ID Design Press
Not a member yet
307 research outputs found
Sort by
Успешно одложување на породувањето на вториот близнак по рана руптура на плодовите обвивки кај првиот близнак: приказ на случај
Get PDFTwin pregnancies are high-risk pregnancies accompanied with multiple complications, such as: spontaneous abortion, preterm rupture of the membranes, preterm delivery, intrauterine death of one or both twins etc. There is no consensus about the management of twin pregnancies complicated with preterm rupture of the membranes of one twin and risk of preterm delivery. These cases are rarely found in the literature. We present a case of a 35 years old patient, hospitalized in a tertiary level institution, because of a diamniotic dichorionic twin pregnancy complicated with preterm rupture of the membranes of the first twin at 19 weeks of gestation. She had one delivery with Caesarean section 16 years ago. In consultation with the patient induction of labor was done with delivery of the first twin, a death male fetus. After that, antibiotics and tocolytic therapy were administrated and the patient remained in the hospital about one week. The patient was discharged at home with regular control of her condition and condition of the fetus. The patient was again hospitalized at 33 weeks of gestation with uterine contractions on cardiotocography. After administration of corticosteroid therapy for fetal lung maturation she delivered spontaneously the second twin in a good condition and she was discharged from hospital after 16 days. In twin pregnancies clinicians must think about delayed interval delivery of the second twin, after delivery of the first twin, with an aim to increase chances for survival, especially for pregnancies less than 30 weeks of gestation.Близначките бремености се високоризични бремености придружени со многубројни компликации, како: спонтан абортус, предвремено прскање на плодовите обвивки, предвремено породување, интраутерина смрт на едниот или двата близнака и др. Не постои консензус како да се постапува кај близначки бремености комплицирани со предвремено прскање на плодовите обвивки на едниот близнак и ризик од предвремено породување. Овие случаи се ретки во литературата. Ние презентираме случај на пациентка на 35 годишна возраст, хоспитализирана во установа од терциерно ниво, заради биамнијална бихоријална близначка бременост комплицирана со предвремено прскање на воденикот на првиот близнак во 19-та гестациска недела. Пред 16 години пациентката има едно породување со царски рез. Во консултација со пациентката следеше индукција на породувањето со породување на првиот близнак, мртов машки плод. Потоа беше ординирана антибиотска и токолитична терапија и пациентката беше задржана во болница уште една недела. Пациентката беше пуштена дома со редовни контроли на нејзината состојба и состојбата на плодот. Пациентката беше повторно хоспитализирана во 33-та гестациска недела со утерини контракции на кардиотокографија. По ординирање на кортикостероидна терапија за фетално белодробно зреење таа спонтано предвремено го породи вториот близнак, во добра кондиција и истиот беше испишан од болница по 16 дена. Кај близначките бремености докторите треба да размислуваат за одложување на интервалот на породување на вториот близнак, по породувањето на првиот близнак, со цел да му ги зголемат шансите за преживување, особено за бременостите помали од 30-та гестациска недела. 
