Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
„Universitas haec catholica”: Wydział Teologiczny i droga do katolickiej konfesjonalizacji Uniwersytetu Krakowskiego w XVI wieku
Get PDFTematem artykułu jest postawa profesorów i studentów Uniwersytetu Krakowskiego wobec reformacji oraz obrona i umocnienie katolickiej tożsamości uczelni w XVI w. Szczególną rolę odegrali w tym procesie profesorowie Wydziału Teologicznego. Rozwój sytuacji i podejmowane działania zostały rozpatrzone według paradygmatu konfesjonalizacji. Okres pierwszy (1520-1548) charakteryzowało oddolne szerzenie się tekstów i idei reformacyjnych, które były zwalczane przez władze uniwersytetu. W okresie drugim (1549-1572) w obliczu kryzysu i krytyki Uniwersytet stał zdecydowanie po stronie katolickiej i włączył się w polemikę wyznaniową. W okresie trzecim (1573-1603) rozpoczęła się właściwa konfesjonalizacja Uniwersytetu. Analiza działań, twórczości i kontaktów profesorów teologii w XVI w. pokazuje, że konieczne są pogłębione badania nad źródłami i weryfikacja wielu uproszczonych sądów o bierności i słabości intelektualnej wydziału. Przeciwnie, jawi się on jako aktywny i twórczy czynnik ówczesnych sporów wyznaniowych, który decydująco wpłynął na zachowanie i dookreślenie katolickiego oblicza uniwersytetu w epoce nowożytnej.  
„O strojach dawnych i o teraźniejszej tego wieku modzie” w ujęciu Jakuba Kazimierza Haura (1632–1709)
Get PDFThe article describes the work of Jakub Kazimierz Haur, entitled The Store or Treasury of Excellent Secrets of Land Economy, first published in 1693. It is a voluminous book of more than five hundred pages, in which the author presented a lot of information from various disciplines – agriculture, meteorology, astrology, medicine, hygiene, veterinary medicine, plastic arts, geography and law, as well as some practical instructions on educating children, reading, hunting or protection against witchcraft. The book also touches on issues relating to costumes, and the parts of the text devoted to these issues were divided by the author into three categories. The first part is devoted to the history of costumes, both in Poland and in other countries, the second part provides information on 17th century fashion in the territory of Poland, and the third part gives practical tips on the cleaning and care of clothes. The book explicitly shows the author’s passion for didacticism, reflected especially in the fragments in which he criticizes women for being excessively influenced by fashion and for blindly copying foreign culture. Nevertheless, the 17th-century author considers clothing to be an important part of everyday life and recommends proper care of it. It should be noted that some of the in the book on how to take care of clothes is still valid today.Artykuł przybliża dzieło Jakuba Kazimierza Haura zatytułowane Skład albo skarbiec znakomitych sekretów ekonomiej ziemiańskiej wydane po raz pierwszy w roku 1693. Jest to bardzo obszerna, licząca ponad pięćset stron, księga, w której autor zawarł szereg informacji z najróżniejszych dziedzin – rolnictwa, meteorologii, astrologii, medycyny, higieny, weterynarii, sztuk plastycznych, geografii i prawa, a także garść porad dotyczących kulinariów, wychowywania dzieci, czytelnictwa, łowiectwa czy zabezpieczania się przed czarami. Na kartach tego dzieła znalazła swoje miejsce także tematyka związana ze strojami. Te fragmenty tekstu podzielił autor na trzy kategorie. Pierwszą stanowią rozważania o historii ubioru zarówno w Polsce, jak i w innych krajach, drugą – informacje o XVII-wiecznej modzie na terenie Rzeczypospolitej, trzeci obszar rozważań Haura obejmuje natomiast praktyczne porady dotyczące czyszczenia odzieży i dbania o nią. W utworze wyraźnie daje o sobie znać skłonność autora do dydaktyzmu, szczególnie w tych fragmentach, w których krytykuje on Polki za nadmierne uleganie dyktatowi mody i ślepe naśladownictwo obcej kultury. Niezależnie jednak od tego XVII-wieczny autor postrzega strój jako ważny element codzienności i zaleca o niego dbać, przy czym niektóre zamieszczone w dziele porady dotyczące konserwacji odzieży nie straciły do dziś aktualności
Tradycyjny strój kobiecy – traje de flamenca i jego znaczenie podczas sewilskiego święta Feria de Abril
