ID Design Press
Not a member yet
307 research outputs found
Sort by
Акупунктурен третман за цервикална спондилоза
Get PDFBACKGROUND: Cervical spondylosis is one of the most common progressive degenerative diseases of the human spine which are caused by the aging process and most often in people older than 40 years. Acupuncture as a treatment for cervical spondylosis is used very often, it has no side effect and it's completely safe. Acupuncture can help alleviate the symptoms of cervical spondylosis by improving the flow of the Qi energy through the channels and removing the blockages in the meridians.AIM: The main purpose of this work is to show the results and efficacy of the research and analysis done for the patients diagnosed with cervical spondylosis treated with acupuncture.MATERIAL AND METHODS: The research was done in 'Tong Da Tang' clinic for Tradicional Chinese Medicine and acupuncture in Skopje and were included 30 male and female patients who were diagnosed with cervical spondylosis in the past year. All the patients were effectively cured with the treatment, which were done by Spec. Dr. Zhu Jihe. All the patients had acupuncure on the acupoints (all located on the neck and head) : Du16 (Fengfu), Du20 (Baihui), Du21 (Qianding), SJ16 (Tiannyou), Bl10 (Tianzhu), SI15 (Jianzhongshu), SI14 ( Jianwaishu). The therapies were done in a closed room on temperature of 25o with duration of 35-40 minutes.RESULTS: From the analysis, although there is no big difference, we can see that women are more likely to suffer from cervical spondylosis than men. The most common age group is of 50-60 years, with average age for men – 55 and for women 64. Men are affected earlier, by the age of 50 and women by the age of 60. The number of the treatments is different for all the patients, but on average for the efficiency 8 treatments were needed. The most common symptom is neck pain and dizziness and headache may appear as first symptoms of cervical spondylosis.CONCLUSION: As a part of the 5000 years old Traditional Chinese Medicine, acupuncture gives excellent results in the treatment of cervical spondylosis and this evidence-based research is a proof that it is generally safe and effective treatment in treating of cervical spondylosis.ОСНОВА: Цервикалната спондилоза е едно од најчестите прогресивни дегенеративни заболувања на ’рбетот коeнастанува со процесот на стареењеи најчесто кај луѓе постари од 40 години. Акупунктурата како третман за цервикалната спондилоза се користи многу често, нема несакани ефекти и претставува комплетно безбеден третман. Акупунктурата може да го намали влијанието на симптомите на цервикалната спондилоза со подобрување на протокот на Чи енергијата низ меридијаните во телото и со одстранување на блокадите во меридијаните.
ЦЕЛ: Целта на овој труд е да се прикажат резултатите и ефикасноста од направеното истражување и анализа на пациентите дијагностицирани со цервикална спондилоза, при лекувањето со акупунктурен третман.
МАТЕРИЈАЛИ И МЕТОДИ: Истражувањето е направено во ординацијата за Традиционална Кинеска Медицина и акупунктура „Тонг Да Танг“ во Скопје и беа вклучени 30 пациенти од машки и женски пол кај кои беше дијагностицирано цервикална спондилоза во изминатата една година. Кај сите пациенти е постигнат ефект од третманите, а истите беа направени од страна на Спец. Д-р Зху Јихе. Сите точки за цервикалната спондилоза кои беа третирани се лоцирани на главата и вратот: Du16 (Fengfu), Du20 (Baihui), Du21 (Qianding), SJ16 (Tiannyou), Bl10 (Tianzhu), SI15 (Jianzhongshu), SI14 ( Jianwaishu). Терапиите беа направени во затворена просторија на 250 со времетраење од 35-40 минути.
РЕЗУЛТАТИ: Според направените анализи се покажува дека жените се почесто зафатени од мажите од цервикална спондилоза, иако разликата е занемарливо мала. Најчесто зафатена возрасна група е од 50-60 години, со средна возраст за мажи од 55 години и за жени 64 години. Мажите се зафатени порано, на вораст од 50 години, а жените после 60тата година. Бројот на третмани кој бил потребен да се постигне резултат е различен кај сите пациенти и во просек изнесува 8 третмани. Како најчест симптом се јавува болката во вратот, а како можни први симптоми се вртоглавицата и главоболката.