Бактериемија предизвикана од Rhizobium radiobacter кај двегодишен пациент со акутна лимфобластна леукемија: приказ на случај
Get PDFRhizobium radiobacter is a Gram-negative rod-shaped bacterium usually associated with diseases in plants. Infections due to R. radiobacter in humans are strongly related to the presence of foreign plastic materials, immunocompromised and chronically debilitated hosts with underlying conditions such as malignancies, human immunodeficiency virus as well as bone marrow transplant recipients. The aim of this paper was to present a rare blood infection with Rhizobium radiobacter in North Macedonia in a pediatric patient with underlying conditions. The treatment was successful with appropriate cephalosporin and aminoglycoside therapy without removing the central venous catheterRhizobium radiobacter е Грам-негативна стапчеста бактерија најчесто поврзана со болести кај растенијата. Кај луѓето, инфекциите предизвикани од R. radiobacter се строго поврзани со присуство на материјали од пластика, имунокомпромитирачки и хронични состојби кај пациенти со основни заболувања како малигнитети, СИДА (или присуство на вирус на хумана имунодефициенција), како и кај пациенти со трансплантирана коскена срцевина. Целта на овој труд беше да се прикаже редок случај на инфекција на крвта предизвикана од Rhizobium radiobacter кај педијатриски пациент со акутна лимфобластна леукемија како основно заболување. Терапијата беше успешно спроведена со соодветна цефалоспоринска и аминогликозидна терапија, без отстранување на централниот венски катетер
Систематски преглед и компаративна анализа на применетиот методолошки пристап за проценка на ризиците во АД Охис Скопје
Get PDFConsidering complicity in ecological health and social aspects of industrial contaminated sites (ICSs), the methodologies and approaches of health impact assessments are very heterogeneous. ICSHNet together with WHO recommend two main methodological approaches: health risk assessments and epidemiological studies. Some countries have necessary experience for impact assessment of ICSs, but others have limited resources and less intensity studies. In the Republic of North Macedonia, 16 ICSs are identified, but one of them, lindane dumpsite in OHIS Plant is characterized as the most ecological and public health risk. The general aim: Systematic review of literature data about methodological approaches for health risk assessment of ICSs on international and national level in order to make comparative analysis of current methodological approaches in the Republic of North Macedonia using the case study of ICS OHIS PLANT SKOPJE. Material and methods: The review of scientific and grey literature was performed. The selected scientific studies were searched in the PubMed and Medline databases from 2000-2017, in English and Macedonian. The selected studies and data were analyzed by required information for identification of hazards, exposure assessment and risk characterization. Additionally, the review was performed on published reports of risk assessment of OHIS Plant. Results: A total of 14 original papers were investigated. Continuous monitoring systems for gathering environmental data related to ICSs were used only in two cases and in other studies the concentrations of contaminants in the source were calculated or several ad hoc monitoring campaigns were performed. Exposure assessment was conducted according to qualitative definition for the presence/absence of a source, distance to a source and biomonitoring in the study. Mortality, cancer incidence, congenital abnormalities and hospitalizations were used health data. The study of risk assessment of OHIS Plant has ecological design and indirect quantitative exposure assessment model was used. Conclusion: All investigated studies used three main methodological approaches for exposure assessment: measurement of hazard concentration, distance from source and biomonitoring. Comparable, conducted risk assessment of OHIS Plant follows the recommendations of US EPA and ATSDR with weakness of no existing continual monitoring process and also deficiency of health data and this is the reason for limitation of health impact assessment and setting up EPHT or other public health surveillance system.Имајќи ја предвид коплексноста во еколошкото здравје и социјалните аспекти на индустриски контаминирани точки (ИКТ), методологијата и пристапот во истражувањето на влијанието на ИКТ врз здравјето се многу хетерогени. ICSHNet во соработка со СЗО препорачуваат два главни методолошки приоди за истражување на ИКТ: проценка на здравствениот ризик и епидемиолошки студии. Некои земји го имаат потребното искуство за проценка на влијанието на ИКТ, а некои, пак, имаат лимитирани ресурси и помалку интензивни студии. Во Република Северна Македонија идентификувани се вкупно 16 ИКТ, од кои депонијата со линдан во АД ОХИС Скопје е оценета со највисок еколошки но и јавноздравствен ризик. Основна цел на студијата беше преку преглед на селектирани литературни податоци поврзани со методолошки приоди за проценка на здравствените ризици во индустриски контаминираните точки на меѓународно и национално ниво да се изврши компаративна анализа на спроведениот методолошки пристап во Република Северна Македонија преку примерот со ИКТ АД ОХИС Скопје. Материјал и методи: Преглед на научна и сива литература, како и селектирање на студии преку базите на податоци PubMed и Medline, изведени во периодот 2000-2017 на англиски и македонски јазик. Селектираната литература и податоци се евалуираа во однос на