Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Wiek, płeć i wykształcenie a związek między krytycznym myśleniem a podatnością na wierzenia spiskowe
Get PDFThe article examines the relationship between critical thinking and susceptibility to conspiracy theories in the context of demographic factors such as age, gender, and both the level and type of education. The study, conducted on a sample of 531 participants using the Computer-Assisted Web Interviewing (CAWI) method, indicates that lower levels of critical thinking are associated with greater acceptance of conspiratorial narratives, which has significant implications for education and the functioning of contemporary media culture. The results show that this phenomenon is particularly pronounced among individuals with a background in the humanities and in certain age groups, possibly reflecting differences in how information is acquired and interpreted. The article contributes to the interdisciplinary debate on the role of education and media literacy in building resilience to disinformation, offering new perspectives for research in cultural studies, media studies, and the philosophy of culture. The findings emphasize the need for targeted educational strategies aimed at developing critical thinking skills, which may be crucial in counteracting the influence of conspiracy theories on contemporary societies.Artykuł analizuje relację między myśleniem krytycznym a podatnością na teorie spiskowe w kontekście czynników demograficznych, takich jak wiek, płeć oraz poziom i typ wykształcenia. Badanie, przeprowadzone na próbie 531 uczestników z wykorzystaniem metody CAWI, wskazuje, że niższy poziom myślenia krytycznego sprzyja większej akceptacji narracji spiskowych, co ma istotne konsekwencje dla edukacji i funkcjonowania współczesnej kultury medialnej. Wyniki pokazują, że zjawisko to jest szczególnie widoczne wśród osób z wykształceniem humanistycznym oraz w określonych grupach wiekowych, co może wynikać z różnic w sposobach przyswajania i interpretowania informacji. Artykuł wpisuje się w interdyscyplinarną debatę na temat roli edukacji i kompetencji medialnych w kształtowaniu odporności na dezinformację, oferując nowe perspektywy dla badań z zakresu kulturoznawstwa, medioznawstwa oraz filozofii kultury. Przedstawione wnioski podkreślają konieczność wdrażania ukierunkowanych strategii edukacyjnych wspierających rozwój myślenia krytycznego, co może mieć kluczowe znaczenie w przeciwdziałaniu wpływowi teorii spiskowych na współczesne społeczeństwa
Dwadzieścia tysięcy stron kulturoznawczej żeglugi: miesięcznik „Misje Katolickie” (1882–1939) jako zasób badawczy
Get PDFThis article outlines the history of the journal “Misje Katolickie” and examines the functions of its published texts (informational, educational, and fundraising), as well as their relevance for contemporary scholarship. It also discusses the limitations imposed by the journal’s format and ideological orientation. The extensive textual and iconographic corpus (approximately 20,000 pages and several thousand illustrations) offers significant potential for interdisciplinary research in cultural studies, media studies, history, and related fields, from both synchronic and diachronic perspectives. Key areas of inquiry include representations of non-European cultures in articles and illustrations; strategies of constructing cultural images for readers; textual and personal sources of information; authors’ attitudes toward phenomena such as colonialism; biographies and detailed analyses of contributors’ works; and editorial mechanisms of narrative construction, including approaches to women authors.Artykuł przedstawia historię czasopisma i funkcje publikowanych tekstów (informacyjną, wychowawczą, pozyskiwania środków) oraz ich znaczenie dla współczesnego badacza; dyskutuje ograniczenia wynikające z formy czasopisma i profilu ideologicznego. Obszerny (ok. 20 tysięcy stron, kilka tysięcy ilustracji) zasób tekstowo-ikonograficzny z „Misji” oferuje szeroki potencjał badawczy, szczególnie dla badań interdyscyplinarnych (kulturoznawstwo, medioznawstwo, historia itp.) w perspektywie synchronicznej, jak i diachronicznej. Proponowane zakresy tematyczne to kultury, zwłaszcza pozaeuropejskie, prezentowane w artykułach i ilustracjach; sposób kreowania ich obrazów dla czytelnika; źródła (tekstowe i osobowe) prezentowanych informacji; postawy autorów wobec omawianych zjawisk, np. kolonializmu; biografie autorów i szczegółowe analizy ich twórczości; mechanizmy redakcyjnego kształtowania narracji, w tym stosunek do kobiet autorek
Mindful Decentering, and Attention as Selection for Action