Get PDFThe text aims to discuss the most important meanings of traje de flamenca, a traditional women’s costume worn during one of the most important Andalusian festivals – Feria de Abril – in Seville. Traje de flamenca is a costume founded on the romantic vision of Andalusian culture, which, however, has also been transformed by tradition. Women wearing it is a form of building local identity, but also an attempt to emphasize female power and dominance.Tekst ma na celu omówienie najistotniejszych zagadnień związanych z traje de flamenca, tradycyjnym strojem kobiecym zakładanym podczas jednego z najważniejszych andaluzyjskich świąt – Ferii de Abril w Sewilli. Traje de flamenca to strój mający początek w romantycznej wizji andaluzyjskiej kultury, zanurzony w tradycji – ulega również przekształceniom. Zakładanie go przez kobiety to nie tylko forma budowania lokalnej tożsamości, lecz także próba podkreślenia kobiecej siły i dominacji
System odpowiedzialności mediów jako element systemu społecznego oraz dziennikarskiej kultury
Get PDFMedia accountability systems encompass various non-governmental measures aimed at enhancing the media’s accountability to their audiences. These systems operate within a broader social framework and journalistic culture. Their effectiveness in influencing journalists’ behavior largely depends on their conditions and specifics. This article seeks to elucidate the determinants of the effectiveness of media accountability systems within the media landscape, examining both the overarching system and its individual components through the lens of two theoretical frameworks: the homo agens-institutionalist model and the economic theory of journalism. Within the context of the former, the author contends that the development of media accountability systems is a gradual process, particularly effective in countries with a longstanding tradition of media self-regulation. In these nations, the individual components of media accountability systems have become deeply entrenched within institutional frameworks and internalized, garnering widespread acceptance within the journalistic community. From the perspective of the economic theory of journalism, the author posits that the most impactful elements of media accountability systems are those capable of influencing journalists’ individual interests. Journalists, driven by rationality and self-interest in their professional endeavors, are particularly responsive to measures that align with their personal benefits.Systemy odpowiedzialności mediów to wszelkie środki pozarządowe, które są stosowane w celu czynienia mediów bardziej odpowiedzialnymi wobec odbiorców. Są one elementami szerszego systemu społecznego, a także kultury dziennikarskiej. Od ich uwarunkowań i specyfiki w znacznym stopniu zależy poziom ich efektywności, czyli rzeczywistego wywierania wpływu na zachowania dziennikarzy. Artykuł stanowi próbę przedstawienia uwarunkowań skuteczności tak całego systemu odpowiedzialności mediów w systemie medialnym, jak i poszczególnych jego elementów poprzez osadzenie rozważań w dwóch koncepcjach teoretycznych: w modelu homo agens-institutionalist oraz ekonomicznej teorii dziennikarstwa. W kontekście pierwszej z nich autor tekstu dochodzi do konkluzji, że proces kształtowania systemów odpowiedzialności mediów wymaga czasu i znacznie bardziej efektywne są systemy w krajach o długiej tradycji samoregulacji mediów, w których poszczególne ich elementy uległy zarówno instytucjonalizacji, jak i internalizacji, a tym samym względnie powszechnej akceptacji przez środowisko dziennikarskie. W kontekście drugiej z koncepcji natomiast autor dowodzi, że największą skutecznością charakteryzują się te elementy systemu odpowiedzialności mediów, które mają siłę oddziaływania na indywidualny interes dziennikarza, ten bowiem kieruje się w swoich zawodowych działaniach wysokim poziomem zarówno racjonalności, jak i troski o własne korzyści
Obraz psychopaty we współczesnej kulturze a wiedza naukowa na temat psychopatii: Refleksje inspirowane przeglądem wybranych badań nad wizerunkiem psychopatii w kulturze i świadomości społecznej