потребни податоци за идентификација на хазарди, проценка на експозицијата и карактеризацијата на здравствениот ризик. Дополнително, беше извршен преглед на публикувани извештаи од спроведената проценка на ризик на ИКТ АД Охис Скопје. Резултати: Беа анализирани вкупно 14 студии. Континуиран мониторинг систем бил користен само во две студии, а во останатите студии биле пресметувани контаминентите во изворот или биле спроведени краткотрајни мониторинг кампањи. Проценка на експозицијата била спроведена преку одредување на присуството на контаминентот или оддалеченост од изворот и во една студија биомониторингот. Инциденцијата на смртност, појава на канцер и вродени аномалии и број на хоспитализации се користени здравствени податоци. Проценката на ризик на ИКТ АД Охис Скопје по својот дизајн е еколошка студија со примена на индиректна квантитативна проценка на експозицијата. Заклучок: Во сите анализирани студии се применети три главни принципи на проценка на експозицијата: преку одредување на концентрацијата на полутантот, оддалеченоста од изворот и биомониторинг. Споредбено, проценката на ризик на ИКТ АД Охис Скопје методолошки ги следи препораките на US EPA и ATSDR, со слабости во однос на недостаток на континуиран мониторинг систем и недостаток на податоци за здравствениот ефект, што ја лимитира проценката на здравствениот импакт, како и поставување на EPHT или друг систем за јавноздравствен надзор во ИКТ
Проценка на здравствениот ризик од водата за пиење во релација со болести поврзани со водата
Get PDFHealthy and safe drinking water in sufficient quantities provided to consumers improves living conditions, raises health culture at a higher level and promotes the environment as a whole. The aim is to see if there is a correlation between irregular water samples with intestinal infectious diseases related to drinking water. Materials and method. The preparation of the Republic Computer Program (1996) for issuing laboratory findings (RCP) from the analyses of samples of drinking water (physico-chemical and bacteriological), in accordance with the methodology for application of ID numbers in the computer system in the Public Health Centers has created the possibility of complete health records of drinking water supply facilities under health surveillance for the territory of the entire Republic. Evaluation has been made of the results of basic physicо-chemical and bacteriological analyses of drinking water in the settlements of the Republic of North Macedonia and the water-related diseases – waterborne intestinal infectious diseases in the period 2014-2018. Results. Drinking water from city water supply in the examined period in terms of physico-chemical analysis ranged 2.9-4.3%, while in relation to bacteriological analysis 0.9-2.6%.. Waterborne intestinal infectious diseases show a decline in their incidence in 2018. Conclusion. The registered data from the physicо-chemical and bacteriological analysis showed that the drinking water from the city water supply systems in the period 2014-2018 was safe. According to the processed data, access to safe drinking water for the population was 97% by 2018, which ranks the country in the group of countries in the world with the highest access to safe drinking water, and there is no significant connection with drinking water related diseases.Безбедна и здравствено исправна вода за пиење во доволни количини обезбедена на потрошувачите ги подобрува условите за живот, ја подигнува на повисоко ниво здравствената култура и ја унапредува животната средина во целост. Цел на трудот е да се утврди дали постои поврзаност помеѓу неисправните примероци вода со цревните заразни болести поврзани со водата за пиење. Материјали и методи: Со изготвувањето на Републичкиот компјутерски програм (1996 година) за издавање на лабораториски наоди (РКП) од извршени анализи на примероци вода за пиење (физичко-хемиски и бактериолошки), согласно методологијата за примена на матични броеви во компјутерскиот систем во Центрите за јавно здравје е создадена основа за целосна здравствена евиденција на објектите за водоснабдување со вода за пиење кои се под здравствен надзор за територијата на целата Република. Извршена е евалуација на резултатите од основната физичко-хемиска и бактериолошка анализа на водата за пиење во населените места од Република Северна Македонија и на болестите поврзани со водата за пиење-цревните заразни заболувања од хидрично потекло во период 2014-2018 година. Резултати: Водата за пиење од градските водоводи во горенаведениот период во однос на физичко-хемиската анализа се движела во опсег 2,9-4,3%, додека во однос на бактериолошката анализа 0,9-2,6%. Цревните заразни заболувања од хидрично потекло прикажуваат опаѓање на нивната инциденција во 2018 година. Заклучок: Согласно регистрираните податоци од физичко-хемиската и бактериолошката анализа водата за пиење од градските водоснабдителни системи во периодот 2014-2018 година била безбедна. Според обработените податоци пристап до безбедна вода за пиење на населението изнесувал 97% до 2018 година, што ја рангира земјата во групата земји во светот со највисок пристап да безбедна вода за пиење и не се забележува значителна поврзаност со болестите поврзани со водата за пиење
Најнови сознанија за рехабилитација на пациенти со Паркинсонова болест
Get PDFParkinson's disease is one of the most common neurodegenerative diseases. Given the progressive course and numerous motor and motor symptoms, this disorder can significantly affect person's functional status, quality of life, and disability.
