Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
„Męstwo obywatela” (πολιτικὴ ἀνδρεία) w refleksji staropolskiej XVI wieku
Get PDFThe article considers the issue of the presence of the concept of civic courage (πολιτικὴ ἀνδρεία) in Old Polish political thought, particularly during the sixteenth century. This term originated in classical (Aristotle, Plato, Cicero, the Stoics) and Christian philosophy (St. Augustine and St. Thomas Aquinas) and was discussed within the broader context of the virtue of courage. In classical thought, a distinction was introduced between martial courage and the courage of peacetime, the latter being associated with participation in political life. The article argues that classical and Christian reflections on “civic courage” were adopted in Old Polish discourse, though they were closely tied to the issue of decisionmaking processes. In the writings of Frycz Modrzewski and other thinkers (as well as in Jan Kochanowski’s Odprawa posłów greckich [The Dismissal of the Greek Envoys], this theme is intriguingly linked with the problem of individual resistance against the majority. The article also points to a crystallizing understanding of citizenship in political practice as a form of “opposition”– particularly evident in the treatise Krótkie zebranie rzeczy potrzebnych z strony wolności [A Brief Summary of Matters Essential to Liberty], as well as in reflections associated with the Sandomierz Rebellion. Finally, the question is posed whether the institution of liberum veto was ever connected with the concept of “civic courage.” The article suggests that these issues were most likely not associated with one another.W artykule rozważa się kwestię obecności w staropolskiej refleksji publicystycznej – głównie wieku XVI – problematyki męstwa obywatela (πολιτικὴ ἀνδρεία). Termin ów pojawił się w myśli klasycznej (Arystoteles, Platon, Cyceron, stoicy) oraz chrześcijańskiej (św. Augustyn, św. Tomasz z Akwinu) i rozpatrywany był w odniesieniu do cnoty męstwa. W okresie klasycznym wprowadzono rozróżnienie na męstwo wojenne i męstwo czasów pokoju, związane z uczestniczeniem w życiu politycznym. W tekście dowodzi się, iż klasyczne i chrześcijańskie rozważania o „męstwie obywatela” przejęto w refleksji staropolskiej, aczkolwiek bardzo wyraźnie związano je z zagadnieniem sposobu podejmowania decyzji. W pismach Frycza Modrzewskiego i innych myślicieli (a także w Odprawie posłów greckich Jana Kochanowskiego) interesująco łączy się tę kwestię indywidualnego, pojedynczego oporu wobec większości. Wskazano też na pewien krystalizujący się w praktyce politycznej sposób rozumienia obywatelskości jako „opozycyjności” (szczególnie w traktacie Krótkie zebranie rzeczy potrzebnych z strony wolności…, jak i w refleksji wiążącej się z rokoszem sandomierskim). Wreszcie postawiono pytanie, czy instytucję liberum veto zestawiano z zagadnieniem „męstwa obywatela”, i wskazuje się, iż najprawdopodobniej zagadnień tych ze sobą nie łączono
Learning coping strategies in the narratives of young bloggers with SMA: The role of family, school, and community
Get PDFResearch objectives and problems: This study investigates how environmental contexts—family, school, and the social environment—shape the development of coping strategies among young bloggers living with SMA. The analysis focuses on turning points in their lives and the influence of significant others in learning to manage illness-related challenges.
Research methods: The study employs a qualitative methodology grounded in hermeneutic phenomenology. Proxemic analysis (Walulik 2022) served as the primary analytical tool. Blog content was supplemented with semi-structured interviews with the authors, providing a broader understanding of their lived experiences.
Process of argumentation: The article opens with an introduction outlining the conceptual motivations, research aims, and contextual background on SMA. It then describes the methodological framework, including the methods used, analytical techniques, characteristics of the research sample (five bloggers), and data sources (blog entries and interviews). A subsequent section discusses the main theories and key concepts, which is followed by an analysis of the empirical findings. The final section concludes with a summary and pedagogical implications.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: The findings underscore the importance of the environmental context. Family members, teachers, peers, professionals, and clergy emerged as influential figures supporting the development of both task-oriented and meaning-oriented coping styles. The study also highlights the value of blogs as research material, as they offer authentic insights into the daily experiences of individuals with SMA. These findings may inform and enrich the training of future professionals.
