ID Design Press
Not a member yet
307 research outputs found
Sort by
Применета неуронаука: Зошто и како функционира биoфидбек методологијата?
Get PDFScience cannot achieve its purpose without some practical applications. The aim of this article is to inform our colleagues about some practical uses of the methodology named biofeedback in the general population. It is important for the staff, especially for those employed in the public health service, because this method is not useful only for treating some disorders, but also for obtaining some health attitudes, performances and mental relaxation in the general population.Науката без да има практична апликација не ја постигнува својата намена. Овој напис има за цел да ги информира колегите за некои практични примени на методологијата наречена биофидбек во општата популација. Ова е особено важно за кадарот во јавното здравство, затоа што методологијата е полезна не само за третман на некои растројства, туку и за стекнување здрави навики, успешност во работата и ментална релаксација кај општата популација
Aвтоимун тироидит по долга употреба на агонист на гонадотропин- ослободувачки хормон како третман за предвремен централен пубертет – приказ на случај
Get PDFThere is a small number of studies that have reported abnormalities in endocrine function after a long-term gonadotropin-releasing hormone agonist (GnRHa) treatment in girls. This treatment is considered as safe and effective by most authors. We report our second case of unusual outcome of long-term GnRHa therapy in a girl with central precocious puberty (CPP) of idiopathic or familial etiology. She has received monthly depot of injections of triptorelin for a time period of 4 years. We have examined thyroid function by measuring serum levels of thyrotropin (TSH), thyroxine (T4), thyroid antibodies and ultrasound of thyroid gland. At the age of 11 years she developed a mild goiter and presented with autoimmune thyroiditis, having elevated thyroid antibodies and ultrasound of thyroid gland typical for Hashimoto thyroiditis. Having in mind these two cases, we suggest a closer monitoring of thyroid function in girls with CPP, before and during therapy with GnRH agonist.Постојат мал број студии кои пријавиле нарушувања на ендокрината функција по долга употреба на агонист на гонадотропин – ослободувачки хормон (ГнРХа) кај девојчиња. Овој третман е опишан како безбеден и ефикасен од повеќе автори. Прикажуваме случај на невообичаен исход по долготрајна терапија со ГнРХа кај девојче со централен предвремен пубертет (ЦПП) од идиопатска или фамилијарна етиологија. Во период од 4 години, девојчето примало еднаш месечно трипторелин депо. Ние ја испитавме функцијата на тироидната жлезда со мерење на серумските нивоа на тиротропин (ТСХ), тироксин (Т4), тироидни антитела и ултразвук на тироидната жлезда. На 11 години таа развила блага гушавост презентирана како автоимун тироидит, со покачени тироидни антитела и тироидна жлезда типична за Хашимото тироидит. Затоа, предлагаме редовно следење на функцијата на тироидната жлезда кај девојчиња со ЦПП пред и за време на терапија со агонист на ГнРХ
Спонтан хематом во обвивката на правиот абдоминален мускул – сè почеста причина за акутен абдомен кај пациенти на антикоагуланта терапија: приказ на два случаи
Get PDF(Spontaneus) Rectus sheath hematoma ((S)RSH) is an accumulation of blood in the sheath of the rectus abdominis muscle, secondary to rupture of an epigastric vessel or muscle tear. It is defined as spontaneous in patients without history of abdominal trauma. It can be located supra- or infraumbilically. Although the exact incidence is unknown, Klingler et al. observed 23 cases (1.8%) of rectus sheath hematoma among 1257 patients evaluated by ultrasound for acute abdominal disorders. Ultrasonography can help in the diagnosis, but CT scan is most accurate in its ability to define the lesion. When diagnosed clinically, a conservative therapeutic program can usually be instituted. Only in cases of supportive management failure, progressive and large hematoma or uncontrollable hemodynamic patients, interventional management including surgery or less invasive newer techniques is indicated. Case presentation: We present two cases of SRSH in patients using oral anticoagulant agent (acenocoumarol). Their chief complaint was sudden onset of acute abdominal pain. On admission they were haemodynamically stable. After thorough clinical evaluation a suspicion for SRSH diagnosis was made and then confirmed by ultrasonography and CT. Both of them were successfully treated conservatively and discharged home in a good general condition. Conclusion: These two cases illustrate the accurate diagnosis of SRSH treated conservatively leading to optimal patient outcomes.