for almost a year. One of the symbolic representation of the conflict between Zebrzydowski and king Sigismund III Vasa was the dispute over the captain’s house situated in the Wawel Hill. There was no doubt that the king was the rightful owner of the building, however, his conduct led to the aggravation of disagreement between the two.Celem artykułu jest przedstawienie wybranych wątków związanych ze sprawowaniem przez Mikołaja Zebrzydowskiego urzędu starosty krakowskiego (1585–1620). Autor skoncentrował się na trzech kwestiach: objęciu starostwa, zaangażowaniu Zebrzydowskiego w sprawowanie wymiaru sprawiedliwości oraz wpływie rokoszu sandomierskiego (1606–1608) na działalność grodu krakowskiego. Główną podstawę źródłową tekstu stanowią krakowskie akta grodzkie, przechowywane w Archiwum Narodowym w Krakowie. Będąc studium przypadku, artykuł bada problem z perspektywy historycznoprawnej, krytycznie analizuje źródła oraz korzysta z metod statystycznych i porównawczych. Dzięki ich wykorzystaniu udało się odtworzyć przebieg czynności, które doprowadziły do objęcia starostwa przez Zebrzydowskiego w 1585 r. Z zestawienia działalności Zebrzydowskiego z Janem Zamoyskim i Gabrielem Tarnowskim wynika, że jego zaangażowanie w sprawowanie wymiaru sprawiedliwości nie było duże, chociaż większe niż poprzednika i następcy. Limitując roki, Zebrzydowski chętnie powoływał się na sprawy prywatne, ale jego następca czynił to jeszcze częściej. Duży wpływ na funkcjonowanie starostwa miał rokosz sandomierski. Sąd nie działał przez ponad trzy i pół roku, urząd przez ponad 17 miesięcy, a kancelaria grodzka przez niecały rok. W sporze o położoną na Wawelu kamienicę starościńską, który stanowi symbol konfliktu Zebrzydowskiego z Zygmuntem III, rację należy przyznać królowi, pełnoprawnemu właścicielowi budynku, chociaż jego postępowanie w tej sprawie zaostrzało napięcie
Monitoring dziedzictwa kulturowego. Analiza współczesnych praktyk w zakresie gromadzenia danych
Get PDFMonitoring the impact of cultural heritage on socio-economic development is becoming a necessity, including justifying the preservation of heritage in contemporary societies. It provides arguments showing the importance of cultural heritage for strengthening the sustainable functioning of the socioeconomic environment. The last decades of the 20th century involved great interest in the topic of indicators relating to the measurement of the cultural sector – on the international arena (UNESCO Framework for Cultural Statistics), on the European arena (eg European Network for Cultural Statistics) and the national one. Important research was also undertaken on local or regional scales, striving to capture the value of cultural heritage (e.g., the Cultural Heritage Counts for Europe study carried out in 2013–2015). The aim of the article is to identify and characterize the currently practiced approaches to monitoring the impact of cultural heritage on socio-economic development. Based on the desk research analysis and case study method, model solutions for collecting statistical data on cultural heritage in Australia, Iceland, Germany, the United States, Switzerland and the United Kingdom were examined. As a result, four approaches to collecting data on cultural heritage and its impact on socio-economic development were distinguished.-gospodarczy staje się koniecznością uzasadniającą m.in. zachowanie dziedzictwa we współczesnych społeczeństwach. Dostarcza ono argumentów pokazujących znaczenie dziedzictwa kulturowego dla wzmacniania zrównoważonego funkcjonowania otoczenia społeczno-gospodarczego. Ostatnie lata XX w. pokazały duże zainteresowanie tematyką wskaźników odnoszących się do pomiaru sektora kultury – zarówno na arenie międzynarodowej (UNESCO Framework for Cultural Statistics), jak i europejskiej (np. European Network for Cultural Statistics) czy krajowej. Ważne badania podejmowano ponadto w skali lokalnej czy regionalnej, dążąc do uchwycenia wartości dziedzictwa kulturowego (np. badanie Cultural Heritage Counts for Europe realizowane w latach 2013−2015). Celem artykułu jest zidentyfikowanie oraz scharakteryzowanie praktykowanych obecnie podejść do monitorowania wpływu dziedzictwa kulturowego na rozwój społeczno-gospodarczy. Na podstawie analizy desk research oraz studium przypadku przyjrzano się modelowym rozwiązaniom w zakresie gromadzenia danych statystycznych na temat dziedzictwa kulturowego w Australii, Islandii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych, Szwajcarii oraz Wielkiej Brytanii. W toku analizy wyodrębniono cztery podejścia do gromadzenia danych na temat dziedzictwa kulturowego i jego wpływu na rozwój społeczno-gospodarczy, których omówienie stanowi oś tematyczną tekstu
Introduction
Get PDFThe first seven articles in the current volume of the “Ignatianum Philosophical Yearbook” are dedicated to Jesuit missions in China, based on the manuscript work of the Polish Jesuit Tomasz Dunin Szpot (1644–1713) entitled Historiae Sinarum Imperii, located in Rome in the Archivum Romanum Societatis Iesu (ARSI Jap. Sin. 102, ARSI Jap. Sin. 103). In this work, which has a chronological character, Szpot included a description of the Jesuits’ experiences in the Middle Kingdom from the initiation of the mission by St. Francis Xavier in the mid-16th century up to the first decade of the 18th century
Fryderyk Kazimierz Wolff SJ (1643–1708) i Tomasz Dunin Szpot SJ (1644–1713) – polscy jezuici jako pośrednicy kulturowi w czasach poselstwa cara Piotra I do Europy (1697–1698)
