Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
I discorsi polacchi ed inglesi sulla storia dell’Italia medioevale: uno studio di polisistema
Get PDFThe article deals with the problem of polysystem differences between Polish and English historical text dealing with Middle Ages. In the Polish literary tradition, the Renaissance poetics of translation favored free adaptations, totally independent of the originals. The British tradition of translation, codified at the end of the eighteenth century, did not allow paraphrase. On the contrary, translation should give a full transcript of the idea of the original text, while the style and manner of rendering should have the same character as in the original. As for the rhetoric of science, in the Polish language, it was first shaped by literary models of highly declensional Latin and then French models of purple prose. In the English language, scientific diction was based on inherent Germanic and Norman syntax-oriented models and openness to foreign patterns which was valued as a resistance against smooth reading and straightforward interpretations. The article analyses Henryk Samsonowicz’s introduction to Rozkwit średniowiecznej Europy [The Heyday of Medieval Europe] (2001) as well as the Polish translation of Chris Wickham’s Medieval Rome. Stability and Crisis of the City, 900–1150 (2015). The conclusion is that Polish and English scientific texts – not only those treating about Italy in the Middle Ages – belong to different genres. While Polish authors try to create linguistically transparent, smooth, and stylized essays belonging to belles-lettres, their English colleagues seem to be down-to-earth and precise, consciously preserving traces of cultural (Italian/ Roman) foreignness.L’articolo affronta il problema delle differenze di polisistema tra testi storici polacchi e inglesi che trattano del Medioevo. Nella tradizione letteraria polacca, le poetiche rinascimentali della traduzione prediligevano il libero adattamento, del tutto indipendente dall’originale. La tradizione britannica della traduzione, codificata alla fine del XVIII secolo non permetteva la parafrasi. Al contrario, la traduzione dovrebbe trasmettere totalmente l’idea del testo originale, mentre lo stile e il modo di renderle dovrebbero avere le stesse caratteristiche dell’originale. Per quanto riguarda la retorica della scienza, nella lingua polacca, essa è stata dapprima formata da modelli letterari latini altamente declinanti e in seguito da modelli francesi di prosa ornata. Nella lingua inglese, la dizione scientifica era basata su modelli orientati alla sintassi germanica e normanna e l’apertura verso modelli stranieri era valutata come una resistenza ad una lettura scorrevole e ad interpretazioni chiare. L’articolo analizza l’introduzione di Henryk Samsonowicz a Rozkwit średniowiecz-nej Europy [Lo splendore dell’Europa Medioevale] (2001), così come la traduzione polacca di Medieval Rome. Stability and Crisis of the City di Chris Wickham (2015). Si conclude che i testi scientifici polacchi ed inglesi – non solo quelli che trattano dell’Italia nel Medioevo – appartengono a generi diversi. Mentre gli autori polacchi cercano di creare saggi linguisicamente trasparenti, scorrevoli e stilizzati appartenenti alle belles-lettres, i loro colleghi inglesi sembrano essere più concreti e precisi, conservando consapevolmente le tracce dell’alterità culturale (italiana/romana)
Skuteczne zdziwienie. Wyzwalamy myślenie – strategia nauki czytania przez zdziwienie
Get PDFIn this article, I discuss the results of qualitative research of an implementation nature. The implementation of the educational project Effective Surprise. Challenging thinking learning to read began in the 2018/2019 school year in a metropolitan environment. Research on children's learning skills in the process of identifying sound and graphic images, as well as reading and writing, was conducted in a group of five hundred 5-6-year-old children after the one-year implementation cycle was completed (in the 2021/2022 school year). I derive the key research category from Jerome Bruner's learning by discovery. In my research, I adopted a didactic intervention model. I acted as a participant observer, while the research material came from participant observation. I focused my observation around the intervention activities designed in the innovative model of