Спонтаниот хематом во обвивката на правиот абдоминален мускул е акумулација на крв во обвивката на правиот абдоминален мускул како резултат на руптура на епигастричните крвни садови или руптура на самиот мускул. Се дефинира како спонтан кај пациенти каде отсуствува анамнеза за абдоминална траума. Може да е лоциран супра или инфра умбиликално. Иако точната инциденција е непозната, Kingler и соработниците опсервирале 23 случаи (1,8%) на хематом во обвивката на правиот абдоминален мускул кај 1257 пациенти евалуирани со ехосонографија за акутни абдоминални нарушувања. Eхосонографијата може да придонесе во дијагнозата, но КТ е најточна во можноста да се дефинира лезијата. Кога се дијагностицира клинички, најчесто се започнува со конзервативен третман. Само во случај на неуспешен супортивен третман, прогресивен и голем хематом и хемодинамски нестабилен пациент, интервентниот третман вклучувајќи хируршка интервенција или некој од поновите помалку инвазивни методи е индициран. Приказ на случаи: Презентираме два случаи со спонтан хематом во обвиката на правиот абдоминален мускул кај пациенти на орална антикоагулантна терапијa (acenocoumarol). Главен симптом беше нагло настаната акутна абдоминална болка. При прием беа хемодинамски стабилни. По сеопфатно земена анамнеза и детален клинички преглед беше поставена суспекција за спонтан хематом во обвивката на правиот абдоминален мускул која подоцна беше и потврдена со помош на ултрасонографија и КТ. Обата пациента беа успешно конзерватино третирани и испуштени од болница во добра општа состојба. Заклучок: Презентираните два случаи илустрираат точна дијагностика и конзервативен третман на спонтан хематом во обвивката на правиот абдоминален мускул со оптимален исход
Предиктори за појава на атријална фибрилација по аорто-коронарна бајпас операција
Get PDFAtrial fibrillation (AF) is the most common type of arrhythmia following open heart surgery and it contributes to prolonged hospital stay, increased prevalence of thromboembolic complications and overall increased postoperative morbidity and mortality. The aim of this prospective observational follow-up study was to determine the incidence of postoperative atrial fibrillation (POAF) in patients undergoing coronary artery bypass surgery, to identify predisposing risk factors for its occurrence in the immediate preoperative period and to assess its effect on the postoperative outcome in patients at the University Clinic for Cardiac Surgery in Skopje, North Macedonia. Material and methods: The study included patients at the University Clinic for Cardiac Surgery in Skopje, North Macedonia undergoing coronary artery bypass surgery. The experimental group included patients developing POAF, whereas the control group those who did not develop the primary outcome. All patients were followed up for a period of 30 days postoperatively. Results: POAF was registered in 38% of the patient population and more frequently in the elderly. Patients developing POAF had significantly higher left atrial volume index, as well as higher CHADS2-VASC2, HATCH and Euroscore I values. Average time to POAF occurrence was 48-72 hours postoperatively. There were death outcomes, thromboembolic events, longer hospital stay, need for antiarrhythmic and oral anticoagulant therapy in the POAF group. Conclusion: POAF significantly increases postoperative morbidity and mortality in patients undergoing coronary artery bypass surgery. Age, higher CHADS2-VASC2, HATCH and Euroscore I values and left atrial volume were found to be significant predictors of POAF after coronary artery bypass surgery.