Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Jean-Charles Serra wobec stanu finansów Księstwa Warszawskiego w 1808 r.
No full textThe aim of this article is to examine how Jean-Charles Serra – the French resident in Warsaw from 1808 to 1811 – assessed the financial situation of the Duchy of Warsaw in 1808 and how he attempted to influence it. The analysis is primarily based on his official correspondence from this period. The source material is compared with the existing body of scholarly literature, with particular emphasis on studies concerning the functioning of the Duchy’s administration and Franco-Polish relations. The study applies the method of critical source analysis, with attention to the language of documents and recurring patterns in Serra’s evaluations and proposals. The analysis reveals that Serra not only reported on the Duchy’s financial problems, but actively sought to resolve them in a manner consistent with the interests of Napoleonic France, treating financial matters as part of a broader political order. In his reports, he criticized what he saw as the Warsaw government’s ineffective policies, the administrative apparatus, and specific ministers, highlighting abuses and a lack of oversight. The article demonstrates that Serra viewed his mission not as passive mediation, but as a form of supervision and intervention aimed at subordinating the Duchy’s fiscal policy to Napoleon’s objectives.Celem artykułu jest ukazanie, w jaki sposób Jean-Charles Serra – rezydent francuski w Warszawie w latach 1808–1811 – oceniał sytuację finansową Księstwa Warszawskiego w 1808 r. oraz jak próbował na nią wpływać. Podstawą analizy uczyniono przede wszystkim jego korespondencję urzędową z tego okresu. Materiał źródłowy został skonfrontowany z dotychczasową literaturą przedmiotu, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad funkcjonowaniem administracji Księstwa Warszawskiego oraz relacjami francusko-polskimi. W badaniu zastosowano metodę krytycznej analizy źródeł, z akcentem położonym na język dokumentów oraz powtarzające się wzory oceny i postulaty rezydenta. Podczas analizy źródeł udało się ustalić, że Serra nie tylko relacjonował problemy finansowe Księstwa, ale aktywnie zabiegał o ich rozwiązanie zgodne z interesem napoleońskiej Francji, traktując kwestie finansowe jako element szerszego porządku politycznego. W swoich raportach krytykował nieudolną w jego ocenie politykę rządu warszawskiego, aparat urzędniczy oraz ministrów, wskazywał na nadużycia i brak nadzoru. Artykuł dowodzi, że Serra traktował swoją misję nie jako bierne pośrednictwo, lecz jako formę nadzoru i interwencji, dążąc do podporządkowania polityki skarbowej Księstwa Warszawskiego celom Napoleona
Humanistyka cyfrowa jako strategia badawcza: typologie narzędzi, model pracy i przykład edycji tekstu źródłowego
No full textDigital Humanities, understood not as a separate discipline but as a transdisciplinary research approach, is redefining the ways in which philologists, historians, and cultural scholars engage with sources. The aim of this article is to analyze the functions of modern digital tools in research practices and to demonstrate how technology supports the classical methods of the humanities. The author proposes a functional classification model of digital tools, comprising three categories: automation, aggregation, and augmentation. The validity of this framework is illustrated through a case study of a historical source edition project—the manuscripts of Historiae Sinarum Imperii by Tomasz Szpot Dunin SJ. The article shows how tools such as Transkribus and Classical Text Editor significantly influence the workflow and efficiency of research processes. This work offers a methodological reflection on consciously planning workflows within digitally enhanced humanities. It also discusses the nature and limitations of the source material—17th-century Latin manuscripts—and how these characteristics inform the choice of applied technologies. In the context of current scholarly discourse, the article engages with ongoing debates about the role of digital tools in the humanities. The author employs a heuristic approach, focusing not only on the tools themselves but also on the functions they serve within the research process. The research methodology combines a case study with functional analysis, supported by methodological meta-reflection. The central thesis of the article is that digital tools, when used critically and deliberately, can not only enhance research efficiency but also expand the cognitive horizons of scholars working with archival texts. The article takes an application-oriented perspective and may serve as