ЗАКЛУЧОК: Како дел од 5000 години старата Традиционална Кинеска Медицина, акупунктурата дава одлични резултати при лекувањето на цервикалната спондилоза и со овој научен труд базиран врз основа на докази се докажува дека акупунктурата е генерално безбеден и ефективен третман при лекувањето на цервикалната спондилоза
Улога на метаболичниот синдром во развој и прогресија на хроничната бубрежна слабост
Get PDFThe metabolic syndrome has become an increasing health problem in the world, both, in developing and in developed countries. It is well known that the metabolic syndrome components (obesity, hypertension, hyperlipidemia and insulin resistance) increases the incidence and therefore the morbidity and mortality caused by cardiovascular diseases. There are studies that also suggest the association between the metabolic syndrome and the development and progression of chronic renal disease. The correlation between the single entities of the metabolic syndrome such as hypertension and insulin resistance in the development of chronic renal failure is well known, but there are still dilemmas and discussions about the effect of the complete metabolic syndrome in the renal function impairment. The possible renal function damaging mechanisms includes insulin resistance, oxidative stress, microvascular damage and ischemia of the kidneys.The aim of this article is to systematize the data collected from studies that suggest association of these two pathological conditions, to better understanding how the components of the metabolic syndrome affect the progression of chronic renal disease, the reduction in the glomerular filtration rate and the renal patophysiological changes.The present article comprises recent information and findings and their application in the treatment of metabolic syndrome associated with CKD including reduction of body weight, lifestyle change with a modified diet and adequate physical activity.Метаболичкиот синдром станува се поголем здравствен проблем во светот, како во земјите во развој така и во високо развиените земји. Познато е дека компонентите на метаболичкиот синдром (обезност, хипертензија, хиперлипидемија и инсулинска резистенција) ја зголемуваат инциденцата, а со тоа и морбидитетот и морталитетот на кардиоваскуларните заболувања.Постојат студии кои укажуваат и на асоцијација на метаболичкиот синдром со развојот и прогресијата на хроничната бубрежна болест. Корелацијата на поединечните ентитети на метаболичкиот синдром како што ехипертензијата и инсулинската резистенција со последователен развој на тип 2 дијабетес мелитус, со развојот на хроничната бубрежна слабост е добро позната, но сеуште има дилеми и се дискутира за ефектот на метаболичкиот синдром како целина врз нарушувањето на бубрежната функција. Во можните механизми кои ја оштетуваат бубрежната функција се вбројуваат инсулинската резистенција и оксидативниот стрес, микроваскуларното оштетување и исхемја на бубрезите.Целта на овој прегледен труд е да се систематизираат податоците добиени од студиите кои укажуваат на поврзаност на овие две патолошки состојби за подобро да се разбере како компонентите на метаболичкиот синдром влијаат на прогресијата на хроничната бубрежна болест, намалувањето на гломеруларната филтрациона рата и патофизиолошките промени на бубрезите асоцирани со метаболички синдром. Во трудот се опфатени понови сознанија и наоди и нивна примена во третманот на метаболичкиот синдром асоциран со ХББ што вклучува редукција на телесна тежина, промена на животниот стил со соодветно модифицирана диета и физичка активност
Улогата на медицинската сестра во Mакедонската банка за хумана ДНК
Get PDFBACKGROUND: Human DNA Bank (hDNAMKD) provides deposition of a DNA sample of an individual, and its safe and long term storage in order to provide genetic material for medical and scientific research. The Macedonian Human DNA Bank dates back to year 2000 and it covers several project areas. The nurse as a part of the professional team performs many professional activities, by which, she participates in the research activity of hDNAMKD. AIM: Our aim is to present the role of the nurse in hDNAMKD, starting from obtaining informed consent, taking samples, extraction and finally, storage of DNA. MATERIAL AND METHODS: DNA samples are taken from voluntary donors, by a previously signed agreement, freely and without pressure. The individuals are informed about the type of the research that will be done, arrangements for access and sharing of the stored samples and duration of storage period. DNA is isolated from the peripheral blood by phenol-chloroform extraction method. The quality and the quantity of the isolated genomic DNA is determined by measuring the 260/280 ratio, using GENEQUANT pro RNA/DNA calculator. The intactness of DNA is established with electrophoresis of DNA on an agarose gel after which it is aliquoted in normalized concentration and stored in a freezer Heraus Sepatech at -80оC.RESULTS: Three project areas are defined in hDNAMKD: anthropology, unrelated patients and related patients. The lab code for the DNA samples that are stored in the Macedonian Bank for human DNA is MKDSPI. The total number of samples that are stored in the Macedonian bank for human DNA by the end of year 2010 is 5252 samples; 1575 in anthropology, 2186 unrelated patients and 1491 related patients.CONCLUSION: The nurse participates in collection of all relevant information for the genetic research, like enquiring family history, medical information and informed consent from the donors. At the same time she must obey the ethical principles for maintaining the privacy and confidentiality of genetic information. The nurse represents an essential part of the hDNAMKD team, for which she has to have a lot of experience and knowledge in the field of genetics and medical ethics.ОСНОВА: Банка за хумана ДНК (хДНАМКД) претставува складирање на примерок на ДНК од поединецот, како и нејзино безбедно и долгорочно чување со цел да се обезбеди примерок на генетски материјал за медицински и научни истражувања. Македонската банка за хумана ДНК датира од 2000 година и во неа се дефинирани неколку проектни полиња. Медицинската сестра како дел од стручниот тим извршува многу активности со кои учествува во истражувачката дејност на хДНАМКД.