Атријалната фибрилација (АФ) претставува најчестиот тип на аритмија по хирургија на отворено срце и истата придонесува за пролонгиран болнички престој, зголемена инциденција на тромбемболиски компликации и општо зголемен постоперативен морбидитет и морталитет. Целта на оваа проспективна, опсервациска студија на следење беше да се утврди инциденцијата на постоперативната атријална фибрилација (ПОАФ) кај пациентите кои подлегнуваат на аорто-коронарна бајпас операција, да се откријат предиспонирачките ризик-фактори за појава на атријална фибрилација во непосредниот предоперативен период, како и да се евалуира нејзиниот ефект врз постоперативниот исход на кардиохируршките пациенти на ЈЗУ Универзитетска клиника за кардиохирургијавоРепублика Северна Македонија. Материјал и методи: Во оваа проспективна отворена студија на следење беа вклучени пациенти хоспитализирани на ЈЗУ Универзитетска клиника за кардиохирургија- Скопје за изведување на аорто-коронарна бајпас операција. Во испитуваната група беа вклучени оние пациенти, кои во постоперативниот период развија ПОАФ, додека во контролната група беа вклучени пациентите кои не развија ПОАФ. Постоперативно пациентите беа следени во период од 30 дена од кардиохируршката интервенција. Резултати: ПОАФ беше регистрирана кај 38% од испитаниците и тоа почесто кај повозрасната група испитаници. Пациентите со ПОАФ имаа значително повисока вредност на индексираниот волумен на левата преткомора, како и значително повисока вредност на CHADS2-VASC2, HATCH и Euroscore скоровите,во однос на групата без ПОАФ. Просечното време на појава на ПОАФ беше 48-72 часа од хируршката интервенција. Во групата пациенти со ПОАФ без забележани смртни случаи, како и тромбоемболиски компликации, од типот на исхемичен мозочен удар и овие пациенти имаа подолг болнички престој и потреба од антиаритмична терапија и орална антикоагулантна терапија (ОАК). Заклучок: ПОАФ значително го влошува морбидитетот и морталитетот кај кардиохируршките пациенти. Возраста, високата вредност на CHADS2-VASC2, HATCH и Euroscore, како и волуменот на левата преткомора претставуваат предиктивни фактори за атријална фибрилација во постоперативниот период по аорто-коронарна бајпас операција
Идентификација на микрофлората од усната празнина на егзотични змии чувани како домашни миленици
Get PDFIn recent years, snakes have become suitable pets for people with little spare time. By buying these animals people ignore the fact that they carry many microorganisms that are pathogenic for humans. The idea of this study was to identify the microorganisms from the oral cavity of exotic snakes kept as pets in the Republic of North Macedonia, which can help in the treatment of bite infections if they occur. The study comprised 30 snakes of 9 species, from 3 families of non-venomous snakes: Pythonidae, Boidae and Colubridae. Snakes are part of the 5 largest collections of exotic snakes in the Republic of North Macedonia. Only one swab from the oral cavity was taken from each snake. The brushes were cultured and microscopically analyzed at the Institute of Microbiology and Parasitology at the Faculty of Medicine in Skopje. From 59 isolated microorganisms from the oral cavity of 30 exotic snakes, 37.3% were Gram-positive bacteria, 61.01% were Gram-negative bacteria and 1.69% were fungi. Of the total number of microorganisms, Pseudomonas aeruginosa was predominant with 27.11%, Providencia rettgeri / Proteus vulgaris with 18.64% and KONS / Micrococcus luteus with 16.94%. Pseudomonas aeruginosa was present in all three snake families, with 62.5% of the snake in the fam. Pythonidae; 50% in the fam. Boidae and 50% in the fam. Colubridae. The isolate Providencia rettgeri / Proteus vulgaris was most frequently found in the fam. Colubridae with 71.43%, followed by fam. Pythonidae with 12.5%, but was not isolated in any specimen of the fam. Boidae. The microbiome of the non-venomous snakes is composed of Gram-positive bacteria in healthy snakes, but also in snakes kept in inadequate hygienic conditions. Gram-negative bacteria were predominant, of which the most significant was the presence of multiple drug resistance Pseudomonas aeruginosa. Snakes as pets require proper knowledge of terms and conditions.