a starting point for designing one’s own digital research framework at the intersection of philology, history, and cultural studies.Humanistyka cyfrowa, postrzegana nie jako osobna dyscyplina, lecz jako transdyscyplinarne podejście badawcze, redefiniuje sposób, w jaki filolodzy, historycy i kulturoznawcy podchodzą do pracy ze źródłami. Celem artykułu jest analiza funkcji nowoczesnych narzędzi cyfrowych w pracy badawczej oraz wskazanie, w jaki sposób technologia wspiera klasyczne metody nauk humanistycznych. Autor tekstu przedstawia własny model funkcjonalnej klasyfikacji narzędzi, obejmujący trzy kategorie: automatyzacji, agregacji i augmentacji. Zasadność tego podziału zilustrowano na przykładzie projektu edycji źródła historycznego – rękopisów Historiae Sinarum Imperii Tomasza Szpota Dunina SJ. Wskazano, jak zastosowanie narzędzi m.in. takich jak Transkribus i Classical Text Editor, realnie wpływa na przebieg i wydajność procesu badawczego. Praca stanowi refleksję metodologiczną nad świadomym planowaniem workflow w cyfrowo wspomaganej humanistyce. Omówiono również charakter i ograniczenia materiału źródłowego – XVII-wiecznych łacińskich manuskryptów – oraz ich wpływ na dobór zastosowanych technologii. W kontekście literatury przedmiotu artykuł odnosi się do aktualnych debat wokół roli narzędzi cyfrowych w badaniach humanistycznych. Autor stosuje podejście heurystyczne, wskazując nie tylko na same narzędzia, ale także funkcje, które pełnią one w procesie badawczym. Zastosowana metoda badawcza opiera się na studium przypadku i analizie funkcjonalnej, wspieranej metarefleksją metodologiczną. Główną tezą tekstu jest przekonanie, że narzędzia cyfrowe, używane świadomie i krytycznie, mogą nie tylko zwiększyć efektywność pracy, ale też rozszerzyć możliwości poznawcze badaczy tekstów archiwalnych. Artykuł ma charakter aplikacyjny i może stanowić punkt wyjścia dla projektowania własnego warsztatu cyfrowego przez badaczy pracujących na pograniczu filologii, historii i kulturoznawstwa
Educational and career aspirations of secondary school students in Poland and Ukraine
Full text linkResearch objectives and problems: The aim of this research was to identify the educational and career aspirations of secondary school students in Poland and Ukraine. The research problem was formulated as follows: What are the educational and career aspirations of the Polish and Ukrainian students participating in the study, and are there any differences between the two groups in this regard?
Research methods: A quantitative research approach was applied, using the diagnostic survey method with a questionnaire technique. The participants were selected using a snowball sampling method, also known as chain sampling.
Process of argumentation: The paper begins with an introduction discussing the significance of educational and career aspirations in the lives of young people. The theoretical section defines the concept of aspirations and outlines the factors that influence their development. This is followed by a description of the methodology used in the author’s study, including a profile of the research sample. The empirical section presents the study’s findings, and the paper concludes with a summary of conclusions and recommendations.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The research was carried out between January 2022 and May 2023 in Poland (in the Wielkopolskie, Mazowieckie, and Lubelskie provinces) and Ukraine (in the Ternopil and Lviv provinces). The study sample included three groups of students (948 individuals): one group of secondary school students from Poland and two groups from Ukraine (equivalent to secondary education), surveyed both before and during the war. The findings revealed both similarities and differences in the educational aspirations of the participating adolescents. These results may serve as an inspiration for further research into the career trajectories of future generations and as the foundation for designing educational programs intended to support the development of young people’s aspirations.
Conclusions and/or recommendations: Assisting adolescents in identifying and developing their educational and career aspirations has been one of the key challenges of secondary education. Teachers’ professional efforts in this respect should aim at expanding young people’s horizons and equipping them with key knowledge and skills needed to plan their future careers and adapt to a rapidly changing labor market. Educational activities should therefore be designed to help students recognize their individual aptitudes, understand the specifics of various professions, and become aware of labor market demands. 
