Akademia Ignatianum w Krakowie: Czasopisma
Not a member yet
2764 research outputs found
Sort by
Edukacja medialna a dobrostan społeczeństwa: perspektywa nauk społecznych i medycznych
Full text linkThe impact of media, particularly digital media, on societal well-being, has been a subject of ongoing discussion. However, research in this area that can be effectively utilized by decision-makers remains scarce. This article explores key themes and emerging research trends in media literacy and its impact on societal well-being. The authors conducted a bibliometric analysis using scientific mapping techniques and an executive summary approach. The analysis was based on 85 publications from the Scopus database, utilizing MS Excel and VOSviewer for data processing. The findings reveal that the intersection of media literacy and societal well-being requires further research, leading to a scarcity of studies and limited influence on policy and decision-making in this area. Consequently, the impact of media, especially digital media, on societal wellbeing is not taken into account in the development of core curricula in child and adolescent education and preventive health programs for adults. There is a significant need for greater attention and commitment to this area of research. Due to the topics, research fields and methodologies applied, the article is relevant to several scientific disciplines. Media literacy is directly related to communication and media studies, while public health policy fits into management and quality studies. The examination of well-being and the impact of media on health falls within the medical sciences.Wpływ mediów, zwłaszcza cyfrowych, na dobrostan społeczeństwa jest przedmiotem dyskusji od dłuższego czasu. Badania w tym obszarze, które mogą być skutecznie wykorzystane przez decydentów, są jednak bardzo rzadkie. Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie głównych tematów i trendów badawczych w obszarze edukacji medialnej i jej wpływu na dobrostan społeczeństwa. Autorzy zastosowali analizę bibliograficzną, wykorzystując techniki mapowania naukowego i tworząc analizę wykonawczą. Do analizy bibliograficznej wybrano łącznie 85 publikacji z bazy danych Scopus. Przeprowadzono ją przy użyciu aplikacji MS Excel i VOSviewer. Wyniki badań wskazują, że edukacja medialna i jej wpływ na dobrostan społeczny są rzadko badane przez naukowców, co skutkuje ograniczonymi wynikami badań i minimalnym wpływem na procesy decyzyjne w tej dziedzinie. W rezultacie, wpływ mediów, zwłaszcza cyfrowych, na dobrostan społeczeństwa nie jest uwzględniany przy tworzeniu podstaw programowych w edukacji dzieci i młodzieży oraz programów profilaktyki zdrowotnej dorosłych. Istnieje znaczna potrzeba większego poświęcenia i zaangażowania w ten obszar badań. Ze względu na tematykę, a także obszary badawcze i zastosowane metodologie, artykuł można przypisać do kilku dyscyplin naukowych. Tematyka umiejętności korzystania z mediów odnosi się bezpośrednio do studiów nad komunikacją i mediami. Polityka zdrowia publicznego wpisuje się w badania nad zarządzaniem i jakością. Z kolei tematyka dobrostanu i wpływu mediów na zdrowie człowieka wpisuje się w obszar badań nauk medycznych
Komiksowe kontrnarracje i obrazy miejskiej gentryfikacji
Full text linkThe article examines comics that portray the crisis of housing policy and gentrification in various ways. These works serve as a starting point for reflecting on the critical role of comics in exposing political and social injustices in urban environments. The analysis employes the category of urban comics, which emphasizes the strong connection – both in terms of plot and distribution – between visual comic narratives and the city. Additionally, the article draws on the concept of the city from the perspective of urban Marxism, a school of thought focused on the critical analysis of gentrification processes. It raises questions about the critical and political potential of comics in shaping counter-narrative representations of urbanity and discursive formations, challenging the homogeneous messages of neoliberal politics and