Get PDFCulture is one of the salient sources shaping social perception of mental disorders. The way that mentally disordered people are portrayed in media, TV, movies and pop culture reflects in common beliefs and social attitudes toward them. Undoubtedly, psychopathy falls within the realm of these disorders, the cultural depiction of which is increasingly presented to the mass audience. This article endeavors to explore whether the portrayal of psychopaths in modern culture aligns with scientific perspectives and research on psychopathic personality traits. Drawing on a review of pertinent research, the analysis delves into the relationship between cultural representations and scientific understanding. Additionally, it highlights the impact of cultural influences on public knowledge of psychopathy. The conclusions derived from this analysis could prove valuable not only in the exploration of the interplay between science, media, and society, but also in stimulating further inquiry into the distinct portrayal of psychopathy evident in cultural contexts.Jednym z podstawowych źródeł kształtujących społeczną percepcję zaburzeń psychicznych jest kultura. Sposób, w jaki osoby z zaburzeniami psychicznymi przedstawiane są w mediach, telewizji, filmie czy popkulturze, znajduje swoje odbicie w obiegowych przekonaniach i społecznych postawach wobec nich. Do zaburzeń, z których kulturowym obrazem najczęściej spotyka się masowy odbiorca, niewątpliwie należy psychopatia. W niniejszym artykule podjęto się poszukiwania odpowiedzi na pytanie, w jakim stopniu wizerunek psychopaty obecny we współczesnej kulturze pokrywa się z perspektywą naukową i badaniami nad osobowością psychopatyczną. Analizę oparto na przeglądzie badań weryfikujących ten związek. Wskazano również na problematykę wpływu kultury na tworzenie się wiedzy potocznej na temat psychopatii. Wnioski płynące z przeprowadzonej analizy mogą się okazać przydatne zarówno w rozważaniach nad relacją nauka-media-społeczeństwo, jak i stanowić inspirację do dalszych poszukiwań badawczych dotyczących specyfiki obrazu osobowości psychopatycznej, którego nośnikiem jest kultura
Wokół postaci Mikołaja Zebrzydowskiego (1553–1620) i jego rodziny: Stan i perspektywy badań
Get PDFThe article assesses in the issue related approach the research on Mikołaj Zebrzydowski (1553–1620) and his family which had been carried out until 2022. The focus is laid on the most important publications related to his biography, endowments and political activity. It is noted that previous historiography has dealt with Zebrzydowski mainly in the context of the Sandomierz rebellion, as well as his foundation of the monastery and the Calvary in Kalwaria Zebrzydowska as well as the endowments in his ancestral town of Zebrzydowice. On the other hand, the genealogy of the Zebrzydowski family, their properties and their connections with other families have been studied sporadically. Relatively more attention has been paid to the activities of Florian Zebrzydowski, the father of Mikołaj, but mainly as a military theorist. The authors particularly emphasize the importance of the 400th death anniversary of the Voivode of Cracow, which was in 2020. This contributed to the intensification of research on the biographies of Mikołaj Zebrzydowski and his family, the results of which included the publication of two monographs: a biographical sketch and a joint work dedicated to Mikołaj Zebrzydowski and his activities. The article concludes by outlining the study perspectives on the biographies of the Voivode of Cracow and his family, emphasizing, among others, the need to expand the research both in domestic and foreign archives.Artykuł ukazuje w ujęciu problemowym stan badań nad postacią Mikołaja Zebrzydowskiego (1553–1620) oraz jego rodziny do roku 2022. Zwrócono uwagę na najważniejsze publikacje dotyczące jego biografii, fundacji oraz działalności politycznej. Zauważono, że dotychczasowa historiografia zajmowała się Zebrzydowskim głównie w kontekście rokoszu sandomierskiego, fundacji klasztoru, kalwarii oraz fundacji w rodowych Zebrzydowicach. Natomiast genealogią rodziny Zebrzydowskich, ich majątkiem oraz powiązaniami z innymi rodami zajmowano się sporadycznie. Nieco szerzej analizowano działalność Floriana Zebrzydowskiego, ojca Mikołaja, jednak głównie jako teoretyka wojskowości. Autorzy podkreślają szczególnie znaczenie rocznicy 400-lecia śmierci wojewody krakowskiego, która przypadła na rok 2020. Przyczyniła się ona do intensyfikacji badań nad biografią Mikołaja Zebrzydowskiego i jego rodziną, co zaowocowało m.in. wydaniem dwóch monografii: szkicu biograficznego oraz pracy zbiorowej. W podsumowaniu artykułu nakreślono perspektywy badawcze dotyczące biografii wojewody krakowskiego i jego rodziny, zauważając m.in. konieczność rozszerzenia kwerend w archiwach krajowych i zagranicznych