Get PDFThis article examines the compatibility between one of the central phenomena discussed in the literature on the theory and practice of secular mind‑ fulness, decentering, and one of the most influential contemporary philosophi‑ cal accounts of attention—namely, Wayne Wu’s theory of attention as selection for action. I begin by presenting and critically examining Victor Lange’s recent attempt to show that decentering constitutes a counterexample to Wu’s account. I then argue that Lange’s conception of decentering is inadequate, and propose an alternative understanding according to which decentering indeed serves as a counterexample to the view of attention as selection for action. Finally, I outline possible directions for further philosophical research on attention that accommo‑ date the findings of secular mindfulness, particularly those concerning decentering.This article examines the compatibility between one of the central phenomena discussed in the literature on the theory and practice of secular mind‑ fulness, decentering, and one of the most influential contemporary philosophi‑ cal accounts of attention—namely, Wayne Wu’s theory of attention as selection for action. I begin by presenting and critically examining Victor Lange’s recent attempt to show that decentering constitutes a counterexample to Wu’s account. I then argue that Lange’s conception of decentering is inadequate, and propose an alternative understanding according to which decentering indeed serves as a counterexample to the view of attention as selection for action. Finally, I outline possible directions for further philosophical research on attention that accommo‑ date the findings of secular mindfulness, particularly those concerning decentering
Doxastic Responsibility and the Challenge of Doxastic Voluntarism
Get PDFIn the article, I present the debate on doxastic voluntarism and its rela‑ tion to doxastic responsibility. I outline the discussion in the literature, focusing on Alston’s argument against doxastic responsibility, and then present my own position in this debate. I defend a conception of doxastic freedom that remains consistent with the principle of alternative possibilities. To this end, I provide an epistemological analysis of the phenomenon I call “doxastic self‑deception.” I also introduce the notions of “doxastic strategy” and “alethic impurism”—a view con‑ cerning the possibility of pragmatic reasons for beliefs. I conclude that doxastic responsibility is possible because we have the ability to self‑deceive, and at the same time possess metacognitive capacities that enable cognitive self‑control.In the article, I present the debate on doxastic voluntarism and its rela‑ tion to doxastic responsibility. I outline the discussion in the literature, focusing on Alston’s argument against doxastic responsibility, and then present my own position in this debate. I defend a conception of doxastic freedom that remains consistent with the principle of alternative possibilities. To this end, I provide an epistemological analysis of the phenomenon I call “doxastic self‑deception.” I also introduce the notions of “doxastic strategy” and “alethic impurism”—a view con‑ cerning the possibility of pragmatic reasons for beliefs. I conclude that doxastic responsibility is possible because we have the ability to self‑deceive, and at the same time possess metacognitive capacities that enable cognitive self‑control
Jak postrzegano króla Ludwika Wielkiego w czasach mu współczesnych?
Get PDFKing Louis the Great (1342–1382) is regarded as one of the greatest rulers in Hungarian history. He is the only Hungarian king to have been honoured with this epithet. The aim of this article is to analyze the sources that offer a characterization of the king. A prominent example is a hymn of praise to Louis, written around 1356 by Peter Suchenwirt, an Austrian poet and herald. His work provides a detailed account of Louis’s military campaigns, along with a brief description of each. His biographer, John of Küküllő, made many interesting observations about Louis in his work entitled Chronicon de Ludovico rege. We learn about the king’s passion for astrology, his linguistic abilities (he was said to have spoken German, Italian, and Latin fluently), and finally, the king’s physical appearance. Surviving portraits of the ruler confirm the chronicler’s opinion. Finally, some Italian chronicles and the opinions about King Louis contained therein, including those of anecdotal nature, are also discussed.Król Ludwik Wielki (1342–1382) jest zaliczany do jednego z największych władców w dziejach Węgier. To jedyny król Węgier, który został obdarzony takim przydomkiem. Celem artykułu jest analiza tych przekazów źródłowych, w których znajduje się charakterystyka króla. Na plan pierwszy wybija się pieśń pochwalna ku czci Ludwika, którą napisał około 1356 r. Peter Suchenwirt, austriacki poeta i herold. Jego utwór to dokładna wyliczanka wypraw wojennych Ludwika wraz z krótką ich charakterystyką. Wiele ciekawych spostrzeżeń na temat Ludwika poczynił jego biograf Jan z Küküllö w dziele zatytułowanym Chronicon de Ludovico rege. Dowiadujemy się o zamiłowaniu króla, którym była astrologia, jego umiejętnościach językowych (miał ponoć mówić biegle po niemiecku, włosku i łacinie), a wreszcie o jego wyglądzie fizycznym. Zachowane wizerunki władcy potwierdzają opinię kronikarza. Wreszcie omówione zostały też niektóre kroniki włoskie i zawarte tam opinie o królu Ludwiku, w tym także o charakterze anegdotycznym
Józef Rogaliński TJ: Z dziejów metodologii oświeceniowego przyrodoznawstwa i filozofii przyrody