Conclusions and/or recommendations: The study emphasizes the importance of developing coping competences among children and adolescents with disabilities while ensuring that parents do not fall into patterns of overprotection. Mechanisms such as modeling, resilience, and transgression play a key role in helping young people overcome their limitations
Insula nobilissima czy może raczej officina fomentumque lasciviarum et voluptatum omnium: Obraz późnośredniowiecznego Cypru w dziełach autorów z łacińskiego kręgu kulturowego
Get PDFIn the late Middle Ages, Cyprus, as terra Christianorum ultima, attracted the attention of many authors from Latin Europe. Many of them described the island as a rich, happy, and fertile land. At the same time, several authors who visited Cyprus paid attention to the threats and nuisances that occurred on the island. The list of threats the traveller had to face was very long. Perils of the sea, earthquakes, and hot climate were just some of them. Travelers were also afraid of wine and the local cuisine, which were believed to be harmful to health, as well as of the dangerous “bad air” that could cause sudden death. All Cypriots were to be debauched, lustful, and addicted to a luxurious life. Most of them were considered not only schismatics but heretics as well. Women were said to wear indecent clothes, and courtesans were very rich. Even the kings of Cyprus were portrayed as inept, cruel, and effeminate rulers. Cities and churches on the island were in ruins due to aforementioned earthquakes and frequent wars. The inhabitants of Cypriot towns and villages were said to live in primitive conditions and to show reluctance towards travelers. It was hardly possible to find comfortable accommodation or good inns in Cyprus, especially for guests from Latin Europe. One might get the impression that the Aphrodite’s island appeared to them as a cursed land. W późnym średniowieczu Cypr, jako terra Christianorum ultima, przyciągał uwagę wielu autorów z łacińskiej Europy. Wielu z nich opisywało wyspę jako krainę bogatą, szczęśliwą i żyzną. Równocześnie wielu autorów, którzy odwiedzili Cypr, zwracało uwagę na niebezpieczeństwa i nieprzyjemności, jakich doświadczyli na wyspie. Lista zagrożeń, jakim podróżni musieli stawić czoła, była bardzo długa. Niebezpieczeństwa towarzyszące morskiej podróży, trzęsienia ziemi i gorący klimat to tylko część z nich. Podróżni obawiali się także wina i miejscowej kuchni, która miała szkodzić zdrowiu, oraz niezdrowego powietrza, które miało sprowadzać rychłą śmierć. Wszyscy Cypryjczycy mieli być rozpustni i rozmiłowani w zbytku. Większość z nich była nie tylko schizmatykami, ale nawet heretykami. Miejscowe kobiety miały nosić nieprzyzwoite stroje, a kurtyzany opływały w bogactwa. Nawet władcy Cypru mieli być nieudolni, okrutni albo zniewieściali. Miasta i kościoły na wyspie były zrujnowane z powodu wspomnianych trzęsień ziemi oraz częstych wojen. Mieszkańcy cypryjskich miast i wiosek żyli w prymitywnych warunkach i byli niechętni podróżnym. Przybysze z łacińskiej Europy nie mogli znaleźć wygodnych mieszkań ani przyzwoitych gospód. Można odnieść wrażenie, że wyspa Afrodyty wydawała się im wyspą przeklętą
Muḥammad Iqbāl i Turcy: Garść refleksji na podstawie subiektywnego wyboru wierszy
Get PDFThis article explores the relationship between the prominent Pakistani philosopher-poet Muḥammad Iqbāl and the Turkish people, particularly through the lens of his poetry. Iqbāl, known for his advocacy for Muslim unity and self-realization, drew heavily on the works of Jalāluddīn Rūmī and was deeply influenced by the spiritual and intellectual legacy of the Ottoman Empire, which he admired for its role in preserving Islamic values. He saw the defence of Turkish sovereignty as a symbol of Islamic resilience against external domination. Iqbāl’s support for the Khilafat Movement and his respect for Turkey’s struggle for independence under Mustafa Kemal Atatürk are highlighted in his poetic works, which reflect both praise and criticism. While he initially admired Atatürk’s efforts to protect Turkish independence and modernize the country, Iqbāl later expressed concerns over the Westernization of Turkey and the potential erosion of its Islamic identity. Through