ID Design Press
Not a member yet
307 research outputs found
Sort by
Токсични елементи во ориз, пченично брашно и производи од брашно од македонскиот пазар
Get PDFThe safety of the cereal products is of high nutritional and toxicological interest, since the cereal industry and its products have a big economic and social importance worldwide. In this pilot research the presence and the content of toxic trace elements arsenic, cadmium and lead in three samples of rice: 11,67+5,69mg/kg, 25,67+6,43mg/kg, 47,67+18,01mg/kg for As, Cd and Pb respectively, wheat flour: 7+5mg/kg, 9+1,73mg/kg, 69,92+16,92mg/kg and flour products (bread: 9,33+2,08mg/kg, 6,67+0,58mg/kg, 36+3,6mg/kg, pasta: 1,61+1,15mg/kg, 2,67+2,08mg/kg, 30+7mg/kg and tea biscuits: 4,67+4,04mg/kg, 1,33+0,58mg/kg, 53+9,64mg/kg for As, Cd and Pb respectively) produced by three different manufacturers from Macedonia was determined by applying the hydride generation and electrothermal atomic absorption spectrometry with wet digestion. In this research the contribution to the average daily intake for toxic elements through daily intake of cereal and cereal products (20% of the all-day meal) has been determined. The contribution of As (9,86%), Cd (10,02%) and Pb (11,39%) compared to the average daily intake and the PTDI was low, which indicates that these products are safe for consumption concerning the examined toxic elements. The levels of the toxic elements in the samples of Macedonian rice, wheat flour, bread, pasta and tea biscuits are comparable to those obtained from various parts of the world and their consumption does not pose any health risks.Безбедноста на житата и житните производи е од големо нутритивно и токсиколошко значење, бидејќи житната индустрија и нејзините производи имаат голема економска и социјална важност на светско ниво. Во ова пилот истражување е испитана концентрацијата на токсичните елементи во траги арсен, кадмиум и олово, во три мостри од различни производители на ориз: 11,67+5,69mg/kg, 25,67+6,43mg/kg, 47,67+18,01mg/kg, пченично брашно: 7+5mg/kg, 9+1,73mg/kg, 69,92+16,92mg/kg за As, Cd и Pb, соодветно, и производи од брашно (леб: 9,33+2,08mg/kg, 6,67+0,58mg/kg, 36+3,6mg/kg, тестенини: 1,61+1,15mg/kg, 2,67+2,08mg/kg, 30+7mg/kg и чајни колачи: 4,67+4,04mg/kg, 1,33+0,58mg/kg, 53+9,64mg/kg за As, Cd и Pb, соодветно) од македонскиот пазар, со употреба на хидридно генерирачка и електротермичка атомска апсорпциона спектрометрија со мокра дигестија. Извршена е пресметка на учеството во просечниот дневен внес за токсични елементи внесени преку дневна консумација на жито и производи од жито (20% од целодневниот оброк). Придонесот на As (9,86%), Cd (10,02%) и Pb (11,39 %) спореден со просечниот дневен внес и прифатливиот толериран дневен внес, PTDI, беше низок, што покажува дека овие производи се безбедни за употреба во однос на испитаните токсични елементи. Нивоата на токсичните елементи во мострите на македонскиот ориз, пченично брашно и производи од брашно се споредливи со резултатите добиени од различни делови од светот и нивниот внес не претставува здравствен ризик за потрошувачите
Bubble CPAP неинвазивна метода на вентилација во третман на ателектаза по кардиохируршка интервенција- приказ на случај
No full textBubble CPAP is a simple, safe, non-invasive and cost effective method of delivering respiratory support to premature and term neonates. Application of Continuous Positive Airway Pressure (CPAP) in neonates and infants with respiratory distress is associated with reduction of respiratory failure, lung complications and mortality. Case report: We present a case of an infant with congenital heart defect - coartation of the aorta. Cardiac surgery was done at the infant’s two weeks age. Deterioration of the general condition was observed in the postoperative period along with