ЦЕЛ: Целта е да се презентира улогата на мединцинската сестра во хДНАМКД во сите сегменти во кои таа зема учество почнувајќи од земањето на писмена согласност, земање на примероци, ДНК екстракција и складирање на истата.
МАТЕРИЈАЛ И МЕТОДИ: Примероците на ДНК се земени од доброволни дарители по претходно потпишана согласност, доброволно и без притисок. Поединците се информирани во однос на видот на истражувањата што ќе се вршат, аранжманите за пристап и споделување на складираните примероци и времетраењето на чување на примероците. ДНК е изолирана од периферна крв со фенол-хлороформ метод за екстракција. Квалитетот и квантитетот на изолираната геномска ДНК е определен со 260/280 УВ спектрофотометар со GENEQUANT pro RNA/DNA калкулатор. Интактноста на изолираната ДНК е одредена со електорфореза на ДНК на агарозен гел по што истата се аликвотира во нормализирана концентрација и се складира во замрзнувач Heraus Sepatech на -80оЦ.
РЕЗУЛТАТИ: Во хДНАМКД се дефинирани три проектни области: антропологија, несродни пациенти и сродни пациенти. Лабораторискиот код за ДНК примероците што се чуваат во Македонската банка за хумана ДНК е MKDSPI. Вкупниот број на примероци кои се складирани во Македонската банка за хумана ДНК до крајот на 2010 година е 5252 примероци – 1575 во антропологијата, 2186 несродни пациенти и 1491 сродни пациенти.
ЗАКЛУЧОК: Медицинската сестра има целокупно учество во собирање на сите важни информации за генетските истражувања како земање на семејна историја, медицински информации и доброволна согласност од страна на дарителите. При тоа мора да ги применува етичките приципи за одржување на приватноста и доверливоста на генетски информации. Преку правилно земање и соодветно одбележување на примероците крв таа обезбедува точност на резултатите добиени од генетските истражувања. Претставува неопходен дел од тимот на хДНАМКД заради што треба да има големо искуство и знаење од областа на генетиката и медицинската етика
Промена на крвните лактати при ергометриско тестирање кај професионални фудбалери за време на една натпреварувачка полусезона
Get PDFBACKGROUND: Determination of concentration of blood lactates on different degrees of ergometric loading in laboratory is of interest of monitoring of lactate tolerance and glycolysis adaptation as an important energy source during the football game. Blood lactates are often used as indicator of anaerobic energy production in football. In fact, they show the balance between lactate release and release, and as such to be a considered as an indicator several facts should be taken into account.AIM: The aim of this study is to determine the impact of individual phases of training process in the football on the blood lactates in professional football players, and to determine the differences in the concentration of blood lactates between individual phases of the training process.MATERIALS AND METHODS: This study was conducted at the PZU Kinetikus in Skopje during 2014 year. The study covers a sample of 36 respondents on age between 18 and 32 years, defined as professional football players from football club that is part of national premier football league. Concentration of blood lactates in mmol/l was determined, by using blood analyzer "ACCUSPORT", during the stationary phase, after completion of each level of the maximum load ergometric test and the recovery phase (3 minutes after test completion). – Lactates in stationary, lactates after 3 minutes, lactates after 6 minutes, lactates after 9 minutes, lactates after 12 minutes, lactates after 15 minutes, lactates after maximum and lactates after recovery.RESULTS: The blood lactate at maximum progressive growing ergometric test showed significant changes, at the fifth level of load (at the end of 15 minutes), at maximum load and at the stage of recovery, three minutes after the test.CONCLUSIONS: The significant reduction in blood lactate on the fifth level of the load, which is actually a level that is achieved AnT of 4 mmol/l, in the preparatory phase, may indicate preliminary signs of adaptation of glycolysis and lactate tolerance.ОСНОВА: Одредувањето на концентрацијата на крвните лактати на различни степени на ергометриско лабораториско оптоварување е од интерест за следење на лактатна толеранција и адаптацијата на гликолизата како важен енергетски извор во текот на фудбалската игра. Крвните лактати се често користен индикатор за анаеробната лактатна енергетска продукција во фудбалот. Всушност, тие го покажуваат балансот помеѓу создавањето, ослободувањето и отстранувањето на лактатите, и како такви, за да бидат индикатор, неколку факти треба да се земат предвид.
ЦЕЛ: Целта ноа оваа студија е да се утврдивлијанието на одделните фази одтренажниот процес во фудбалот врз крвните лактати кај професионали фудбалери,како и да се утврдат разликите на концентрациите на крвните лактати помеѓу одделните фази на тренажниот процес.
МАТЕРИЈАЛ И МЕТОДИ: Истражувањето е организирано од страна наПЗУ Кинетикус, Скопје во тек на 2014 година. Во студијата е опфатен примерок од 36 испитаници кои седефинирани како професионални фудбалери од еден фудбалски тим од Првата национална фудбалска лига на возраст од 18-32 години.Со помош на крвен анализатор "ACCUSPORT" одредена е концентрацијата на крвните лактати во ммол/л, во мирување, по завршување на секој степен на оптоварување на максималниот ергометриски тест и во фазата на опоравување (3 минути по завршување на тестот) -Лак мир, Лак 3мин, Лак 6мин, Лак 9мин, Лак 12мин, Лак 15 мин, Лак макс и Лак опор.