Possibility of treatment and prevention of parkinsonism varies depending on the type of Parkinson's disease. Medication, physical therapy and surgical treatment are used. Effective pharmacologic therapy includes comprehensive physical therapy and rehabilitation, starting at the time of diagnosis. It can prevent and treat complications, slow the progression of symptoms, and enhance adaptation to the newly acquired condition. It is necessary to stimulate mechanisms of compensation and neuroplasticity. Experiences show that kinesiotherapy and physical agents are effective in the treatment of pain, walking disorders, postural instability and risk of falls. There are also alternative techniques such as yoga, tai chi, acupuncture, dance therapy, music therapy that have a positive impact on the disease. The efficacy of neurofeedback, art therapy in improving and maintaining cognitive functions has been demonstrated. Occupational therapy is of great importance for empowering the patient with activities of daily living, especially for self-care. Education and support from family and carers, as well as home and workplace adaptation, play an important role in rehabilitation. Rehabilitation and physical therapy for this disease is carried out systematically and for a lifetime. A multidisciplinary approach in treating patients with Parkinson's disease enables the maintenance of quality of life.Паркинсоновата болест е една од најчестите невродегенеративни заболувања. Со оглед на прогресивниот тек и бројните моторни и немоторни симптоми, оваа болест може значително да влијае на функционалниот статус на лицето, квалитетот на животот и инвалидитетот. Можноста за лекување и превенција кај пациентите се различни и зависат од видот на Паркинсоновата болест. Се применува медикаментозна терапија, физикална терапија и хируршко лекување. Со ефективна фармаколошка терапија, сеопфатна физикална терапија и рехабилитација, која започнува од моментот на дијагностицирање на болеста, можат да се спречат и лекуваат компликациите, да се забави прогресијата на симптомите и да се постигне прилагодување на новостекнатата состојба. Она што се бара е да се стимулираат механизми за компензација и невропластичност. Искуствата покажуваат дека кинезитерапијата и физикалните агенси се ефикасни во третман на болката, нарушување на одењето, постурална нестабилност и ризикот од пад. Исто така, постојат и алтернативни техники како јога, тај чи, акупунктура, танц терапија, терапија со музика, кои позитивно влијаат на болеста. Докажана е ефикасноста на неврофидбек и арт терапијата во подобрување и одржување на конгнитивните функции. Работната терапија е од големо значење заради оспособување на пациентот за активности во секојдневниот живот, особено за самозгрижување. Во рехабилитацијата важна улога играат едукацијата и поддршката од семејството и старателите, како и адаптацијата на домот и работното место. Рехабилитацијата и физикалната терапија кај оваа болест се спроведуваат систематски и доживотно. Мултидисциплинарниот пристап во лекувањето на пациентите со Паркинсонова болест овозможува одржување на квалитетот на живот
Два случаја на несиндромска конгенитална унилатерална хипоплазија во една фамилија
Get PDFMicromastia or breast hypoplasia is described as underdevelopment of a woman's mammary tissue. We present the case of a 15-year-old girl with unilateral micromastia, with familial predisposition. Ultrasound, hormonal, dysmorphic, cardiologic, genetic examinations and testing were performed. No mutation in the whole- exome sequencing was found, nor novel mutation. Some of these cases have been reported to be related to breаst cancer so further follow-up is mandatory. Therapy consists of surgical reconstruction of the affected breast. This is a rare condition and it requires a multidisciplinary approach.Микромастија или хипоплазија на дојки е опишана како недоразвиеност на ткивото на дојката кај жените. Опишавме случај на 15-годишно девојче со унилатерална микромастија со фамилијарна предиспозиција. Беа направени ехосонографски, хормонални, дисморфични, кардиолошки и генетски испитувања и тестови. Не беше пронајдена мутација на целокупниот секвенциониран ексом, ниту пак нова мутација. Некои од овие случаи се прикажани како да се поврзани со канцер на дојката и затоа се потребни понатамошни задолжителни следења. Терапијата се состои од хируршка реконструкција на афектираната дојка. Ова претставува ретка состојба, но бара мултидисциплинарен пристап
Корелација на серумското ниво на витамин Д со вкупниот серумски ИгЕ кај деца со астма
Get PDFAsthma is a chronical disease of the airways characterized by reversible obstruction of the bronchi and airway inflammation. In recent decades, the scientific interest of the vitamin D system and its role in development of asthma and other alergic diseases has been increased.
