Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Monarchie jagiellońskie w Kancelarii Apostolskiej.: Procedury wyszukiwania i udostępniania informacji o Europie Środkowej w archiwach watykańskich
Full text linkThe article presents a new method for searching and publishing materials preserved in the registers of the Apostolic Chancery at the turn of the sixteenth and seventeenth century. The approach is based on the systematic use of archival indexes and digital tools. Traditional methods of working with papal sources are extremely time-consuming and inefficient. Although research in the Vatican Archives has been carried out for almost 150 years, there is still a lack of modern archival aids and digital editions that would enable effective use of these resources for studies on the late fifteenth and early sixteenth centuries. Using the example of Polish affairs from the pontificates of Sixtus IV, Innocent VIII, and Alexander VI, the author demonstrates how historical indexes to the Registra Lateranensia and Registra Vaticana, complemented by targeted searches in the Registra Supplicationum, can be effectively employed to identify and catalogue the preserved source material. The proposed procedure made it possible to locate more than one thousand entries relating to Poland within a single month—a result that, under traditional research conditions, would require decades of work. A comparative analysis with the Repertorium Germanicum confirmed the high effectiveness of the method, which allowed for the identification of over 85 percent of the bulls preserved in the registers. The article also proposes a model for digital publication of the collected data in accordance with the FAIR and Linked Open Data (LOD) standards. This model enables the gradual release of material—from basic metadata to in-depth analyses of individual documents—and the integration of multiple research projects. In doing so, it enhances scholarly communication and increases research efficiency. Although the method has been tested on Polish material, it has a universal character and can be applied to other regions of Europe.Artykuł przedstawia nową metodę przeszukiwania i publikowania materiałów zawartych w księgach Kancelarii Apostolskiej z przełomu XV i XVI wieku, opartą na systematycznym wykorzystaniu indeksów archiwalnych oraz narzędzi cyfrowych. Tradycyjna metoda pracy ze źródłami papieskimi jest niezwykle czasochłonna i mało efektywna. Choć badania w Archiwum Watykańskim prowadzone są od niemal 150 lat, nadal brakuje nowoczesnych pomocy archiwalnych i edycji cyfrowych, które umożliwiłyby wykorzystanie tego zasobu w badaniach nad końcem XV i początkiem XVI wieku. Na przykładzie polskich spraw z pontyfikatów Sykstusa IV, Innocentego VIII i Aleksandra VI autor pokazuje, jak historyczne indeksy do serii Registra Lateranensia i Registra Vaticana, uzupełnione o ukierunkowane poszukiwania w Registra Supplicationum, mogą być skutecznie wykorzystane do identyfikacji i katalogowania zachowanego materiału źródłowego. Zastosowana procedura pozwoliła na odnalezienie ponad tysiąca wpisów dotyczących Polski w ciągu jednego miesiąca – wynik, który w tradycyjnych warunkach wymagałby dekad pracy. Analiza porównawcza z Repertorium Germanicum potwierdziła wysoką skuteczność metody, umożliwiającą odnalezienie ponad 85% bulli zachowanych w registrach. W artykule zaproponowano również model cyfrowej publikacji zebranych danych zgodny ze standardami FAIR i Linked Open Data (LOD). Model ten umożliwia stopniowe publikowanie materiału – od podstawowych metadanych po pogłębione analizy poszczególnych dokumentów – oraz integrację różnych projektów badawczych. Tym samym rozwiązanie to usprawnia komunikację naukową i zwiększa efektywność prac. Choć metoda została przetestowana na materiale polskim, ma charakter uniwersalny i może być zastosowana do innych obszarów Europy
Napięcia polsko-węgierskie podczas krakowskich negocjacji w sprawie Świętej Ligi (1596): Perspektywa źródeł papieskich