capitalist control over urban space that promote privatization and gentrification of cities.W artykule przytoczone zostają komiksy, które na różne sposoby prezentują kryzys mieszkaniowy związany z niewydolnością polityki mieszkaniowej oraz gentryfikacją. To prace, które stały się punktem wyjścia do namysłu nad krytycznym wymiarem twórczości komiksowej w procesie ujawniania polityczno-społecznych niesprawiedliwości miejskich. W ramach prowadzonych rozważań wykorzystuję kategorię komiksu miejskiego, która akcentuje silny związek (zarówno w warstwie fabularnej, jak i dystrybucyjnej) między komiksowymi narracjami wizualnymi a właśnie miastem. Odnoszę się także do miasta rozumianego z perspektywy miejskiego marksizmu, tj. nurtu silnie skoncentrowanego właśnie na krytycznej analizie procesów gentryfikacji. Stawiam pytanie o krytyczno-polityczny potencjał twórczości komiksowej w kształtowaniu kontrnarracyjnych obrazów miejskości i formacji dyskursywnych w stosunku do homogenicznych przekazów neoliberalnej polityki i kapitalistycznego kontrolowania przestrzeni miejskiej, które wspierają procesy prywatyzacji i gentryfikacji miast
Wstęp
Full text linkPierwszą część niniejszego numeru „Rocznika Filozoficznego Ignatianum” stanowią teksty opisujące związki polskich elit z kulturą Republiki Weneckiej na przestrzeni XIV–XVII wieku, w szczególności zaś z Padwą i jej sławnym uniwersytetem oraz nie mniej znanym środowiskiem akademickim. W związku z tym, że o tej tematyce i tekstach zawartych w tej części „Rocznika” wypowiedział się prof. dr hab. Mirosław Lenart, skupimy się na pozostałych artykułach umieszczonych w bieżącym numerze czasopisma
Padwa jako punkt odniesienia kultury polskiej
Full text linkL’autore presenta le ragioni per cui Padova svolse un ruolo particolarmente importante nel sistema di istruzione straniera della gioventù polaccolituana nel XVI e nei primi decenni del XVII secolo. Sottolinea eccellente reputazione dell’università di Padova e alto livello dei suoi professori, nonché la favorevole posizione geografica ed i buoni contatti politici tra Venezia e la Repubblica di Polonia. Tuttavia, richiama l’attenzione sulla diminuzione della frequenza degli studenti polacchi nella seconda metà del XVII e nel XVIII secolo e individua possibili cause di tale fenomeno. Inoltre, rileva il cambiamento nella composizione sociale della gioventù studentesca, all’interno della quale il numero delle persone interessate ad acquisire conoscenze e competenze che sarebbero state la base per l’attività professionale nel futuro, diminuì gradualmente, mentre un gruppo sempre più numeroso era costituito da rappresentanti di famiglie magnatizie e nobili, per i quali il soggiorno a Padova era solo una parte del Grand Tour, ovvero un tour cognitivo generale dei più importanti centri europei. La lettura dei ricordi dei viaggi, in cui Padova si trovava di percorso, ha confermato la suesposta osservazione. Le esperienze dei visitatori provenienti dalla Repubblica di Polonia ci permettono altresì di distinguere e descrivere diverse tipologie di viaggi di istruzione, nonché di ricostruire le aspettative scientifiche e turistiche delle successive generazioni di visitatori di Padova e di sistemare le osservazioni da loro effettuate sul posto. L’esame dei diari della nobiltà e di altre fonti narrative non direttamente collegate ai viaggi, nonché di diari parlamentari e scritti politici selezionati, ci ha inoltre permesso di sistemare i contesti in cui Padova funzionava nello spazio pubblico dell’antica Polonia. L’università, inizialmente molto esposta, cessò gradualmente di essere un punto di riferimento e un oggetto di descrizione permanente e ovvio, mentre i riferimenti al suo illustre passato apparivano sempre più frequenti. In questo modo, non solo si confermò l’intensa, seppur gradualmente decrescente, presenza polacca a Padova, ma anche la costante, efficacemente tramandata alle generazioni successive, conoscenza dei risultati formativi del centro accademico padovano, che può essere considerata l’essenza della graduale evoluzione del concetto di Padova nella mente degli abitanti della Repubblica di