Selected aspects of Home Literacy Environments and reading motivation versus metacognitive reading strategies of students with and without dyslexia - empirical premises for designing educational support
Full text linkResearch objectives (aims) and problem(s): The aim of this study was to identify the factors determining students’ choice of reading strategies—both for those with and without dyslexia—and examine how motivation to read mediates the relationship between the Home Literacy Environment (HLE), including both active and passive components and the use of specific reading strategies.
Research methods: The study employed the following tools: the Metacognitive Awareness of Reading Strategies Inventory (MARSI) by K. Mokhtari and C. A. Reichard, the Motivations for Reading Questionnaire by A. Wigfield and J. T. Guthrie, and an original HLE Questionnaire developed by the authors. A correlational research design was used. Data analysis included descriptive statistics, Pearson’s r correlations, and regression analysis using A. Hayes’ PROCESS macro for SPSS and SAS. The sample included 252 students diagnosed with dyslexia and 250 students without dyslexia, all aged 14–15.
Process of argumentation: The article begins with an outline of the theoretical background of the research problem, taking into account the importance of the HLE, motivation, and metacognitive reading strategies in students with and without dyslexia. It then details the methodology, sample characteristics, and tools used. Following a presentation of the findings, the article concludes with a discussion of the results and offers recommendations for educational practice.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The study identified links between students’ retrospective assessments of their HLE (active and passive components), their overall reading motivation, and their self-reported use of reading strategies (global, support, and problem-solving). The findings indicate the mediating role of global reading motivation in the relationship between HLE and reading strategy use—but only among students with dyslexia.
Conclusions and/or recommendations: The results allowed us to outline guidelines for designing educational environments conducive to literacy development, including targeted parent psychoeducation about the importance of HLE in academic achievement and specific goals for remedial and compensatory work with students with dyslexia
Kompetencje 4K a poczucie skuteczności nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej (raport i prognoza na lata 2020–2030)
Full text linkThe aim of the article is to examine how the 4Cs – Critical Thinking, Creativity, Communication, and Collaboration – are embedded in elementary education between 2020 and 2030, with a particular focus on Poland in comparison to selected international cases. The research addresses the problem of uneven policy traction and classroom practice, exploring how national strategies, professional development systems, and technology initiatives shape both pupil competences and teacher self-efficacy. Methodologically, it adopts a narrative literature review, drawing on OECD data, international policy documents, and empirical studies in English and Polish. The analysis progresses through four stages: (1) mapping policy frameworks, (2) assessing links between 4Cs and teacher self-efficacy, (3) evaluating pedagogical models such as STEAM and project-based learning, and (4) analyzing the impact of ICT, AI, and post-pandemic realities. Results show that jurisdictions embedding explicit 4Cs standards and sustained professional development (e.g. Finland, Korea) report higher teacher self-efficacy, while discretionary uptake leads to fragmented practice (e.g. Poland, several U.S. states). The article concludes with recommendations for statutory 4Cs descriptors, STEAM-oriented professional development, digital infrastructure, and well-being supports, thus contributing new evidence-based perspectives to pedagogical thought. The self-efficacy is highest when 4Cs training permeates both pre- and in-service programmes which introduces new research areas focusing on the education of future early childhood teachers to prepare educators and learners for a complex, technology-rich future by 2030.Celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób kompetencje 4K – Myślenie