Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Jan Paweł II i jego wkład w zmiany w Europie Środkowo-Wschodniej: Wybrane aspekty i zagadnienia
Get PDFJohn Paul II’s activities connected with regaining religious and political freedom in Central and Eastern Europe throughout all his pontificate fostered the rejection of communist ideology and the revival of religious life in the countries of this region. Pope John Paul II visited Poland seven times, in the years: 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1997, 1999, 2002. His pilgrimages to the states of so-called eastern bloc other than Poland took place, chronologically in: Czechoslovakia – 1990, Czech Republic – 1995, 1997; Slovakia – 1995, 2003; Hungary – 1991, 1996; Latvia, Lithuania, Estonia – 1993; Croatia – 1994, 1998, 2003; Slovenia – 1996, 1999; Bosnia and Herzegovina – 1997, 2003; Romania – 1999; Ukraine – 2001; Kazakhstan, Armenia – 2001 and Bulgaria – 2002. It is during these pastoral visits, before 1989, he appealed for the respect for man in this part of Europe and, since 1991, emphasized the need to responsibly exercise the gift of freedom. According to many commentators, all of these pilgrimages were aimed first at raising national consciousness and regaining independence, and later at guiding the construction of a better future. In this way the spiritual as well as national mission of the Slavic Pope was fulfilled. This study presents the most critical issues related to that history and the exceptional spiritual role of John Paul II in the political transformations that took place in Central and Eastern Europe. Interestingly, the Saint Pope himself never claimed his impact.Działania Jana Pawła II w związku z odzyskiwaniem koniecznej wolności religijnej i politycznej w Europie Środkowo-Wschodniej przez cały jego pontyfikat przyczyniły się do zerwania z komunistyczną ideologią i wpłynęły na odnowienie życia religijnego w krajach owego regionu. Papież Jan Paweł II odwiedził Polskę osiem razy w latach: 1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1997, 1999, 2002. Pielgrzymki papieskie w tzw. bloku wschodnim, poza Polską, w kolejności chronologicznej odbywały się w następujących państwach: Czechosłowacja – 1990, Czechy – 1995, 1997; Słowacja – 1995, 2003; Węgry – 1991, 1996; Łotwa, Litwa, Estonia – 1993; Chorwacja – 1994, 1998, 2003; Słowenia – 1996, 1999; Bośnia i Hercegowina – 1997, 2003; Rumunia – 1999; Ukraina – 2001; Kazachstan, Armenia – 2001 i Bułgaria – 2002. To podczas pielgrzymek przed 1989 r. papież nawoływał do szacunku do człowieka w tej części Europy, a od 1991 r. mówił o zagospodarowaniu daru wolności. Jak wielu komentatorów określa, wszystkie te pielgrzymki były budzeniem narodowej świadomości i odzyskania niepodległości, a później służyły do właściwego budowania przyszłości. I tak dopełniała się działalność duchowa, ale także narodowościowa papieża Słowianina. Zostały w tym opracowaniu przedstawione najważniejsze wątki owej historii i wyjątkowej duchowej roli, jaką odegrał papież Jan Paweł II w zmianach ustrojowych w Europie Środkowo-Wschodniej. Sam, dzisiaj już święty, nie przypisywał sobie tego dzieła
Matka Boska zw. Kupiecką: uwagi na marginesie wystawy In splendore Dei gloria
Get PDFThe aim of this article is a critical analysis of the state of knowledge, history, and iconography of the painting popularly known as Our Lady of Merchants from the Jesuit house at Mały Rynek in Kraków. The symbolic meaning of the work is examined based on emblematic works from the Baroque era, allowing for the identification of possible graphic models for the scenes. The work’s rich symbolism points to various cultural inspirations, including Biblical, Patristic, mythological, and pagan sources. The article clarifies issues related to the painting’s dating, determines its main subject (the Tota Pulchra type) and scenes in the cartouches indicate a previously unrecognized copy of the work.Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza stanu wiedzy, historii i ikonografii obrazu popularnie zwanego Matką Boską Kupiecką z domu zakonnego księży jezuitów przy Małym Rynku w Krakowie. Wymowa symboliczna dzieła jest badana na podstawie druków emblematycznych epoki baroku i pozwala na wskazanie możliwych graficznych wzorów scen. Bogata symbolika wskazuje na różnorodne inspiracje kulturowe zarówno biblijne, patrystyczne, jak również mitologiczne i pogańskie. Artykuł porządkuje kwestie związane z datacją obrazu, określa jednoznacznie tematykę przedstawienia głównego (typ Tota Pulchra) i scen w kartuszach, wskazuje nierozpoznaną dotychczas kopię dzieła