initial literacy instruction. I observed both the students' activities and the effects of those activities. The findings revealed three categories of children's learning: (1) by speaking (observing and experiencing linguistic behavior, elaboration - giving meaning to memories, generation - creating lasting memories, learning by questioning - formulating questions that are important from the child's perspective, listening and exchanging ideas and opinions); (2) perceptual learning (using body intelligence, making analogies); and (3) learning by doing (creating model examples, contrasting cases. Capturing key information, producing. building interest and practical knowledge, visualizing. inventing the structure of complex information, imaginative play. developing cognitive control).W artykule omawiam wyniki jakościowych badań o charakterze wdrożeniowym. Wdrożenie projektu edukacyjnego Skuteczne zdziwienie. Wyzwalająca myślenie nauka czytania rozpoczęło się w roku szkolnym 2018/2019 w środowisku wielkomiejskim. Badania dotyczące dziecięcych umiejętności uczenia się w procesie identyfikowania obrazów dźwiękowych i graficznych oraz czytania i pisania zostały przeprowadzone w grupie pięciuset dzieci 5-6-letnich po skończonym rocznym cyklu wdrożeniowym (w roku szkolnym 2021/2022). Kluczową kategorię badawczą wyprowadzam z uczenia się przez odkrywanie Jerome Brunera. W badaniach przyjęłam model dydaktycznego działania interwencyjnego. Występowałam w roli obserwatora jako uczestnika, zaś materiał badawczy pochodził z obserwacji uczestniczącej. Obserwację skoncentrowałam wokół działań interwencyjnych zaprojektowanych w innowacyjnym modelu początkowej nauki czytania i pisania. Obserwacją objęłam zarówno czynności uczniów, a także skutki tych czynności. Wyniki badań ujawniły trzy kategorie dziecięcego uczenia się: (1) uczenie się przez mówienie (obserwacja i doświadczanie zachowań językowych, elaboracja - nadawanie znaczenia wspomnieniom, generowanie - tworzenie trwałych wspomnień, uczenie się przez pytanie - formułowanie pytań ważnych z perspektywy dziecka, słuchanie oraz wymiana pomysłów i opinii); (2) uczenie się o charakterze percepcyjnym (wykorzystanie inteligencji ciała, tworzenie analogii, kategoryzowanie – dostrzeganie podobieństw, wskazywanie różnic); oraz (3) uczenie się przez działanie (tworzenie modelowych przykładów, budowanie zainteresowania i wiedzy praktycznej, wizualizacja, zabawa wyobrażeniowa).  
Szopkarstwo krakowskie – ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego z perspektywy muzealnej i antropologicznej
Get PDFThe Historical Museum of the City of Krakow (Museum of Krakow) undertook the responsible role of care for the Krakow nativity scene and its promotion in the country and in the world. Thanks to the museum’s activities protecting, documenting and popularizing the phenomenon of the nativity scenes, the tradition was entered on the National List of Intangible Cultural Heritage in 2014 and in 2018, as the first of Polish item, it was placed on the UNESCO Representative List of Intangible Heritage of Humanity. This article aims to show how the Museum of Kraków has undertaken the protection of local heritage, developing various forms of relations with the holders of the Krakow tradition of creating Krakow nativity scenes over the years. The author focused on the last five years in the field of nativity scene protection (2018–2022), as well as presented what cultural and social topics have appeared in the nativity scenes over the last time, i.e., how the creators “told Krakow” in their works. The text focuses in particular on the way of organizing the Krakow Nativity Scenes Contests during the difficult time of the coronavirus pandemic.Muzeum Historyczne Miasta Krakowa (Muzeum Krakowa) podjęło się odpowiedzialnej roli opieki nad szopkarstwem krakowskim oraz jego promocji w kraju i na świecie. Dzięki muzealnym działaniom chroniącym, dokumentującym oraz popularyzującym fenomen szopkarstwa, tradycja ta w 2014 r. została wpisana na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego i w 2018 r., jako pierwsza z Polski, została umieszczona na liście reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa ludzkości UNESCO. Niniejszy artykuł ma na celu pokazanie, w jaki sposób ochronę lokalnego dziedzictwa podjęło Muzeum Krakowa, przez lata wypracowując formy relacji z depozytariuszami krakowskiej tradycji tworzenia szopek. Autorka skupiła się na pięciu ostatnich latach w zakresie ochrony szopkarstwa (2018–2022), jak również przybliżyła, jakie tematy kulturalno-społeczne pojawiły się ostatnio w krakowskich szopkach, czyli w jaki sposób twórcy opowiadali Kraków w swoich dziełach. Tekst koncentruje się zwłaszcza na sposobie organizacji Konkursu Szopek Krakowskich w trudnym czasie pandemii koronawirusa