Full text linkThis article examines the convocation and course of the Kraków negotiations on the formation of the Holy League in 1596, with particular attention to papal sources, above all the diplomatic correspondence of Cardinal Enrico Caetani, the papal legate. Convened during the Third Austro–Turkish War (in Hungarian historiography called the Fifteen Years War, 1591/1593–1606), the congress was part of the Holy See’s broader effort to construct a wide-ranging anti-Ottoman coalition embracing the Polish–Lithuanian Commonwealth, the Habsburg Empire, Spain, Venice, and Transylvania. Caetani’s central mission was to reconcile Poland and the Empire, divided primarily by disputes over the status of Moldavia and Wallachia. Yet the proceedings also exposed deeper Polish–Hungarian and Polish–Transylvanian frictions, rooted in earlier border conflicts and sharpened by the dynastic interests of the Habsburgs. Although Poland faced the threat of Tatar incursions, it resisted immediate war with the Ottomans, instead prioritizing the maintenance of peace and control of Black Sea trade routes. Caetani’s correspondence illuminates both the inner workings of the talks and his unsuccessful attempts to secure the meaningful participation of Sigismund Báthory. The negotiations ultimately collapsed: the parties disagreed over prior treaties, the conduct and aims of the war, and the projected duration of the league, while the deputies present lacked authority to commit to binding terms. Even so, Caetani persisted in his mission, convinced that the Commonwealth could yet serve as a cornerstone of Europe’s defense against Ottoman expansion.Artykuł omawia okoliczności zwołania i przebiegu krakowskich rokowań w sprawie utworzenia Ligi Świętej w 1596 r., ukazując je z perspektywy źródeł papieskich, przede wszystkim korespondencji dyplomatycznej legata kardynała Enrica Caetaniego. Kongres odbywał się w czasie III wojny austriacko-tureckiej (w historiografii węgierskiej zwanej wojną piętnastoletnią, 1591/1593–1606), gdy Stolica Apostolska dążyła do zawiązania szerokiej koalicji antytureckiej z udziałem Rzeczypospolitej, cesarstwa, Hiszpanii, Wenecji i Siedmiogrodu. Zadaniem Caetaniego było doprowadzenie do porozumienia Polski i cesarstwa, zwaśnionych ze sobą m.in. o status Mołdawii i Wołoszczyzny. W toku pertraktacji wyraźnie ujawniły się również napięcia polsko-węgierskie i polsko-siedmiogrodzkie, spotęgowane pamięcią o dawnych sporach granicznych, a także sprzecznymi interesami dynastycznymi Habsburgów. Polska, choć zagrożona najazdami tatarskimi, nie była gotowa do natychmiastowej wojny z Osmanami, dążąc do zachowania pokoju i kontroli szlaków czarnomorskich. Korespondencja Caetaniego odsłania zarówno kulisy rozmów, jak i jego zabiegi o zaangażowanie Zygmunta Batorego, którego udział w kongresie okazał się marginalny. Negocjacje zakończyły się fiaskiem – strony różniły się w ocenie dotychczasowych układów i porozumień, sposobu prowadzenia wojny i czasu trwania ligi, a zgromadzeni deputowani nie posiadali pełnomocnictw do zawarcia wiążącego układu. Mimo rozczarowania kardynał Caetani zdecydował się kontynuować swoją misję, wierząc, że Rzeczpospolita może odegrać kluczową rolę w systemie obrony Europy przed turecką ekspansją
Education for transgression: Narratives of “barrier-free” individuals on family and school determinants of exceeding one’s own limitations
Full text linkResearch objectives and problem: The aim of this article is to analyze determinants related to family and school that foster exceeding one’s own limitations (transgression) in the narratives of “barrier-free” individuals. The research question is formulated as follows: Which factors that contribute to readiness for transgressive action and are associated with the family and educational environment emerge in autobiographical reconstructions? The analysis identifies conditions that are conducive to transgression. Reflection on these factors may support the educational process and, through biography-based learning, be used in formative practice.
Research methods: Empirically, the article draws on the authors’ qualitative study of people with disabilities who were finalists or laureates of the nationwide competition called “Person Without Barriers.” The study was conducted within the interpretive paradigm using the biographical method and procedures of grounded theory.