РЕЗУЛТАТИ: Крвните лактати при максимален прогресивно растечки ергометриски тест покажаа значајни промени, и тоа, при петтиот степен на оптоварување (на крајот од 15-та минута), при максимално оптоварување и во фазата на опоравување, три минути по завршувањето на тестот.
ЗАКЛУЧОЦИ: Значајното намалување на крвните лактати на петтиот степен на оптоварување, кој е всушност нивото на кое е постигнат AnT од 4 ммол/л, по подготвителната фаза, можеби индицира почетни знаци на адаптација на гликолизата и лактатната толеранциј
Аферата и измамата на Ендрју Џереми Вакефилд (Andrew Jeremy Wakefield) за аутизам
Get PDFAndrew Jeremy Wakefield is a former researcher known for his scientific research paper published in 1998 in which he claimed that there is an association between the combined vaccine for measles, mumps and rubella and the occurrence of autism and bowel disease. The published paper was controversial and led to huge publicity in the UK. Four years after the publication of the paper, other researchers have failed to replicate the findings of Wakefield and confirm his hypothesis.In 2004 the newspaper Sunday Times and the journalist Brian Deer investigated his work, and in 2010, the five-member Court of the Chief Medical Council found that the suspicions for fraud are grounded, including four cases of dishonesty and twelve cases concerning abuse of children with disabilities in the development.During the following years new charges were added to these initial charges. Researches aimed at proving fraud is still ongoing and still revealing new evidences against Wakefield.Andrew Jeremy Wakefield е поранешен истражувач познат по научно истражувачкиот труд објавен во 1998 година во кој тврдеше дека постои поврзаност помеѓу комбинираната вакцина за мали сипаници, заушки и рубеола и појавата на аутизмот и заболувања на цревата. Објавениот труд беше контраверзен и доведе до широк публицитет во Велика Британија. Четири години по објавувањето на трудот, други истражувачи не успеале да ги повторат наодите на Wakefield и да ја потврдат неговата хипотеза. Во 2004 весникот Sunday Times и новинарот Brian Deer спровеле истрага за истражувањето, а во 2010 година петчлениот суд на Главниот медицински совет утврдил дека сомненијата за измама се основани, вклучувајќи четири дела за нечесност и дванаесет дела кои се однесуваат за злоупотреба на деца со пречки во развојот. Во текот на наредните години на овие првични обвиненија биле додадени и нови. Истражувањата насочени кон докажување на измамата продолжуваат и понатаму и се откриваат нови докази против Wakefield
Проценка на процедуралната болка кај доносени новородени деца во неонатално одделение во Скопје
Get PDFBACKGROUND: Although some researchers argue that the newborns don't feel pain due to their immature brain, evidence was presented that they do feel pain reacting with behavioral and physiological changes. These findings are substrate for developing pain assessment tools, although some controversial.AIM: The objectives of this study were to test one of the available assessment tool for procedural pain in term newborns during two painful procedures in routine neonatal care (intramuscular injection and heel prick), to compare the level of pain caused by them, and to assess the time for recovery after procedures. The included term, healthy newborns, and the pain was assessed following strong recommended instructions. As baseline score was considered state of relaxed fed newborn. RESULTS: Ðlthough not expected, the pain score was the highest during heel prick (23.6), and longer time was needed for recovery (more than 15 minutes), while pain experienced during intramuscular injection showed lower pain score (19.9).CONCLUSION: Тhese results are based on small group of newborns, but nevertheless, it is strongly recommended to consider neonatal pain, assess it and apply evidence based management of procedural pain, due to the results of long term adverse effects on neurobehavioral development of the infant.ОСНОВА: Иако некои истражувачи тврдат дека новородените деца не чувствуваат болка поради незрелоста на нивниот мозок, презентираните докази зборуваат дека тие чувствуваат болка при што регираат со промени во однесувањето и во физиологијата. Овие наоди, иако контроверзни, претставуваат основа за развивање на алатки за проценка на процедуралната болка.
ЦЕЛ: Да се тестира една од достапните алатки за проценка на процедуралната болка кај доносени новородени деца за време на две болни процедури во рутинската неонатална грижа (интрамускулна инјекција и земање на капиларна крв од петичка), за да се споредат нивоата на болка причинети од нив, и да се процени времето за опоравување после процедурите.
МАТЕРИЈАЛ И МЕТОДИ: Вклучени беа здрави доносени новородени деца, а болката беше проценувана според строго препорачаните инструкции. Како базичен скор се сметаше состојбата на релаксирано нахрането новородено дете.