respiratory insufficiency. Extubation efforts were unsuccessful due to the presence of atelectasis. After bubble CPAP was placed, the atelectasis completely disappeared. Conclusion: The administration of bubble CPAP is as effective as the other forms of non-invasive ventilation, and can decrease the length of hospital stay, which indicates that bubble CPAP could be an optimal alternative in treatment of respiratory failure.Bubble CPAP e едноставна, сигурна, неинвазивна, евтина метода на респираторна подршка кај предвремено и термински новородени деца. Апликација на континуиран позитивен притисок на воздух (CPAP) кај новородени деца и доенчиња со респираторен дистрес овозможува намалување на респирaторната инсуфициенција, бројот на можни белодробни компликации и намалување на смртноста. Case report: Презентираме приказ на случај на доенче со вродена срцева мана- коарктација на аорта. Кај доенчето, на возраст од две недели беше реализирана кардиохируршка интервенција. Во постоперативниот период настапи влошување на општата состојба со респираторна инсуфициенција. Напорите за екстубацијата беа неуспешни заради присуство на ателектаза. По поставување на доенчето на bubble CPAP, ателектазата комплетно исчезна. Заклучок: Употребата на bubble CPAP е ефективна како и останатите постапки на неинвазивна вентилација, го намалува престојот во болнички услови, и е оптимална алтернатива во третман на респираторната инсуфициенциј
БезбедноÑта во Ñообраќајот на патиштата – предизвици за јавноздравÑтвен одговор
Get PDFRoad traffic safety is a high-priority public health problem. In the world annually, around 1.25 million people die on roads as a result of road traffic accidents (2.1% of global mortality), and 20-50 million people are injured and remain with life-long consequences. In Europe, about 85,000 people died from road traffic injuries in 2013, which is a decrease of 8.1% for fatal road traffic injuries compared to 2010, despite the general increase of 7% of the number of motor vehicles. About 40% of the dead are pedestrians, cyclists and motorcyclists. The risk of death from road traffic injuries varies in the region, with higher risk for men, children and older people, as well as the population living in low and middle income countries and countries of the eastern part of Europe. Road traffic safety indicators show that in the Republic of Macedonia annually on average around 150 people lose their lives in traffic crashes on the roads, and the number of vehicles and drivers continuously increases. Driving speed is a key to the problem of road traffic injuries. Road traffic injuries are preventable, and a 5% reduction of average speed can result in a 30% reduction of fatal road traffic accidents and many saved lives. Sectors should act together in the country and at the municipal level to implement measures to ensure that speed is under control in order to make roads safer.БезбедноÑта на Ñообраќајот на патиштата е виÑокоприоритетен јавноздравÑтвен проблем. Во Ñветот околу 1,25 милиони луѓе умираат годишно на патиштата како резултат на Ñообраќајни неÑреќи (2,1% од глобалната ÑмртноÑÑ‚), а 20-50 милиони лица Ñе повредени и оÑтануваат Ñо доживотни поÑледици. Во Европа околу 85 000 луѓе загинале од Ñообраќајни повреди во 2013 г., што претÑтавува намалување од 8,1% на фаталните Ñообраќајни повреди во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° 2010 г., и покрај општото зголемување од 7% на бројот на моторни возила. Сообраќајните неÑреќи Ñе водечка причина за Ñмрт кај младите на возраÑÑ‚ од 5–29 години. Околу 40% од загинатите Ñе пешаци, велоÑипедиÑти и моторциклиÑти. Ризикот од Ñмрт од Ñообраќајни повреди варира во регионот, Ñо поголем ризик кај мажите, децата и поÑтарите луѓе, како и наÑелението кое живее во земји Ñо низок и Ñреден доход и земјите од иÑточниот дел на Европа. Индикаторите за безбедноÑта на Ñообраќајот на патиштата покажуваат дека во Република Македонија во проÑек годишно околу 150 лица го губат животот во Ñообраќајни незгоди на патиштата, а бројот на возила и возачи континуирано Ñе зголемува. Брзото возење е клучно за Ñообраќајните повреди на патиштата.Сообраќајните повреди на патиштата може да Ñе Ñпречат, и намалување од 5% на проÑечната брзина може да доведе до намалување од 30% на бројот на фатални Ñообраќајни повреди и многу ÑпаÑени животи. Секторите треба да дејÑтвуваат заедно во земјата и на општинÑко ниво да ги Ñпроведуваат мерките за да Ñе Ñтави брзината под контрола, Ñо цел да Ñе направат патиштата побезбедни
Анализа на мајчинските и акушерските фактори за ризик за прематурна ретинопатија кај прематуруси чија тежина е над 1500г и гестациска возраст над 30 недели
Get PDFRetinopathy of Prematurity (ROP) is a major cause of preventable blindness in preterm infants. The incidence of ROP is increasing in developing countries due to increased survival of preterm infants. Retinopathy of prematurity (ROP) is a serious complication of prematurity and can lead to blindness unless is recognized and treated early. The aim of our study was to study maternal and obstetric risk factors for ROP. Material and methods: The research was an analytical "Case control" study in the period 2015-2016. The study included 163 premature babies that not meet the criteria of the American Academy of Ophthalmology (AAO), with BW more than 1500 g and gestational age more than 30 GW. Mothers were divided into two groups according the newborns with ROP and without. In order to achieve the goals, a two-part survey questionnaire was used, the first part of the questionnaire refers to questions for the mother. Results: In Vitro Fertilization increases the chance of ROP two times OR=2.1256 (1.1133-4.0585). As independent factors, multiple pregnancies increase the chance of ROP for fourth times OR = 4.0721 (2.3899-9.2511). Preeclampsia acts protective, reduces the chance of occurrence of ROP OR = 0.2147 (0.0706-0.6526). The way of delivery, the number of pregnancies, number of births, alcohol consumption, smoking, narcotics, did not present as risk factors. Conclusions: We should pay attention to the definition of risk factors, their complexity, the development and progression of retinopathy prematurnata and its prevention, because they are just one of the issues facing ophthalmologists and neonatologists throughout his work. The study confirmed the same risk factors that are registered on neonatal premathuruses according to AАО (birth weight below 1500 g and under the 30th gestation week). Conclusion: Based on the analysis of the study, a conclusion and recommendation protocols criteria to screen for ROP to modify, despite inclusion criteria of AAО to include premature neonates in screening for ROP according to the recommendation of neonatologists to increased risk of premature retinopathy, with birth weight over 1500 g and over 30 gestation weeks.Прематурната ретинопатија (РОП) е главна причина за слепило кај предвремено родените бебиња. Инциденцата на РОП се зголемува во земјите во развој и се должи на зголемување на преживување на предвремено родените деца. Прематурната ретинопaтија (РОП) е сериозна компликација кај предвремено родени деца која може да доведе до слепило, освен ако се дијагностицира и се третира рано. Цел на оваа студија е да се проучат мајчините и акушерските фактори на ризик за РОП. Материјал и методи: Истражувањето преставува аналитичка “Case control” студија во периодот 2015-2016г. Во студијата се вклучени 163 предвреме родени деца кои не ги исполнуваат критериумите на Американската академија за офталмологија (ААО), со родилна тежина се над 1500 г и гестациска старост над 30 недела. Мајките се поделени во две групи во однос на новородените со РОП и без. За оставрување на целите се користеше дводелен анкетен прашалник, првиот дел од прашалникот се однесува на прашања за мајката. Резултати: ИВФ (ин витро фертилизациа) ја зголемува веројатноста за РОП повеќе од два пати OR=2.1256 (1.1133-4.0585). Како независни фактори мултипната бременост ја зголемува веројатноста за РОП за два и пол пати. Прееклампсијата делува протективно, ја намалува веројатноста за настанување на РОП. Начинот на породување, возраста на мајката, број на бремености, број на раѓања, консумирање на алкохол, пушење, наркотици не претставувaат ризик фактори. Треба да се обрне големо внимание на дефинирањето на ризик факторите, нивната комплексност, развојот и прогресијата на прематурната ретинопатија и нејзината превенција кои се само еден дел од прашањата со кој се соочуваат офталмолозите и неонатолозитe во текот на својата работа. Во студијата се потврдија истите ризик факори кои се регистрираат на кај прематурусите според ААО (родилна тежина под 1500 г и под 30-та гестациска недела). Заклучок: протоколите за скрининг на РОП да се модифицираат, покрај инклузионите критериуми на ААО да се вклучат и прематуруси според препораката на неонатолозите за зголемен ризик за развој на прематурна ретинопатија, а се со родилна тежина над 1500 г и над 30-та гестациска недела
Извештај за доÑегашната работа на СтудентÑкиот Ñтручно-научен клуб "žÐкад. Димитар ÐÑ€Ñов" при ОО ССМ на МедициÑнки факултет - Скопје
No full textNo abstract available.Ðема извадок
Инциденција и преваленција на тироиден карцином во Република Маке- донија (1999-2010)
Get PDFEpidemiological data indicates that thyroid carcinoma (TC) is the most frequent endocrinological tumors, participating with around 1% from all malignomas. Because of lack of published papers related to the epidemiological data for TC in the last two decades in our country especially after the introduction of corrected Iodine prophylaxis program, with new higher Iodine supplementation in 1999, there is a need for publishing real scientific view of the epidemiological situations. The aim of the study was to present epidemiological data on incidence and prevalence rate of TC in R Macedonia for the period 1999-2010. Materials and methods: A retrospective analysis of medical data from all diagnosed and treated TC at the Institute of Pathophysiology and Nuclear Medicine during the period 1999-2010 was performed. The Institute is the only Center performing treatment of TC with 131I, therefore the registered epidemiological data are representative for the country. Statistical State Office data from the census in 1994 and 2002 were used to calculate annual incidence and prevalence rate as well as geographical and ethnic country distribution of TC. Results: During 12-year period, a total of 204 TC cases were registered, with prevalence rate of 10.15/105. The highest incidence rate was detected in 2000 (1.18/105) followed by reduction in 2003 (0,49/105). Annual incidence rate showed continuously higher incidence rate in the period 2006-2010 with average incidence rate of 0.98/105. Results indicate quite similar incidence rate among the three ethnic groups while the regional distribution indicates the highest prevalence in Skopje region, East and Northeast region than Southwest region. The lowest prevalence rate was registered in Polog, Southeast and Pelagonia region. Conclusions: According to the analyzed data from the diagnosed patients with TC during the period1999 – 2010, there is increase in the incidence and prevalence rate, but however compared with the literature is still very low. Major differences in morbidity rate concerning the ethnic distribution were not found. Related to the geographical distribution of TC in eight regions, the highest prevalence rate was found in northern and eastern parts, while the lowest in western territories. Further analyzes are needed to compare it with the previous epidemiological data in the country, as well as an analysis for possible environmental effects for the low incidence rate, compared to those from literature.Тироидните карциноми (ТК) Ñе најчеÑтите ендокринолошки тумори Ñо околу 1% учеÑтво во Ñите малиг- номи, Ñпоред епидемиолошките податоци. Поради недоÑтаток на публикации кои Ñе однеÑуваат на епидемиолошките трендови за ТК во поÑледните декади во нашата земја, оÑобено по воведување на корекцијата во јодната профилакÑа Ñо повиÑока доза на јодна Ñуплементација од 1999, Ñe јави потреба од публикување на реален научен увид во епидемиолошката Ñитуација. Цел на Ñтудијата е да Ñе презен- тираат епидемиолошки податоци за инциденција и преваленција на ТК во Ð . Македонија за периодот од 1999 до 2010 година. Материјали и методи: Спроведовме ретроÑпективна анализа на медицинÑките податоци од Ñите дијагноÑтицирани и лекувани пациенти Ñо ТК на ИнÑтитутот за патофизиологија и нуклеарна медицина (ИПÐÐœ). Поради фактот што во Ñоодветниот период ИПÐÐœ беше единÑтвен цен- тар за радиојодна терапија на ТК, Ñметаме дека региÑтрираните епидемиолошки податоци Ñе репре- зентативни за ÑоÑтојбата на целата земја. Податоците од Државниот завод за ÑтатиÑтика за попиÑот од 1994 и 2002 година ги употребивме за преÑметка на годишната инциденција и преваленција, како и за анализа на географÑката и етничката диÑтрибуција на ТК. Резултати: Со анализа на 12 годишни- от период вкупно беа детектирани 204 Ñлучаи на ТК, одноÑно преваленција од 10,15/105. ÐајвиÑока годишна инциденција е во 2000 година (1,18/105), а најниÑка во 2003 (0,49/105), континуиран пораÑÑ‚ на инциденцијата Ñе детектира во периодот 2006 - 2010 Ñо проÑечна инциденција од 0,98/105. Резултатите укажуваат на Ñлична диÑтрибуција меѓу етничките групи, а регионалната диÑтрибуција укажа на најви- Ñока преваленца во СкопÑки, ИÑточен и СеверноиÑточен регион, а најниÑка во Полошки, ЈугоиÑточен и ПелагониÑки регион. Заклучок: Според анализираните податоци за периодот 1999-2010, детектиран е пораÑÑ‚ во инциденцијата и преваленцијата во нашата земја, но Ñепак пониÑки Ñпоредено Ñо податоците од литературата. Ðе е утврдена значајна разлика во морбидитетот во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° етничката диÑтрибуција, додека во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° географÑката диÑтрибуција на ТК во оÑумте региони, конÑтатирана е највиÑока пре- валенција во Ñеверни и иÑточни региони, а пониÑка во западните региони. Потребни Ñе понатамошни анализи за Ñпоредба Ñо претходните епидемиолошки податоци во земјава, како и анализа за можни влијанија на фактори на околината во ниÑката инциденција, Ñпоредено Ñо податоците од литературата
Улога на тиреоидното ткиво на блаÑÑ‚-транÑфорамцијата на лимфоцитите на болни Ñо тиреотокÑикоза
No full textIt has been examined the possibility of thyroid tissue as to how as a same antigen influence on blast - transformation, eventually on previously sensitised lymphocytes at thyrotoxicosis patients.The lymphocytes have been separated (taken) from the vein blood by the method of centrifugation with ficoll. Upon checking the lymphocytes are incubated in the medium in addition to homogenised thyroid tissue.It has been demonstrated the relation between the unchanged and blast transformed lymphocytes after 24 h incubation of the lymphocytes in the medium with the thyroid antigen. Лимфоцити од болни Ñо тиротокÑикоза инкубирани Ñо тироиден целуларен Ðг покажуваат блаÑтна транÑформација во виÑок Ñтепен.Резултатите укажуваат дека кај тиреотокÑикоза поÑтои претходна Ñензибилизација на лимфоцитите Ñо тироиден антиген што укажува на пореметување на целуларниот имунитет кај овие болни
ЗдравÑтвени ризици при изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина - преглед на литературата и ÑоÑтојба во Rепублика Mакедонија
Get PDFInternational Agency for Research on Cancer (IARC) in 2009 classified all forms of asbestos as sure human carcinogen (Group 1) for lung cancer, mesothelioma of the pleura, and cancer of the larynx and ovary. The аim of this paper is to evaluate the available scientific evidence of exposure to asbestos in the environment and the diseases associated with exposure to asbestos environment in the world and in Macedonia.Material and Methods: A review of the scientific evidence presented in published papers available in electronic databases (Pubmed, Web of Science.), WHO documents related to asbestos, published results of the projects in this domain, oral presentations of experts from the domain. Selected papers were reviewed and grouped by type of exposure in the environment.Results: A research from West Australia has shown about 10% of malignant mesothelioma of the pleura in men and about 40% of malignant mesothelioma in women due to exposure to asbestos in the environment, 8% of the registered mesotheliomas have been found in family members of workers exposed to asbestos (paraprofessional exposure) and 31% among persons who lived half a mile away from an asbestos plant. The incidence of mesothelioma of the pleura among persons who independently renovated their houses/apartments in the period 2000-2004 was about 13 times higher, and in the period 2005-2008 it was 44 times higher than the incidence registered between 1980 and 1984 in Western Australia. In Macedonia, no data are available for people with diseases caused by exposure to asbestos during renovation/maintenance of their apartments/houses or in the private renovation/maintenance. Records of these diseases are not satisfactory because of the problems in the manner of collecting data from the institutions where they are diagnosed and treated. Thus, the number of persons with diseases caused by asbestos as a result of exposure to asbestos at the workplace or in environmental environment is not known. Based on data from the mortality statistics, the number of deaths from mesothelioma is in range from 1 in 2006, 6 in 2009, 3 in 2014.Conclusions: Activities aimed at preventing diseases caused by exposure to asbestos in the environment should include two target groups, people with prior and those with current exposure to asbestos in the environment. National program for the elimination of diseases caused by asbestos for Macedonia has been prepared and adopted, but now we have to implement the program.Интернационалната агенција за иÑтражување на ракот (IARC) во 2009 година ги клаÑифицира Ñите форми на азбеÑÑ‚ како Ñигурни хумани канцерогени (група 1) за ракот на белите дробови, мезотелиомот на плеврата, како и за ракот на ларинкÑот и овариумот. Целта на трудот е да Ñе изврши евалуација на доÑтапните научни докази за изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина и болеÑтите поврзани Ñо изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина во Ñветот и во Македонија.Материјал и методи: Прегледани Ñе научните докази презентирани во публукувани трудови доÑтапни во елeктронÑките бази на податоци (PubÐœed, Web of Science), документи на СЗО поврзани Ñо азбеÑÑ‚, објавени резултати од проектите од овој домен, уÑмени Ñоопштенија од екÑперти од овој домен. Избраните трудови Ñе прегледани и групирани Ñпоред видот на изложеноÑта во животната Ñредина.Резултати: Околу 10% од малигните мезотелиоми на плеврата кај мажите и околу 40% од малигните мезотелиоми кај жените Ñе должат на изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина. ОÑум проценти од евидентираните мезотелиоми Ñе утврдени кај членови на ÑемејÑтвата на работници изложени на азбеÑÑ‚ (парапрофеÑионална изложеноÑÑ‚) и 31% кај лица коишто живееле на половина милја оддалеченоÑÑ‚ од некој азбеÑтен погон. Инциденцијата на мезотелиом на плеврата кај лицата кои ÑамоÑтојно ги реновирале куќите/Ñтановите во периодот 2000-2004 год. била околу 13 пати повиÑока, а во периодот 2005-2008 год. дури 44 пати повиÑока во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° неговата инциденција региÑтрирана во периодот 1980-1984 год. во Западна ÐвÑтралија. Во Македонија нема доÑтапни податоци за лица Ñо болеÑти предизвикани од изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ при реновирање/одржување на Ñвоите Ñтанови/куќи или пак на ÑопÑтвено реновирање/одржување. Евиденцијата на овие болеÑти не е на задоволително ниво поради проблемите во начинот на Ñобирање на податоци од инÑтитуциите каде што тие Ñе дијагноÑтицираат и третираат, па затоа не е познат бројот на лицата Ñо болеÑÑ‚ предизвикани од азбеÑÑ‚ како резултат на изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во работната или во животната Ñредина. Врз оÑнова на податоците од ÑтатиÑтиката за морталитет може да Ñе добијат податоци за бројот на умрени од мезотелиом, и таа бројка Ñе движи од 1 во 2006 година, 6 во 2009, до 3 во 2014 година.Заклучок: ÐктивноÑтите наÑочени кон болеÑтите предизвикани од изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина треба да вклучат две целни групи, а тоа Ñе лицата Ñо претходна и Ñо актуелна изложеноÑÑ‚ на азбеÑÑ‚ во животната Ñредина. Во Република Македонија изработена е и уÑвоена Ðационална програма за елиминирање на болеÑтите предизвикани од азбеÑÑ‚, но Ñледен чекор е нејзина имплементација
ПРИСТÐП ДО БЕЗБЕДÐРВОДРЗРПИЕЊЕ ВО СЕВЕРОИСТОЧÐИОТ РЕГИОРÐРРЕПУБЛИКРМÐКЕДОÐИЈÐ- РЕТРОСПЕКТИВÐÐ ÐÐÐЛИЗÐ
Get PDFСeвероиÑточниот Регион на Република Македонија, Ñо површина од 2310 км2, го Ñочинуваат опш- тините Куманово, Старо Ðагоричино, Кратово, Ранковце, Крива Паланка и Липково Ñо вкупно173.814 жители во 190 наÑелени меÑта и опфаќа 9% од наÑелението. Од вкупното наÑеление 54,1%, имаат приÑтап до вода за пиење во домот од централен ÑиÑтем за водоÑнабдување, 22% од ло- кални водоводи, додека 24% кориÑтат вода од ÑопÑтвени бунари и јавни чешми во наÑелените меÑта. БезбедноÑта на водата за пиење Ñе Ñледи од јавните водоÑнабдителни објекти, Ñпорeд Програмата за јавно здравје. Од извршените анализи на примероците на вода за пиење во 2012 година 19,1% не одговараат во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° физичко-хемиÑките параметри, 28,8% во 2013 година,23,1% во 2014 и 23,47% во 2015 година. Како параметри за физичко-хемиÑка неиÑправноÑÑ‚ доми- нираат виÑоките Ñодржини на нитрати кои Ñе движат во концентрации од 85,72мг/л во 2012 го- дина, 71,74мг/л во 2013, 105,25мг/л во 2014 и 138,13мг/л во 2015 година прикажани како Ñредна вредноÑÑ‚. Од извршените микробиолошки анализи докажана е неиÑправноÑÑ‚ кај 16,5% во 2012 година, 17,77% во 2013 година, 16,63% во 2014 година и 12,72 во 2015 година. Во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° микро- биолошките параметри, покрај приÑуÑтво на бактериÑки колонии на 220Ц и 370Ц над макÑи- мално дозволените вредноÑти, докажано е и приÑуÑтво на бактеријата Escherichia coli. Од вкуп- но 485 неиÑправни примероци во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° микробиолошките параметри во периодот од 2012 до2015 година, кај 320 примероци е докажано приÑуÑтво на бактеријата Escherichia coli.Заклучок: Ñо воведување на дезинфекција на водата за пиење кај локалните водоводи, обезбе- дување на Ñанитарни заштитни зони околу јавните водоÑнабдителни објекти, ќе Ñе зголеми про- центот на наÑелението Ñо приÑтап до безбедна вода за пиење
ЛапароÑкопÑка апендектомија кај деца во Република Македонија
Get PDFAcute appendicitis is very common acute surgical condition in childhood that requires quick and safe treatment with least possible complications. Тhe aim of the paper was to evaluate the initial experience of the application of laparoscopic appendectomy (LA) in pediatric patients with acute appendicitis. Material and methods: This is adescriptive study comprising clinical material of the first 15 pediatric cases clinically diagnosed with acute appendicitis and treated with LA at the University Clinic of Pediatric Surgery in Skopje in the period 2013/14. Results: From the total of 15 children treated with LA, 10 (66.7%) were male. The average duration of laparoscopic appendectomy was 43.9±7.1 minutes, with a minimum duration of 30 and maximum of 60 minutes. Postoperative time to the start of peristalsis was 4.5±0.8 hours and the time to the first gas discharge was 4.7±1.3 hours. Fluids and food intake started after 8.9±1.5 vs. 11.2±1.8 hours respectively, with 50% of patients doing that 10 IQR (8-10) or 12 IQR (10-12) hours after surgery. The average hospitalization was 2.9±0.7 days, and 50% of children stayed less than 3 IQR (2-3) days. Treatment with analgetics/antibiotics lasted 1.4±0.5 vs. 2.7±0.5 days, respectively. The average scars size was 3.5±0.3 mm. Pathohistological verification corresponded with the macroscopic appearance. In all patients, LA was completed without conversion. No postoperative or delayed complications were registered. Conclusion: LA is a safe and effective technique for treatment of acute appendicitis with advantages in terms of reduced postoperative pain, reduced hospitalization and a rapid return to normal activities. Although this is our initial experience with LA in children, it is comparable to world literature. With good training, improved surgical technique, LA will increasingly become the surgical procedure of choice in the treatment of acute appendicitis in children.Ðкутниот Ð°Ð¿ÐµÐ½Ð´Ð¸Ñ†Ð¸Ñ‚Ð¸Ñ Ð¿Ñ€ÐµÑ‚Ñтавува чеÑта акутна хируршка ÑоÑтојба во детÑката возраÑÑ‚ која налага брз и безбеден третман Ñо најмалку можни компликации. Целта на трудот беше да извр- ши евалуација на првичните иÑкуÑтва од примената на лапароÑкопÑката апендектомија (ЛÐ) кај педијатриÑки пациенти Ñо акутен апендицитиÑ. Материјал и методи: Ова е деÑкриптивна Ñтудија на клинички материјал од првите 15 деца на возраÑÑ‚ од 4-14 години, Ñо клиничка дијагноза на акутен апендицитиÑ, третирани Ñо ЛРво 2014/15 на УниверзитетÑката клиника за детÑка хирур- гија во Скопје. Резултати: Од 15 деца третирани Ñо ЛР10 (66,7%) беа машки. ПроÑечното опера- тивно време на ЛРизнеÑуваше 43,9±7,1 минути, Ñо времетраење од минимум 30 и макÑимум 60 минути. ПоÑтоперативното време до почеток на периÑталтиката изнеÑуваше 4,5±0,8 чаÑови, а времето до првото иÑпуштање на гаÑови беше 4,7±1,3 чаÑови. Пероралниот Ð²Ð½ÐµÑ Ð½Ð° течноÑти, одноÑно храна започна по 8,9±1,5 vs. 11,2±1,8 чаÑови, а кај 50% од пациентите тоа Ñе Ñлучи 10 IQR (8-10), одноÑно 12 IQR (10-12) чаÑови п операцијата. ПроÑечната хоÑпитализација изнеÑува- ше 2,9±0,7 денови, а 50% од пациентите преÑтојуваа помалку од 3 IQR (2-3) дена. Третманот Ñо аналгетици/антибиотици траеше 1,4±0,5 vs. 2,7±0,5 дена. ПроÑечната должина на белегот изнеÑу- ваше 3,5±0,3 мм. Сите патохиÑтолошки верификации ÑоодветÑтвуваа Ñо макроÑкопÑкиот изглед. Кај Ñите пациенти, ЛРбеше завршена без конверзија. Ðе беа региÑтрирани поÑтоперативи или одложени компликации. Заклучок: ЛРе безбедна и ефикаÑна техника за третман на акутен Ð°Ð¿ÐµÐ½Ð´Ð¸Ñ†Ð¸Ñ‚Ð¸Ñ Ð¸ дава предноÑти во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° намалување на поÑтоперативната болка, намален преÑтој во болница, и брзо враќање на нормалните активноÑти. Иако Ñе ова наши први иÑкуÑтво Ñо ЛРкај деца, тие може да Ñе Ñпоредат Ñо ÑветÑката литература. Со добра обука, подобрување на хируршката техника, ЛРÑè повеќе ќе Ñтанува хируршка процедува од избор при третман на акутен Ð°Ð¿ÐµÐ½Ð´Ð¸Ñ†Ð¸Ñ‚Ð¸Ñ Ð²Ð¾ детÑка возраÑÑ‚