Kara i nagroda w trakcie powstania stanowego i jego klęski: Žerotín, Liechtenstein, Wallenstein
Get PDFThe present article deals with the issue of the Estates Uprising in the Habsburg monarchy, as an historical process, in our case personified by the persons of Ladislaus Velen of Žerotín, Charles of Liechtenstein and Albrecht of Wallenstein, consisting of a complicated sequence of punishments and rewards. The Estates Uprising of 1618–1620, or more exactly in the broader sense of the word, of 1620–1636, can be seen as a complex of „crimes and punishments“, as well as „crimes and rewards“. Although the question of the crime seems obvious, it too was subject to change in the legal and constitutional system of the time and in later historiography. All the parts of the composite sentence were taken to be individual sanctions, even if the crime was committed by a group or a collective body. At the same time, the lower and upper limits of the assigned punishment related to the proven degree of guilt of a specific person, or to be more exact, took into account any aggravating and mitigating circumstances. At the same time, it was clear that pardons were used as counterweights to punishment, and last but not least, rewards were made to people standing on the opposite side of the imaginary barrier – for showing loyalty, active assistance or faithful service. At the same time, such reward was not as clearly defined in the legal system of the time as was the case of punishment. Although early modern elites also tried to justify it, its nature was on the whole political and was dependent on the will and intentions of the head of society. Even so, it was directly related to the punishment and often mirrored it.Niniejszy artykuł dotyczy powstania stanów w monarchii habsburskiej jako procesu historycznego, w naszym przypadku uosobionego przez postacie Ladislava Veleny z Žerotína, Karola z Liechtensteinu i Albrechta von Wallensteina, składającego się ze skomplikowanego ciągu kar i nagród. Powstanie stanów w latach 1618–1620, a w szerszym ujęciu 1620–1636, można postrzegać jako złożony system „zbrodni i kar”, a także „zbrodni i nagród”. Chociaż kwestia winy wydaje się oczywista, podlegała ona zmianom zarówno w ówczesnym systemie prawnym i konstytucyjnym, jak i w późniejszej historiografii. Wszystkie części złożonego wyroku były traktowane jako indywidualne sankcje, nawet jeśli przestępstwo zostało popełnione przez grupę lub organ zbiorowy. Jednocześnie dolne i górne granice nałożonej kary odnosiły się do udowodnionego stopnia winy konkretnej osoby, a ściślej – uwzględniały okoliczności obciążające i łagodzące. Równocześnie oczywiste było, że akty łaski stanowiły przeciwwagę dla kary, a co więcej, nagrody były przyznawane osobom stojącym po przeciwnej stronie symbolicznej barykady – za lojalność, aktywną pomoc lub wierną służbę. Jednak nagroda nie była tak jasno określona w ówczesnym systemie prawnym jak kara. Chociaż elity wczesnonowożytne starały się ją usprawiedliwiać, jej charakter miał przede wszystkim wymiar polityczny i zależał od woli oraz intencji głowy państwa. Niemniej jednak nagrody były ściśle powiązane z karami i często stanowiły ich lustrzane odbicie
Nagroda czy kara? Nowe godności i funkcje w karierze Stanisława Reszki (1544–1600)