Последниве години змиите станаа актуелни домашни миленици за луѓето кои имаат малку слободно време. Но, при купување на овие животни се занемарува фактот дека се носители на голем број микроорганизми кои се патогени за човекот. Идејата на овој труд беше да се идентификуваат микроорганизмите во усната празнина кај егзотични змии кои се чуваат како домашни миленици во Република Северна Македонија, со што би помогнале во третманот на инфекции при каснување. Во студијата се опфатени 30 змии од 9 видови, од 3 фамилии на неотровни змии: Pythonidae, Boidae и Colubridae. Змиите се дел од 5 најголеми колекции на егзотични змии во Република Северна Македонија. Од секоја змија беше земен само по еден брис од усната шуплина. Брисевите беа културелно и микроскопски обработувани на Институтот за микробиологија и паразитологија на Медицинскиот факултет при УКИМ во Скопје. Од вкупно 59 изолирани микроорганизми од усната празнина на 30 егзотични змии, 37,3% беа Грам-позитивни бактерии, 61,01% беа Грам-негативни бактерии и 1,69% беа габи. Доминантни беа бактериите Pseudomonas aeruginosa со 27,11%, Providencia rettgeri / Proteus vulgaris со 18,64% и KONS / Micrococcus luteus со 16,94%. Pseudomonas aeruginosa беше застапен кај сите три фамилии на змии, и тоа со 62,5% кај фам. Pythonidae, 50% кај фам. Boidae и 50% кај фам. Colubridae. Изолатот Providencia rettgeri /Proteus vulgaris беше најмногу присутен кај фам. Colubridea со 71,43, потоа кај фам. Pythonidae 12,5%, но воопшто не беше изолиран кај ниту еден примерок од фам. Boidae. Микробиомот на неотровните змии беше составен од Грам-позитивни бактерии кај здрави змии. Кај змиите чувани во несоодветни хигиенски услови предоминираа Грам-негативните бактерии, од кои најзначајно беше присуството на Pseudomonas aeruginosa, кој често е отпорен на повеќе групи антимикробни средства. Змиите како домашни миленици бараат соодветно познавање на условите за чување и нега
Клинички карактеристики на КОВИД-19 кај децата во Институтот за белодробни болести кај децата-Скопје
Get PDFThe aim of the paper was to evaluate clinical characteristics of COVID-19 in children and the success of the treatment. Material and methods: The study included 218 pediatric patients suspected for COVID-19 hospitalized at the Institute for Pulmonary Diseases in Children-Skopje, during the period from 16th of March to 19th of June 2020. All patients were tested for presence of SARS-CoV-2 virus in nasopharyngeal swab with real-time reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) in the Institute of Public Health of Republic of North Macedonia. Clinical symptoms, X-ray and laboratory findings were included in the study. Results: From 218 hospitalized patients, only 9 (4.13%) were positive for COVID-19 and 59% of them were males. Infants, with moderate pulmonary disease were 44.4% of the patients. Fever and gastrointestinal symptoms were present in 66.6% and 22.2% of the children, respectively. Macrolides were therapy of choice in 88% of the treated patients, 77% received intravenous therapy, 33% were on inhaled bronchodilator. Conclusions: A small number of children had COVID-19. All infected children were with mild to moderate pulmonary symptoms and reacted satisfactory to the treatment. However, the importance of transmitting the virus and influence over children’s health remains uncertain.Цел на трудот беше да се евалуираат клиничките карактеристики на COVID -19 и успехот на терапијата кај децата. Материјал и методи: Во студијата беа вклучени 218 педијатриски пациенти суспектни за COVID-19 инфекција, хоспитализирани во Институтот по белодробни заболувања кај децата-Козле, во период од 16-ти март до 19-ти јуни 2020 година. Сите пациенти беа тестирани за SARS-CoV-2 вирус во назофарингеален брис со real-time reverse transcription polymerase chain reaction (RT-PCR) во Институтот за јавно здравје на Република Северна Македонија. Клинички симптоми, рендгенграфии и лабораториски параметри беа вклучени во студијата. Резултати: Од вкупно 218 хоспитализирани пациенти, само 9 (4,13% ) беа со позитивен резултат за COVID -19. Од испитаните пациенти 59% беа машки. Доенчиња под една година со потешка клиничка слика беа 44,4%. Сите позитивни пациенти беа со средно тешки симптоми. 66,6% од хоспитализираните деца беа со покачена температура и пулмонални симптоми и 22,2% манифестираа гастроинтестинални симптоми. Макролидите беа лек на избор кај 88%, а 77% примаа интравенска терапија и 33% инхалирачки бронходилататор. Заклучок: Мал број деца беа инфицирани со COVID -19. Сите позитивни пациенти беа со средно тешки симптоми, и дадоа добар одговор на спроведениот третман. Сепак, влијанието на овој вирус врз понатамошното здравје на децата како и улогата на децата во пренесување на вирусот останува недоволно познато
Prevalence of carotid artery disease in patients with metabolic syndrome
