Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Ikonografia nagrody w sztuce: Wybrane przykłady w Lapidarium Rzeźby Nagrobnej we Wschowie
Get PDFThe article examines the iconography of reward in sepulchral art, focusing on selected tombstones and occasional prints from the Lutheran necropolis in Wschowa, founded in 1609. This cemetery, belonging to the parishioners of the Church of Christ’s Crib (Kripplein Christi), is one of the best-preserved burial sites, reflecting the unique character of the Wschowa region—a royal city of the Polish-Lithuanian Commonwealth. Necropolises are perceived as cultural texts that not only reflect religious beliefs but also provide insight into the social, familial, and artistic life of a given community. The analysis of epitaphic inscriptions in German and Latin reveals both the confessional nature of the burials and the didactic dimension of funerary art, aimed at illustrating the path to salvation. The motifs of the crown and wreath, symbolizing eternal glory and the reward for earthly struggles, serve as central iconographic elements. They appear on tomb slabs in the form of decorated medallions surrounding portraits of the deceased or inscription fields and as details on freestanding obelisks. The article also explores the connections between these iconographic representations and the emblematic and moralistic literature popular in the 17th century, highlighting their role in shaping the Lutheran eschatological imagination.Artykuł analizuje ikonografię nagrody w sztuce sepulkralnej na przykładzie wybranych nagrobków i druków okolicznościowych z luterańskiej nekropolii w Wschowie, założonej w 1609 r. Cmentarz ten, należący do parafian kościoła Żłóbka Chrystusowego (Kripplein Christi), stanowi jedno z najlepiej zachowanych miejsc pochówku, odzwierciedlających specyfikę regionu Wschowy – królewskiego miasta Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Nekropolie postrzegane są jako teksty kulturowe, które nie tylko odzwierciedlają wierzenia religijne, lecz także dostarczają wiedzy o życiu społecznym, rodzinnym i artystycznym danej społeczności. Analiza inskrypcji nagrobnych w języku niemieckim i łacińskim ujawnia zarówno konfesyjny charakter pochówków, jak i dydaktyczny wymiar sztuki funeralnej, nakierowanej na ukazanie drogi do zbawienia. Motywy korony i wieńca, symbolizujące chwałę wieczną i nagrodę za trud ziemskiego życia, stanowią centralne elementy ikonograficzne. Pojawiają się one na płytach nagrobnych w formie zdobionych medalionów, otaczających portrety zmarłych lub pola inskrypcyjne, a także jako detale wolnostojących obelisków. Artykuł podejmuje również analizę powiązań pomiędzy przedstawieniami ikonograficznymi a popularnymi w XVII w. emblematami i literaturą moralizatorską, podkreślając ich rolę w kształtowaniu luterańskiego imaginarium eschatologicznego
Upadek z wyżyn politycznego nieba: Wacława Wchynskiego z Wchynic na czeskim sejmie w latach 1614–1615
No full textThe article looks at the life of Václav Vchynský of Vchynice (1572–1626), who was an important representative of the Czech nobility in the first quarter of the 17th century. His life has attracted the attention of historians in the past, not least because his name was explicitly mentioned during the second Prague defenestration in May 1618. His younger brother Oldřich Vchynský also took part in this event. personally, and during this violent act he emphasised that Vilém Slavata of Chlum (one of the governors who were thrown out of the window of Prague Castle) would be killed because of the trouble he had caused to Vchynský’s older brother Václav. The political trial of 1615, during which Václav Vchynský was sentenced to the loss of his throat (the Emperor reduced this sentence to “only” life imprisonment), was already described in detail in the resolution of the Land Diet and in the memoirs of contemporaries of this event. In his paper, the author draws attention to a different context, which the older literature does not take into account at all. It is a long-term debt of the Chamber of the Monarchy, which resulted in the bankruptcy in 1615. Václav Vchynský was dangerous for the Emperor’s creditors by asserting his claims to the chamber estates, which were transferred to his property by Matthias of Habsburg. A secret consensus emerged across the confessional spectrum of Bohemia at the time, that Václav Vchynský had to be removed from political life because his influence on Emperor Matthias was too great. Vilém Slavata of Chlum, as the president of the Bohemian court chamber, under whose jurisdiction the chamber estates fell, had a direct interest in such a course of action.Wacław Wchynský z Wchynic (1572–1626), którego dotyczy niniejszy artykuł, był znaczącym przedstawicielem czeskiej szlachty