Krytyczne, Kreatywność, Komunikacja i Kooperacja – są wdrażane w edukacji podstawowej w l. 2020–2030, w Polsce w porównaniu do innych krajów. Badania poruszają problem nierównomiernego wdrażania założeń 4K do praktyki szkolnej. Analizują, w jaki sposób strategie krajowe, systemy rozwoju zawodowego i inicjatywy technologiczne kształtują kompetencje uczniów i poczucie własnej skuteczności nauczycieli. Zastosowano narracyjny przegląd literatury, opierając się na danych OECD i badaniach empirycznych w języku angielskim i polskim za lata 2020-2025. Analiza obejmowała cztery etapy: (1) mapowanie ram polityk oświatowych, (2) ocena powiązania 4K z poczuciem własnej skuteczności nauczycieli, (3) ewaluacja modeli pedagogicznych, takich jak STEAM i uczenie się oparte na projektach, oraz (4) analiza wpływu ICT, AI i realiów postpandemicznych. Wyniki pokazują, że wdrożenie jasno określonych standardów 4K i stały rozwój zawodowy (np. Finlandia, Korea) sprzyja wyższemu poczuciu własnej skuteczności nauczycieli, podczas gdy dyskrecjonalne wdrażanie prowadzi do fragmentacji praktyki (np. Polska, USA). Artykuł kończą rekomendacje dotyczące ustawowych deskryptorów 4K, rozwoju zawodowego zorientowanego na STEAM, infrastruktury cyfrowej i wsparcia dobrostanu, wnosząc tym samym nowe, oparte na badaniach perspektywy do refleksji pedagogicznej. Poczucie własnej skuteczności jest wyższe, gdy szkolenia 4K obejmują obecną i przyszłą kadrę, co sugeruje dalsze badania kształcenia przyszłych nauczycieli wczesnej edukacji, tak aby do 2030 roku przygotować edukatorów i uczniów do złożonej, bogatej w technologie przyszłości
Wprowadzenie
Full text linkThe sustainable future proposed by the 2030 Agenda requires reorienting education from subject-based teaching to supporting cross-curricular competences development involved in solving complex, interdisciplinary problems. These competences can be called differently in pedagogical literature: transversal competences or competencies of the 21st century (skills that are typically considered as not specifically related to a particular job, task, academic discipline or area of knowledge and that can be used in a wide variety of situations and work settings); STEAM competences, 4C competences (from English: communication, collaboration, critical thinking, creativity), although the latter are also developed in 5C (character) or 6C (citizenship). Although the acronym does not work well when translated into Polish, it perfectly reflects the essence of the problem - today's children need different knowledge and skills than their ancestors. The best that a modern school can to a child is the ability to learn independently, critically evaluate and select available information, creative problem solving, cooperation and communication with others, emotional and cognitive self-regulation. Developing such meta-competences is possible from the earliest childhood, and according to many researchers, it is also consistent with the specificity of a young child's learning - learning through discovering and inquiring, multi-sensorial experiencing of the world, asking questions, doing and testing hypotheses, formulating conclusions. Is such a reorientation of education from textbooks and worksheets towards the holistic development of the child possible in the Polish educational system, and to what extent (or rather in what way)?Zrównoważona przyszłość proponowana przez Agendę 2030 wymaga przekształcenia edukacji z nauczania przedmiotowego na wspieranie rozwoju kompetencji międzyprzedmiotowych, które są niezbędne do rozwiązywania złożonych, interdyscyplinarnych problemów. Kompetencje te są różnie nazywane w literaturze pedagogicznej: kompetencje przekrojowe, kompetencje XXI wieku (umiejętności, które zazwyczaj nie są bezpośrednio związane z konkretnym zawodem, zadaniem, dyscypliną akademicką czy obszarem wiedzy, a które można wykorzystać w różnych sytuacjach i środowiskach pracy); kompetencje STEAM, kompetencje 4C (z ang. communication – komunikacja, collaboration – współpraca, critical thinking – myślenie krytyczne, creativity – kreatywność), choć w niektórych ujęciach dodaje się także piątą literę C (character – charakter) lub szóstą (citizenship – obywatelstwo). Choć skrót ten nie przekłada się dobrze na język polski, doskonale oddaje istotę problemu – dzisiejsze dzieci potrzebują innej wiedzy i innych umiejętności niż ich