his poetry, Iqbāl conveyed his belief in the importance of maintaining cultural and spiritual identity while embracing progress. The text also underscores Iqbāl’s broader vision of Islamic revival, urging Muslims to reclaim their independence and cultural identity in the face of colonial and imperial pressures. Although Iqbāl never visited Turkey, his writings had a significant impact on the political and intellectual discourse of the Muslim world in the early 20th century.Tekst pt. Muḥammad Iqbāl i Turcy bada przez pryzmat wybranych utworów poetyckich Muḥammada Iqbāla związki tego wybitnego pakistańskiego myśliciela i poety z narodem tureckim. Iqbāl, znany orędownik muzułmańskiej jedności i samorealizacji, czerpał obficie z dzieł Jalāluddīna Rūmiego i pozostawał pod silnym wpływem duchowego i intelektualnego dziedzictwa Imperium Osmańskiego. Podziwiał Turcję za jej rolę w zachowaniu wartości islamskich, a obronę suwerenności Imperium Osmańskiego postrzegał jako ucieleśnienie odporności islamu na zewnętrzną dominację. Poparcie Iqbāla dla ruchu na rzecz kalifatu i szacunek, jakim darzył walczących o niepodległość Turków i ich przywódcę Mustafę Kemala Atatürka, można odnaleźć w wielu jego dziełach poetyckich, choć obok pochwał zawierają one również jasno wyrażoną krytykę. Iqbāl początkowo podziwiał wysiłki Atatürka na rzecz ochrony niepodległości Turcji i modernizacji kraju, później sformułował jednak obawy związane z jej westernizacją i potencjalną erozją islamskiej tożsamości. W swoich wierszach i poematach Iqbāl wyrażał przekonanie o znaczeniu, jakie ma zachowanie tożsamości kulturowej i duchowej przy jednoczesnej akceptacji nieuchronnego postępu. Tekst naświetla również szerszą wizję odrodzenia islamu sformułowaną przez Iqbāla, wzywającego muzułmanów do utrzymania suwerenności i tożsamości kulturowej w obliczu nacisków kolonialnych i imperialnych. Chociaż Iqbāl nigdy nie odwiedził Turcji, jego pisma wywarły znaczący wpływ na dyskurs polityczny i intelektualny w świecie muzułmańskim w pierwszych dekadach XX w
Merkator kontra surrealiści: O krytycznym potencjale kartograficznej fikcji
Get PDFThe article contains an analysis of the anonymous drawing in the form of a world map, titled World at the Time of the Surrealists, that was published in 1929 in Variétés. A case study of this object, which is considered an early example of so-called “counter-cartography,” serves as a starting point for considering the critical potential of artistic variations on the standard formats of knowledge visualization (in this case, geographical knowledge expressed in the form of a map). The main part of the article consists of a comparison of the surrealist counter-map and the classical image of the world based on the Mercator projection it has been modelled after, with a discussion of the various formal means used by the author of the drawing. This juxtaposition reveals the inevitable entanglement of the (supposedly neutral) form of the standard world map with the ideological sphere, and à rebours reveals its weaknesses (scale distortions) and hidden assumptions (Eurocentrism, Occidentalism, arbitrariness of the choices made).Artykuł podejmuje się analizy opublikowanego w 1929 r. w „Variétés”, stylizowanego na mapę świata, anonimowego szkicu pt. Świat czasu surrealistów. Studium przypadku tego obiektu, uznawanego za jeden z wczesnych przykładów tzw. kontrkartografii, stanowi punkt wyjścia do rozważań nad krytycznym potencjałem artystycznych wariacji na temat standardowych form wizualizacji wiedzy (w tym wypadku wiedzy geograficznej wyrażonej w formie mapy). Główna część tekstu to porównanie kontrmapy surrealistów ze stanowiącym jej pierwowzór obrazem świata powstającym w klasycznym odwzorowaniu Merkatora, z omówieniem poszczególnych zabiegów formalnych zastosowanych przez autora rysunku. Zestawienie to ujawnia nieuniknione splątanie (pozornie neutralnej) formy standardowej mapy świata ze sferą ideologiczną oraz à rebours odsłania jej słabości (przekłamania skali) i ukryte założenia (europocentryzm, okcydentalizm, arbitralność dokonywanych wyborów)
Introduction