Majątek ziemski Jana Zebrzydowskiego, miecznika koronnego (1620–1641), jedynego syna i sukcesora Mikołaja, wojewody krakowskiego
Get PDFThe article presents the findings on the landed property of the son and heir of the Cracow Voivode Mikołaj Zebrzydowski – Jan, the crown swordman (1620–1621). The article is based on previously unused sources from the Castle Court Records of Cracow in the first half of the 17th century. It was established that he inherited some of the landed properties, including the ancestrial land, from his father, and he also purchased some properties himself. Before his death, he amassed private properties, which included the castle in Pieskowa Skała, the town, properties in two other towns, 28 villages, some shares in 9 villages, 22 farming estates and 4 real estates in towns. These properties were located in Lesser Poland, where in the first half of the 17th century he was one of the richest landowners. The income from this property was increased by the acquisition of the crown lands.Artykuł prezentuje ustalenia na temat majątku ziemskiego syna i spadkobiercy wojewody krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego – Jana, miecznika krakowskiego (1620–1621). Artykuł powstał na podstawie niewykorzystanych dotąd źródeł z krakowskich ksiąg grodzkich pierwszej połowy XVII wieku. Ustalono, że część dóbr ziemskich, w tym dobra rodowe, odziedziczył po ojcu, część natomiast kupił. Przed śmiercią zgromadził dobra prywatne, na które składał się zamek w Pieskowej Skale, miasto i części w dwóch innych miastach, 28 wsi, części w 9 wsiach, 22 folwarki oraz 4 nieruchomości w miastach. Dobra te położone były na terenie Małopolski, w której w pierwszej połowie XVII wieku był jednym z najbogatszych właścicieli ziemskich. Dochody z tego majątku powiększał o dobra królewskie
Ochrona i promocja dziedzictwa kulturowego na przykładzie pieców chlebowych (piekarnioków)
Get PDFSince the 19th century, freestanding bread ovens were a characteristic feature of workers’ settlements and workers’ colonies in Upper Silesia created in connection with the intensive development of industry. These ovens, known as piekarnioki or piekaroki, were primarily used by the locals to bake bread and yeast kolaches. From the 1950s onwards, due to civilisational changes – deprived of care and protection – they began to disappear from the Silesian landscape. Nowadays, few examples of this type of post-industrial heritage architecture remain. Two such buildings, dating from the early 20th century, are located in Ruda Śląska. In the 2000s, they underwent a major renovation. One has been restored to its original function and is now an important site for the promotion and dissemination of Silesian tangible and intangible heritage, a tourist attraction and a venue for various municipal cultural events. The second building, however, has been converted into a chapel.Piece chlebowe, wolno stojące, od XIX w. stanowiły charakterystyczny element zabudowy osiedli i kolonii robotniczych na Górnym Śląsku powstałych w związku z intensywnym rozwojem przemysłu. Piece te nazywane piekarniokami, piekarokami służyły przede wszystkim mieszkańcom do wypieku chleba i kołaczy drożdżowych. W okresie powojennym (od lat 50.) w związku z przemianami cywilizacyjnymi – pozbawione opieki i ochrony – zaczęły znikać ze śląskiego krajobrazu. Współcześnie tego typu przykładów architektury dziedzictwa poprzemysłowego pozostało niewiele. Dwa takie obiekty, pochodzące z początku XX stulecia, znajdują się w Rudzie Śląskiej. W latach dwutysięcznych przeszły gruntowną renowację. Jednemu przywrócono pierwotną funkcję, dziś jest ważnym obiektem promowania i upowszechniania śląskiego dziedzictwa materialnego i niematerialnego, atrakcją turystyczną, miejscem organizacji rozmaitych miejskich przedsięwzięć kulturalnych. Drugi obiekt został natomiast przemianowany na kapliczkę
Strategie uczenia się uczniów w edukacji wczesnoszkolnej w świetle badań