РЕЗУЛТАТИ: Иако не беше очекувано, скорот за болка беше највисок за време на земање на крв од петичка (изнесуваше 23.6), и потребно беше подолго време за опоравувањее (повеќе од 15 минути), додека болката доживеана за време на интрамускулна инјекција покажа понизок скор за болка (19.9).
ЗАКЛУЧОЦИ: Овие резултати се базирани на мала група од новородени деца, но сепак, силно се препорачува да се размислува за болката кај новороденото дете, да се проценува истата и да се примени Клиничко упатство за водење на процедуралната болка, кое ќе биде засновано на докази, поради многуте резултати за долгорочните негативни ефекти во смисол на пречки во невропсихомоторниот и бихејвиоралниот развој на детето
Евaлуaцијa нa постоперaтивните резултaти кaј пaциенти со функционaлнa и естетскa септориноплaстикa
Get PDFThe objectives of the surgical technique septorhinoplasty are to remodel and redesign the nose, to remove the excessive bone and cartilaginous structures, and/or to correct the nasal insufficiencies in order to obtain a harmonious proportion of the nose in regards to the other facial structures. Furthermore, septorhinoplasty is one of the most frequently used aesthetic-surgical otorhinolaryngological procedures. The cartilaginous part of the nasal septum is an integral part of the isthmus's region and has a significant role in the air's circulation and turbulence. Due to this central role of the nasal septum, it is of crucial importance to undertake an adequate surgical technique since it is the key for a successful treatment both in the functional, and the esthetic rhinosurgery. The deformities of the nasal septum might be localized in the bone or in the cartilaginous structures, but most often, they are present in both of the structures. The cartilaginous deviations are the ones which are most responsible for the obstruction of the nasal respiratory flow. For that reason, they have been adequately classified. In this in-depth study, the aims have been: 1. To objectify the nasal air resistance (nasal obstruction) using rhinomanometry while selecting patients for septorhinoplasty. 2. To evaluate the frequency and the intensity of the nasal symptoms in patients that are about to undergo septo/rhinoplasty, before and after the intervention. 3. To classify the deviations of the nasal septum in regards to the septal structural and anatomical changes based on the CT of the nose and the paranasal sinuses and on the intrasurgical findings. 4. To determine an adequate psychological personality model while selecting patients for septo/rhinoplasty. Confirmed by clinically relevant data, the goal of this study has been to ensure its acceptance and implementation as a protocol for selecting patients for septo/rhinoplasty. The author points out that this is a prospective, as well as non-randomized study where a statistical analysis has been conducted on a total of 140 patients experiencing deviations of the nasal septum (deviatio septi nasi) separate from or along with the deformities of the nasal pyramid: rhinokyphosis, rhinoscoliosis, rhinolordosis ("saddle nose"), and "functional tension nose". The examined patients were added on the list for surgical septo/rhinoplasty procedures performed at the ENT Clinic at University Hospital in Skopje, during the period of September, 2008 till September, 2013. The rhinomanometry examinations were performed at the Institute of Occupational Medicine in Skopje, while the psychological tests were carried out with the assistance of a clinical psychologist and a psychiatrist at the Psychiatry Clinic at University Hospital in Skopje. The examined groups were divided according to the following parameters: a) According to the degree of nasal obstruction, the patients were divided into 3 groups: Group IA – patients with a severe degree of nasal obstruction (severe degree of nasal resistance). Group IB – patients with a moderate degree of nasal obstruction (moderate degree of nasal resistance). Group II – patients with a mild degree of nasal obstruction (mild degree of nasal resistance), clinically monitored for a year, and then agreed upon to undergo surgical intervention.In all patients candidates for septo/rhinoplasty, nasal symptoms such as: nasal obstruction, rhinorrhea, nasal pain, headache, hyposmia, snoring, nasal voice, epistaxis and others were pre-surgically monitored. After the surgical intervention, a survey was conducted in order to find out how satisfied the patients were after the performed correction. The patients were offered with 5 scores, that is, 5 modalities: 1 – very satisfied, 2 – satisfied, 3 – undecided, 4 – dissatisfied and 5 – extremely dissatisfied. b) According to the type of surgical technique applied while performing the surgical intervention, the patients were divided into two groups:- group I – 1: in which septoplasty was performed; the group was constituted of patients with Dg. Deviatio septi nasi.- group I – 2: in which septorhinoplasty was performed: the group was constituted of patients who besides nasal septum deviation, also had some deformity of the nasal pyramid, such as: rhinokyphosis, rhinoscoliosis, rhinolordosis ("saddle nose"), and "functional tension nose".These two groups were then divided into two subgroups: - subgroup I2-a: in which lateral and medial osteotomy was performed - subgroup I2-b: in which osteotomy was not performed. c) Psychological analysis was performed solely on patients candidates for septorhinoplasty who voluntarily accepted to fill in the questionnaire for selection of patients candidates for septorhinoplasty and assessment of their psychological predispositions. Based on a numerous world standardized tests and questionnaires that would be applicable to the patient candidate for intervention, a similar questionnaire, adapted to our region was devised, in which the following parameters