Książki questingowe Beaty Sarnowskiej jako narzędzie kształtowania dziecięcej wiedzy o dziedzictwie kulturowym
No full textIn recent years, questing is getting more and more popular in Poland. It is a variant of the urban game as a form of cultural tourism. The subject of the considerations presented in this article includes children’s books written by Beata Sarnowska from the series “Miejskie Tajemnice” (Urban Mysteries), which are referred to as questing literature – a term that has not yet been reinforced in literary studies. We conducted our research in order to determine whether it is possible to transpose questing into a literary form, and whether this procedure succeeded in the case of Sarnowska’s books. To answer these questions, a formal, stylistic and content analysis of the works was carried out based on the features of questing that were defined in literature of the subject. The analyses showed that the content of the books in question reflects the most important feature of questing, which is the popularization of knowledge about cultural heritage in the framework of an urban game. The compatibility of the analysed items with traditional questing on the formal and stylistic level was also noted. Sarnowska’s works show children cultural heritage as a value, in a form that is a combination of their preferred form of entertainment (a game) and a classic book, further sustaining their interest in literature.W ostatnich latach w Polsce obserwujemy rosnącą popularność questingu, czyli odmiany gry miejskiej, jako formy turystyki kulturowej. Przedmiotem rozważań prezentowanych w niniejszym artykule były książki dla dzieci autorstwa Beaty Sarnowskiej z serii „Miejskie Tajemnice”, które określane są nieutrwalonym jeszcze w literaturoznawstwie mianem literatury questingowej. Przeprowadzone przez nas badania miały na celu ustalenie, czy możliwe jest transponowanie questingu na formę literacką, oraz czy zabieg ten udał się w przypadku książek Sarnowskiej. Aby odpowiedzieć na te pytania dokonano analizy formalnej, stylistycznej i treściowej utworów w oparciu o zdefiniowane w literaturze przedmiotu cechy questingu. Wykazała ona, że treść badanych książek odzwierciedla najważniejszą cechę questingu, jaką jest popularyzowanie wiedzy o dziedzictwie kulturowym w ramach gry miejskiej. Odnotowano także zgodność analizowanych pozycji z tradycyjnym questem na płaszczyźnie formalnej i stylistycznej. Utwory Sarnowskiej ukazują dzieciom dziedzictwo kulturowe jako wartość, w postaci, która stanowi połączenie preferowanych przez nie form rozrywki (gra) z klasyczną książką, podtrzymując dodatkowo zainteresowanie literaturą
„Etniczność dzieciństwa” w kontekście refleksji nad (nie)pamięcią dzieciństwa (przypadek dzieciństwa kaszubskiego)
Get PDFThe aim of the text is an attempt to recognition meaning ethnicity of childhood for the cultural construction of the identity of ethnic children, and thus – for their cultural survival in their ethnic community. The author shows the problem of childhood ethnicity based on the analysis of Kashubian children’s experiences preserved of Kashubian memory. These experiences are significant for the construction of the Kashubian cultural heritage and important for the sense of Kashubian identity. The theoretical basis for the reflection is: (1) The theory of childhood culture (Hannah Arendt, Romana Miller, Jerzy Nikitoro-wicz). (2) Pierre Nora’s theory of memory and places of memory. The text consists of four main parts: The first is reconstruction of the concept of “cultural childhood.” The second is an attempt to reconstruct the past childhood present in Kashubian memory. The essential texts of this part are selected literary works by Stanisław Janke. The author’s work was the basis for the reconstruction of the utopia of Kashubian childhood. The third is Summary and reflection closing the text.Celem artykułu jest próba rozpoznania znaczenia etniczności dzie-ciństwa dla kulturowego konstruowania tożsamości dzieci etnicznych