Get PDFThis paper analyses – in a broader philosophical and cultural context – the achievements of the Jesuit Józef Rogaliński (1728–1802), a teacher of mathematics and experimental physics at the Jesuit college based in Poznań. For Rogaliński’s activity the assimilation of the achievements of modern natural science is characteristic. Hence, the epistemological status of his main work, Doświadczenia skutków rzeczy pod zmysły podpadających [Experience of the effects of things falling under the senses], is analysed. As phenomenal experimentalism is favoured in Rogaliński’s work, it can be considered a manifestation of modern natural science. In accordance with the concept of longue durée, it is emphasized that philosophical categories used by Rogaliński are validated with empirical evidence. Therefore, his achievement can be treated as a manifestation of philosophia recentiorum, a typical characteristic of education in the second half of the eighteenth century, eclectically yet critically participating in the philosophical and scientific (natural) culture of the time. Rogaliński’s approach also respects the religious standards of that time, which allows us to see this form of improving modern Christian Aristotelianism as a manifestation of the Christian Enlightenment.Artykuł ukazuje w szerszym kontekście filozoficznym i kulturowym dokonanie jezuity Józefa Rogalińskiego (1728–1802), nauczyciela matematyki i fizyki eksperymentalnej w jezuickim kolegium w Poznaniu. Akcentując postawę asymilacji osiągnięć nowożytnego przyrodoznawstwa charakterystyczną dla działalności Rogalińskiego, artykuł rozważa status epistemologiczny jego głównego dzieła Doświadczenia skutków rzeczy pod zmysły podpadających, które ze względu na preferencję fenomenalistycznego eksperymentalizmu może być uznane za przejaw nowożytnie pojętej science. Równocześnie, odpowiednio do idei longue durée, podkreśla się wykorzystanie przez polskiego jezuitę kategorii filozoficznych, które stara się on uprawomocnić na drodze doświadczalnej. Tym samym można uznać to dokonanie za przejaw typowej dla szkolnictwa 2. połowy XVIII philosophia recentiorum, eklektycznie, acz krytycznie uczestniczącej we współczesnej sobie europejskiej kulturze filozoficznej i naukowej. Podejście to szanuje również ówczesne standardy religijne, co pozwala upatrywać w tej formie unowocześnienia nowożytnego arystotelizmu chrześcijańskiego przejaw oświecenia chrześcijańskiego
Tibor Gerencsér, Marcin Grad, Miklos Mitrovits, Flaga węgierska nad Wisłą. Z dziejów placówki dyplomatycznej Węgier nad Wisłą [The Hungarian Flag on the Vistula: From the History of the Hungarian Diplomatic Mission in Poland] (Warsaw: Wydawnictwo MOST, 2017), 223 pp.
Get PDFThe book under review, although published several years ago, has attracted little attention in Polish historiography. This is somewhat surprising, given the scarcity of publications on the history of Hungary available in Polish, and the even smaller number written from a distinctly Hungarian perspective. It is precisely in this light that Węgierska flaga nad Wisłą [The Hungarian Flag on the Vistula River] should be approached. A further contribution of the volume lies in the perspective adopted by its authors: they examine Polish–Hungarian relations through the activities of Hungary’s official diplomatic representation in Poland. While such relations cannot, of course, be analysed without reference to the broader historical context of Polish–Hungarian relations, this is not the authors’ point of departure. Instead, they focus primarily on the work and initiatives of Hungarian envoys and ambassadors to Poland between 1919–2017.The book under review, although published several years ago, has attracted little attention in Polish historiography. This is somewhat surprising, given the scarcity of publications on the history of Hungary available in Polish, and the even smaller number written from a distinctly Hungarian perspective. It is precisely in this light that Węgierska flaga nad Wisłą [The Hungarian Flag on the Vistula River] should be approached. A further contribution of the volume lies in the perspective adopted by its authors: they examine Polish–Hungarian relations through the activities of Hungary’s official diplomatic representation in Poland. While such relations cannot, of course, be analysed without reference to the broader historical context of Polish–Hungarian relations, this is not the authors’ point of departure. Instead, they focus primarily on the work and initiatives of Hungarian envoys and ambassadors to Poland between 1919–2017
Stanisław Janeczek, Quaestiones disputatae. Z dziejów nowożytnej filozofii i kultury filozoficznej (Lublin: Wydawnictwo KUL, 2024), ss. 408
Get PDFKsiądz prof. dr hab. Stanisław Janeczek prowadzi badania w obszarze historii filozofii, logiki i metodologii, które w interdyscyplinarnie profesjonalny sposób wplata w szeroki horyzont studiów nad kulturą. Z jednej strony zajmuje się wpływem kultury na rozwój filozofii i jej kierunków, a z drugiej strony analizuje oddziaływanie różnych prądów filozofii na kulturę zachodnią. Dowodem tego jest treść omawianego tomu, w którego Przedmowie autor zaznacza, że [tom ten – przyp. JB] zawiera rozważania dotyczące wybranych elementów doktryn pierwszoplanowych filozofów, które swoiście rozbłysły w dziejach nowożytnej filozofii europejskiej, a także różnie ukierunkowanej recepcji dorobku tych geniuszy ludzkiej myśli, która jest z kolei przedmiotem historii kultury filozoficznej (s. 8)
Problematic Internet use, family relationships and social support vs. depressive symptoms among adolescents during remote learning
Get PDFResearch objectives (aims) and problem(s): The study presented in this article seeks to answer the following question: What is the role of social support and the quality of family relationships in the context of depressive symptoms and problematic Internet use during the COVID-19 pandemic and remote learning among adolescents?