Get PDFThere is a growing body of scientific evidence on the impact of metabolic syndrome (MetS) on the progression of atherosclerosis, imposing the need for research of the association of MetS with carotid artery disease (CAD) as a significant risk factor for cerebrovascular insult (CVI) and transient ischemic attack (TIA). The aim of the study was to determine the prevalence of CAD as a risk factor for CVI and TIA in subjects with MetS. Material and methods: A cross-sectional study was performed including a total of 118 subjects, 65 men, 53 women, with MetS according to NCEP ATP III criteria that were analyzed clinically, biochemically and ultrasonographically in the City General Hospital "8th September" - Skopje in the period from January 2017 to January 2018. Waist circumference, blood pressure, glycemia, triglycerides, and HDL cholesterol were determined according to standard routine protocols. The evaluation of the extracranial carotid trunk was done with a Color Doppler Duplex sonography with a linear probe of 7.5MHz. CAD assessment was performed using Ultrasound Consensus Criteria for Carotid Stenosis. An objective neurological assessment of the existence of CVI and TIA was performed by a standard protocol for neurological examination and brain CT results from medical history were reviewed. Results: The prevalence of CAD in this study was 77 subjects (65.25%), of which 35 subjects (29.66%) had symptomatic CAD, 17 subjects (48.57%) had CVI, 18 subjects (51.43%) had TIA. Regarding the degree of carotid artery stenosis (CAS) in the total number of subjects with MetS and CAD, no subjects with normal findings were registered, 16 subjects had stenosis <50% , 29 subjects had stenosis 50-69% , 23 subjects had stenosis 70-99% , while 9 subjects had occlusion. Conclusion: The results obtained in this study have shown that asymptomatic CAD is dominant in patients with MetS, which further imposed the need for timely extracranial ultrasonographic evaluation of the carotid trunk. This would achieve both effective prevention and adequate treatment of CVI and TIA, thereby reducing morbidity and mortality from cerebrovascular events which has a great health and socioeconomic significance
Oкуларни манифестации кај Голденхар синдром- приказ на случај
Get PDFGoldenhar's syndrome (GS) is a complex syndrome characterized by a combination of abnormalities: hemifacial macrosomia, mandibular hypoplasia, ocular dermoids, ear abnormalities, and vertebral disorders. The incidence of GS is about 1 in 5000 to 25,000 live births. The male to female ratio is 3: 2.The etiology of this rare disease is not fully understood. The treatment protocol depends on the age of the patient and systemic clinical presentations. This paper presents a case of a 46-year-old woman with Goldenhar syndrome, which manifested with facial asymmetry, epibulbar dermoid, hearing loss, and scoliosis. Because it is a congenital syndrome, these people's lives are complex from an early age. There is a need for timely recognition of this syndrome and a multidisciplinary approach in treating these patients, with a team of specialist physicians, to enable them as much optimal functioning as possible in the environment. By presenting this case report, we would like to attract the attention of GS, which would be of educational significance for all physicians, primarily ophthalmologists, as well as otolaryngologists and orthopedists.Синдромот на Голденхар (ГХC) е комплексен синдром кој се карактеризира со комбинација од аномалии: хемифацијална макросомија, мандибуларна хипоплазија,окуларни дермоиди, абнормалности на ушите и вертебрални нарушувања.Инциденцијата на ГХС е околу 1 на 5000 до 25 000 живородени. Застапеноста на машкиот во однос на женскиот пол е 3:2.Етиологијата на оваа ретко заболување не е целосно разјаснета. Протоколот за лекување зависи од возраста на пациентот и системските клинички презентации.Во трудот прикажуваме случај на жена на 46-годишна возраст со Голденхар синдром,кај која тој се манифестирал со фацијална асиметрија, епибулбарни дермоиди, редукција на слухот и сколиоза. Бидејќи се работи за конгенитален синдром, животот на овие луѓе е комплексен уште од најрана возраст. Потребно е навремено препознавање на овој синдром и мултидисциплинарен пристап во лекувањето на овие пациенти, со тим на лекари - специјалисти, за да им се овозможи што е можно пооптимално функционирање во средината.