i tym samym – dla ich kulturowego trwania w ich etnicznej wspólnocie. Autorka podejmuje problem etniczności dzieciństwa na podstawie analizy zachowanych w kaszubskiej pamięci doświadczeń dzieci. Doświadczenia te są istotne dla konstruowania kaszubskiego dziedzictwa kulturowego i są ważne dla poczucia tożsamości Kaszubów. Teoretyczną podstawą namysłu są: (1) Teoria kulturowości dzieciństwa (Hannah Arendt, Romana Miller, Jerzy Nikitorowicz). (2) Teoria pamięci i miejsc pamięci Pierre’a Nory. Tekst składa się z trzech części: Pierwsza to rekonstrukcja koncepcji kulturowego dzieciństwa. Druga jest próbą rekonstrukcji obecnego w pamięci kaszubskiej dzieciństwa przeszłego. Najistotniejszymi tekstami tej części są wybrane dzieła literackie Stanisława Jankego. Twórczość autora posłużyła do rekonstrukcji utopii dzieciństwa kaszubskiego. Trzecia stanowi podsumowanie i jest próbą końcowej refleksji
Funkcjonowanie społeczne dzieci-migrantów w polskiej szkole w opinii rodziców i dyrektorów szkół podstawowych
Get PDFThe economic and political changes of the last dozen years meant that Polish schools had to deal with the actual organization of education for children of different nationalities. The idea of intercultural education is implemented in various aspects; one of them is the correct process of adaptation to a new environment. This article shows the process of adaptation of children of different nationalities to the school environment of a Polish school in the opinion of parents and primary school principals. The presented research results show the described problem from the perspective of two time periods: before and after Russia's attack on Ukraine. The results of the analysis of the collected research material show the attitudes of students before starting education in a new place, problems related to the adaptation process, actions taken to implement the idea of intercultural education, and differences in the organization of education for students of different nationalities before and after Russia's attack on Ukraine. The presented article shows the current picture of the adaptation process of children of different nationalities in the developing intercultural education in Polish schools.Zmiany ekonomiczne i polityczne ostatnich kilkunastu lat spowodowały, że polskie szkoły musiały realnie zmierzyć się z organizacją kształcenia dla dzieci różnych narodowowości. Idea edukacji międzykulturowej jest realizowana w różnych aspektach, jednym z nich jest prawidłowy process adaptacji do nowego środowiska. Ninejszy artykuł ukazuje proces adaptacji dzieci różnych narodowości do środowiska szkolnego polskiej szkoły w opinii rodziców oraz dyrektorów szkół podstawowych. Zaprazentowane wyniki badań ukazują opisywany problem z perspektywy dwóch przedziałów czasowych: przed i po ataku Rosji na Ukrainę. Rezultaty dokonanej analizy zebranego materiału badawczego ukazują postawy uczniów przed rozpoczęciem edukacji w nowym miejscu, problemy związane z procesem adaptacji, podejmowane działania na rzecz wdrażania idei edukacji międzykulturowej oraz różnice w organizowaniu edukacji dla uczniów różnych narodowości przed i po ataku Rosji na Ukrainę. Przedstawiony artykuł ukazuje aktualny obraz procesu adaptacji dzieci różnych narodowości w rozwijająjącej się edukacji międzykulturowej w polskiej szkole
Kompozycja: pojęcie, struktura, kontekst kulturowy
Get PDFThe process of composing can occur in any area of life, although we mainly associate artistic practice with the notion of composition. Composing is an activity that seeks to build an arrangement of a specific kind. In the visual arts, it is a visual arrangement, whose characteristic feature is the quest for balance. It consists of a number of optical elements, between which there occur complex relationships. One who builds a composition should take into account both the needs of idea and form, and the fact that how the work will be received (in this article, the artwork is a painting) depends on a variety of factors associated with the meaning and interaction of the various elements of the work. Image analysis and visual perception is the subject of a wide range of studies, which have produced insights into the conditions of perception that can help artists compose more consciously. However, practical methods of composing do not originate only from theory, they also take shape with growing experience.