Polonia.Autor przedstawia przyczyny, dla których Padwa odgrywała szczególnie dużą rolę w systemie zagranicznej edukacji młodzieży polsko-litewskiej w XVI i pierwszych dekadach XVII w. Podkreśla znakomitą renomę tamtejszej uczelni oraz wysoki poziom jej profesury, a także dogodne położenie geograficzne i dobre kontakty polityczne Wenecji z Rzecząpospolitą. Zwraca jednak uwagę na malejącą frekwencję polskich studentów w drugiej połowie XVII i w XVIII w. oraz wskazuje ewentualne przyczyny tego zjawiska. Odnotowuje też zmianę składu społecznego studiującej młodzieży, w obrębie której stopniowo malała liczba zainteresowanych zdobywaniem wiedzy oraz umiejętności mających w przyszłości być podstawą aktywności zawodowej, natomiast coraz większą grupę stanowili przedstawiciele rodów magnackich i szlacheckich, dla których pobyt w Padwie był tylko częścią Grand Tour, czyli ogólnopoznawczego objazdu najważniejszych centrów europejskich. Lektura wspomnień z podróży, na trasie których znalazła się Padwa, potwierdziła tę obserwację. Tamtejsze doświadczenia przybyszy z Rzeczypospolitej pozwalają ponadto na wyodrębnienie i opisanie różnych rodzajów wyjazdów edukacyjnych, a także zrekonstruowanie naukowo-turystycznych oczekiwań kolejnych generacji przyjeżdżających do Padwy oraz uporządkowanie obserwacji, jakich na miejscu dokonywali. Przejrzenie pamiętników szlacheckich oraz innych źródeł narracyjnych niezwiązanych bezpośrednio z podróżami, a także wybranych diariuszy sejmowych oraz pism politycznych dodatkowo pozwoliło uporządkować konteksty, w jakich Padwa funkcjonowała w staropolskiej przestrzeni publicznej. Uniwersytet, początkowo bardzo eksponowany, stopniowo przestaje być stałym i oczywistym punktem odniesienia oraz przedmiotem opisu, coraz częściej natomiast pojawiają się nawiązania do jego znakomitej przeszłości. Potwierdzona zatem została nie tylko intensywna, choć stopniowo raczej malejąca polska obecność w Padwie, lecz także stała, skutecznie przekazywana kolejnym pokoleniom, wiedza o dokonaniach edukacyjnych padewskiego ośrodka akademickiego, co uznać można za istotę stopniowej ewolucji pojęcia Padwy w świadomości mieszkańców Rzeczypospolitej
Między pragmatyzmem a tradycją: myśl polityczna Stanisława Konarskiego w kontekście poglądów Niccolò Machiavellego
Full text linkThe article explores the political thought of Stanisław Konarski in relation to the ideas of Niccolò Machiavelli, focusing on their philosophical assumptions about human nature, the role of law, and the mechanisms of power. Although Konarski distanced himself from Machiavelli, the analysis reveals significant parallels between their views, particularly regarding the relationship between politics and morality, on top of the importance of stable state institutions. Another key aspect of the study is Konarski’s method of argumentation, which relies on a historical analysis of state functions and an empirical reflection on power. This comparison provides deeper insight into the philosophical foundations of Konarski’s political analyses and his redefinition of political categories within 18th-century Poland-Lithuania.Artykuł przedstawia analizę myśli politycznej Stanisława Konarskiego w kontekście jej zbieżności z doktryną Niccolò Machiavellego. Szczególna uwaga została poświęcona filozoficznym założeniom obu myślicieli dotyczącym natury ludzkiej, roli prawa oraz mechanizmów władzy. Podjęta analiza ukazuje, że choć Konarski oficjalnie dystansował się od Machiavellego, jego pisma wykazują liczne analogie z jego koncepcjami, zwłaszcza w odniesieniu do relacji między polityką a moralnością oraz znaczenia stabilnych instytucji państwowych. Istotnym aspektem rozważań jest także metoda argumentacji Konarskiego, który opierał swoje wnioski na analizie historycznych mechanizmów funkcjonowania państw oraz empirycznej refleksji nad naturą władzy. Porównanie myśli obu autorów pozwala lepiej zrozumieć filozoficzne podstawy diagnoz Konarskiego oraz sposób, w jaki redefiniował on kategorie polityczne w kontekście XVIII-wiecznej Rzeczypospolitej
Dlaczego Psalmy w przekładach Miłosza i Brandstaettera nie weszły do liturgii?