Aims of this study are to mesure and compare the serum level of 25 OHD in asthmatic and healthy children and corelate the level of 25OHD and total IgE in asthmatic children.
This prospective study includes 70 children at age 2 to 14, of which 32 are children with diagnosed asthma and 38 healthy children. In both of the groups the serum level of 25 OHD was measured and by the results 18 % of the healthy children (C) and 28% of the asthma children (E) had 25OHD deficiency, 45% of C and 50% of E were insufficient and 37 % of C / 22% of E were with normal 25 OHD serum level. The mean level of 25OHD in C was 27,83 +/- 10,24 and in E 20,9 ng/ml +/- 10,72. The mean levels in both groups had statistic significant difference with p-value < 0,05. According to age no statistic significant difference was found in both of the groups. There was a statisticaly significant decreased serum level of 25 OHD in asthmatic females.In the examined group (children with asthma) there was a negative linear correlation (association) of the level of 25OHD and total IgE serum level with r=- 0,55 Vitamin D serum level measurements in asthma patients gives the possibility for discovering the connection between its deficiency and development of asthma symptoms.Астмата е хронична болест на дишните патишта која се карактеризира со реверзибилна бронхоопструкција, клеточна инфилтрација и инфламација на дишното стебло. Последните неколку децении се бележи зголемен интерес на медицинската наука за значењето на витаминот Д во развојот на астмата и другите алергиски заболувања. Цели на овој труд беа: споредба на вредноста на серумското ниво на витамин Д кај децата со астма и здрави деца и одредување на корелацијата на нивото на витамин Д во серум со нивото на серумското вкупно ИгЕ. Материјал и методи: Оваа проспективна студија вклучи испитувана група од 32 (23 машки и 9 женски) пациенти на возраст од 2 до 14 години и контролна група од 38 пациенти (23 машки и 15 женски), здрави деца (пациенти без астма) на иста возраст. Во двете групи беше одредено нивото на серумскиот витамин Д, а кај испитуваната група и вредностите на серумско ИгЕ. Резултати: Во испитуваната група со витамин Д со дефицит беа 28%, инсуфициентни 50% и со нормални вредности 22% од децата. 18% од пациентите во контролната група беа со дефицитни (<20 ng/ml), 45% со инсуфициентни (20-30 ng/ml) и 37% со нормални вредности (>30 ng/ml) на витамин Д. Средната вредност на нивото на серумскиот витамин Д во контролната група изнесуваше 27,83 ng/ml +/- 10,24, а во испитуваната 20,9 +/- 10,72, со статистички сигнификантна разлика помеѓу двете групи (p< 0,05). Средните вредности во подгрупите од двете групи според возраст (2-5 год и над 5 год), не покажаа статистички сигнификантна разлика додека статистички сигнификантно намалена средна вредност се доби кај женските деца од испитуваната група. Во испитуваната група деца беше анализирана и корелацијата на нивото на серумските вредности на 25OHD и вкупниот ИгЕ како еден од најважните параметри во дијагностичкиот протокол за астма, при што беше добиена негативна корелација на испитуваните параметри (r= -0,55). Заклучок: Со одредувањето на серумското ниво на витамин Д кај пациенти со астма се покажува директната зависност на развојот на симптомите на болеста од степенот на неговиот дефицит
Влијанието на социоекономската состојба во семејството врз практикување редовна физичка активност кај младите
Get PDFPhysical activity is one of the key factors in protecting and promoting peoples’ health of all ages around the world.Healthy lifestyle that includes physical activity, healthy food and appropriate health education will creating healthy young people, who will have a healthy and long life. The aim of the paper was to determine if there was a link between socioeconomic status in the family and practicing regular physical activity among young people. Materials and Methods: This was a descriptive-analytical study. It included 316 students in the second and third year of the study program for general medicine at the Faculty of Medicine at UKIM in Skopje. Results and Discussion: Students who practiced moderate physical activity came from families with monthly incomes higher than 30,000 denars or it was 48.4% compared to 34.65% of students who came from families with monthly incomes lower than 30,000 denars. There was a weak positive correlation between the monthly income of students' families and the practice of physical activity, R=0.21, p=0.002. Conclusion: The financial situation in the family has a main role in practicing physical activity. Therefore, with the increase of the family budget, the days when the students are physically active increase, too.