9 research outputs found
Autograf Jana Stefaniego i nowa edycja muzyczna «Krakowiaków i Górali»: Raz jeszcze o sytuacji tekstologicznej opery
No full textThis article discusses the textological situation of Wojciech Bogusławski and Jan Stefani’s opera Cud czyli Krakowiacy i Górale [The Miracle or Cracovians and Highlanders] in an attempt to combine the hitherto divergent perspectives and positions of researchers analyzing the libretto (especially Mieczysław Klimowicz) and musical score (the critical edition by Adam Tomasz Kukla). The author examines Kukla’s edition in the context of current philological research on the libretto, and indicates its debatable premises, namely the insufficient consideration of this research and the use of the Lviv version of the text, regardless of it being known as faulty. He also voices doubts regarding the position taken by Klimowicz, the author of the most recent literary edition of the libretto; these doubts concern the assessment of Stefani’s autograph score and the resulting problems. In conclusion, the author argues for accepting the earliest possible dating of the score autograph (the 1974 premiere) – contrary to Kukla’s overly cautious approach – and, taking this hypothesis into account, proposes a new interpretation of the opera’s textological situation
Humanistyczny projekt antropologiczny w literaturze i kulturze religijnej XVIII wieku w Polsce
No full textArtykuł ukazał się w serii „Humanizm. Idee, nurty i paradygmaty humanistyczne w kulturze polskiej”W XVII w. dziedzictwo renesansu, zachowane np. w szkolnictwie, w znacznym stopniu organizuje polską świadomość zbiorową. Jednocześnie autorzy nawiązują do niego przez mity „złotego wieku” i „przodków poczciwych”. Zakorzeniająca się wówczas antropocentryczna formacja oświeceniowa pod wieloma względami była z nim zbieżna. Do schyłku XVIII w. religijność pozostawała najistotniejszą częścią kultury. Jej desakralizacja pozwala prosto wyodrębnić literaturę religijną przez kryterium tematyczne. Przedstawiciele oświecenia mieli głęboką świadomość zachodzącego przełomu. Retoryka obrony wiary, powszechna u schyłku panowania Wettynów, przekładała się na postrzeganie tej epoki jako czasu dominacji myślenia religijnego. Nowa literatura wykracza poza nie, włącza się w dyskusję społeczną i wyraża nową antropologię, desakralizującą wyobrażenia o świecie i bliską deizmowi: mówienie o Opatrzności zdominowało wyrażanie dogmatów katolicyzmu.
Staropolską tolerancję wyznaniową (wygasłą nieco wcześniej) zastąpiły dyskusje nad racjonalnością religii, jej relacji z moralnością, często prowadzące do deizmu. Wiara, niezależnie od wyznania, nie była już oczywista. Podnoszono kwestie obyczajowe i organizacyjne Kościoła, często przez kpinę i satyrę. Liczne refutacje akcentowały Opatrzność Bożą. Rozważano nad rolą Stwórcy i podziwiano jego doskonałe dzieło (np. w kategoriach Jana Kochanowskiego i horacjańskich), poszukując racjonalnych argumentów na rzecz religii objawionej. Miejsce człowieka w Bożym planie definiowało jego doskonałość: gospodarz powinien pogodnie dbać o powierzoną mu „arendę”.
Istotna w oświeceniu była refleksja nad tolerancją, związana nie tylko z krytyką fanatyzmu, ale i krytycyzmem względem wszelkich przejawów myślenia religijnego. Zestawiano różne wyznania, a religię w ogóle – z osiągnięciami empirycznej nauki. Humanitaryzm i wzrost wiedzy o innych kulturach prowadziły do relatywizacji własnego wyznania i dowartościowania odmiennych porządków: „uzasadnienie religijne szło w parze ze społecznym, a nawet indywidualnym, o jednoznacznym wydźwięku humanitarnym” (s. 371)
Analiza twórczości Franciszka Karpińskiego odsłania wiele idei istotnych dla oświeceniowego światopoglądu. Cele i założenia jego translacji Psalmów – poprawne oddanie znaczenia, lektura drogą do indywidualnej przemiany i społecznej użyteczności jednostki – są bliskie tezom erazmianizmu. Wiersze Karpińskiego w porządku naturalnym oraz społeczno-politycznym sytuują człowieka moralnie ułomnego, ale z ufnością budującego emocjonalną, osobistą relację z łaskawym Stwórcą. Człowiek jawi się jako istota o wielkiej wartości, staje się centrum refleksji i miarą wszechrzeczy.