przodkowie. Najlepsze, co nowoczesna szkoła może zaoferować dziecku, to umiejętność samodzielnego uczenia się, krytycznego oceniania i selekcjonowania dostępnych informacji, twórczego rozwiązywania problemów, współpracy i komunikacji z innymi, a także emocjonalnej i poznawczej samoregulacji. Rozwijanie takich metakompetencji jest możliwe już od najwcześniejszego dzieciństwa, a według wielu badaczy jest również zgodne ze specyfiką uczenia się małego dziecka – uczeniem się poprzez odkrywanie i dociekanie, wielozmysłowe doświadczanie świata, zadawanie pytań, działanie i testowanie hipotez, formułowanie wniosków. Czy taka reorientacja edukacji – od podręczników i kart pracy w kierunku holistycznego rozwoju dziecka – jest możliwa w polskim systemie edukacji, i w jakim stopniu (a raczej w jaki sposób)
Implikacje wykorzystania rezonansu magnetycznego (MRI) w badaniach ekonomicznych oraz rozwoju neurozarządzania i neuromarketingu
Full text linkThe syncretism of traditional economic theory, based on hypothetical-deductive reasoning, with contemporary behavioral economics – which considersthe psychological and social aspects of consumer behavior – and the application of experimental economic tools and modern neuroeconomics research methods contribute to a better understanding of the economic decision-making process. The aim of this study was to determine the specificity and applicability of magnetic resonance imaging (MRI) as a tool in management and economic research, and to define the role of neuroimaging in the development of neuromanagement and neuromarketing. The article also aims to draw attention to the evolving methodology of economic research and the advancement of research techniques, including those in the field of imaging diagnostics. The foundation of modern neuroeconomics is, therefore, an interdisciplinary research approach. The analysis was conducted from an interdisciplinary perspective, with an attempt to syncretize economic and medical knowledge. The physical principles of MRI were presented, an MRI examination was described – including medical indications and contraindications –, and the implications of MRI and functional MRI (fMRI) for economic sciences and management were discussed. Functional MRI techniques are used to test consumer responses to specific stimuli by measuring changes in the activity of the prefrontal cortex, amygdala, and hippocampus. The findings indicate that the ventral striatum is associated with the reward system, the orbitofrontal cortex modulates desire, the medial prefrontal cortex is responsible for positive social responses, the posterior cingulate cortex is involved in conflict processing, whereas the amygdala controls threat and fear-based behaviors in humans. The results of neuroimaging using fMRI are particularly important in the field of neurofinance, neuroaccounting and neuromarketing.Synkretyzm tradycyjnej ekonomii bazującej na metodzie hipotetyczno-dedukcyjnej oraz współczesnej ekonomii behawioralnej uwzględniającej aspekty psychologiczno-społeczne zachowań konsumentów z jednoczesnym wykorzystaniem narzędzi ekonomii eksperymentalnej oraz nowoczesnych metod badawczych neuroekonomii pozwolił na znacznie lepsze zrozumienie i wyjaśnienie uwarunkowań procesu podejmowania decyzji ekonomicznych. Celem rozważań podjętych w artykule jest określenie specyfiki i użyteczności rezonansu magnetycznego MRI jako narzędzia badawczego wykorzystywanego w badaniach ekonomicznych, a także określenie roli neuroobrazowania w rozwoju neurozarządzania i neuromarketingu. Celem artykułu jest także zwrócenie uwagi na zmieniającą się metodologię badań ekonomicznych i stosowanie coraz bardziej wyrafinowanych technik badawczych, w tym z zakresu diagnostyki obrazowej. Fundamentem współczesnej neuroekonomii jest więc interdyscyplinarne podejście badawcze. Przedstawione podejście badawcze ma charakter interdyscyplinarnych deliberacji. Stanowi bowiem próbę synkretyzmu wiedzy ekonomicznej i medycznej. W artykule przedstawiono fizyczne podstawy obrazowania rezonansu magnetycznego, omówiono przebieg badania z uwzględnieniem medycznych wskazań i przeciwskazań do obrazowania, a także podjęto próbę identyfikacji implikacji zastosowania MRI i fMRI na gruncie nauk ekonomicznych i zarządzania. Podstawowymi miarami wykorzystywanymi do testowania reakcji na określone bodźce przy użyciu fMRI jest aktywacja kory przedczołowej, ciała migdałowatego i hipokampa. Na podstawie uzyskanych wyników można stwierdzić, że brzuszne prążkowie odpowiada za układ nagrody, kora oczodołowa za pragnienie posiadania, przyśrodkowa kora przedczołowa za pozytywną więź, kora tylnego zakrętu obręczy za konflikt, natomiast ciało migdałowate za wyzwanie i zagrożenie. Uzyskiwane wyniki neuroobrazowania przy użycia fMRI są szczególnie istotne w obszarze neurofinansów, neurorachunkowości i neuromarketingu