Физичката активност е еден од основните фактори за заштита и промоција на здравјето на луѓето од сите возрасти насекаде низ светот. Со следење на насоките на здравото и активно живеење ќе се создаваат здрави млади луѓе коишто ќе имаат здрав и долг живот. Целта на овој труд беше да се утврди дали постои поврзаност помеѓу социоекономската состојба во семејството и практикувањето редовна физичка активност кај младите. Материјал и методи: Ова истражување претставува дескриптивно-аналитичка студија. Во него учество зедоа 316 студенти од втора и трета година, студиска програма за општа медицина на Медицинскиот факултет при УКИМ во Скопје. Резултати и дискусија: Студентите кои практикуваа умерена физичка активнoст потекнуваа од семејства со месечни приходи повисоки од 30.000 денари, односно тоа изнесуваше 48,4% наспроти 34,65% од студентите коишто потекнуваа од семејства со месечни приходи помали од 30.000 денари. Помеѓу месечните приходи на семејствата на студентите и практикувањето физичка активност постои слаба позитивна корелација, R=0,21, p=0,002. Заклучок: Финансиската состојба во семејството игра голема улога во практикувањето физичка активност. Студентите кои потекнуваат од семејства со повисок семеен буџет вежбаат почесто
Локални етиолошки фактори за појава на кариес во раната детска возраст
Get PDFIn the early childhood, at the age of 1 to 1.5 year, immediately after teeth eruption, a special form of caries which spreads only over the primary teeth, often appears. The aim of this study was to determine local factors that affect the occurrence of this dental disease in early childhood.Materials and methods: Our examinees were children 1.5-3.5 years old, where during the standard check-ups we diagnosed starting phases of circular caries: initial lesion (white spot) and superficial form. The mothers of children with diagnosed circular caries were provided with a pre-prepared questionnaire containing data on: the length of the breastfeeding period, the infant's feeding with a bottle and the most commonly consumed contents, oral hygiene habits after feeding the infant, and tooth brushing. Results: Only 30% of mothers breastfed (children) by the 6-th month and 40% by the third month and shorter. About 15% of mothers received fluoride prophylaxis during pregnancy and lactation. The largest percentage of respondents (48%) were fed with a baby bottle, over a prolonged period of time, up to three or more years, mostly with industrial juices (48%). They were mostly consumed at night (40%). Oral-hygiene measures after bottle feeding were observedonly in 16%. The daily frequency of tooth brushing in young children is at most once a day (32%). Conclusion: The analysis of the results showed that circular caries is more common in children who have been breastfed for shorter period and who used the bottle in their daily diet. The most commonly consumed are industrial juices, which are considered "cariogenic drinks" because they are potentially dangerous to primary teeth, especially when consumed at night (pH of saliva drops to 0).Во раното детство, на возраст од 1-1,5 година, непосредно по ерупцијата на забите во устата на малото дете, често се јавува специфична форма на кариес, која ги зафаќа само млечните заби. Целта на трудот беше да утврдиме кои локални фактори влијаат на појавата на ова дентално заболување во најраното детство. Материјал и методи: На Клиниката за детска и превентивна стоматологија кај деца на возраст од 1,5-3,5 години, со стандарден клинички преглед дијагностициравме почетни стадиуми на циркуларен кариес: иницијална лезија и суперфицијална форма. На мајките на децата со дијагностициран циркуларен кариес им приложивме однапред подготвен прашалник кој содржеше податоци за: должината на периодот на доење, исхраната на детето со шише со цуцла и најчесто консумираните содржини. Потоа, податоци