w pierwszej ćwierci XVII w. Jego losy przyciągały uwagę historyków, zwłaszcza że jego nazwisko zostało wyraźnie wymienione podczas drugiej defenestracji praskiej w maju 1618 r. W tym wydarzeniu osobiście uczestniczył także jego młodszy brat, Oldřich Wchynský, który podczas aktu przemocy podkreślił, że Vilém Slavata z Chlumu (jeden z namiestników wyrzuconych przez okno zamku praskiego) musi zginąć z powodu szkód, jakie wyrządził starszemu bratu, Wacławowi. Proces polityczny z 1615 r., w wyniku którego Wacław Wchynský został skazany na utratę życia (cesarz złagodził ten wyrok do „tylko” dożywotniego więzienia), został już szczegółowo opisany w uchwale Sejmu Krajowego oraz we wspomnieniach współczesnych. W swoim artykule autor zwraca jednak uwagę na inny kontekst, który dotychczasowa literatura całkowicie pomija. Chodzi o długoterminowe zadłużenie Komory Cesarskiej, które doprowadziło do jej bankructwa w 1615 r. Wacław Wchynský stanowił zagrożenie dla wierzycieli cesarskich, ponieważ dochodził swoich roszczeń do majątków kameralnych, które zostały mu przekazane przez Macieja Habsburga. W tamtym czasie w Czechach wykształcił się ponadwyznaniowy, tajny konsensus, że Wchynský musi zostać usunięty z życia politycznego, ponieważ jego wpływ na cesarza Macieja był zbyt duży. Vilém Slavata z Chlumu, jako prezes czeskiej Izby Dworskiej, której jurysdykcji podlegały majątki kameralne, miał bezpośredni interes w takim rozwiązaniu
Kara boska czy kronikarska? : Przyczynek do badania mentalności średniowiecznej na podstawie czeskich źródeł narracyjnych
Get PDFThe article analyzes the concept of divine punishment in medieval mentality based on Bohemian narrative sources. Since antiquity, it was believed that the gods established laws and punished their violation, a notion reflected in the Bible and mythologies. In the Middle Ages, misfortunes were interpreted as an expression of divine justice, and divine punishment played a moralizing role. Bohemian chronicles, such as “Chronicle of Cosmas”, “Zbraslav Chronicle”, and “Hussite Chronicle” by Laurence of Březová, present different approaches to divine punishment. It was described both as the cause of natural disasters and as a tool for administering justice to rulers, traitors, and heretics. Cosmas exhibited rationalism, while Dalimil saw divine intervention in cataclysms. During the Hussite period, the concept of divine punishment became a propaganda tool in the rivalry between Catholics and Hussites. Divine punishment in chronicles was not solely religious—it served to legitimize power and judge political opponents. Narratives about divine punishment were used to explain the fates of rulers, heretics, and traitors. Bohemian sources indicate that the medieval vision of justice intertwined religion, politics, and social expectations. Studying this motif helps to understand the mentality of people of that era and the way historical narratives shaped their views.Artykuł analizuje koncepcję kary boskiej w średniowiecznej mentalności na podstawie czeskich źródeł narracyjnych. Od starożytności wierzono, że bogowie ustanowili prawa i karzą ich naruszenie, co znalazło odzwierciedlenie w Biblii i mitologiach. W średniowieczu nieszczęścia interpretowano jako wyraz boskiej sprawiedliwości, a kara boska pełniła funkcję moralizatorską. Czeskie kroniki, jak „Kronika Kosmasa”, „Kronika zbrasławska” czy „Husitská kronika” Wawrzyńca z Březovej, ukazują różne podejścia do kary boskiej. Opisywano ją zarówno jako przyczynę klęsk żywiołowych, jak i narzędzie wymierzania sprawiedliwości władcom, zdrajcom i heretykom. Kosmas wykazywał racjonalizm, Dalimil widział w kataklizmach interwencję boską. W okresie husytyzmu koncepcja kary boskiej stała się propagandowym narzędziem w rywalizacji katolików i husytów. Kara boska w kronikach nie miała wyłącznie wymiaru religijnego – służyła legitymizacji władzy i osądowi przeciwników politycznych. Narracje o boskiej karze wykorzystywano do wyjaśniania losów władców, heretyków i zdrajców. Czeskie źródła wskazują, że średniowieczna wizja sprawiedliwości łączyła religię, politykę i społeczne oczekiwania. Badanie tego motywu pozwala zrozumieć mentalność ludzi epoki oraz sposób, w jaki narracja historyczna kształtowała ich poglądy
Wojciech Iwańczak, Magiczny rok 1497 (Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2024), ss. 296