Get PDFThis article analyzes how Stanisław Reszka (1544–1600), a Catholic clergyman, Polish diplomat, and religious writer, perceived the offices and dignities conferred upon him. Particular attention is given to his narrative regarding promotions—whether he regarded them as an honor or rather as a burden. The study is set within a socio-historical context, incorporating Reszka’s personal reflections on his career development. Reszka’s activities have been previously studied by scholars such as Franz Hipler and Jan Czubek, and more recently by Jadwiga Ambrozja Kalinowska and Anna Maria Lepacka. A detailed reconstruction of his biography is possible due to a rich body of sources, primarily his letters and diary. These documents, partially classified as ego-documents, provide not only factual information but also insight into his emotions and personal experiences. Although Reszka achieved professional success and frequently received new appointments, his path to the highest positions, particularly the episcopate, remained blocked due to his non-noble background. His correspondence contains numerous references to internal dilemmas associated with accepting new dignities, especially those that provoked controversy. In his notes, he often expressed a lack of enthusiasm for certain nominations, emphasizing the challenges and difficulties they entailed. One example is the position of Dean of Warsaw, which required residency, conflicting with his diplomatic duties and ultimately leading him to resign from the post. Reszka twice declined the role of obedience envoy to the pope—a highly prestigious position but one that required significant financial resources and caused him considerable anxiety. His strongest attachment was to the offices granted to him by Stanisław Hozjusz—the Warmian canonry and the sigillatoria at the Apostolic Penitentiary. Beyond their financial benefits, psychological factors may have played a role, including loyalty to Hozjusz and a sense of personal connection to his patronage.Artykuł analizuje sposób, w jaki Stanisław Reszka (1544–1600), katolicki duchowny, polski dyplomata i pisarz religijny, postrzegał nadawane mu urzędy i godności. Szczególną uwagę poświęcono jego narracji dotyczącej awansów – czy traktował je jako wyróżnienie, czy raczej jako obciążenie. Badanie osadzono w kontekście społeczno-historycznym, uwzględniając osobiste refleksje Reszki na temat rozwoju jego kariery. Działalność Reszki była już przedmiotem badań, prowadzonych m.in. przez Franza Hiplera i Jana Czubka, a współcześnie przez Jadwigę Ambrozję Kalinowską oraz Annę Marię Lepacką. Możliwość szczegółowej rekonstrukcji jego biografii wynika z bogatego zasobu źródłowego, obejmującego listy i diariusz, które – jako częściowo egodokumenty – dostarczają nie tylko informacji faktograficznych, lecz także wglądu w emocje i osobiste doświadczenia Reszki. Choć odniósł on sukces zawodowy i wielokrotnie otrzymywał nowe urzędy, jego droga do najwyższych stanowisk, zwłaszcza biskupstwa, pozostawała zamknięta z powodu nieszlacheckiego pochodzenia. W jego korespondencji znajdują się liczne odniesienia do wewnętrznych dylematów związanych z obejmowaniem kolejnych godności, zwłaszcza tych budzących kontrowersje. W swoich notatkach często wyrażał brak entuzjazmu wobec niektórych nominacji, podkreślając związane z nimi trudności i wyzwania. Przykładem może być dziekania warszawska, której wymóg rezydencji kolidował z jego obowiązkami dyplomatycznymi, co ostatecznie skłoniło go do rezygnacji z tego urzędu. Reszka dwukrotnie odrzucił propozycję objęcia funkcji posła obediencyjnego do papieża – zaszczytnego stanowiska, lecz wymagającego znacznych nakładów finansowych i wzbudzającego w nim duży niepokój. Największe przywiązanie wykazywał do stanowisk nadanych mu przez Stanisława Hozjusza – kanonii warmińskiej oraz sygillatorii w Penitencjarii Apostolskiej. Oprócz ich wymiernych korzyści finansowych istotną rolę mógł odgrywać także czynnik psychologiczny, w tym lojalność wobec Hozjusza i poczucie osobistego związku z jego patronatem
Dwa praskie zamachy stanu z 1427 roku w świetle źródeł