Process of argumentation: Amid multiple contemporary crises, young people increasingly face isolation, loss of trust, diminished sense of meaning, and difficulties in setting life goals. The incidence of mood disorders, anxiety, and self-destructive behavior among children and adolescents is rising. This results in the need for effective forms of educational support. One possible form of action is education grounded in the life stories of “barrier-free” individuals. Theoretically, the article refers to psychotransgressionism and the notion of homo transgressivus, which were developed by the Polish psychologist Józef Kozielecki.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The analysis indicates that family and school conditions are crucial for the development of transgressive action. The identified family factors were acceptance, granting age-appropriate autonomy and decision-making, cultivating a belief in one’s capabilities rather than focusing on deficits, fostering resourcefulness, and building optimism. School-related factors included treating the student as a subject/agent, setting demanding expectations, and simultaneously adopting individualized and flexible responses to the student’s needs and abilities.
Conclusions and recommendations: The narratives of “barrier-free” individuals show that the identified features of the family and school environment support transgression. This knowledge should be disseminated among parents and teachers/educators, as a particular approach to upbringing can create opportunities for young people to move beyond various constraints and to formulate and attain ambitious life goals
The role and actions of the school in preventing domestic violence against students
Full text linkResearch objectives and problems: The aim of this article is to present the role of the school and the actions that it undertakes to prevent domestic violence against students. In line with this objective, the following research questions were posed: What role does the school play in preventing domestic violence against students? What measures should schools take to counteract domestic violence? How do school staff assess their preparedness and readiness to take action in this area? What recommendations can strengthen the school’s efforts to address domestic violence against students?
Research methods: To answer the research questions, a qualitative research design was used, specifically focus group interviews (group discussions, commonly referred to as focus groups). A total of 68 participants took part in the study. The group of respondents consisted of school principals, teachers, homeroom teachers, as well as school counselors and psychologists.
Process of argumentation: The research process is both theoretical and empirical, as it combines an analysis of relevant literature with the author’s own findings. It focuses on presenting the role of the school and the actions that is undertakes to support families affected by violence and to protect children experiencing domestic violence. The study highlights that building an atmosphere of trust and safety in the school environment is a vital condition for effectively supporting students at risk of violence and mitigating its negative effects.
Research findings and their impact on the development of pedagogical science: The analysis of the collected material confirms the key role of the school in preventing domestic violence against students and in supporting families affected by violence. The findings indicate that efforts in this area are highly interdisciplinary, especially within pedagogical science, but also reveal limits in how these responsibilities are carried out.
Conclusions and/or recommendations: The research contributes to the development of the domestic violence prevention system, as well as to broader child and family support measures. The findings emphasize the need to enhance the readiness and openness of educational institutions to carry out effective interventions, provide support to children and families, and strengthen the overall system of support available to educators
Engagement of literature influencers on Instagram: Bookstagrammer strategies to promote reading in the family context
Full text linkResearch objectives (aims) and problem(s): This study explores the influence of bookstagrammers on young readers and their families in the context of declining reading engagement among youth in the digital age. It investigates how social media, particularly Instagram, can be used to promote a love of reading and support the development of literacy skills.
Research methods: A mixed-methods approach was adopted to assess the impact of bookstagrammers on reading habits. The quantitative component analyzed the behavior of literary influencers on Instagram, examining their posts and levels of engagement (likes, comments) to identify strategies used to promote reading. The qualitative component consisted of semi-structured interviews with families, exploring their reading practices and the extent to which they followed bookstagrammer recommendations. Together, these methods provide a comprehensive picture of how digital literary influencers shape family reading habits and encourage engagement with literature.
Process of argumentation: The article is organized into an introduction, a literature review on the educational role of social media, a methodology section outlining the research design, and a results section presenting the main findings.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The study shows that bookstagrammers create interactive content, such as reading challenges and virtual book clubs, that captures the interest of young readers. These activities promote social interaction, encourage the exploration of diverse genres, and support the development of critical thinking. The findings suggest that integrating social media into reading practices can enhance literacy development and help build a community of engaged readers.