Get PDFLearning skills have been included in the competences of the 21st century, which proves their importance in the life of an individual. They are essential in the personal and professional development of man in the world of dynamic changes taking place in the surrounding reality. Therefore, the development of learning skills, starting from early school education, becomes a priority. The main role in this matter is played by the teacher who supports in this process. Nowadays, the image of the teacher as a tutor accompanying the student on the paths of acquiring knowledge is drawn, taking into account the development of effective learning skills. That is why it is important, among others, to show students learning strategies for effective memorization of content, making notes and improving memory. In order to learn about the students' learning strategies and the techniques used by teachers, interviews were conducted with third-grade primary school students and early childhood education teachers. Attention was focused on several issues: what learning methods do students use? do they use the Internet while learning?; What learning strategies do teachers use in the teaching process? The conducted research will be used to formulate practical conclusions useful for teachers.Umiejętności uczenia się zostały zaliczone do kompetencji XXI wieku, co świadczy o ich ważności w życiu jednostki. Są one niezbędne w rozwoju osobistym i zawodowym człowieka w świecie dynamicznych zmian zachodzących w otaczającej nas rzeczywistości. Priorytetowe staje się wobec tego rozwijanie umiejętności uczenia się począwszy od edukacji wczesnoszkolnej. Główną rolę w tej kwestii odgrywa nauczyciel, który wspomaga w tym procesie. Współcześnie rysuje się obraz nauczyciela jako tutora towarzyszącego uczniowi na ścieżkach zdobywania wiedzy, z uwzględnieniem rozwoju umiejętności efektywnego uczenia się. Dlatego istotne jest, m.in.: pokazanie uczniom strategii uczenia się w celu efektywnego zapamiętywania treści, tworzenia notatek i usprawniania pamięci. W celu poznania strategii uczenia się uczniów oraz stosowanych technik przez nauczycieli przeprowadzono wywiady z uczniami klasy trzeciej szkoły podstawowej oraz nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej. Uwagę skupiono wokół kilku zagadnień: jakie sposoby uczenia się wykorzystują uczniowie? czy korzystają z Internetu podczas uczenia się?; jakie strategie uczenia się wykorzystują nauczyciele w procesie dydaktycznym? Przeprowadzone badania posłużą sformułowaniu wniosków praktycznych przydatnych nauczycielom
Optymalizacja procesów z wykorzystaniem RPA – jako element zarządzania zmianą w organizacji
Get PDFRobotic Process Automation (RPA) technology is being used more and more often in small and medium enterprises. This tool is becoming increasingly important in relieving workers from time consuming and boring tasks. The aim of the research was to identify current problems encountered by enterprises when implementing RPA solutions, with particular attention paid to the aspect of change perceived by the employees and the management. As part of the empirical work, monographic research was conducted using the case study procedure in 10 selected small and medium-sized companies operating in Poland. During expert interviews, workers’ resistance against changes was noticed as the greatest obstacle in introducing RPA. Workers’ lack of knowledge about this technology and its tools and the lack of proper change management in organizations are the main factors which impede implementation of RPA. The core actions to success in implementation of software robots are: building awareness among workers, support of leaders, and monitoring of implementation progress.Technologia Robotic Process Automation (RPA) jest coraz częściej wykorzystywana w małych i średnich przedsiębiorstwach. Narzędzie to nabiera coraz większego znaczenia w odciążaniu pracowników od czasochłonnych i żmudnych zadań. Celem badań było zidentyfikowanie aktualnych problemów napotykanych przez przedsiębiorstwa przy wdrażaniu rozwiązań RPA, ze szczególnym uwzględnieniem aspektu zmiany postrzeganej przez pracownika i kadrę zarządzającą. W ramach pracy empirycznej przeprowadzono badania monograficzne z wykorzystaniem procedury studium przypadku w 10 wybranych małych i średnich przedsiębiorstwach działających w Polsce. Podczas wywiadów eksperckich za największą przeszkodę we wprowadzaniu RPA uznano opór pracowników wobec zmian. Brak wiedzy pracowników na temat tej technologii i jej narzędzi oraz brak odpowiedniego zarządzania zmianą w organizacji to główne czynniki utrudniające wdrożenie RPA. Kluczowymi czynnikami sukcesu podczas procesu wdrażania robotów softwarowych są: budowanie świadomości wśród pracowników, wsparcie liderów, monitorowanie postępów wdrożenia