Full text linkThis article focuses on a verseological analysis of Brandstaetter’s psalm translation and a theological analysis of Miłosz’s translation. By showing the differences in the translations of Psalm 7 in particular, the author puts forth the thesis that Miłosz adopts the view, widespread in some Catholic circles, that in the case of the Old Testament and the Psalms, priority should be given to the Masoretic text variants and the Jewish interpretative tradition. This view distances the translation from those adopted in the Millennium Bible and the Breviary. The author aims to demonstrate that this interpretation is not justified by either the history of the texts, as the Psalms were the «common property» of Jews and Christians in the era of Jesus and early Christianity, or by contemporary translation theory. Another argument against using Miłosz’s translation in liturgy is its tendency to make the language archaic, a criticism that was raised when the translation was created. Against the background of the two analyzed translations, the author points out the advantages of the Breviary translation by Skwarnicki and Galiński.Artykuł skupia się na analizie wersologicznej (przekład Brandstaettera) oraz teologicznej (przekład Miłosza). Na przykładzie różnic, zwłaszcza w przekładzie Psalmu 7, autor stawia tezę, iż polski noblista przyjmuje optykę – rozpowszechnioną w części środowisk katolickich – że w wypadku Starego Testamentu, i tym samym Psalmów, priorytet mają zarówno warianty masoreckie tekstu, jak i judaistyczna tradycja interpretacyjna, co oddala go od wersji przyjętej w Biblii Tysiąclecia i w Brewiarzu. Autor artykułu próbuje wykazać, że ten kierunek interpretacji nie jest uzasadniony ani przez historię tekstów – gdyż psalmy w epoce Jezusa i wczesnego chrześcijaństwa stanowiły „wspólną własność” Żydów i chrześcijan – ani przez współczesną teorię przekładu. Kolejnym argumentem za odrzuceniem przekładu Miłosza w ewentualnym użyciu liturgicznym jest jego tendencja do archaizowania języka, rażąca już w okresie powstania jego przekładu. Na tle obu analizowanych tłumaczeń autor wskazuje na zalety brewiarzowego przekładu Skwarnickiego i Galińskiego
Znaczenie nastawienia na rozwój dla dobrostanu dzieci w młodszym wieku szkolnym
Full text linkThe aim of this article is to demonstrate the importance of a “growth mindset” for the well-being of children at early school age. It is indicated that the formation of beliefs in children that foster perseverance, self-motivation and a constructive approach to failure is important for their emotional and social functioning. The theoretical basis is the concept of growth mindset by Carol S. Dweck.
The results of author’s own research among pupils in grades I–III (N = 220) are also presented, which reveal a tendency for growth mindset to decline with the subsequent years of children’s schooling.
The article also presents a project entitled “Mógoki – How to work with children on perseverance”, which supports teachers in developing perseverance, coping skills, and motivation to learn in children.
The conclusions emphasise the importance of informed support from adults – teachers and parents – in developing a growth mindset in children. Recommendations for educational practice include the use of constructive feedback, promoting the value of effort and creating an environment conducive to learning through mistakes and challenges, which is crucial for children’s mental wellbeing.Celem artykułu jest ukazanie znaczenia „nastawienia na rozwój” dla dobrostanu dzieci w młodszym wieku szkolnym. Wskazano, że kształtowanie u dzieci przekonań sprzyjających wytrwałości, motywacji wewnętrznej oraz konstruktywnemu podejściu do porażek ma istotne znaczenie dla ich funkcjonowania emocjonalnego i społecznego. Podstawę teoretyczną stanowi koncepcja kształtowania nastawienia na rozwój (growth mindset) autorstwa Carol S. Dweck. Zaprezentowano również wyniki badań własnych przeprowadzonych wśród uczniów klas I–III (N = 220), które ujawniają tendencję do spadku nastawienia na rozwój wraz z kolejnymi latami nauki szkolnej.
Artykuł przedstawia także projekt pt. Mógoki – Jak pracować z dziećmi nad wytrwałością, który wspiera nauczycieli w rozwijaniu u dzieci wytrwałości, umiejętności radzenia sobie z porażkami i motywacji do nauki.
We wnioskach podkreślono znaczenie świadomego wsparcia dorosłych – nauczycieli i rodziców – w kształtowaniu u dzieci nastawienia na rozwój. Rekomendacje dla praktyki edukacyjnej obejmują stosowanie konstruktywnej informacji zwrotnej, promowanie wartości wysiłku oraz tworzenie środowiska sprzyjającego uczeniu się poprzez błędy i podejmowanie wyzwań, co ma kluczowe znaczenie dla dobrostanu psychicznego dziecka
Koncepcja kompetencji 4K w edukacji przedszkolnej i wczesnoszkolnej – wyzwania, szanse i rekomendacje pedagogiczne