Abstrakcja jako źródło inwencji twórczej: granice wolności artystycznej widziane przez pryzmat semioetyki
Full text linkThe research framework announced in the title reflects a dual structure of this paper – conceptual and methodological. The central argument of the conceptual section is that abstraction constitutes a fundamental form of inventive activity for creators of works of art. Hereto, various types of imaginative transformations of features abstracted from real objects are also presented. The methodological part, as indicated in the subtitle, evaluates various modifications of aspects and components in artistic designs that result from creative elaboration. It poses the question of whether the expression form to represent the content of a given artwork is aligned with widely accepted ethical principles, and to what extent the creation falls within the scope of semioethics – that is, the moral responsibility of its creators. Special attention is given to the intentionality and emotional resonance of the communication through works of art with a focus on social and political trends, as well as the sensitivity of certain audiences to taboo subjects or potential blasphemy perceived as offensive to the dignity of religious or cultural communities. The conceptual and methodological components form the foundation for the third, analytical part of the paper. The source material for detailed analysis consists of descriptions of selected art exhibitions displayed in public or private galleries, alongside audience reactions as described in various transmedial forms of journalistic discourses available on social media platforms.Zapowiedziane w całym tytule ramy badawcze wskazują na dwojaki podział poniższego artykułu, konceptualny i metodologiczny. Głównym argumentem części konceptualnej jest to, że abstrakcja stanowi podstawową formę działalności inwencyjnej twórców dzieł sztuki. W tym kontekście prezentowane są również różnego rodzaju wyobrażeniowe modyfikacje cech wyjętych z wyabstrahowanych obiektów rzeczywistości. Z kolei część metodologiczna, zapowiedziana podtytułem, oceniając różne modyfikacje aspektów i komponentów projektów artystycznych, będących pochodną twórczej elaboracji, stawia pytanie, czy forma ekspresji reprezentacji treści ocenianego obiektu jest zgodna z powszechnie dopuszczalnymi zasadami etyki lub w jakim stopniu realizacja analizowanego dzieła sztuki mieści się w normie moralnego postępowania jego twórców. Osobną uwagę zwraca się na intencjonalność i emocjonalność przekazu za pośrednictwem dzieł sztuki, ze szczególnym uwzględnieniem trendów społecznych i politycznych, a także wrażliwości niektórych odbiorców na kwestie tabu czy na przykład bluźnierstwa uwłaczające godności przedstawicieli określonych społeczności, religijnych czy kulturowych. Konceptualne i metodologiczne części ramy stanowią podstawę trzeciej, analitycznej części pracy badawczej przedstawionej w niniejszym artykule. Źródłem materiału do szczegółowej analizy są opisy wybranych przykładów wystaw artystycznych prezentowanych w otwartych lub zamkniętych galeriach, a następnie reakcje publiczności, opisywane w odpowiednich transmedialnych formach dyskursów dziennikarskich dostępnych na różnego rodzaju portalach społecznościowych
Transformacja postaci kobiety jako zwierciadło przemian społeczno-kulturowych w musicalu polskim po 1989 r. Prolegomena