This article addresses the issue of composition, points out its fundamentals, and recalls studies that, though sometimes decades old, are still relevant. It also outlines the history of the theory of composition and mentions some of the elements linking the laws of vision with the laws of composition. Selected topics tying the problem of composition to the development of culture are also pointed out (including the predilection of certain eras for certain formulas and differences in the approach to the art depending on geographical regions).W każdej dziedzinie życia może zachodzić proces komponowania, choć z pojęciem kompozycji łączymy przede wszystkim aktywność artystyczną. Komponowanie to działanie, którego celem jest zbudowanie układu o określonym charakterze. W plastyce jest to układ wizualny, a jego cechą jest dążenie do równowagi. Składa się na nią szereg elementów optycznych, między którymi zachodzą skomplikowane zależności. Komponujący dany układ powinien liczyć się tak z potrzebami idei i formy, jak i z tym, że odbiór (w przypadku tego artykułu – obrazu) zależy od wielu czynników związanych ze znaczeniem i wzajemnym oddziaływaniem poszczególnych elementów dzieła. Tematyce analizy obrazów i percepcji wizualnej poświęconych jest wiele różnorodnych badań, z których wypływa wiedza o warunkach postrzegania, mogąca pomóc komponować bardziej świadomie. Metody praktyczne komponowania nie wywodzą się jednak tylko z teorii, kształtują się także wraz z rosnącym doświadczeniem warsztatowym.
W tym artykule została podjęta problematyka kompozycji, wskazano jej podstawy, przypomniano opracowania, które – choć czasem już leciwe, wciąż są aktualne. Przybliżano, w zarysie, historię teorii kompozycji. Wymieniono niektóre z elementów łączących prawa widzenia z prawami komponowania. Wskazano także na wybrane wątki wiążące problematykę kompozycji z rozwojem kultury (m.in. z upodobaniem danych epok do określonych schematów, różnicami w podejściu do przekazu artystycznego w zależności od rejonów geograficznych)
Kulturowe aspekty upowszechniania systemów sztucznej inteligencji w instytucjach edukacyjnych
Get PDFThe first purpose of the article is to clarify the term “university culture.” The second goal is to determine what situations related to the dissemination of chatGPT in the context of educational institutions are described by the selected media discourse. The third goal is to determine the types of reactions of teachers and educational institutions to the crisis caused by the dissemination of conversational robots. The fourth goal is to present a cultural interpretation on the basis of structured material. The method of qualitative content analysis was used. It was found that in the studied media discourse, the conflict between the educational system and the practices associated with the new technology was most often presented. Two main types of responses of educational institutions were also distinguished: defensive and adaptive. The most important interpretive thesis is that the situation can lead to a return to the ethical sources of university culture.Pierwszym celem artykułu jest wyjaśnienie pojęcia „kultura uniwersytecka”. Drugim celem jest określenie, jakie sytuacje związane z upowszechnieniem systemu chatGPT w kontekście instytucji edukacyjnych są opisywane w wybranym dyskursie medialnym. Trzecim celem jest ustalenie typów reakcji nauczycieli i instytucji edukacyjnych na kryzys wywołany przez upowszechnienie robotów konwersacyjnych. Czwartym celem jest przedstawienie na podstawie uporządkowanego materiału interpretacji kulturowej. Zastosowano metodę jakościowej analizy treści. Stwierdzono, że w badanym dyskursie medialnym najczęściej był przedstawiany konflikt pomiędzy systemem edukacyjnym a praktykami związanymi z nową technologią. Wyróżniono również dwa główne typy reakcji instytucji edukacyjnych: obronny i adaptacyjny. Najważniejszą tezą interpretacyjną jest, że zaistniała sytuacja może doprowadzić do powrotu do etycznych źródeł kultury uniwersyteckiej
Kultura procesów zakupowych w innowacyjnych przedsiębiorstwach produkcyjnych: Perspektywa rozwoju w czasach pandemii
Get PDFThe issue of purchasing processes has been analyzed and studied by scientists for several years, and especially the time of the pandemic has shown that activities in the area of procurement require more analysis and focus on creating new values or developing a culture of these processes in organizations.
The COVID-19 pandemic caused the business world to undermine the reliability of the supply chain and showed that purchasing processes can be unstable. Purchasing functions faced demand-supply imbalances, which often lead to inventory issues, uncertain supply reliability, and high-risk relationships with various stakeholders, particularly suppliers and customers. Opaque supply chains and new realities require flexibility, a certain culture and maturity in sourcing functions to stay in business and succeed as a business in the new era. In order to build effective capabilities in purchasing processes and be able to flexibly respond to the challenges of the business environment, as well as meet the needs of stakeholders, enterprises must protect themselves with new norms, values and principles in this area.