за орално хигиенските навики по хранењето со шише како и дневната фреквенцијана четкање заби на детето. Резултати: Само 30% од мајките ги доеле децата до 6-тиот месец, а 40% до третиот месец и пократко. Околу 15% од мајките примале профилакса со флуор во текот на бременоста и лактацијата. Најголем процент од испитаниците, околу 24%, биле хранети со шише со цуцла, во пролонгиран временски период, до три и повеќе години. Најчесто консумирани содржини од шишето биле индустриските засладени сокови (48%) кои испитаниците најмногу ги консумирале во текот на ноќта (40%). Орално-хигиенски мерки по хранењето со шише одржувале само 16% од испитаниците. Дневната фреквенција на миење заби кај детето била најмногу еднаш дневно (32%). Заклучок: Анализата на резултатите покажа дека циркуларниот кариес е почест кај децата кои биле доени краток временски период, а за сметка на тоа го користеле шишето во секојдневната исхрана. Најчесто консумирале индустриски сокови кои се сметаат за „кариогени“ напитоци, бидејќи се потенцијално ризични за млечните заби, особено доколку се консумираат во текот на ноќта (pH на плунката опаѓа и се сведува на 0)
Информираност на популацијата за глобалниот проблем со климатските промени
Get PDFThe EU Health Strategy "Together for Health" acknowledged climate change as a health threat and stressed the role of the European Community to coordinate and respond rapidly to health threats globally and strengthen the capacities of countries (European Commission, 2008). The aim of the study was to determine the level of awareness of the population about the problem with the global climate change and the measures undertaken by the responsible bodies to handle the climate change. Material and methods: A pilot survey was conducted in December 2018 in the Republic of Macedonia by applying a questionnaire, which was an adapted version of the survey questionnaire ('climate change' version 1), translated in Macedonian language and distributed on an interactive online platform. A total of 130 respondents answered the questionnaire. Results: The largest percentage (90.2%) of the respondents said air pollution was first thing they associated with the climate change, followed by the traffic density (41.7%) and waste management (41.7%). When it comes to responsibility, the National Government (33.8%) has the highest responsibility in comparison with international organizations (20%). Conclusion: The study has shown that there is certain level of awareness among the population concerning climate change and associated phenomena such as traffic density, fires and floods, but also strong campaigns has to be undertaken in order to raise public awareness. Здравствената стратегија на ЕУ „Заедно за здравје“ ги призна климатските промени како закана за здравјето и ја нагласи улогата на Европската заедница да ги координира и брзо да одговори на заканите по здравјето на глобално ниво и да ги зајакне капацитетите на земјите (Европска комисија, 2008). Целта на трудот беше да се утврди степенот на свесност и информираност на популацијата околу глобалниот проблем со климатските промени и одговорноста на надлежните тела околу мерките за справување со климатските промени. Материјал и методи: Беше спроведено пилот истражување во текот на декември 2018 година во Република Македонија, со применана прашалник кој беше адаптирана верзија од survey questionnaire (‘climate change’, version 1) преведен на македонски јазик и дистрибуиран на интерактивна онлајн платформа. На прашалникот добивме одговори од 130 испитаници. Резултати: Најголем процент (90,2%) од испитаниците одговорија дека аерозагадувањето е првото нешто што го поврзуваат со климатските промени, а потоа следуваат густината на сообраќајот (41,7%) и управувањето со отпадот (41,7%). Кога станува збор за одговорноста околу проблемот, според испитаниците националната влада (33,8%) има највисока одговорност, во однос на меѓународните организации (20%). Заклучок: Истражувањето покажа дека постои одреден степен на информираност кај населението за климатските промени и појавите поврзани со нив како што се: загадувањето на воздухот, густината на сообраќајот, поплавите, пожарите и слично, но исто така потребно е да се спроведат силни кампањи за подигање на јавната свест