Get PDFWojciech Iwańczak w książce Magiczny rok 1497 podjął się ambitnego zadania przedstawienia jednego roku z historii świata w formie wielowymiarowej narracji, która ukazuje zdarzenia kształtujące ówczesny porządek polityczny, społeczny i kulturowy. Wybierając rok 1497, autor skupił się na analizie zjawisk z pogranicza polityki, kultury, nauki i przyrody, kreśląc obraz epoki pełnej kontrastów i dynamicznych przemian. Książka nabrała w ten sposób charakteru interdyscyplinarnego, łącząc podejście historyczne i kulturoznawcze z socjologicznym, co pozwala czytelnikowi zanurzyć się głębiej w różnorodność przedstawianych wydarzeń. Publikacja składa się z jedenastu rozdziałów, z których każdy poświęcony jest innemu aspektowi: wydarzeniom, postaciom oraz zjawiskom związanym z rokiem 1497. Autor umiejętnie prowadzi czytelnika przez szerokie spektrum tematów, poczynając od przedstawienia fenomenu renesansowej Florencji, wiodąc poprzez odkrycia geograficzne, naukę i ważne wydarzenia polityczne oraz militarne i kończąc na klęskach naturalnych
O czym są przekonane nauczycielki wczesnej edukacji? – analiza deklaracji dotyczących wybranych aspektów związanych ze szkołą
No full textThe article presents the results of research on beliefs that are important for a teacher’s work style. The aim of the project was to get to know, describe and explain thinking about a child, an early education teacher and school. The written statements were sentences completed by the respondents, and the analysis used the assumptions of selected theoretical approaches and concepts, i. e. the theoretical approaches to a teacher and Jerome S. Bruner’s models of mind and pedagogy. For most of the research participants, the teacher was a structure of perfect qualities, and for few respondents she/he was an autonomous, unique individual whose source of knowledge was primarily personal experience. In the opinions of several teachers, the concept of a professional role understood as specific norms and values related to the position held was crucial. In the opinion of most research participants, a child is a learning entity, motivated to learn, and some respondents perceived him/her as a being that needs to be shaped. The conducted research indicates that there is a need to create a cultural space for (future) teachers that is conducive to learning about their own beliefs and experiencing confrontation with scientific knowledge.W artykule przedstawione zostały wyniki badań dotyczących przekonań, które mają znaczenie dla stylu pracy nauczyciela. Celem projektu było poznanie, opisanie i wyjaśnienie przesłanek myślowych na temat dziecka, nauczyciela wczesnej edukacji i szkoły. Wypowiedzi pisemne były dokończonymi przez respondentki zdaniami, a w analizie wykorzystano założenia wybranych podejść i koncepcji teoretycznych, tj. teoretyczne ujęcia osoby nauczyciela oraz modele umysłu i modele pedagogii Jerome S. Brunera. Dla większości uczestniczek badań nauczyciel był strukturą idealnych cech, a dla niewielu respondentek autonomiczną, wyjątkową jednostką, dla której źródłem wiedzy było przede wszystkim osobiste doświadczenie. W opiniach kilku nauczycielek kluczowe było pojęcie roli zawodowej rozumianej jako określone normy i wartości związane z zajmowaną pozycją. W opiniach większości uczestniczek badań dziecko to uczący się, zmotywowany do poznawania podmiot, a część respondentek postrzegała je jako istotę, którą należy ukształtować. Przeprowadzone badania wskazują na to, że jest potrzeba tworzenia (przyszłym) nauczycielom przestrzeni kulturowej sprzyjającej poznawaniu własnych przekonań i doświadczaniu przez nich ich konfrontacji z wiedzą naukową
Transhumanizm, ulepszanie człowieka i opcja afirmatywna na rzecz osób z niepełnosprawnościami
Get PDFThe aim of this article is to address the equitable application of transhumanist techniques to people with disabilities. It presents definitions of disability, explores the concept of enhancement in relation to persons with disabilities, and proposes an affirmative option in their favor. The study employs methods of analyzing philosophical and legal documents. The findings substantiate the need to promote and implement affirmative action to support people with special needs. The theoretical framework for such action could be the option of moderate human enhancement, which involves applying techniques of enhancement to a limited extent, stopping short of hybridisation of persons with disabilities. Enhanced individuals with disabilities would thus become hybrid beings. The article argues that the state should provide financial and administrative support to ensure the accessibility of human enhancement to people with disabilities, including those that extend “typical” human abilities.Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na kwestię sprawiedliwego stosowania technik transhumanistycznych względem osób z niepełnosprawnościami. W artykule przedstawiono definicje niepełnosprawności, przedyskutowano pojęcie ulepszania w odniesieniu do osób niepełnosprawnych oraz zaproponowano opcję afirmatywną na rzecz osób z niepełnosprawnościami. W badaniu posłużono się metodami analizy tekstów filozoficznych i dokumentów prawnych. Zostało uzasadnione, że konieczna jest promocja i wdrażanie akcji afirmatywnej na rzecz osób ze szczególnymi potrzebami. Ramą teoretyczną dla tych działań może być opcja umiarkowanego human enhacement, która zatrzymuje się w stosowaniu techniki ulepszania na mniejszym lub większym stopniu hybrydyzacji osób niepełnosprawnych. Ulepszone osoby z niepełnosprawnościami byłoby istotami hybrydowymi. Sformułowano postulat, że państwo powinno finansowo i administracyjnie wspierać dostępność osób z niepełnosprawnościami do technik human enhacement, także tych, które wykraczają poza „typowe” zdolności ludzkie