The article, in the theoretical part, describes the term of purchasing processes, presents elements that can be considered as the basis for building a culture of purchasing processes in innovative production enterprises. The research part describes the research methodology and the results of the conducted surveys as well as the conclusions resulting from the research. The research was conducted on a group of 36 managers who deal with this area in innovative production companies listed on the NewConnect market in Poland. The analysis of the literature and the results of the research showed that the prospects for the development of the purchasing process culture are significantly high. Especially this aspect has become quite important during the pandemic and companies are increasingly including these activities in key business processes.Problematyka procesów zakupowych jest analizowana i badana przez naukowców od kilkunastu lat, a szczególnie czas pandemii pokazał, iż działania w obszarze zaopatrzenia wymagają większej analizy oraz skupienia się na tworzeniu nowych wartości czy wypracowania kultury tych procesów w organizacjach.
Pandemia COVID-19 spowodowała, że świat biznesu podważył niezawodność łańcucha dostaw i pokazał, że procesy zakupowe mogą być niestabilne. Funkcje zakupów stoją w obliczu nierównowagi popytu do podaży, co często prowadzi do problemów z zapasami, niepewnej niezawodności dostaw, a także wysokiego ryzyka w relacjach do różnych interesariuszy, szczególnie dostawców i klientów. Nieprzejrzyste łańcuchy dostaw oraz nowa rzeczywistość wymagają elastyczności czy tworzenia pewnej kultury i dojrzałości w funkcjach pozyskiwania zaopatrzenia, aby utrzymać działalność i odnosić sukcesy jako przedsiębiorstwo w nowej przyszłości. Aby zbudować efektywne zdolności w procesach zakupowych oraz mieć możliwość elastycznego reagowania na wyzwania otoczenia biznesowego, a także zaspokajania potrzeb interesariuszy, przedsiębiorstwa muszą zabezpieczać się nowymi normami, wartościami i zasadami w tym obszarze.
W artykule w części teoretycznej opisano termin procesów zakupowych, przedstawiono elementy, które można uznać za podstawę budowania kultury procesów zakupowych w innowacyjnych przedsiębiorstwach produkcyjnych. W części badawczej opisano metodykę badań oraz wyniki przeprowadzonych ankiet oraz wnioski wynikające z badań. Badania zostały przeprowadzone na grupie 36 menedżerów, którzy zajmują się tym obszarem w innowacyjnych przedsiębiorstwach produkcyjnych, notowanych na rynku NewConnect w Polsce. Analiza literatury oraz wyniki badań wskazały, iż perspektywy rozwoju kultury procesów zakupowych są istotnie duże, szczególnie aspekt ten stał się dość ważny w okresie pandemii. Przedsiębiorstwa coraz częściej wpisują te działania w kluczowe procesy biznesowe
Wstęp
Get PDFW kolejnym tomie „Rocznika Filozoficznego Ignatianum” kilka pierwszych tekstów poświęconych zostało roli i znaczeniu architektury w kulturze. Od najdawniejszych czasów była ona środkiem wyrażania harmonii, proporcji i ludzkiego intelektu. Zarówno w dobie antyku, jak i w średniowieczu zadaniem architektury było odzwierciedlenie zasad równowagi i symetrii otaczającego świata. W dobie renesansu architektura przestała być klasyfikowana jako dziedzina wyłącznie techniczna i zaczęto ją postrzegać również w kontekście humanistycznym. Zauważono bowiem, że odpowiada ona nie tylko za prawidłową konstrukcję budynków, ale poprzez wykorzystywanie symboli i estetyki wywiera duży wpływ na kulturę i społeczeństwo. Zarówno budowle – świątynie, szkoły, siedziby władzy, jak i zwykłe mieszkania – były projektowane w taki sposób, aby odzwierciedlać potrzeby społeczne danej epoki. Prostota i symetria w formach na przemian rywalizowały z ekstrawagancją, dynamiką, dramatyzmem. Poszukiwanie przyczyn tych zjawisk stanowi główną oś rozważań prezentowanych poniżej tekstów