Со приказ на овој случај, сакаме да го насочиме вниманието кон Голденхар синдромот, што би имало едукативно значење за сите лекари, пред сè за офталмолозите, како и за оториноларинголозите и ортопедите
Зголемени вредности на IL-8 во ран втор триместар и нивната поврзаност со предвремено раѓање
Get PDFCytokines (IL-1, IL-6, IL-8, TNF- alfa) are of crucial importance during pregnancy; they are produced by the placenta in the amniotic fluid and they are elevated in case of intrauterine inflammation. The аim of the study was to prove the ratio between the increased IL-8 in the amniotic fluid in the beginning of the second trimester (16-22 g.w.) and premature birth (< 36.6 g.w.). Material and methods: This was a prospective study that included 150 pregnant patients that had clinical indication for amniocentesis (advanced mother’s age, abnormal test of PRISCA I, suspicious anomalies of the fetus, virus infection or mother’s wish). They all gave a signed consent on being informed about the aims of the study, and following the protocol, they were analyzed and examined i.e. all patients underwent ultrasound examination, vaginal cervicometry. Five ml. of amniotic fluid during the process of amniocentesis was taken for the purpose of the study. All patients were followed until they gave birth, and the exact week of gestation was noted and compered with the IL-8 level. Results: All 150 patients were in the period of 16th-22nd gestational weeks. Twenty of the total of 150 patients had preterm delivery. A total of 139 patients conceived naturally and 9 patients underwent in vitro fertilisation (IVF) and embryo transfer (ET). In those with IVF and ET, 3 had preterm birth. 80% of patients that had preterm birth had increased IL- 8 levels. Median cervical length in those who gave birth at term was 32.1 mm and in those who gave preterm birth was 30.7mm. Conclusion: The study has confirmed the reason for examining cytokines as a method of discovering asymptomatic changes in patients who would give a premature birth.Цитокините (IL-1, IL-6, IL-8, TNF- Alfa) се од исклучително значење во бременоста и тие се продуцираат од страна на постелката во амнионската течност и се зголемени доколку постои интраутерина инфламација. Целта на студијата беше да се докаже соодносот на покаченото ниво на IL-8 во амнионската течност во почетокот на раниот втор триместар (16-22 г.н.) и предвременото породување (< 37 г.н.). Материјал и методи: Во оваа проспективна студија беа вклучени 150 гравидни пациентки, каде постоеше медицинска индикација за изведување на амниоцентеза (напредната мајчина возраст, висок ризик на PRISCA I, суспектни аномалии на фетусот, вирусни инфекции, или по желба на мајката). По потпишана согласност за учество во студијата, сите пациентки беа анализирани, односно на сите пациентки им беше направен ехо преглед, вагинална цервикометрија, и беа земени дополнителни 5 мл амнионска течност при изведување на амниоцентезата. Сите пациентки беа следени сè до нивното породување, каде точно беше нотирана гестациската недела на породување, а потоа споредена со нивото на IL-8. Резултати: Сите 150 пациентки беа во периодот од 16-22 гестациска недела. Кај 20 од вкупно 150 пациентки констатиравме предвремено раѓање, додека, пак, 120 пациентки се породија во термин. 139 пациентки имаа зачнато природно, додека 9 со ИВФ и ЕТ, од кои три се породија предвремено. 80% од пациентките кои се породија предвремено имаа зголемени вредности на IL-8. Средната вредност на должина на цервиксот кај оние кои се породија во термин беше 32,1 мм, додека кај оние превремено породени беше 30,7 мм. Заклучок: Оваа студија јапотврди оправданоста за испитување цитокини како метод за откривање на асимптоматски промени кај пацинтки кое ќе се породат предвремено.