Get PDFThe author’s aim was to analyse the source accounts of two Prague coups. The first, on 17 April 1427, which overthrew the rule of Sigismund Korybutovich, and the second, on 6 September of that year, an unsuccessful coup, the aim of which was probably to wrest the Czech capital from the hands of the more radical Hussites, thus restoring its character as a politically moderate city. The April coup was described in 14 sources whose authors came from the moderate Hussite circle, the September coup was described in 15 (13 of the same sources and two additional ones: the chronicle of Bartosek of Drahonice and notes in the breviary of Father Antoch), with two authors coming from other circles: a Catholic and a clergyman of the brotherhood of orphans. The article compares the content of the messages in detail, finding similarities and differences, and pays attention to the intentions of the writers resulting from their ideological attitudes and the judgements they expressed. The author has also carried out a discussion with some of the statements of the historiography, which he feels are not convincing enough.Celem autora była analiza źródłowych relacji dotyczących dwóch przewrotów w Pradze. Pierwszy z nich, który miał miejsce 17 kwietnia 1427 r., obalił rządy Zygmunta Korybutowicza. Drugi, z 6 września tego samego roku, był nieudanym zamachem stanu, którego celem było prawdopodobnie wyrwanie czeskiej stolicy z rąk bardziej radykalnych husytów, a tym samym przywrócenie jej umiarkowanego politycznie charakteru. Przewrót kwietniowy został opisany w 14 źródłach, których autorzy wywodzili się z kręgu umiarkowanych husytów. Przewrót wrześniowy został natomiast opisany w 15 źródłach (13 tych samych oraz dwóch dodatkowych: kronice Bartoszka z Drahonic oraz zapiskach w brewiarzu ojca Antocha). Dwóch autorów tych relacji pochodziło z innych kręgów – jeden był katolikiem, drugi duchownym z bractwa sierot. Artykuł szczegółowo porównuje treść przekazów, wskazując na ich podobieństwa i różnice, oraz zwraca uwagę na intencje autorów wynikające z ich postaw ideologicznych i formułowanych ocen. Autor podjął również polemikę z niektórymi twierdzeniami historiografii, które uznał za niewystarczająco przekonujące
Czy prawo patentowe potrzebuje definicji wynalazku nanotechnologicznego? (część 2):: W poszukiwaniu znaczenia terminu „wynalazek nanotechnologiczny”
Get PDFLe présent article a pour objet l’analyse de la notion d’« invention nanotechnologique » dans le contexte de la nécessité de sa définition en droit des brevets. La réflexion s’appuie principalement sur la méthode d’analyse dogmatique et juridique, fondée sur les positions doctrinales, le contenu des documents officiels ainsi que la jurisprudence. Le recours aux concepts fondamentaux du droit des brevets, tels que « invention » et « découverte », vise à déterminer dans quelles conditions une invention peut se voir attribuer le statut d’invention nanotechnologique. À cette fin, une approche différente de celle adoptée jusqu’à présent est nécessaire en ce qui concerne la manipulation de l’échelle et de ses effets, ainsi que la perception de la découverte dans le domaine des nanotechnologies. L’échelle nanométrique et son influence sur la nouvelle forme de la matière constituent les seuls critères mesurables pouvant être pris en compte dans la définition de l’invention nanotechnologique. Une telle invention naît en effet selon un processus distinct de celui d’une invention « classique » ou d’une découverte, bien qu’elle partage avec la « découverte nanotechnologique » le recours à la manipulation de l’échelle. Toutefois, cette manipulation ne permet pas, en tant que telle, de définir le contenu de l’invention nanotechnologique, dans la mesure où elle aboutit à la création d’un produit qui, en droit des brevets, relève de la découverte. Néanmoins, la découverte demeure une condition indispensable à l’émergence de l’invention nanotechnologique.Celem niniejszego artykułu jest analiza pojęcia „wynalazek nanotechnologiczny” w kontekście potrzeby jego zdefiniowania na gruncie prawa patentowego. Rozważania są prowadzone przy zastosowaniu głównie metody analizy dogmatycznoprawnej opartej na poglądach doktryny, treści dokumentów urzędowych oraz orzecznictwie. Sięgnięcie do