Get PDFWe are pleased to present this new issue of the Ignatianum Philo- sophical Yearbook, largely devoted to diplomacy in the early modern period. The focus is directed both to professional diplomats in the ser- vice of European states—ambassadors, envoys extraordinary, residents, and legate secretaries—and to informal emissaries of rulers and mem- bers of their information networks. The articles gathered in this volume highlight the role of the diplomatic “actor” or adopt comparative and prosopographical perspectives
Od Dniestru do Bosforu: wybrane funkcje krajobrazu w oczach polskich dyplomatów przy Imperium Osmańskim w pierwszej połowie XVII wieku
Get PDFThis article examines how early modern Polish diplomats perceived and interpreted the landscapes they crossed on their way to Constantinople. Drawing on travel diaries and diplomatic reports, it explores how natural and cultural space functioned not merely as a backdrop but as an active participant in diplomatic experience. The author distinguishes several key roles of the landscape: as a stage for ceremony, where hills, bridges, and borders became tools of symbolic hierarchy and political communication; as a witness to history, where terrain preserved the memory of past battles and deaths, including the 1621 Battle of Khotyn and the site of Hetman Żółkiewski’s fall, marked by his monument; as a realm of nature, alternately admired for its richness and feared for its wildness; and finally as a source of danger, where swollen rivers, treacherous Balkan passes, and even earthquakes threatened travelers.Artykuł analizuje, w jaki sposób wczesnonowożytni polscy dyplomaci postrzegali i interpretowali krajobrazy, które przemierzali w drodze do Konstantynopola. Opierając się na dziennikach podróży i raportach dyplomatycznych, autor ukazuje, że przestrzeń naturalna i kulturowa nie stanowiła jedynie tła, lecz była aktywnym uczestnikiem doświadczenia dyplomatycznego. Autor wyróżnia kilka kluczowych ról krajobrazu: jako sceny ceremonii, gdzie wzgórza, mosty i granice stawały się narzędziami symbolicznej hierarchii i komunikacji politycznej; jako świadka historii, w którym teren zachowywał pamięć dawnych bitew i śmierci — w tym bitwy chocimskiej z 1621 roku oraz miejsca śmierci hetmana Żółkiewskiego i jego pomnika; jako sfery natury, naprzemiennie podziwianej za jej bogactwo i budzącej lęk ze względu na dzikość; oraz wreszcie jako źródła zagrożenia, gdzie wezbrane rzeki, zdradliwe bałkańskie przełęcze, a nawet trzęsienia ziemi zagrażały podróżnym
Unikat w produkcji masowej: Badania nad tzw. spółdzielnianą biżuterią okresu PRL i jej wystawy z kolekcji prywatnych
Get PDFSince around 2000, there has been a clearly noticeable interest in the design and production of Polish jewelry after 1945, popularly called jewelry of the Polish People’s Republic and treated as historic and collector’s items. This “research area” is still being explored in the context of Polish art, as evidenced by the growing number of publications – articles, monographs and exhibition catalogues. The catalogues of exhibitions organised after 2000, accompanying the exhibitions of artefacts, can be considered a kind of summary of the stages of research on jewellery of the Polish People’s Republic, but also as opening new paths of interpretation and analysis. It must be acknowledged, however, that this is still an early stage, and the research is multi-layered, beginning with findings regarding the scale of production, continuing through the findings of jewelry designers, and concluding with attempted syntheses regarding the development of jewelry design in the communist era. The text was prepared using critical analysis of scientific texts and analysis of factual data.Od około 2000 roku wyraźnie zauważalne jest zainteresowanie wzornictwem oraz produkcją polskiej biżuterii po 1945 roku, zwanej popularnie biżuterią PRL i traktowanej jako obiekty zabytkowe i kolekcjonerskie. Ten obszar badawczy wciąż jest eksplorowany w kontekście sztuki polskiej, czego dowodzą coraz liczniejsze publikacje naukowe – monografie, artykuły, katalogi wystaw. Katalogi wystaw organizowanych po 2000 roku, towarzyszące ekspozycjom artefaktów, można uznać za swoistego rodzaju podsumowania etapów badań nad biżuterią PRL, ale także za otwarcie nowych dróg interpretacji i analiz. Trzeba jednak przyznać, że to ciągle etap początkowy, a badania mają charakter wielowątkowy, począwszy od ustaleń dotyczących skali produkcji, poprzez ustalenia twórców modeli biżuterii, a skończywszy na próbach syntez dotyczących kierunków rozwoju wzornictwa biżuterii okresu PRL.W przygotowaniu tekstu zastosowano metodę krytycznej analizy tekstów naukowych oraz analizy danych faktograficznych