Conclusions and/or recommendations: The study recommends that educators and families actively engage with bookstagrammers to create supportive reading environments. By embracing the innovative strategies used by literary influencers, stakeholders can help foster a generation of motivated readers, ultimately contributing to long-term gains in literacy, empathy, and cultural awareness in educational settings
Niepamięć o artyście. Mechanizmy depozytariuszy: Studium przypadku rzeźbiarza Konstantego Laszczki
Full text linkThe author addresses the issue of managing the artist›s memory from the perspective of the mechanisms of non-memory. Data gathered and generated during a year of ethnographic research enabled the reconstruction of specific memory practices surrounding the memory of Konstanty Laszczka. These, in turn, influenced the development of reflections that could become the basis for building a platform for cooperation between coexisting heritage stakeholders. The article focuses on family practices surrounding the heritage of a well-known and valued ancestor, which are characterized by oblivion, in order to identify spaces for dialogue, collaboration, and possible transformations. The mechanisms of non-memory include: memory entangled in gaps, dependent memory, mythicized memory, and monopolized memory. This study is part of an interdisciplinary master›s thesis, Strategies of Memory and Non-memory about Konstanty Laszczka. A tropographic case study of the memory management activities of the Krakow family unit and the Laszczka Social Museum in Dobre, defended with distinction at the Institute of Culture of the Jagiellonian University.Autorka podejmuje problematykę zarządzania pamięcią o artyście z perspektywy mechanizmów niepamięci. Dane zastane i wywołane w trakcie rocznych badań etnograficznych umożliwiły rekonstrukcję konkretnych praktyk pamięciologicznych wokół pamięci o Konstantym Laszczce. Te z kolei wpłynęły na wytworzenie refleksji, która stać się może bazą pod budowę platformy współpracy pomiędzy współistniejącymi interesariuszami dziedzictwa. W artykule skupiono się na przybliżeniu rodzinnych praktyk wokół dziedzictwa znanego i cenionego przodka, które charakteryzują się niepamięcią, celem wskazania przestrzeni dialogu, współdziałania i możliwych przekształceń. Do mechanizmów niepamięci zaliczono: pamięć uwikłaną w braki, pamięć uzależnioną, pamięć poddaną zmityzowaniu i pamięć zmonopolizowaną. Studium stanowi jedną z części interdyscyplinarnej pracy magisterskiej Strategie pamięci i niepamięci o Konstantym Laszczce. Tropograficzne studium przypadku zarządczej działalności pamięciologicznej krakowskiej cząstki rodziny i Społecznego Muzeum Laszczki w Dobrem, obronionej z wyróżnieniem w Instytucie Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego
Przykłady (cyber)kultury edukacyjnej pokolenia App Generation w szkolnictwie wyższym
Full text linkModern humans live in the world of constant change caused by rapid technological development. The issue of digitalism has dominated the lifestyle and functioning of young people to such an extent that scientists have recognized the need to distinguish new digital generations. These include Digital Natives, Generation C, Screeangers, Net Generation, Generation Z, and App Generation. People born in the digital era cannot imagine functioning without modern technologies, which serves as their sources of knowledge, information, entertainment, and self-creation. These technologies also provide a space for creating original works. This poses a challenge for teachers, including academics, not only to capture students’ attention during classes but also to give them opportunities for active creation. This can be achieved, for example, through platforms such as Mentimeter, Google Jamboard, Canva, Creately, or Trello.Współczesny człowiek żyje w świecie ciągłych zmian spowodowanych gwałtownym rozwojem technologicznym. Zagadnienie cyfrowości zdominowało styl życia i funkcjonowania młodych ludzi do tego stopnia, że naukowcy dostrzegli potrzebę wyodrębnienia nowych pokoleń cyfrowych. Są to: cyfrowi tubylcy, pokolenie C, ekranolatki, pokolenie sieci, pokolenie Z i pokolenie aplikacji. Osoby urodzone w erze cyfrowej nie wyobrażają sobie funkcjonowania bez nowoczesnych technologii, które są dla nich źródłem wiedzy, informacji, rozrywki, kreowania siebie. Są również przestrzenią do tworzenia autorskich prac. Stanowi to wyzwanie dla nauczycieli (także akademickich), aby w toku realizowanych zajęć nie tylko zaciekawić odbiorcę, ale również dać szansę na aktywność twórczą. Jest to możliwe m.in. poprzez korzystanie w procesie edukacyjnym z platform takich jak: Mentimeter, Google Jamboard, Canva, Creately czy Trello