were included: Selecting a patient for septo/rhinoplasty and assessing their psychological predispositions (Psychological testing – a questionnaire for self body image), Brief Symptom Inventory Test (BSI) with which an analysis was carried out on the acquired results of the questions posed to the patients candidates for septo/rhinoplasty. Through the Brief Symptom Inventory (BSI) test, which is a standard psychological test, the following psychological symptoms in patients were recognized: somatization, obsessive-compulsive reactions, interpersonal sensibility, depression, anxiety, phobic anxiety, and paranoid ideas. There have also been patients who have not displayed any of these symptoms. The methods used throughout the examination are rhinomanometry, as a method for objectifying the nasal air resistance and computed tomography of the nasal and paranasal sinuses. The examined nasal symptoms were then recorded and grouped in the scale of subjective nasal symptoms.Intraoperatively, the structural deformities of the nasal septum were classified into six groups. The psychological tests for selecting patients for septorhinoplasty and assessing their psychological predispositions were carried out by means of specific questionnaires. Therefore, a surgical protocol was established, as well as surgical procedures and actions needed for septo/rhinoplasty. Throughout the examination, the PhD candidate had not strictly held close to one rigid course of action or another while performing esthetic or functional rhinosurgery. The surgical procedure performed at a particular case rather depended on the pathology of the septum. The statistical methods used for the analysis of the obtained results are also listed. Based on the results, the statistical processing, as well as through discussion, the following conclusions have been drawn: 1. Rhinomanometry is a method that objectively determines the degree of nasal obstruction. It is clinically a very important method because it provides a pre-surgical real objectification of the degree of nasal obstruction. In the study, the use of rhinomanometry was beneficial since it attained the clinical objective to distinguish and group the patients who were truly in need of septo/rhinoplasty and the patients that were supposed to be monitored and receive medicament treatments. Likewise, the study brought about evidence that there is indication for septoplasty in patients with mild degree of nasal resistance (mild deviation of the nasal septum which even though monitored for a year, without use of drugs/medicine or topical nasal steroids, was still present, therefore the need of septoplasty was unavoidable.In many patients that are in a need of both functional, and aestethetic-functional septorhinoplasty the open question is posed of whether there is a connection between the degree of nasal obstruction, the incidence and the intensity of the occurrence of nasal symptoms that are a result of the deviated nasal septum. Admittedly, it has been expected that most of these patients would suffer from asymmetrical nasal flow through the nostrils due to the deviation of the nasal septum and if the deviation of the nasal septum is more severe and the nasal resistance is greater, then the nasal symptoms are prominent which has led to one-sided or double sided hypertrophy of the nasal cavity. 2. The feeling of impaired breathing was described by the patients candidates for septo/rhinoplasty as a dominant symptom of nasal obstruction. The results from the research have demonstrated that pre-surgically, as well as during the check-ups in 3, 6 and 12 months, the patients who experienced mild nasal obstruction that had not posed a problem in their everyday life and sleep were the fewest. Listing headache as a predominant symptom in patients with nasal septal deviation and its constancy in the post-surgical period showed that the headache is also caused by certain subjective reasons most commonly of psychogenic nature, such as anxiety, restlessness and great expectations of the intervention. The rhinorrhea was drastically diminished as a result of the correction of the nasal septum that reduced the edema and the hypertrophy of the nasal mucosa, especially the changes in the nasal concha, which has led to the decrease of the exudation of the nasal secretion. The occurrence of epitaxis was detected along the nasal septal deviations in the front and front-back sections, but it was of no significance. Therefore, it was inferred that all other causes that might be of functional, inflammatory, subjective or other nature might bring about the occurrence of these symptoms. 3. The results showed the significant correlation between the anatomical (objective) and the psychological (subjective) causes that determined the frequency and the intensity of the occurrence of the nasal symptoms. An analysis was made on the classifications of the nasal septal deviations on Mladina, as well as on the classification based on the coronal transections of the nasal septum acquired by coronal and axial transections of the nasal septum obtained with computed tomography. Likewise, a comparison was made in regards to the correlation between the nasal deviation and the consequent changes in the middle nasal cavity by comparing the examinations with the ones performed by Baumann and associates in the study of classification of the nasal septal deviation. The systematic classification of the deviations of the nasal septum done in this study has a lot of advantages compared to the other previously mentioned classifications because the previously mentioned ones mostly encompassed the classifications in the region of the cartilaginous septum, without taking into account the role that the position of the nasal septum has in regards to the external configuration of the nose. The objective