„idei” leżących u podstaw określeń elementarnych dla prawa patentowego takich jak: „wynalazek” i „odkrycie”, służy ustaleniu, kiedy wynalazkowi można przyznać status wynalazku nanotechnologicznego. W tym celu konieczne jest odmienne niż dotychczas podejście do manipulacji skalą i jej efektów, a także postrzeganie odkrycia w obszarze nanotechnologii. Nanoskala oraz jej wpływ na nową postać materii to jedyne wymierne wyznaczniki możliwe do uwzględnienia przy definiowaniu wynalazku nanotechnologicznego. Powstaje on bowiem w inny sposób niż „zwykły” wynalazek oraz odkrycie, chociaż z „odkryciem nanotechnologicznym” łączy go manipulacja skalą. Przy czym manipulacja ta jest pozbawiona użyteczności dla wyznaczenia treści wynalazku nanotechnologicznego, ponieważ prowadzi ona do powstania wytworu, który na gruncie prawa patentowego jest odkryciem. Pomimo to odkrycie jest niezbędne, by mógł powstać wynalazek nanotechnologiczny
„W braterskiej przyjaźni”: Działania dyplomatów francuskich w Rzeczypospolitej w pierwszych latach panowania Jana III
No full textThe aim of the article is to show the double mission of the extraordinary ambassadors of France in Poland. The first of them, the bishop of Marseilles Toussaint de Forbin Janson, supported the candidacy of Jan Sobieski for the throne, which gained him the favor of the elect. Shortly afterwards, François Marquis de Béthune, Marie Casimire’s brother-in-law, arrived in the Commonwealth and from then on, the envoys were to work together for the cooperation of the new ruler with Louis XIV. However, it turned out that both also had their own private benefits in mind, which caused tensions between them. Problems with fulfilling the mission increased the frustration of the diplomats. The article is based on the analysis of diplomatic dispatches written jointly or by each of the envoys separately addressed to the French king or his minister. It seems that the achievements of the bishop of Marseilles at the beginning of his stay in the Commonwealth and the affinity of the marquis with the royal couple should have influenced the attitude of Jan III and his favor towards the diplomats. Meanwhile, as time passed, it turned out that the Polish king wanted to benefit from the rapprochement with France, but was not ready to fulfill its expectations against his own interests. This meant that the ambassadors encountered serious difficulties in persuading the monarch to take the announced actions. The diplomats did not manage to accomplish the mission entrusted to them. Their correspondence also shows that, while looking after their own profits – which they did not hide – they were not always willing to follow the instructions of the French court.Celem artykułu jest pokazanie podwójnej misji ambasadorów nadzwyczajnych Francji w Polsce. Pierwszy z nich, biskup marsylski Toussaint de Forbin Janson, poparł kandydaturę Jana Sobieskiego do tronu, czym zyskał sobie przychylność elekta. Wkrótce potem do Rzeczypospolitej przybył markiz François Gaston de Béthune, szwagier małżonki królewskiej, i odtąd wysłannicy mieli wspólnie działać na rzecz współpracy nowego władcy z Ludwikiem XIV. Okazało się jednak, że obaj mają na uwadze także prywatne korzyści, co wywoływało napięcia pomiędzy nimi. Kłopoty z wypełnieniem misji powiększały frustrację dyplomatów. Artykuł został oparty na analizie depesz, pisanych wspólnie lub przez każdego z wysłanników z osobna, kierowanych do króla francuskiego lub jego ministra. Wydaje się, że osiągnięcia biskupa marsylskiego u progu jego pobytu w Rzeczypospolitej i powinowactwo markiza z parą królewską powinny wpłynąć na postawę Jana III i zapewnić jego przychylność wobec dyplomatów. Z upływem czasu okazało się jednak, że król polski chciał wyciągnąć korzyści ze zbliżenia z Francją, ale nie zamierzał realizować jej oczekiwań wbrew własnym interesom. Wskutek tego ambasadorowie napotkali poważne trudności w nakłonieniu monarchy do podjęcia zapowiedzianych działań. Nie udało się więc dyplomatom wypełnić misji, którą im powierzono. Z ich korespondencji wynika także, że pilnując własnych profitów – czego nie ukrywali – nie zawsze byli skłonni stosować się do poleceń przychodzących z dworu francuskiego
Rola uważności, ciszy i refleksji w rozwijaniu kompetencji 4K w edukacji małego dziecka