Full text linkThe aim of the article is to analyse the portrayals of women in musicals, which are not only representative and pivotal to how women are perceived but – most importantly – reflect the socio-cultural transformations that have occurred in Polish society since 1989. Moreover, the musical as a genre, situated within contemporary culture, functions as a mirror of the current human condition and increasingly contributes to shaping it. The analysis encompasses stage musicals ranging from the now-classic Metro, through Polita (inspired by the biography of Pola Negri), Irena (dedicated to Irena Sendler), to the rap musical 1989. The research material is examined in the context of the multifaceted changes in women’s roles and societal positions, particularly through gender and social lenses, while taking into account the American origins of the genre and its evolution within the Polish cultural landscape. The article is grounded in critical analysis and interpretation of cultural texts, drawing on cultural studies, gender studies, and cultural performance theory. It ultimately identifies the musical as a medium for shaping and redefining cultural identities, in which the transformation of female characters serves as a meaningful reflection of the social changes and values characteristic of contemporary Poland.Celem artykułu jest analiza wizerunków kobiet w musicalu. Są one nie tylko reprezentatywne i kluczowe dla sposobu ich postrzegania, ale – co niezwykle istotne – odzwierciedlają zachodzące w polskim społeczeństwie po 1989 r. przemiany społeczno-kulturowe. Sam zaś gatunek musicalu, jako część kultury współczesnej, stanowi zwierciadło aktualnej kondycji człowieka, uczestnicząc coraz wyraźniej w procesie jego kształtowania. Analizie poddano wybrane musicale sceniczne – od klasycznego już Metra, przez Politę inspirowaną biografią Poli Negri, Irenę poświęconą Irenie Sendlerowej, aż po rapowany musical 1989. Materiał badawczy rozpatrywany jest w kontekście wielopłaszczyznowych zmian roli i pozycji kobiet, szczególnie w wymiarze genderowym i społecznym, przy uwzględnieniu amerykańskiego rodowodu gatunku oraz jego ewolucji w warunkach polskich. Artykuł opiera się na krytycznej analizie i interpretacji tekstów kultury, uwzględniając perspektywy kulturoznawcze, gender studies oraz teorię widowisk kulturowych. W rezultacie publikacja wskazuje na musical jako medium kształtowania i redefinicji tożsamości kulturowych, w którym zmiana w obrazie kobiecych postaci stanowi istotne zwierciadło przekształceń społecznych i wartości właściwych współczesnej Polsce
Okno możliwości: strategia misyjna jezuitów, Chiny a europejska polityka mocarstw, 1685–1704
Full text linkThis paper examines the relationship between international power politics and the strategy of the Jesuit Order in both local and global contexts, focusing on the period from 1685 to 1704. It argues that during these years a distinct window of opportunity emerged in which the Jesuit Order, operating amid limited and often fragmented coordination with the Holy See, and benefiting from short-term and asymmetrical support from major European powers – notably France, the Habsburg Monarchy, the Polish– Lithuanian Commonwealth, and Russia – sought to develop a missionary strategy centred on the establishment of a land route linking Europe with China. While only some of these powers were formally associated through the Holy League, their overlapping geopolitical interests temporarily converged with Jesuit ambitions. Central to this strategy were Russia’s increasing openness to the West and the favourable disposition of the Kangxi Emperor towards Christianity, which together appeared to create unprecedented conditions for sustained transcontinental engagement between China and Europe.Artykuł analizuje relacje między międzynarodową polityką mocarstw a strategią zakonu jezuitów w ujęciu lokalnym i globalnym, koncentrując się na latach 1685–1704. Autor dowodzi, że w tym okresie wykształciło się wyraźne „okno możliwości”, w ramach którego Towarzystwo Jezusowe, działając w warunkach ograniczonej i często fragmentarycznej koordynacji ze Stolicą Apostolską oraz korzystając z krótkotrwałego i asymetrycznego wsparcia ze strony głównych potęg europejskich – przede wszystkim Francji, Monarchii Habsburskiej, Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz Rosji – dążyło do wypracowania strategii misyjnej opartej na ustanowieniu lądowego szlaku łączącego Europę z Chinami. Choć większość tych państw była formalnie powiązana sojuszem w ramach Ligi Świętej, ich częściowo zbieżne interesy geopolityczne czasowo splotły się z dążeniami jezuickimi. Kluczowe znaczenie dla tej strategii miały rosnąca otwartość Rosji na Zachód oraz przychylne nastawienie cesarza Kangxi wobec chrześcijaństwa, które łącznie zdawały się stwarzać bezprecedensowe warunki dla trwałych kontaktów transkontynentalnych między Chinami i Europą