Armia turecka jako siła budząca respekt w epice bohaterskiej XVII wieku
Full text linkThe article analyzes the image of the Turkish army in the 17th-century heroic poetry of the Polish-Lithuanian Commonwealth. Contrary to the unequivocally negative stereotypes that depicted the Turks as pagans and barbarians, authors of poems of the time often portrayed the enemy ambivalently. In these works, Ottoman troops appear as powerful, numerous, well-armed and organized forces. Special attention is given to their wealth and material culture. This depiction not only heightens the drama and emphasizes the significance of Polish victories, but also affirms Sarmatian identity by portraying the defeated as a worthy adversary, thus enhancing the heroism of the Commonwealth’s soldiers. The author cites numerous quotations from voluminous epics (such as Wacław Potocki’s Transakcja wojny chocimskiej and Stefan Jan Slizien’s Haracz krwią turecką Turkom wypłacony) and smaller-volume occasional works dedicated primarily to the two Khotyn battles (1621, 1673). The article aims to extract motifs from these texts that reveal the complex and often admirable image of the Turkish army and to demonstrate their role in shaping the heroic and identity narratives of the Baroque era.Artykuł analizuje wizerunek armii tureckiej w XVII-wiecznej epice bohaterskiej Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wbrew jednoznacznie negatywnym stereotypom, takim jak przedstawianie Turków jako pogan i barbarzyńców, autorzy ówczesnych poematów nierzadko ukazują przeciwnika w sposób ambiwalentny. W utworach tych wojska osmańskie jawią się jako siły potężne, liczne, dobrze uzbrojone i zorganizowane. Szczególną uwagę poświęca się także ich bogactwu i kulturze materialnej. Ujęcie to służy nie tylko zwiększeniu dramatyzmu i podkreśleniu wagi polskiego zwycięstwa, ale również pełni funkcję afirmacyjną wobec tożsamości sarmackiej – podnosi rangę bohaterstwa żołnierza Rzeczypospolitej poprzez ukazanie pokonanych jako godnego przeciwnika. Autor przywołuje liczne cytaty z obszernych dzieł (takich jak Transakcja wojny chocimskiej Wacława Potockiego czy Haracz krwią turecką Turkom wypłacony Stefana Jana Śliznia) oraz mniejszych objętościowo utworów okolicznościowych poświęconych przede wszystkim dwóm bitwom chocimskim (1621, 1673). Zasadniczym celem artykułu jest wydobycie z tych tekstów motywów świadczących o złożonym, często godnym podziwu obrazie armii tureckiej i ukazanie ich roli w konstrukcji narracji heroicznej oraz tożsamościowej epoki baroku
Kontakty i doświadczenia w krajach habsburskich: Osiemnastowieczne polskie relacje z podróży po Królestwie Węgier Ignacego Zawiszy (1715) i Józefa Aleksandra Jabłonowskiego (1762)
Full text linkThis article examines two eighteenth-century Polish travel accounts describing journeys through the Habsburg-ruled Kingdom of Hungary: the military account by Ignacy Zawisza from 1715 and the unpublished manuscript by Józef Aleksander Jabłonowski from 1762. The aim of the article is to highlight how Polish travellers perceived space, society, and history in the region, depending on the context of their journey as well as their social position and intellectual ambitions. The primary sources are two travel narratives – Zawisza’s printed and concise account, based on his military campaign experience, and Jabłonowski’s much more extensive manuscript, combining topographical observations with historical, genealogical, and heraldic reflections. The article also draws on relevant scholarship on eighteenth-century travel culture, Polish-Hungarian relations, and the representation of early modern elites. Both narratives are analysed comparatively, using a cultural perspective that makes it possible to reveal the cognitive, representational, and identity-building functions of travel writing in eighteenth-century noble culture. Special attention is paid to narrative construction and to the tension between factual description and the symbolic dimension of