Full text linkThis article analyses the concept of 4K competences: critical thinking, creativity, communication, and cooperation, as a key component of modern education for preschool and early school-age children. The main objective was to synthesise and organise existing knowledge on these competences and to propose practical, application-oriented guidelines adapted to the specific context of early childhood education. The methodological framework was based on an analytical review study involving systematic identification, selection, and thematic analysis of publications from academic databases covering the first two decades of the 21st century. The results are presented across four major thematic areas: theoretical foundations, implementation challenges, didactic methods, and pedagogical recommendations. The analysis indicates that the effective development of 4K competences requires conscious didactic strategies, reflective and continuously developing teachers, active engagement of parents and the local community, highlighting the social dimension of fostering future competences and strong systemic support. The article makes a significant contribution to educational literature by addressing the gap between theoretical discourse and the practical implementation of 4K competences in early education. Its innovative character lies in the comprehensive treatment of the 4K concept’s specificity in early childhood education and in the presentation of pedagogical recommendations grounded in contemporary educational research. Unlike most previous studies, this article bridges theoretical perspectives with concrete solutions applicable in practice. It also indicates directions for future empirical research to verify the effectiveness of the proposed recommendations.W artykule przeanalizowano koncepcję kompetencji 4K: krytyczne myślenie, kreatywność, komunikacja, kooperacja, jako istotnego elementu nowoczesnej edukacji dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Główny cel opracowania stanowiła synteza i uporządkowanie istniejącej wiedzy na temat tych kompetencji oraz zaproponowanie praktycznych wskazań aplikacyjnych dostosowanych do specyfiki edukacji najmłodszych dzieci. Ramę metodologiczną stanowiło podejście analitycznego badania przeglądowego, obejmującego systematyczną identyfikację, selekcję i analizę tematyczną publikacji z naukowych baz danych, z pierwszych dwóch dekad XXI w. Wyniki analizy przedstawiono według głównych obszarów tematycznych: podstaw teoretycznych, wyzwań implementacyjnych, metod dydaktycznych oraz rekomendacji pedagogicznych. Z analizy wynika, że skuteczny rozwój kompetencji 4K wymaga świadomych strategii dydaktycznych, refleksyjnych i odpowiednio przygotowanych oraz doskonalących się nauczycieli, aktywnego zaangażowania rodziców i środowiska lokalnego, co podkreśla społeczny kontekst rozwijania kompetencji przyszłości oraz zdecydowanego wsparcia systemowego. Artykuł wnosi istotny wkład do literatury edukacyjnej, wypełniając zauważalną lukę między teorią a praktycznym wdrożeniem kompetencji 4K w edukacji wczesnodziecięcej. Jego nowatorski charakter polega na kompleksowym ujęciu specyfiki koncepcji kompetencji 4K w edukacji wczesnoszkolnej oraz prezentacji rekomendacji pedagogicznych opartych na współczesnych badaniach edukacyjnych. W odróżnieniu od większości dotychczasowych opracowań, artykuł łączy perspektywę teoretyczną z konkretnymi rozwiązaniami możliwymi do bezpośredniego zastosowania w praktyce. Ponadto opracowanie wskazuje kierunki dalszych badań empirycznych, mogących zweryfikować skuteczność przedstawionych rekomendacji pedagogicznych
Kultura kulinarna Towarzystwa Jezusowego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów
Full text linkThe article explores the culinary practices of the Society of Jesus, in the Polish–Lithuanian Commonwealth, focusing on the cultural contexts that shaped them. It examines table manners, menus, and dining customs observed in Jesuit colleges. The study reveals that Jesuits, as a religious order combining monastic discipline with apostolic mission, paid close attention both to spiritual development and to maintaining physical health. Their approach to fasting was marked by moderation, reflecting their primary goal of apostolic serivce Ad maiorem Dei gloriam.Artykuł jest próbą ukazania tematyki spożywania posiłków w Towarzystwie Jezusowym, w tym jego kulturowych uwarunkowań. Omówiono zachowanie przy stole, jadłospisy oraz zwyczaje spożywania posiłków w kolegiach jezuickich. Okazuje się, że jezuici, którzy są zakonem czynnym, apostolskim, troszczyli się zarówno o rozwój duchowy, jak i o utrzymanie ciała w dobrym zdrowiu. Z umiarem stosowali posty, ponieważ ich życie zakonne było ukierunkowane na działalność apostolską Ad maiorem Dei gloriam
Contemporary phenomenology facing the problems of modernity: Report from the Debate
Full text linkOn February 28th, 2025, another of the online debates organized periodically by the Ignatianum University in Cracow took place. The subject of the discussion was the book Niepewność fenomenu. Fenomenologia w horyzontach nowoczesności (The Uncertainty of the Phenomenon. Phenomenology in the Horizons of Modernity) by Iwona Lorenc (University of Warsaw), published by the University of Warsaw Publishing House in 2024. The book comprises a selection of texts published over the years, which have now been compiled and republished in a new form, in addition to two texts presented for the first time. It demonstrates the post-Heideggerian paradigm of practicing phenomenology, as represented by thinkers such as Patočka, Merleau-Ponty, Ricoeur, Barbaras, Dufrenne, Maldiney and Escoubas, among others