 
Проценка на состојбата со физичката средина во основните училишта во Република Северна Македонија
Get PDFIt is important for the health of the children who go to primary school to have clean drinking water, appropriate toilets, healthy food available for all and a safe place to learn and play within the school. The aim of this paper was to assess the physical environment of the primary schools across the country, taking into account the current situation of the schools and the priorities they have for improving the school physical environment. Material and methods: Home and foreign literature deposited in PubMed, Scopus and other scientific basses was used. A cross-sectional study covering 320 primary schools in RNM was conducted. The data were collected using the Rapid Assessment Tool, and they were statistically analyzed using the SPSS software package, version 22.0 for Windows (SPSS, Chicago, IL, USA). Qualitative analysis was performed by determining coefficients of relationships, proportions, and rates. Quantitative series were analyzed using central tendency measures as well as dispersion measures. Results: The current situation was rated as the best (75.31%) by the statement - "All buildings of the school maintain a pleasant temperature, lighting and ventilation". The lowest rated (36.56%) was the current status statement - "School canteen, store and appliances offer healthy food and drink at reasonable prices." Priority (83.44%) was the statement - "School buildings are tailored to students, they are safe, clean and promote hygiene for all students". We can see that better conditions in terms of physical environment are observed among students who attend classes in Macedonian language or are multiethnical, compared to students who attend classes in Albanian language, as well as that the urban schools compared to village schools have better conditions for work. Although the situation in the Southwest region is among the worst at the moment, the schools in this region are still striving to improve. Conclusion: According to the current situation, there is a lack of school canteens, shops and appliances near the schools that would offer healthy food and drinks. The highest priority is for school facilities to be adapted to students, to be safe, clean and to promote hygiene for all students and school staff.Важно за здравјето на децата кои одат во основно училиште е во рамките на училиштето да имаат чиста вода за пиење, соодветни тоалети, здрава храна достапна за сите и безбедно место за учење и играње. Целта на трудот беше да се направи проценка на состојбата со физичката средина во основните училишта низ целата Република според увидот во моменталната ситуација во училиштата и приоритетите коишто тие ги имаат за унапредување на училишната физичка средина. Материјал и методи: Беше користена богата домашна и странска литература достапна преку научните бази PubMed, Scopus и други. Се пристапи кон спроведување на студија на пресек со која беа опфатени 320 основни училишта во РСМ. Податоците беа собрани преку користење на алатката за брза проценка, а беа статистички обработени со користење на софтверскиот пакет SPSS, верзија 22.0 за Windows (SPSS, Chicago, IL, USA). Анализата на квалитативните серии беше правена преку одредување на коефициент на односи, пропорции и стапки. Квантитативните серии беа анализирани со употреба на мерките на централна тенденција како и со мерките на дисперзија. Резултати: Моменталната состојба беше оценета како најдобра (75,31%) според тврдењето – „Во сите згради од училиштето се одржува пријатна температура, осветлување и проветреност“. Најслабо оценета (36,56%) моментална состојба за тврдењето – „Училишната менза, продавницата и апаратите нудат храна и пијалак кои се здрави, по соодветни цени“. Најприоритетно (83,44%) беше тврдењето – „Училишните објекти се прилагодени на учениците, тие се безбедни, чисти и промовираат хигиена за сите ученици“. Подобри услови во однос на физичката средина се забележуваат кај учениците коишто слушаат настава на македонски јазик или во повеќејазичните паралелки, за разлика од учениците коишто следат настава на албански јазик, како и тоа дека градските училишта во споредба со селските имаат подобри услови за работа. Иако во моментот ситуацијата во Југозападниот регион е меѓу најлошите, сепак училиштата од овој регион најмногу се стремат кон унапредување. Заклучок: Според моменталната состојба се увиде дека недостасуваат училишни мензи, продавници и апарати во близина на училиштата кои би понудиле здрава храна и пијалаци. Највисок приоритет е училишните објекти да бидат приспособени на потребите на учениците, да бидат безбедни, чисти и да промовираат хигиена за сите ученици и училишниот персонал