the travel accounts. The article argues that travel through Hungary served not only practical and cognitive purposes for the Polish nobility, but also played a role in self-representation and the shaping of identity. While Zawisza’s account aimed to document participation in a Habsburg-led military campaign, Jabłonowski’s manuscript was a conscious attempt at self-fashioning and presenting himself as a member of European intellectual networks. The article thus demonstrates how travel could serve as a medium for asserting status and participating in the transnational culture of early modern Europe.Artykuł analizuje dwa osiemnastowieczne polskie opisy podróży przez terytorium Królestwa Węgier znajdującego się pod panowaniem Habsburgów: wojskową relację Ignacego Zawiszy z 1715 roku oraz rękopiśmienną relację Józefa Aleksandra Jabłonowskiego z 1762 roku. Celem artykułu jest ukazanie różnic w postrzeganiu przestrzeni, społeczeństwa i historii regionu przez polskich podróżników w zależności od kontekstu wyprawy oraz pozycji społecznej i intelektualnych ambicji autora. Podstawę źródłową stanowią dwie relacje podróżne – drukowana, zwięzła relacja Zawiszy, oparta na doświadczeniu kampanii wojennej, oraz znacznie obszerniejszy rękopis Jabłonowskiego, łączący obserwacje krajoznawcze z refleksjami historycznymi, genealogicznymi i heraldycznymi. Artykuł opiera się także na literaturze dotyczącej kultury podróży w XVIII wieku, polsko-węgierskich kontaktów oraz nowożytnej reprezentacji elit. Obie relacje zostały poddane analizie porównawczej z uwzględnieniem perspektywy kulturowej, co pozwoliło uchwycić ich funkcje poznawcze, reprezentacyjne i tożsamościowe w kontekście osiemnastowiecznej kultury szlacheckiej. Szczególną uwagę poświęcono sposobowi konstruowania przekazu oraz napięciu między opisem faktograficznym a symbolicznym wymiarem relacji podróżnych. Główną tezą artykułu jest stwierdzenie, że podróże przez Węgry pełniły dla polskich elit nie tylko funkcję praktyczną czy poznawczą, ale także reprezentacyjną i tożsamościową. Podczas gdy relacja Zawiszy służyła dokumentacji udziału w kampanii wojennej u boku Habsburgów, zapis podróży Jabłonowskiego stanowił świadomą próbę autokreacji i prezentacji jako członka europejskich sieci intelektualnych. Artykuł pokazuje tym samym, jak podróże mogły służyć budowaniu pozycji jednostki w transnarodowej kulturze nowożytnej Europy
Rola kobiety w społeczeństwie i Kościele katolickim w wypowiedziach medialnych, dokumentach i decyzjach personalnych papieża Franciszka
Full text linkThe aim of this article is to show the role of women in society, in Church institutions, and in pastoral ministry as seen by Pope Francis. The research questions are: did Pope Francis continue the approach of his predecessors in this regard, or did he change it? Was he innovative or conservative in his understanding of the role of women? Did he entrust women with functions subordinate to men or with decision-making functions? The research material consists of selected media statements by the Pope and excerpts from his documents, as well as those of other popes (as a point of reference). Content analysis was used as the research method. The first part of the text will show how previous popes perceived the role of women, the second will discuss the role of women in society as seen by Pope Francis, the third will discuss their position in Church institutions, and the fourth will discuss their role in pastoral ministry.Celem artykułu będzie pokazanie roli kobiety w społeczeństwie, w instytucjach kościelnych i w posługiwaniu duszpasterskim w ujęciu papieża Franciszka. Problem badawczy tkwi w pytaniach: czy papież kontynuował w tym względzie podejście swoich poprzedników, czy też je zmienił? Czy był nowatorski, czy zachowawczy w pojmowaniu roli kobiety? Czy powierzał kobietom funkcje podporządkowane mężczyznom, czy też decyzyjne? Materiałem badawczym były wybrane medialne wypowiedzi papieża oraz fragmenty jego dokumentów, a także teksty innych papieży (będące punktem odniesienia). Za metodę badawczą posłużyła analiza treści. W pierwszej części tekstu będzie pokazane, jak postrzegali rolę kobiety wcześniejsi papieże, w drugiej zostanie omówiona rola kobiet w społeczeństwie w ujęciu papieża Franciszka, w trzeciej – ich pozycja w instytucjach kościelnych, w czwartej zaś w posługiwaniu duszpasterskim