Odpowiedzialność w ujęciu Friedricha Augusta Hayeka
Get PDFThis paper examines F. A. Hayek’s views on responsibility. Its aim is to collect, analyze, and demonstrate how these views form a coherent concept consistent with his broader axiological framework. The discussion addresses, in turn, the meaning of responsibility, its subjects and objects, and the role of individual responsibility as a social value. The article shows that Hayek portrays responsibility both as an attribute of freedom and as a necessary condition for its existence. It presents arguments supporting the thesis that renouncing responsibility entails accepting the coercive management of human affairs, which inevitably leads to adverse consequences such as the denial of moral autonomy, loss of freedom, poor decision-making, and inefficiency. For Hayek, the proper subjects of responsibility are individuals, while its objects include primarily one’s own affairs and, under certain conditions, the affairs of others for whom one has voluntarily assumed concern. In his view, responsible behavior toward strangers consists in properly managing one’s own sphere of freedom and allowing others to do the same. By exercising responsibility over their own freedom, individuals—often unintentionally—contribute to the well-being of others beyond their immediate concern. In this sense, responsibility, while an individualist value, also serves as a social good. The article fills a gap in the existing literature on Hayek’s axiological thought and introduces his perspective into contemporary discussions on responsibility—one that emphasizes its close connection to freedom and its dual character as both a personal virtue and a social value, serving as a desirable alternative to state intervention in private life.Przedmiotem rozważań są poglądy F.A. Hayeka na temat odpowiedzialności. Celem pracy jest ich zebranie i przeanalizowanie oraz pokazanie, jak układają się one w spójną koncepcję wpisującą się w ogólną perspektywę aksjologiczną austriackiego filozofa. Podjęte są kolejno kwestie znaczenia odpowiedzialności, jej podmiotów i przedmiotów, funkcjonowania odpowiedzialności indywidualnej także jako wartości społecznej. Ukazane jest, iż Hayek przedstawia odpowiedzialność jako atrybut wolności, a jednocześnie warunek konieczny jej zaistnienia. Zostaje przedstawiona argumentacja za tezą mówiącą, iż rezygnacja z odpowiedzialności oznacza zgodę na przymusowe zarządzanie sprawami człowieka, które prowadzi nieuchronnie do zjawisk negatywnych, takich jak zanegowanie autonomii moralnej, zniewolenie, niekompetentne podejmowanie decyzji czy nieskuteczność działań. Podmiotami właściwie zrozumianej odpowiedzialności są dla Hayeka poszczególni ludzie, zaś w zakres jej przedmiotów wchodzą bezpośrednio własne sprawy człowieka oraz sprawy innych ludzi, których z określonych powodów uczynił przedmiotem swej troski. W świetle jego rozważań w stosunku do osób nieznanych odpowiedzialne postępowanie polega na właściwym zagospodarowywaniu sfery własnej wolności oraz pozwalanie na to samo innym. Zarządzając odpowiedzialnie swą wolnością, człowiek (często w sposób niezamierzony) przyczynia się do dobrostanu osób poza jego bezpośrednim zainteresowaniem – w tym sensie indywidualistyczna wartość, jaką jest odpowiedzialność, stanowi jednocześnie wartość społeczną. Artykuł wypełnia luki w istniejącej literaturze w zakresie myśli aksjologicznej Hayeka. Wprowadza do współczesnych dyskusji o odpowiedzialności jego perspektywę, zgodnie z którą należy dostrzegać ścisły związek odpowiedzialności z wolnością oraz dwoistość natury odpowiedzialności: jako cnoty osobistej i społecznego dobra (pożądanej alternatywy dla interwencji państwa w sprawy osobiste człowieka)
Resilience education through Service-Learning methodology
Get PDFResearch objectives (aims) and problem(s): This study promotes the use of the Service-Learning methodology to strengthen children’s and young people’s awareness in the face of social challenges and to foster Education for Resilience. It underscores the importance of involving students actively in their educational process to ensure responsible citizenship grounded in values that contribute to their holistic development.