Research methods: The study was conducted among 509 adolescents aged 11–16. Empirical data were collected using the Epidemic Difficulty Questionnaire (ATP), Family Relationships Questionnaire (KRR), Sense of Support Scale (SWS), Internet Addiction Test (IAT), and the Child and Adolescent Depression Inventory (CDI2). The results showed that 34.02% of the students had elevated depressive symptoms. Heavy Internet use affected 16.8% of respondents, including 10.86% who simultaneously showed heightened symptoms of both depression and addiction. Additionally, girls were more likely than boys to exhibit symptoms of depression.
Process of argumentation: First, the number of individuals affected by depression and Internet addiction was determined, and four groups were identified based on the combination of these two variables. These groups were then analyzed according to gender, age, pandemic-related difficulties, quality of family relationships, and sources of support.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The study found that 34.02% of students had elevated depressive symptoms. Heavy Internet use affected 16.8% of respondents, including 10.86% who simultaneously experienced aggravated symptoms of depression and addiction. Moreover, girls were more likely than boys to report depressive symptoms. Students exhibiting both depressive and addictive symptoms experienced significantly more difficulties in relationships with family members compared to those without symptoms, and they perceived a greater number of household responsibilities as burdensome. Depressive symptoms were less severe among students whose families demonstrated mutual understanding and openness to differing views and beliefs. In such families, members communicated flexibly, cooperated effectively, and cared for one another.
Conclusions and recommendations: The results confirmed that the quality of family relationships is crucial for the healthy functioning of adolescents without depressive symptoms, even in pandemic conditions. Therefore, an important preventive measure for schools is to undertake initiatives that strengthen mutual communication and parent–child relationships, as well as to enhance the diagnostic skills of parents, caregivers, and educators in the early detection of risk behaviors among children and adolescents
Postrzeganie postaci seryjnych morderców przez polskich widzów popularnych produkcji kryminalnych
Get PDFThe research presented in the article deals with the issue of social perception of the characters of murder perpetrators shown on screen. The research involved a group of several hundred Polish viewers of two popular criminal productions: the series Dahmer – Monster: The Story of Jeffrey Dahmer and the movie Extremely Wicked, Shockingly Evil and Vile. The data was collected through an online survey. The results showed a correlation between higher ratings of the actors’ physical attractiveness and more positive perception of the serial killer character portrayed by them. The actors were rated as significantly more attractive than the actual killers. The results of the analysis are discussed in the context of the mechanisms shaping public perception of crime and the cultural phenomena associated with it.Zaprezentowane w artykule badania dotyczą problematyki społecznej percepcji ukazywanych na ekranie postaci sprawców morderstw. W badaniach wzięła udział kilkusetosobowa grupa polskich widzów dwóch popularnych produkcji kryminalnych: serialu Dahmer – Potwór: Historia Jeffreya Dahmera oraz filmu Podły, okrutny, zły. Dane zebrano za pomocą ankiety internetowej. Wyniki wykazały istnienie związku pomiędzy wyższą oceną atrakcyjności fizycznej aktorów a bardziej pozytywnym postrzeganiem odgrywanej przez nich postaci seryjnych morderców. Aktorzy byli również oceniani jako znacznie bardziej atrakcyjni niż prawdziwi sprawcy zbrodni. Rezultaty przeprowadzonych analiz omówiono w kontekście mechanizmów kształtujących społeczny odbiór przestępczości oraz kulturowych zjawisk z tym związanych