of this classification is to encompass all the pathological alterations of the nasal septum and to document them, in order to implement an adequate surgical technique. Other objectives of this classification are to make the systematic training of young rhino surgeons in septoplasty easier, as well as to make this occupation more interesting and more appealing.In the chapter on the Surgical Protocol during septo/rhinoplasty, the surgical procedures and actions while performing a surgical intervention of septo/rhinoplasty were determined and established.4. Through several surgical techniques, one modern approach to performing the surgical technique septoplasty was demonstrated. The ultimate objective of this surgical procedure was to indicate that not only a medial location of the nasal septum, but also a medial location of the space between the septum and the nasal cavities was of vital importance for a proper nasal respiration. The motto as well as the benefit of an adequately performed intervention in septal surgery and surgery of the nasal concha is: "Not the septum, nor the nasal concha, but the space between them is the point". 5. By testing the psychological profile of a patient's personality, the idea was that the patient would come to a mature decision by being fully aware of the possible change that would take place and would change their life, not only physically, but spiritually as well. This would also be beneficial to the surgeon in making the right decision regarding the surgical course of the intervention; it would also be of great use in the post-surgical clarification of the objective expectations of the surgeon by the performed surgical procedure and the expectations of the patient.Last but not least, a maxim that sums up the importance of experience.Oперативната техника септоринопластика има за цел да го ремоделира и редизајнира носот, да ги отстрани екцесивните коскени или ʼрскавични структури, и/или со неа да се корегираат носните инсуфициенции, со цел носот да претставува хармонична единица во однос на останатите лицеви структури. Таа воедно претставува една од најфреквентните естетско - хируршки отоларинголошки процедури. Kартилагинозниот дел на назалниот септум претставува интегрален дел во регионот на истмусот и има значајна улога во струењето и турбуленцијата на воздухот. Поради оваа централна улога на носната преграда, многу е важна адекватноста на преземената оперативна техника како клуч за успешен третман, како во функционалната така и во естетската ринохирургија. Деформитетите на носната преграда можат да бидат локализирани во коскениот или ʼрскавичниот дел, но најчесто се комбинација од двете. ʼРскавичните девијации имаат најголем удел во нарушувањето на назалниот респираторен проток. Затоа e направена нивна адекватна класификација.
Во оваа опсежна студија главните цели беа:
Риноманометраски, да се објективизира назалната воздушна резистенција (назална опструкција) при селекција на пациентите за септоринопластика.
Да се изврши евалуација на фреквенцијата и интензитетот на назалните симптоми кај пациентите за септоринопластика пред и по интервенцијата.
Да се класифицираат девијациите на носната преграда во однос на септалните структурно-анатомски промени врз база на КТ на нос и параназални синуси и интраоперативниот наод.
Да се одреди адекватен психолошки модел на личност при селекција на пациентите за септоринопластика.
Поддржана од клинички важни информации, целта на оваа студија, беше да биде прифатена како протокол при селекција на пациентите за септоринопластика. Aвторот наведува дека оваа студија е проспективна нерандомизирана каде статистички беа анализирани вкупно 140 пациенти со девијација на носната преграда (deviatio septi nasi) одделно или во склоп со деформитети на носната пирамида: rhinokyphosis, rhinoscoliosis, rhinolordosis (седлест нос), „долг нос” (анг: functional tension nose).
Испитуваните пациенти беа ставени на оперативна листа за септоринопластика која беше доставена до Универзитетската клиника за уво, нос и грло – Клинички центар во Скопје, во периодот од септември 2008 г., до септември 2013 г. Риноманометриските испитувања беа изведувани на Институтот за Медицина на труд - Скопје, а психолошките тестирања беа извршени со помош на клинички психолог и психијатар на Клиниката за психијатрија.
Испитуваните групи беа поделени според следниве параметри:
a) Според степенот на назална опструкција, пациентите беа поделени во 3 групи:
Група IA – испитаници кои имаа тежок степен на назална опструкција (тежок степен на назална резистенција).
Група IБ – испитаници кои имаа среден степен на назална опструкција (среден степен на назална резистенција).
Група II– испитаници кои имаа лесен степен на назална опструкција (лесен степен на назална резистенција), а кои беа опсервирани клинички една година, а потоа се донесе одлука за оперативна интервенција.
Кај сите пациенти-кандидати за септоринопластика, предоперативно беа следени назалните симптоми: назална опструкција, ринореа, назална болка, главоболка, хипосмија, ʼрчење, назален говор, епистакса и останато, и беа евидентирани на скалата на назални симптоми.
По извршената оперативна интервенција, испитаниците беа анкетирани колку се задоволни од извршената корекција, при што им беа понудени 5 скорови, односно модалитети: 1-многу задоволни, 2-задоволни, 3-неодредени, 4-незадоволни и 5- екстремно незадоволни.
б) Според видот на оперативната техника, при изведба на оперативната интервенција, пациентите
беа поделени во две групи:
- група I -1: каде се изведе само септопластика; тоа беа пациенти со Dg: Deviatio septi nasi.
- група I-2: каде се изведе септоринопластика: тоа беа пациенти кои освен девијација на носната преграда имаа и деформитет на носната пирамида од типот на: rhinokyphosis, rhinoscoliosis, rhinolordosis (седлест нос) „долг нос” (анг: functional tension nose).