Get PDFThe aim of this article is to present the educational potential of contemplative practices—mindfulness, silence, and reflection—in supporting the development of 21st-century competencies, commonly referred to as the 4Cs: creativity, critical thinking, communication, and collaboration. The starting point is the assumption that fostering these competencies in preschool and early primary education requires tools that enhance not only cognitive but also emotional and social dimensions of child development. Drawing on an analysis of the relevant literature, the article discusses both the theoretical foundations of the 4Cs framework and the significance of mindfulness, silence, and reflection within educational contexts. Research findings indicate that regular engagement in contemplative practices promotes cognitive flexibility, strengthens emotional awareness, and enhances communication and collaboration skills in children. The article emphasizes the importance of creating educational spaces in which structured moments of silence, mindful presence, and reflective dialogue become an integral part of daily pedagogical routines. It concludes that the integration of contemplative strategies in early childhood education offers meaningful support for the holistic development of 4C competencies and contributes to the creation of more empathetic and conscious learning environments.Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie edukacyjnego potencjału praktyk kontemplacyjnych – uważności, ciszy i refleksji – we wspieraniu rozwoju kompetencji XXI wieku, powszechnie określanych jako 4C: kreatywność, krytyczne myślenie, komunikacja i współpraca. Punktem wyjścia jest założenie, że rozwijanie tych kompetencji w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej wymaga narzędzi wspierających nie tylko poznawcze, lecz także emocjonalne i społeczne aspekty rozwoju dziecka. Na podstawie analizy literatury przedmiotu omówiono zarówno teoretyczne podstawy modelu 4C, jak i znaczenie pedagogiki ciszy, uważności i refleksyjności w procesie nauczania. Wyniki badań wskazują, że regularne angażowanie się w praktyki kontemplacyjne sprzyja elastyczności poznawczej, podnosi świadomość emocjonalną oraz rozwija umiejętności komunikacyjne i współpracy w grupie. W artykule podkreślono także znaczenie tworzenia przestrzeni edukacyjnej, w której momenty ciszy, uważnej obecności i refleksyjnego dialogu stają się elementem codziennej praktyki pedagogicznej. Artykuł kończy się wnioskiem, że integracja praktyk kontemplacyjnych w edukacji wczesnej stanowi ważne wsparcie dla holistycznego kształtowania kompetencji 4C oraz może przyczynić się do budowania bardziej świadomego i empatycznego środowiska uczenia się
Doksyczny obraz Mamusi Muminka: Próba reinterpretacji postaci
Get PDFMoominmamma is a central figure in Moominvalley, appearing throughout the nine-volume book series (1945–1970) written and illustrated by the Swedish-speaking Finnish author Tove Jansson. The enduring popularity of the Moomin books has been fuelled by a range of factors, including the powerfully appealing image of Moominmamma, who has been widely perceived as an incarnation of an ideal mother being the centre of an idealized family. Nevertheless, this interpretation overlooks the portrayal of the character, both in the comics and in the two final novels, Moominpappa at Sea and Moominvalley in November. This paper explores the persistence of reductive reading of Moominmamma by applying Pierre Bourdieu’s concept of doxa to reevaluate the character. The results show that Moominmamma has been subjected to symbolic violence, which has been overlooked as a result of the uncritical, doxic lens of both academic and popular readers.Mamusia Muminka to kluczowa postać w Dolinie Muminków zaprezentowanej w dziewięciotomowej serii książek (1945–1970), napisanych i zilustrowanych przez fińską artystkę Tove Jansson. Ich ponadczasowa popularność wynika z wielu faktów, ale jednym z nich jest atrakcyjność charakterystyki Mamy Muminka, która w powszechnej opinii ucieleśnia marzenia o idealnej matce, stanowiącej oś idealnej rodziny. Interpretacja ta nie jest jednak w pełni zgodna z prawdą, ponieważ pomija wizerunek bohaterki zawarty w komiksach oraz w dwóch ostatnich tomach serii, Tatuś Muminka i morze oraz Dolina Muminków w listopadzie. Celem artykułu jest refleksja nad przyczyną zacementowania selektywnej interpretacji postaci Mamusi Muminka oraz próba nowego jej odczytania na podstawie pojęcia doksy Pierre’a Bourdieu