Get PDFThe Great Embassy of Tsar Peter I Alexeyevich Romanov, or the diplomatic journey to Western Europe, took place between March 9/10, 1697, and August 25, 1698. It was accompanied by the extensive activities of other Muscovite diplomats, such as Boris Sheremetev. As early as March 1698, he visited Vienna, where he received recommendation letters to Frederick Casimir Wolff SJ, an imperial diplomat originating from the Polish-Lithuanian Commonwealth, specifically from a senatorial family from the Inflanty Voivodeship. Father Wolff recommended in Rome the reception of Sheremetev, supposedly inclined towards the union, by a Jesuit knowledgeable in the Slavic language. In this way, the paths of the Muscovite diplomat and Father Thomas Dunin Szpot crossed. Szpot left an account describing Sheremetev’s visit and audiences in Rome, during which General of the Order Tirso Gonzalez de Santalla offered the Muscovite diplomat as gifts Polish manuscripts prepared by Szpot on topics like the missions in Japan or the decrees of the ecumenical councils of the Catholic Church. This account also portrays Tsar Peter I’s stay in Vienna, where special bonds of intimacy developed between Father Wolff and the Tsar, thanks to their ability to communicate in Polish.Wielkie poselstwo cara Piotra I Aleksiejewicza Romanowa, czyli podróż dyplomatyczna do Europy Zachodniej, miało miejsce między 9/10 marca 1697 r. a 25 sierpnia 1698 r. Towarzyszyła mu szeroko zakrojona aktywność innych moskiewskich dyplomatów, jak np. Borysa Szeremietiewa. Już w marcu 1698 r. odwiedził Wiedeń, gdzie otrzymał listy polecające do Fryderyka Kazimierza Wolffa SJ, cesarskiego dyplomaty, wywodzącego się z Rzeczypospolitej, a konkretnie z senatorskiego rodu z województwa inflanckiego. Ojciec Wolff zalecał przyjęcie w Rzymie Szeremietiewa, rzekomo skłonnego do unii, przez jakiegoś jezuitę znającego język słowiański. W ten sposób skrzyżowały się drogi moskiewskiego dyplomaty z ojcem Tomaszem Duninem Szpotem. Ten zostawił relację opisującą wizytę i audiencje Szeremietiewa w Rzymie, w których generał zakonu Tirso González de Santalla podsuwał moskiewskiemu dyplomacie jako dary polskie manuskrypty przygotowane przez Szpota na temat misji w Japonii czy postanowień soborów powszechnych Kościoła katolickiego. Relacja ta przedstawia również pobyt Piotra I w Wiedniu, podczas którego – dzięki możliwości porozumiewania się w języku polskim – pomiędzy ojcem Wolffem a carem wytworzyły się więzy szczególnej zażyłości
Obrazem – o dźwięku. Książki obrazkowe dla dzieci kształtujące aktywną postawę wobec audiosfery
Get PDFThe article contains an analysis of selected picture books for children related to the issue of sound and the audiosphere in order to determine the possibility of their use in education in the field of acoustic ecology. According to the assumptions formulated in the 1960s by Raymond Murray Schafer, such education should develop sensitivity to sounds, awareness of the complexity of the audiosphere and responsibility for it. The content analysis method was used in the framework of qualitative research, referring to the areas of object and receptivity in the study of visual materials. Picture books have been found to be evocative of sound issues without the use of recordings or sheet music. They awaken the imagination and stimulate creativity. The sounds imagined or created by children while reading become the third, next to images and words, medium that creates a book. The non-verbal nature of the image brings it closer to the world of sounds and promotes aesthetic education, revealing the potential of picture books to cross the boundaries of the arts. The analysed publications provide many opportunities for interaction between a child and an adult who supports the reading process, and they are conducive to awakening sensitivity to the audiosphere in adults. The presence of such artistic measures is part of the noticeable tendency to treat young readers as capable of reflecting on topics of global importance.Artykuł zawiera analizę wybranych książek obrazkowych dla dzieci odnoszących się do zagadnienia dźwięku i audiosfery, dokonaną w celu stwierdzenia możliwości ich zastosowania w edukacji z zakresu ekologii akustycznej. Edukacja ta, zgodnie z założeniami sformułowanymi w latach 60. XX w. przez Raymonda Murraya Schafera, powinna rozwijać wrażliwość na dźwięki, świadomość złożoności audiosfery i odpowiedzialności za nią. Zastosowano metodę analizy treści w ramach badań jakościowych, w badaniu materiałów wizualnych odnosząc się do obszarów dotyczących obiektu i odbiorczości. Stwierdzono, że książki obrazkowe sugestywnie przedstawiają zagadnienia związane z dźwiękiem bez korzystania z nagrań czy zapisu nutowego. Rozbudzają wyobraźnię i pobudzają kreatywność. Dźwięki wyobrażone czy tworzone przez dzieci w czasie lektury stają się trzecim, obok obrazu i słowa, medium tworzącym książkę. Niewerbalność obrazu zbliża go do świata dźwięków i sprzyja edukacji estetycznej, ujawniając potencjał książek obrazkowych do przekraczania granic dziedzin sztuki. Analizowane publikacje dają wiele możliwości interakcji między dzieckiem a dorosłym, wspierającym proces lektury, i sprzyjają rozbudzaniu wrażliwości na audiosferę także u dorosłego. Obecność takiej tematyki wpisuje się w istotną tendencję traktowania małego czytelnika jako zdolnego do refleksji na tematy o globalnym znaczeniu