Од двете групи, пациентите беа поделени во две подгрупи:
- подгрупа I2-а: во која се изведе лателарна и медијална остеотомија;
- подгрупа I2-б: во која не се изведе остеотомија.
в) Психолошка анализа се направи само на пациентите-кандидати за септоринопластика кои доброволно прифатија да го пополнат прашалникот за селекција на пациентите-кандидати за септоринопластика и нивните психолошки склоности. Врз база на повеќе светски стандардни тестови и прашалници кои би ги пополнил пациентот-кандидат за интервенција, се формира сличен прашалник, се разбира адаптиран за нашето поднебје во кој влегоа следните параметри:
- Селекција на пациентот за септоринопластика и неговите психолошки склоности (Психолошко тестирање-прашалник за self body image), Brief Symptom Inventory (BSI) тест, со кој беа анализирани добиените резултати добиени од прашањата поставувани на пациентите кандидати за септоринопластика. Преку Brief Symptom Inventory (BSI) тестот, кој претставува еден стандарден психолошки тест беа следени следните психолошки симптоми кај пациентот: соматизација, опсесивно-компулсивни реакции, интерперсонален сензибилитет, депресивност, анксиозност, фобична анксиозност, параноидни идеи, а беа евидентирани и пациентитие без симптоми.
Како методи на испитување беа користени: риноманометрија како метод за објективизирање на назалната воздушна резистенција, Компјутеризирана томографија –(КТМ) на носот и параназалните синуси. Испитуваните назални симптоми беа евидентирани и групирани во скалата на субјективни назални симптоми. Интраоперативно, структурните деформитети на носната преграда беа класифицирани во шест групи. Психолошките тестирања за селекција на пациентите за септоринопластика и неговите психолошки склоности беа извршени преку употреба на посебни прашалници. Беше утврден хируршкиот протокол, како и хируршки процедури и постапки при септоринопластика. При тоа, докторантот не се држеше до некоја ригидна насока при обавување на естетската и функционална ринохирургија. Која хируршка процедура требаше да биде преземена највеќе зависеше од патологијата на септумот. Наведени се и статистичките методи кои беа употребени при анализа на добиените резултати.
Врз база на резултатите, статистичката обработка, како и преку дискусијата, се воочија следниве заклучоци:
Риноманометријата претставува метод за објективно мерење на степенот на назалната опструкција, клинички многу важен метод со кој може реално да се објективизира степенот на назална опструкција предоперативно. Во студијата, бенефитот од ринома-нометријата беше што се постигна важна клиничка цел: се направи дистинкција и се групираа пациентите на кои навистина им е потребна септоринопластика и пациентите кои требаа да бидат следени или третирани медикаментозно. Исто така, се докажа дека постои индикација за септопластика и кај оние пациенти кај кои постои лесен степен на назална резистенција (блага девијација на носната преграда) која и покрај тоа што е следена во период од една година, без лекови или со употреба на назални тописки стероиди, назалната резистенција била се уште присутна, па препораката за септопластика била неизбежна.
Кај многу пациенти кои се јавуваат како за функционална, така и за естетско-функционална септоринопластика се поставува прашањето дали постои поврзаност помеѓу степенот на назалната опструкција и инциденцијата и јачината на појавата на назалните симптоми кои се јавуваат како резултат на девирана носна преграда. Разбирливо е очекувањето, дека најголем број од овие пациенти имаат асиметричен назален проток низ двете ноздри асоцирано со девијацијата на носната преграда и доколку девијацијата на носната преграда е потешка, а назалната резистенција е појака, назалните симптоми доминирале што доведувало до еднострана или двострана хипертрофија на носната школка. Чувството на отежнато дишење, пациентите-кандидати за септоринопластика го чувствуваа како доминантен симптом при назалната опструкција. Резултатите од истражувањето покажаа дека и предоперативно, како и на контролите по 3, 6 и 12 месеци најмал е бројот и процентот на испитаници кои назалната опструкција ја чувствуваа како слаба и која не им ги попречува секојдневните активности и спиењето. Укажувањето на главоболката како доминантен симптом кај пациентите со назална септална девијација и нејзината константност и во постоперативниот период укажа дека таа кај пациентите се појавува и од одредени субјективни причини кои се најчесто од психогена природа: анксиозност, немир, преголеми очекувања од интервенцијата. Ринореата беше драстично намалена, поради тоа што со корекцијата на носната преграда се ублажи едемот и хипертрофијата на назалната мукоза, особено промените во назалните конхи, што последователно доведе до намалување на екскудацијата на назалниот секрет. Појавата на епистакса беше повеќе детектирана кај назални септални девијации во предните и предно-задните партии, но без сигнификантност. Тоа доведе до мислење дека и други причинители, функционални, инфламаторни, субјективни и останати можат да доведат до п