Dżihad: Rozwój pojęcia od początków do końca XI wieku
Get PDFThe following study outlines the development of the doctrine of jihad from its origins to the end of the eleventh century. By that time, the foundations of the doctrine and the notions had been established, as they are still found inspiring by the present-day jihadists. The analysis is based on primary sources. It begins by highlighting the significance of war among the Arab tribes in pre-Islamic times, then considers the factors that shaped the concept of jihad in the Muslim sacred texts, the Qurʾān and hadith. The paper also analyses the most important discussions of jihad in fiqh (Muslim jurisprudence) treatises written during the period of the Islamic conquests. The study concludes with an examination of Al-Māwardī’s treatise, composed during the decline of the caliphate’s unity. The findings suggest that in theory, Muslims endeavoured to systematize the concept of jihad and subject it to specific regulations while also adapting it to changing circumstances.Celem artykułu jest przeanalizowanie rozwoju doktryny dżihadu od jej początków do końca XI w. Właśnie w tym okresie powstały teoretyczne podstawy dżihadu, które aż do dzisiaj inspirują współczesnych dżihadystów. Analiza została oparta na oryginalnych tekstach źródłowych, w zestawieniu z okolicznościami historyczno-politycznymi, które wpływały na kształtowanie dżihadu. Na wstępie podkreślono znaczenie wojny wśród plemion arabskich w czasach przedmuzułmańskich, a następnie czynniki, które ukształtowały pojęcie dżihadu w Koranie i hadisach. W okresie podbojów dżihad był pojęciem omawianym w traktatach z zakresu fiqhu, czyli muzułmańskiej jurysprudencji. Na zakończenie skupiono się na traktacie Al-Māwardīego z okresu upadku jedności kalifatu. Analiza prowadzi do wniosku, że w teorii muzułmanie starali się usystematyzować pojęcie dżihadu i poddać je konkretnym regulacjom, jednocześnie dostosowując do zmieniających się okoliczności
„Cyfrowa chronemika”: Nowe wzorce zachowań niewerbalnych w komunikacji zapośredniczonej
Get PDFThis article is devoted to chronemics – communication through time manage- ment, an integral part of non-verbal communication in the traditional sense. The revolution in communication technology has meant that a significant part of the communication process occurs indirectly, via technological devices. These changes also influence patterns of non-verbal behavior, including chrone- mics in online communication. The aim of the article is to present the results of pilot empirical research conducted on a group of young people aged 18–19. This provided an opportunity to highlight changes chronemic communication patterns and propose new competences in non-verbal communication through time management. The discussion is framed within a critical review of the litera- ture, highlighting key approaches to chronemics. These issues are considered in the context of socio-cultural trends in the perception and use of time.Artykuł jest poświęcony chronemice - komunikowaniu za pomocą gospodaro- wania czasem, które jest integralną częścią komunikacji niewerbalnej w jej tra- dycyjnym pojmowaniu. Rewolucja technologii komunikowania spowodowała, że znaczna część procesu porozumiewania odbywa się nie bezpośrednio, ale przy użyciu urządzeń. Zmiany te wpływają także na wzorce zachowań niewer- balnych, w tym na chronemikę w komunikacji sieciowej. Celem artykułu jest prezentacja wyników pilotażowych badań empirycznych przeprowadzonych na grupie młodych osób w wieku 18 – 19 lat. Dało to asumpt do przedstawienia zmian wzorców komunikacyjnych w zakresie chronemiki, oraz sformułowa- nia postulatu nowych kompetencji niewerbalnych komunikowania za pomocą zarządzania czasem. Kontekstem wywodu uczyniono krytyczny przegląd litera- tury, prezentując najważniejsze ujęcia chronemiki. Zagadnienia te zostały omó- wione na tle społeczno-kulturowych trendów rozumienia i używania czasu