Research methods: In this regard, the Service-Learning methodology is used as an educational approach that integrates the development of academic competencies with meaningful community service.
Process of argumentation: We present the theoretical framework underpinning the relationship between knowledge, social skills, and emotional competencies, which together activate mechanisms that foster resilience. In addition, we propose the design of a methodological approach and a Service-Learning project for Resilience Education, adaptable to various educational levels, from Primary Education to Higher Education.
Research findings and their impact on the development of educational sciences: This proposal aims to enhance students’ ability to cope with academic and emotional challenges and to support the development of resilient educational and life trajectories.
Conclusions and/or recommendations: The Service-Learning methodology provides a broad spectrum of psychological benefits aimed at safeguarding mental health aspects that may be at risk, while also fostering community resilience
Od refleksyjnego studenta do refleksyjnego nauczyciela. O przygotowaniu psychospołecznym do pracy w edukacji wczesnoszkolnej
Get PDFHealthy balans between theory and practice concerns educators. Preschool aged children enter the phase of life called a golden age of motoric skills and are predespositioned to actively experience the world (Roczniak i in., 2015). Main concern however is that children do not receive autonomy deep enough for their healthy growth based on adult – focused pedagogy background of students and future teachers. The article focuses on main topics such as: psychological and social preparation of Early Childhood Development Department`s students looking to work with children as well as the psychological and social skills of actively working teachers; coorelation between motivation to act and action itself and what is characteristic for both groups of interests (students and teachers). Self reflecting teacher is known for reviewing their motivation, widening of knowledge and expanding teaching skills. The anonymous survey used for the purpose of this article has been carried out within a group of 60 respondents. The survey encourages to reflect on coherency, well – being and self – motivation which are crucial for teaching job positions. The aim of the survey is to point out strongest and weakest links by selfjudgment of both teachers in Bydgoszcz and students of University of Kazimierz the Great in Bydgoszcz.Równowaga pomiędzy teorią i praktyką jest przedmiotem zainteresowania w edukacji. Dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym wkraczają w etap złotego okresu motoryczności, są więc naturalnie zaprogramowane do aktywności i działania (Roczniak i in., 2015). Rodzi się pytanie o autonomię uczniów w doświadczaniu, która powinna królować w klasach I – III szkół podstawowych oraz pytanie o poziom przygotowania nauczycieli do wychodzenia naprzeciw naturalnym potrzebom dzieci. Artykuł koncentruje uwagę wokół tematyki przygotowania psycho – społecznego studentów do pracy w szkole podstawowej, samooceny kompetencji psycho – społecznych u aktywnie pracujących wychowawców klas I-III, a także korelacji między samooceną zasobów motywacyjnych oraz zasobów poznawczych i działaniowych. Refleksyjny nauczyciel to nauczyciel testujący swoje odczucia i reakcje w kierunku samooceny własnego stanu psychicznego, fizycznego i społecznego, to nauczyciel rewidujący swoją motywację do pracy i poszerzający wiedzę oraz umiejętności metodyczne. Przygotowany na potrzeby artykułu sondaż diagnostyczny i przeprowadzony w grupie 60 osób zachęca do refleksji nad poziomem koherencji, dobrostanem subiektywnym i poziomem motywacji – kompetencji kluczowych w pracy z dziećmi. Badania mają na celu ukazanie mocnych i słabych stron nauczycieli i studentów według ich samooceny, a także wykazanie ewentualnych deficytów w przygotowaniu do pracy pedagogicznej studentów Pedagogiki Przedszkolnej i Wczesnoszkolnej Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy