ID Design Press
Not a member yet
307 research outputs found
Sort by
Подобрување на човековите права во здравствената заштита во Република Македонија
Get PDFThe rights of patients are based on the general human rights and are an important segment in the process of "Europeanization" of the Republic of Macedonia. The main goal of this study was to analyze the legislative framework of human rights in the health care in the Republic of Macedonia and its implementation in practice. Material and methods: The study was designed as a descriptive-analytical cross sectional study, in which a public health approach, an information-analytical method and evidence synthesis method were applied for the analysis of the relevant legislation. A survey was conducted on a representative stratified sample of patients in the Polog Region in the period from October to November 2017 in the Clinical Hospital Tetovo and the General Hospital Gostivar. Results: The legal system of the Republic of Macedonia was analyzed and compared with 6 transition countries, which had undergone a series of substantial reforms in recent years. The legislative framework in the Republic of Macedonia is a comprehensive frame for protection of patients’ rights, with which the patient is guaranteed legal rights in the process of treatment, respect and protection of his/her personality and integrity. The implementation of patients' rights in practice in this paper was analyzed by implementation of two rights of patients: the right on information about the recommended medical interventions and the right to accept and reject certain medical intervention. 85.2% of the interviewed patients had information on the right to information about the recommended medical interventions, and 14.8% didn’t have. 72.1% of the interviewed patients had personal experience for this right, and 27.9% didn’t have. Regarding the right to accept and reject certain medical intervention, 77% of the interviewed patients had information on this right, while 23% didn’t have. Personal experience was significantly smaller with this right, i.e. only 32.8% of the interviewed patients had personal experience, and 67.2% didn’t have. These differences were significant for both rights, for information and for personal experience. Conclusions: The human rights in the health care in the Republic of Macedonia are reflected in the national legislation, which is harmonized with the European and international legislation. However, it is necessary to improve the implementation of patients' rights in practice by raising the citizens' awareness about the knowledge of patients' rights and encouraging medical staff to respect the rights of patients and their compulsory application in practice.Правата на пациентите произлегуваат од општите човекови права и се важен сегмент во процесот на ,,европеизација“ на Република Македонија. Главна цел на оваа студија беше да се анализира легислативната рамка на човековите права во здравствената заштита во Република Македонија и имплементацијата во пракса. Материјал и методи: Студијата е дизајнирана како дескриптивно–аналитичка студија на пресек, во која беше применет јавноздравствен пристап, информатичко-аналитичен метод и метод на синтеза на евиденција (evidence synthesis) за анализа на релевантната легислатива. Беше спроведено анкетно истражување на репрезентативен стратифициран примерок на пациенти во Полошкиот Регион, во период од два месеци, октомври-ноември во 2017 година, во Клиничката болница во Тетово и Општата болница во Гостивар. Резултати: Беше анализиран правниот систем на Република Македонија и беше спореден со 6 држави во транзиција, кои претрпеа низа суштински реформи во последниве години. Легислативната рамка во Република Македонија претставува сеопфатна рамка за заштита на правата на пациентот, со која на пациентот му се загарантирани законски права во процесот на лекувањето, почитувањето и заштитата на неговата личност и интегритет. Во овој труд имплементацијата на правата на пациентите во пракса беше анализирана преку имплементацијата на две права на пациентите, и тоа: право на информираност за препорачаните медицински интервенции и право на прифаќање и одбивање на определена медицинска интервенција. 85,2% од анкетираните пациенти имале информации за правото на информираност за препорачаните медицински интервенции, а 14,8% немале. 72,1% од анкетираните пациенти имале лично искуство за ова право, додека 27,9% немале. Во однос на правото на прифаќање и одбивање на определена медицинска интервенција, 77% од анкетираните пациенти имале информации за ова право, а 23% немале. Значително помало беше личното искуство за ова право, односно само 32,8% од анкетираните пациенти имале лично искуство, а 67,2% немале. Разликите беа сигнификантни во одговорите за двете права, и за информацијата и за личното искуство. Заклучок: Човековите права во здравствената заштита во Република Македонија се рефлектирани во националната легислатива која е хармонизирана со европската и меѓународната. Меѓутоа, потребно е подобрување на имплементацијата на правата на пациентите во пракса, преку подигнување на свеста на граѓаните за познавање на правата на пациентите и поттикнување на медицинскиот персонал за почитување на правата на пациентит
Tay Sachs-ова болест -приказ на случај
Get PDFTay Sachs's disease is a rare disorder, genetically inherited from parents of a child. It is caused by the absence of an enzyme that helps dissolve the fatty substances. These fatty substances, called gangliosides, rise to toxic levels in the child's brain and affect the function of nerve cells. By progressing the disease, the child loses muscle control. Eventually, it leads to blindness, paralysis and death.Most often, the newborn begins to show symptoms at the age of about 6 months. Signs and symptoms of Tay Sachs' disease can be: loss of motor skills, loss of ability to overturn, sitting or crawling. Then there are seizures, loss of hearing and inability to move, increased reactions when the baby hears loud noises, loss of visual acuity, the appearance of "Cherry-red" spots in the eyes, muscle weakness. Tay Sachs-овата болест е ретко нарушување, генетски наследено од родители на дете. Тоа е предизвикано од отсуство на ензим кој помага во разградувањето на масните супстанци. Овие масни супстанции, наречени ганглиозиди, се издигнуваат до токсични нивоа во мозокот на детето и влијаат врз функцијата на нервните клетки. Со напредување болеста, детето губи мускулна контрола. На крајот, доведува до слепило, парализа и смрт.Најчесто новороденчето почнува да покажува симптоми на возраст од околу 6 месеци. Знаци и симптоми на Tay Sachs-овата болест можат да бидат: губење на моторни вештини, губење на способноста за превртување, седење или ползење. Потоа следат напади, губење на слухот и неможност за движење, зголемени реакции кога бебето слуша гласни звуци, губење на видната острина, појава на "Cherry-red" дамки во очите, мускулна слабос
Анализа на етиолошки фактори за појава на ендометријална хиперплазија во перименопаузa
Get PDFThe aim of this study was to evaluate the possible reasons for the emergence of endometrial hyperplasia in perimenopause. Material and methods: A total of 71 patients with irregular bleeding were analyzed, at the age of 40-50 years, who should have undergone diagnostic curettage. Depending on the histopathological findings, we divided them into 2 groups: group 1-findings for endometrial hyperplasia, group 2 - atrophic or endometrium with deficient secretory changes. Body mass index (BMI) was determined (obesity defined with BMI >30 kg/m2); we measured blood pressure (cut-off value was 135/90 mmHg), waist circumference (cut-off value was 88 cm) as well as data of anamnesis (age, physical activity, type of diet, smoking cigarettes). All these data were analyzed as etiological factors in the emergence of endometrial hyperplasia.Results: The mean age of patients was 47 years, and the results obtained were very similar in both examined groups. BMI and waist circumference were increased, more than 60% of patients had hypertension, but not all had a statistical significance. Most of them were with completed secondary education, and city living statistically significantly increases the risk of endometrial hyperplasia (p <0.05). As for the lifestyle (physical activity, caloric diet, smoking), the results have shown that a small number of patients are active, almost half of them consume caloric food and smoke, but without a statistical significance.Conclusion: Increased body weight and elevated blood pressure have a major impact on the onset and progression of pathological changes in the endometrium. As clinicians, we should always think of hyperplasia in obesity and patients with hypertension who are irregularly bleeding. At the same time, we should educate them to change the lifestyle in order to prevent gynecological and internistic morbidity.Целта на оваа студија беше да се евалуираат можните причини за појава на ендометријална хиперплазија во перименопауза. Материјал и методи: Беа анализирани 71 пациентка со неправилно крвавење, на возраст од 40-50 години, кај кои беше индицирана фракционирана киретажа. Зависно од хистопатолошкиот наод ги поделивме во 2 групи : група 1- со наод за ендометријална хиперплазија , група 2- атрофичен или ендометриум со дефициентни секреторни промени. Одредивме индекс на телесна маса (БМИ), обезитет дефиниран со БМИ > 30 kg/m2, измеривме крвен притисок (cut-off вредност 135/90 mmHg), обем на струк (cut-off вредност 88 см), како и податоци од анамнезата (возраст, физичка активност, тип на исхрана, пушење цигари). Сите овие податоци беа анализирани како етиолошки фактори во појавата на ендометријална хиперплазија. Резултати: Средна возраст на пациентките беше околу 47 години, а добиените резултати беа многу слични во двете испитувани групи. БМИ и обем на струк беа зголемени, хипертензија имаа повеќе од 60% од пациентките, но не беше утврдена статистичка значајност. Најголем дел беа со средно образование, а живеењето во град статистички значајно го зголемува ризикот за ендометријална хиперплазија (p< 0,05). Што се однесува до животниот стил (физичка активност, калорична исхрана, пушење), резултатите покажаа дека мал дел се активни, речиси половина од нив конзумираат калорична храна и пушат, но без статистичка сигнификантност. Заклучок: Зголемената телесна тежина и покачениот крвен притисок имаат големо влијание врз започнување и прогресија на патолошки промени на ендометриумот. Како клинички доктори секогаш треба да помислиме на хиперплазија кај обезни и пациентки со хипертензија, кои неправилно крвават. Воедно треба и да ги едуцираме за промена на животниот стил, со цел спречување на гинеколошки и интернистички морбидитети
Компаративна анализа на системите на материовигиланца во Македонија, САД, ЕУ, Јапонија и Кина и нивната улога во јавното здравство
Get PDFMateriovigilance is a system applied for the purpose of detecting, gathering, monitoring, assessing and responding to new data on safety of medicinal products and related to the use of medical device related to possible incidents during use. The aim of this paper was to show the characteristics of the system of materiovigilance in the Republic of Macedonia compared to four other jurisdictions (US, EU, Japan and China), the recognition of the advantages and disadvantages of the systems and their impact on public health. Material and methods: For the realization of the aim of the study, we conducted an analysis of data published on the web pages of regulatory authorities related to the existing legal framework and review of the literature available on the network for scientists and researchers ResearchGate. General dialectical method as well as legal methods (dogmatic and normative method) were used in this study in order to determine the content, the meaning and the importance of the legal norms which regulate the system of materiovigilance. Results: The five systems of materiovigilance have several features that include monitoring of adverse events caused by medical device that have been granted a marketing authorization. Globally, these systems provide different, shared responsibility of all stakeholders. Thus, the scope of responsibilities of producers is significantly higher in Japan and China, opposed to the EU and Macedonia, where the responsibility is passed on to distributors, health professionals and other for-profit entities. United States is in the middle between these two extreme systems of materiovigilance, where the FDA has the responsibility to protect the public health forecasting responsibilities to the industry. Conclusion: There are significant variations in the regulation system of materiovigilance in the Republic of Macedonia and the analyzed legal systems. To date, there is no empirical evidence that one system is better than another, but it is indisputable that each system has its advantages and disadvantages regarding the protection of public health. Within the analyzed systems of materiovigilance three best practices can be seen that contribute to the improvement of public health: transparency, repeating the examination of medical device and central versus local control. Материовигиланца претставува систем кој се применува за откривање, собирање, следење, процена и обезбедување на соодветност на новите податоци за безбедност на медицинското средство поврзано со можните инциденти од употребата. Целта на овој труд е да се прикажат карактеристиките на системот на материовигиланца во Република Македонија, и тие да се споредат со други четири правни системи (САД, ЕУ, Јапонија и НР Кина), да се воочат предностите и недостатоците на системите и нивното влијание врз јавното здравство. Материјал и методи: За реализација на поставената цел извршивме анализа на податоците објавени на web страниците на регулаторните тела кои се однесуваат на важечката правна рамка, како и преглед на литературата достапна во-академската мрежа ResearchGate. Во овој труд го користевме општиот дијалектички метод, како и правните методи (догматски и нормативен метод) со цел утврдување на содржината, смислата и значењето на правните норми со кои се регулира системот на материовигиланца. Резултати: Петте системи на материовигиланца имаат неколку карактеристики кои вклучуваат следење на несаканите настани предизвикани од медицински средства кои имаат одобрение за ставање во промет. На глобално ниво, овие системи предвидуваат различна, поделена одговорност на засегнатите страни. Така, обемот на одговорности на производителите е значително поголем во Јапонија и Кина, за разлика од Европската Унија и Македонија, каде одговорноста е пренесена на дистрибутерите, здравствените работници и другите профитни субјекти. САД се наоѓа во средина помеѓу овие два екстремни система на материовигиланца, при што FDA има надлежност да го штити јавното здравје, предвидувајќи обврски за индустријата. Заклучок: Постојат значителни варијации во регулирањето на системот на материовигиланца во Република Македонија и анализираните правни системи. До денес, нема емпириски докази дека еден систем е подобар во однос на друг, но несомнено е дека секој систем има свои предности и недостатоци во врска со заштитата на јавното здравје. Во рамките на анализираните системи на материовигиланца може да се забележат трите најдобри практики кои придонесуваат за унапредување на јавното здравје: транспарентност, повторување на испитување на медицинското средство и централна наспроти локална контрола
Корелацијата помеѓу КЕП индексот на 12-годишни деца и концентрацијата на флуорот во водата за пиење од Југоисточниот регион на Република Македонија
Get PDFThe aim of this study was to determine the correlation between the DMFT (Decayed, Missing, Filling Teeth) index of 12-year-old children from the Southeast region of R. Macedonia and the concentration of fluorine in drinking water from the populated areas where children live. Material and methods: A total of 129 children from 2 central and 2 regional primary schools were enrolled in the examination, and the DMFT index was determined in these children. They live in 2 different cities and 2 different villages. Four water samples were taken from the examined area to determine the fluorine concentration by the electrochemical method using the pH / ISE meter-Thermo-Orion with a special F-electrode (Thermo Orion Ion Plus Fluoride Electrode) at the Institute for Public Health. Spearman's method was used to determine the correlation between the specified variables. Results: The total number of children in the examined sample was 129, of whom 70 (54.3%) were male and 59 (45.7%) were female. The average DMFT index in this group of children was 1.94, with a standard deviation of ± 2.5. Maximum concentration of fluorine in drinking water of 1.36 ppmF was determined in the village Bansko, and 0.36 ppmF in the village Murtino, while the minimum (0.08 ppmF) in the city of Strumica. Correlation of the DMFT index in 12-year-old children from the Southeast region and the concentration of fluorine in the drinking water had a negative, indirect correlation, with the value of the coefficient r = - 0.1655. Conclusion: The correlation between the DMFT index and the concentration of drinking water is a negative, indirect correlation, and statistically, this correlation is highly significant (p<0.05).Целта на оваа студија беше да се утврди корелацијата помеѓу КЕП (Кариес, Екстракција, Пломба) индексот на 12-годишни деца и концентрацијата на флуорот во водата за пиење од населените места каде што децата живеат. Материјал и методи: Во испитувањето беа опфатени 129 ученици од 2 централни и 2 подрачни основни училишта, на кои им се одреди КЕП индексот. Децата живеат во градот Струмица и 3 различни села. Деветнаесет примероци на вода беа земени од испитуваната област за да се одреди концентрацијата на флуор со помош на електрохемиски метод користејќи го јонометарот (pH/ISE meter-Thermo-Orion) со специјална Ф-електрода (Thermo Orion Ion Plus Fluoride Electrode) на Институтот за јавно здравје. За одредување на корелацијата помеѓу одредените варијабли беше користен Spearman-овиот метод. Резултати: Вкупниот број деца во испитуваниот примерок изнесуваше 129, од кои 59 (45,7%) беа од женски и 70 (54,3%) од машки пол. Просечниот КЕП индекс кај оваа група деца изнесуваше 1,94, со стандардна девијација од ±2,5. Максимални концентрации на флуор во водата за пиење од 1,36 ppmF беа утврдени во селото Банско и од 0,36 ppmF во селото Муртино, додека минимални (0,08 ppmF) во градот Струмица. Корелацијата помеѓу вредноста на КЕП индексот кај децата на возраст од 12 години од Југоисточниот регион и концентрацијата на флуорот во водата за пиење постоеше негативна, индиректна корелација, со вредност на коефициентот r =-0,16. Заклучок: Корелацијата помеѓу КЕП индексот и концентрацијата на водата за пиење е негативна, индиректна корелација, и оваа корелација е статистички значајна (p˂ 0,05)
Cor triatriatum sinister - ретка вродена срцева мана- наши искуства во дијагнозата и третманот во детска возраст
Get PDFCor triatriatum sinister is a rare congenital heart defect in which left atrium is divided in two parts with the fibromuscular membrane. The proximal atrium accepts the pulmonary veins with their blood flow, the distal or (real) atrium is usually empty and separated from the ventricle by the mitral valve. There is a constant communication between the two parts of the divided atrium by which the blood flow is redirected to the left ventricle. This defect is rare, usually isolated, but it might be combined with other congenital heart defects. We present cases of two children aged 8 and 3 years at the time of establishment the diagnosis. In both cases the main clinical signs were fatigue and heart murmur on auscultation. Anamnesis, clinical symptoms and signs, ECG, chest X ray and the gold standard – echocardiography were used for establishing the diagnosis. Definitive treatment was made with cardiosurgical resection of the fibromuscular membrane using extracorporeal circulation. Regular periodical evaluation is necessary in order to discover late complications of cardiac rhythm disturbancesCor triatriatum sinister е ретка срцева мана кај која левата преткомора е поделена на два дела со фибромускулна мембрана. Проксималната преткомора ги прима пулмоналните вени заедно со крвта која тие ја носат, а дисталната или (вистинска) преткомора е вообичаено празна и таа е поделена од комората со митралната валвула. Има постојана комуникација помеѓу двата дела на поделената преткомора преку која крвта се пренасочува кон левата комора. Маната е многу ретка, најчесто е изолирана, но може да оди во комбинација со други срцеви мани. Презентираме случаи на две деца на возраст од 8 и 3 години во времето кога е поставена дијагнозата. Кај обете причина за дијагнозата бил замор и чуен срцев шум. За поставување на дијагнозата беа користени анамнезата, клиничките знаци и симптоми, ЕКГ, рендген на срце и бели дробови и златниот стандард - ехокардиографијата. Дефинитивно излекување беше направено со изведување на кардиохируршка ресекција на фибромускулната мембрана со користење на екстракорпорална циркулација. Потребно е регуларно периодично следење на децата со цел откривање на доцни компликации од типот на нарушувања на срцевиот ритам
Kлинички тек и иÑход кај пациенти Ñо рано дијагноÑтицирани конгенитални малформации на бубрезите и уринарниот тракт
Get PDFCongenital anomalies of the kidney and urinary tract- CAKUT are common childhood pathology accounting for 20-30% of all perinatally detected congenital anomalies. The importance of CAKUT is the risk they represent to kidney function deterioration and end-stage renal disease development.The aim of this study was to analyze the clinical course and outcome in patients with early diagnosed CAKUT. The study was designed as retrospective observational study. A total of 100 patients with early diagnosed CAKUT at University Children's Hospital, Skopje, were enrolled in the study. The results obtained in this study present the clinical course and outcome in the study group. Urinary tract infections were seen in 30% of patients enrolled in this study; they were predominantly girls (65%), mostly diagnosed with posterior urethral valve, VUR (vesicouretral reflux) and UPJO (ureteropelviuc junction obstruction). Surgical treatment was required in 28% of patients, and chronic renal failure was diagnosed in 4% of the total number of patients in this study.This study aims to contribute to understanding the early diagnosed CAKUT as well as to establishing a protocol for early detection and adequate treatment in order to prevent renal function deterioration. Конгениталните малформации на бубрезите и уринарниот тракт (congenital anomalies of the kidney and urinary tract- CAKUT) Ñе чеÑти во детÑката возраÑÑ‚ и Ñочинуваат помеѓу 20 и 30% од Ñите конге- нитални аномалии во перинаталниот период. Значењето на конгениталните аномалии на бубрезите и уринарниот тракт е ризикот што тие го ноÑат за влошување на бубрежната функција Ñо развој на прогреÑивна бубрежна болеÑÑ‚ и бубрежна инÑуфициенција. Целта на оваа Ñтудија беше да Ñе опи- ше клиничкиот тек и иÑходот кај пациентите Ñо рано дијагноÑтициран CAKUT. Студијата беше ди- зајнирана како ретроÑпективна опÑеревациона Ñтудија. Таа опфати 100 иÑпитаници Ñо пренатално поÑтавено Ñомнение за конгенитална малформација на бубрезите и уринарниот тракт. Пациентите беа прегледани на УниверзитетÑката клиника за детÑки болеÑти, Скопје. Резултатите ги прикажуваат клиничкиот тек и иÑходот кај пациентите Ñо рана дијагноза на конгенитални аномалии на бубрезите и уринарниот тракт. Уринарни инфекции во тек на Ñледењето беа региÑтрирани кај 30% од пациентите, почеÑто кај девојчиња (65%), во поголем процент заÑтапени кај пациенти Ñо валвула на задна уретра, VUR (vesicouretral reflux) и UPJO (ureteropelviuc junction obstruction). Оперативен третман беше не- опходен кај 28% од пациентите, а хронична бубрежна болеÑÑ‚ беше дијагноÑтицирана кај 4%. Оваа Ñтудија има за цел да придонеÑе во разбирањето на карактериÑтиките на рано детектираните конге- нитални малформации и поÑтавување на Ñтратегија за рана поÑтнатална потврда на пренатално по- Ñтавеното Ñомнение за малформација и ран, оптимизиран третман, Ñо цел редукција или одложување на прогреÑија на детериорација на бубрежната функција и терминална бубрежна болеÑÑ‚
Влијанието на раната перорална иÑхрана врз поÑтоперативното воÑпоÑтавување на цревната функција при елективна колоректална хирургија
Get PDFThe aim of this paper was to determine the impact of early oral feeding after elective colorectal surgery on postoperative bowel function recovery and peroperative morbidity. Material and methods: A total of 100 patients with diagnosed colorectal carcinoma and standard preoperative and operative procedure were enrolled in this prospective randomized study. The patients were divided in 2 groups: experimental and control group. Experimental group started with liquid oral intake within the first 24 postoperative hours and continued to regular diet within the next 24-48 hours as tolerated. Control group started with oral intake after resolution of postoperative ileus. Postoperative bowel function recovery, length of hospitalization, individual and overall number of peroperative complications and readmiossion within 30 days period were assessed. Results: Both groups were similar in terms of gender, age, diagnosis and surgical procedure (p>0,05). Regarding the bowel function recovery, earlier bowel movements 1,18±0,39 vs. 2,14±0,53, first passage of flatus 1,90±0,65 vs. 3,34±1,06 and first stool 3,24±1,33 vs. 5,28±1,83 were observed in the early feeding group of patients (p<0,001). There was no difference in complications individually, but overall number of complications 3 vs. 10 (p=0,04) was lesser and hospitalization 7,48±2,47 vs. 9,88±3,66 (p<0.001) was shorter in the early feeding group. Conclusion: Early postoperative oral feeding in patients with colorectal carcinoma results in earlier bowel function recovery, gradually decreased peroperative morbidity and shortened hospitalization.Целта на трудот беше да го утврди влијанието на раната перорална иÑхрана врз поÑтоперативното воÑпоÑтавување на цревната функција и пероперативниот морбидитет кај пациентите оперирани од колоректален карцином. Материјал и методи: Во проÑпективната рандомизирана Ñтудија беа вклуче- ни 100 пациенти Ñо колоректален карцином Ñо Ñтандардна предоперативна и оперативна процедура. Пациентите беа поделени на 2 групи: иÑпитувана и контролна и Ñекоја група вклучуваше по 50 паци- енти. Пациентите од иÑпитуваната група започнаа Ñо Ð²Ð½ÐµÑ Ð½Ð° течноÑти во текот на првите 24 чаÑа по- Ñтоперативно и продолжија Ñо регуларна диета во Ñледните 24-48 чаÑа во завиÑноÑÑ‚ од толерантноÑта кон иÑтата. Пациентите од контролната група започнаа Ñо Ð²Ð½ÐµÑ Ð½Ð° течноÑти и храна по повлекување на поÑтоперативниот илеуÑ. Се Ñледеше времето до воÑпоÑтавување на цревната функција, должината на поÑтоперативниот болнички преÑтој, бројот и видот на пероперативните компликации и евенту- алните реадмиÑии во болница во првите 30 дена поÑтоперативно. Резултати: Меѓу иÑпитуваната и контролната група пациенти немаше значајна разлика во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° демографÑките податоци, лока- лизацијата на туморот и типот на операција (p>0,05). Бројот на денови до воÑпоÑтавување на периÑ- талтика беше 1,18±0,39 наÑпроти 2,14±0,53, добивање на гаÑови 1,90±0,65 наÑпроти 3,34±1,06 и Ñтолица 3,24±1,33 наÑпроти 5,28±1,83. Овие резултати Ñе Ñигификантно пониÑки кај иÑпитуваната група во од- Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° контролната група (p<0,001). Ðе поÑтоеше разлика во анализата на поединечните компликации, меѓутоа вкупниот број на поÑтоперативни компликации беше Ñигнификантно помал во иÑпитуваната група: 3 наÑпроти 10 (p=0,04). Болничкиот преÑтој во иÑпитуваната 7,48±2,47 дена наÑпроти 9,88±3,66 дена во контролната група беше иÑто така Ñигнификантно пократок [Z= -6,16 и p<0,001(p=0,000)]. За- клучок: Раната перорална иÑхрана кај пациентите оперирани од колоректален карцином го забрзува воÑпоÑтавувањето на цревната функција Ñо иÑтовремено значајно намалување на пероперативниот морбидитет и болничкиот преÑтој
Преваленцijа на метаболниот синдром во Печкиот округ
Get PDFThe metabolic syndrome (MS) is the main clinical and public health challenge in the world, in the wake of urbanization, excess energy intake, increased obesity, sedentary lifestyle and habits. MS leads to a 5-fold increase the risk of diabetes mellitus type 2 (T2DM) and 2 times the risk of cardiovascular disease (CVD) over the next 5 to 10 years. The aim of the research is to determine the prevalence of metabolic syndrome syndrome in the Pech District according to NCEP ATD III / 2001. Material and methods: Cross sectional study was carried out at the General Hospital in Pec, which represents a regional hospital for the Pec District. A total of 1667 patients from the Pech district were interviewed for a period of one year. Results: In the group, MS was present in 506 patients. In the majority of cases, we found the systolic blood pressure condition ≥ 130 mmHg -99.4%, followed by diastolic blood pressure ≥ 85 mmH-96.4%, elevated triglycerides ≥ 1.7 mmol / l- 94.7%, waist circumference> 88 cm in women-94.0% , increased glycemia ≥ 6.1mmol / L in 80.0%, waist circumference > 102cm in men-65.5%, HDL values <1.03mmol / L in men - 56.9% and HDL values <1.03mmol / L in females 51.5%. The mean value of systolic blood pressure in patients with MS is 151.1 ± 9.3 mmHg. The average value of diastolic blood pressure in patients with MS is 91.0 ± 4.7 mmHg. The average waist circumference of patients with MC was 103.6 ± 9.2 cm. The mean HDL of patients with MS is 1.1 ± 0.2 mmol / L. The average glycemic value in patients with MS is 6.5 ± 0.6 mmol / Average triglyceride value in patients with MS and is 2.5 ± 0.8 mmol / L. The most common in patients with MS is obesity / obesity - 70.8%, overweight is 27.8%, and 1.4% normal weight is registered. Conclusions: The prevalence of MS in the Pech district is 30.4% and was approximately as in Croatia 34% and Tetovo region with 28.25%, but it was dependent on the population and definitions used. The metabolic syndrome is one of the major public health problems, and a socioeconomic problem around the world and in Kosovo, too.Метаболниот синдром (МС) е главен клинички и јавноздравствен предизвик во светот во пресрет на урбанизација, вишок на енергетски внес, зголемување на дебелината, седентарен (седечки) начин на живот и навики. МС ќе предизвика за 5-пати зголемување на ризикот од дијабетес мелитус тип 2 (T2DM) и 2-пати зголемување на ризикот од кардиоваскуларни болести (КВБ) во текот на следни 5 до 10 години. Цел на истражувањето е да се одреди преваленцата на метаболниот синдром во регионот на Пеќ според критериумите на NCEP ATD III / 2001. Материјал и методи: Студија на пресек (cross sectional study) е спроведена во Општата болница во Печ, која преставува регионална болница за Печкиот округ. Примерокот се состои од 1667 пациенти во период од една година. Резултати: Кај анкетираните пациенти МС е застапен кај 506 пациенти. Во најголем процент анкетираните го исполнуваат условот систолен крвен притисок ≥ 130 mmHg -99.4%, потоа следи дијастолен крвен притисок ≥ 85 mmH-96.4%, покачени триглицериди ≥ 1.7 mmol/L- 94.7%, обемот на половината > 88см кај жени-94.0%, покачена гликемија ≥ 6.1mmol/L кај 80.0%, обем на половина >102см кај мажи-65.5%, вредности на HDL <1.03mmol/L кај мажи 56.9%, вредности на HDL <1.03mmol/L кај жени 51.5%. Просечната вредност на систолниот крвен притисок кај пациентите со МС изнесува 151.1±9.3mmHg. Просечната вредност на дијастолниот крвен притисок кај пациентите со МС изнесува 91.0±4.7mmHg. Просечниот обем на половината на анкетираните пациентите со МС изнесува 103.6±9.2см. Просечната вредност на HDL кај пациентите со МС изнесува 1.1±0.2 mmol/L. Просечната вредност на гликемија кај пациентите со МС изнесува 6.5±0.6 mmol/. Просечната вредност на триглицериди кај пациентите со МС изнесува 2.5±0.8 mmol/L. Најзастапена каj пациентите со МС е гојазност/обеситас – 70.8%, со прекумерна тежина се 27.8%, и 1.4% се регистрираат нормална тежина. Заклучок: Преваленцијата на МС во Печкиот округ изнесува 30,4% и е приближно како во Хрватска 34%, и во Тетово со 28,25%, но зависи од популацијата и дефинициите што се користат. Метаболниот синдром е една од главните јавноздравствени проблеми, социоекономски проблем во целиот свет, но и во Косово истотака
Одредени Ñпецифики на адхерентноÑта кон хронична медикаментозна терапија кај пациентите Ñо хипертензија, туберкулоза и ХИВ/СИДРво Република Македонија
Get PDFAdherence to treatment is a key link between process and outcome during treatment. Inadequate adherence to the treatment regimen can have a profound impact on the clinical outcome of the disease / condition. Typically, the adherence to prescribed drugs is approximately 50% and varies between 0% and 100%. Adherence to chronic drug therapy is a multidimensional phenomenon determined by the mutual impacting factors. With this research we have attempted to examine the adherence to chronic medication/drug treatment among patients with TB, hypertension and HIV/ AIDS and possible interlinks between their employment status, health insurance status and a cost of medicines or cost of transportation to collect medicines. Material and methods: We have conducted across-sectional study with commencing self-reporting unstandardized (for socio-economic info) questionnaire and standardized Morisky, Green, and Levine Adherence Scale (MGL). From more than 5000 questionnaires distributed, we have collected 3464 completed questionnaires which providedthe basis for statistical analysis. Results: The results inpatients with hypertension and HIV/AIDS indicated positive correlation between unemploymentand adherence with a decreased adherence to prescribed therapy. In addition, inpatients with hypertension who were without health insurance, adherence to prescribed medication/drug treatment was reduced.The results obtained indicated that the price of the drug has a role in adherence in patients with hypertension, with links of decreased adherence correlating with the price of medicines. For patients diagnosed with HIV/AIDS inthis study we could not establish a connection between the price of medictions/drugs and adherence to therapy. Similarly, inpatients with tuberculosis we were unable to determine statistically significant correlation between the cost of transportation to the location where the drugs weretaken and adherence to prescribed medicament regimen. Conclusions: Unemployment, lack of health insurance and the price of the drug correlated with decreasedadherence to the prescribed therapy in our respondents.ÐтхерентноÑта кон медицинÑкиот третман е клучна алка на меѓупроцеÑот и иÑходот во тек на леку- вањето. ÐеÑоодветното придржување кон терапевÑкиот режим може да има големо влијание врз кли- ничкиот иÑход на болеÑта/ÑоÑтојбата. Типично, Ñтапката на атхерентноÑÑ‚ кон препишаните лекови е околу 50%, а варира од0% до 100%. ÐтхерентноÑта кон хроничната медикаментозна терапија е мулти- димензионален феномен детерминиран од влијанието на взаемниот ÑÐ¾Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° повеќе фактори. Со ова иÑтражување Ñе обидовме да ја иÑпитаме атхерентноÑта кон хроничниот медикаментозен третман кај пациенти Ñо туберкулоза, хипертензија и ХИВ/СИДРи можниот интерлинк помеѓу ÑтатуÑот на вработеноÑÑ‚, ÑтатуÑот на здравÑтвено оÑигурување и цената на лековите или цената на транÑпортот на пациентите при преземање на лековите (за пациентите Ñо туберкулоза). Материјал и методи: При- менивме иÑтражувања од типот на Ñтудија на преÑек Ñо Ñпроведување на прашалници Ñо Ñамопо- полнување, и тоа неÑтандардизиран прашалник (за ÑоциоекономÑки податоци) и Ñтандардизирана Ñкала на MoриÑки, Грин и Левин (MGL) за атхерентноÑÑ‚ кон препишаните лекови. Од диÑтрибуираните повеќе од 5000 прашалници, беа добиени 3464 пополнети прашалници кои беа база за ÑтатиÑтичката анализа. Резултати: Резултатите кај пациентите Ñо хипертензија и ХИВ/СИДРиндицираат позитивна корелација помеѓу невработеноÑта и атхерентноÑта кон лековите и тоа Ñо појава на намалување на атхерентноÑÑ‚ кон препишаната терапија. Понатаму, кај пациентите Ñо хипертензија кои Ñе без здрав- Ñтвено оÑигурување, атхерентноÑта кон препишаната терапија е намалена. Добиените резултати од ова иÑтражување укажуваат дека цената на лековите има улога во атхерентноÑта кај пациентите Ñо хипертензија, и тоа поврзаноÑÑ‚ на намалена атхерентноÑÑ‚ во Ð¾Ð´Ð½Ð¾Ñ Ð½Ð° цената на лекот. Кај пациентите во оваа Ñтудија Ñо дијагноза ХИВ/СИДРи Ñо примена на овие инÑтрументи не можевме да утврдиме поврзаноÑÑ‚ помеѓу цената на лековите и атхерентноÑта кон терапијата. ИÑто така, кај пациентите Ñо дијагноза туберкулоза не бевме во можноÑÑ‚ да детерминираме корелирана ÑтатиÑтичка Ñигнификант- ноÑÑ‚ помеѓу цената на транÑпортот до локацијата за преземање на лековите и атхерентноÑта кон пре- пишаниот медикаментозен режим. Заклучоци: Кај нашите иÑпитаници утврдивме дека невработеноÑ- та, немањето здравÑтвено оÑигурување и цената на лекот корелира Ñо намалување на атхерентноÑта кон препишаната терапија