Jak konkluduje autor, polskie oświecenie różniło się od zachodniego większą obecnością wymiaru sakralnego. Religijność i tradycyjny światopogląd nie zostały zniszczone, lecz w znacznym stopniu przekształcone w myśl nowego projektu antropologicznego o cechach humanitarystycznych, indywidualistycznych oraz humanistycznych. Projekt ten komunikowała przede wszystkim literatura religijna, a także oświeceniowe szkolnictwo.Tomasz Chachulski, Humanistic Anthropological Project in the Eighteenth-Century Religious Literature and Culture in Poland
In the seventeenth century, the Renaissance heritage, preserved for example, in education, organised Polish collective consciousness to a large extent. At the same time, authors referred to it through the myths of the “golden age” and “good ancestors”. The anthropocentric Enlightenment formation that was taking root at that time coincided with it in many respects. Until the end of the eighteenth century, religiosity remained the essential part of the culture. Its desacralization allowed to extract religious literature by a simple thematic criterion. People of the Enlightenment era were deeply aware of the breakthrough that was taking place. The rhetoric of the defence of the faith, common in the late years the Wettins, made it possible to perceive this era as a time of the domination of religious thinking. The new literature went beyond, joined the social discussion and expressed new anthropology, close to deism and desacralizing world perceptions: talking about Providence dominated the expression of Catholic dogmas.
Old Polish religious tolerance (which expired a little earlier) was replaced by discussions about the rationality of religion and its relationship with morality, often leading to deism. Faith, no matter what the religion, was no longer evident. The moral and organisational issues of the Church were raised, often through mockery and satire. Numerous refutations emphasised God’s Providence, reflected on the role of the Creator and admired His excellent work (e.g. in Jan Kochanowski’s and Horatian categories), looking for rational arguments in favour of revealed religion. The man’s place in God’s plan defined his perfection: the host should cheerfully care for the “lease” entrusted to him.
Prominent in the Enlightenment epoch was a reflection on tolerance, related not only to the criticism of fanaticism but also of all manifestations of religious thinking. Various denominations were compared, and religion in general – with the achievements of empirical science. Humanitarianism and the increased knowledge about other cultures led to the relativisation of one’s religion and the appreciation of different orders: “religious justification went hand in hand with social and even individual, with unambiguous humanitarian overtones” (p. 371).
An analysis of the work of Franciszek Karpiński reveals many ideas relevant to the Enlightenment worldviews. The goals and assumptions of his translation of the Psalms – correct rendering of meaning, reading as the path to individual transformation and social utility of the individual – are close to Erasmus’ theses. Karpiński’s poems put a morally handicapped man in a natural and socio-political order; but this man confidently builds an emotional, personal relationship with the merciful Creator. The man appears as a being of great value and becomes a centre of reflection and a measure of all things.
As the author concludes, the Polish enlightenment differed from the Western one by the greater presence of the sacred. Religiosity and the traditional worldview were not destroyed but largely transformed into the thought of a new anthropological project with humanitarian, individualistic and humanistic features. This project was primarily communicated by religious literature as well as Enlightenment education.Ewa Kuczyńsk
From the White Field. Wacław Potocki's Man the Divine Games
No full textThe paper Wacław Potocki's well-known poet The Divine Games from the collection The Garden of Epigrams. It unveils the specific character of Potocki's poetic imagination which, above all, seeks inspiration in everyday life, it shows the relationship between the poet and literary tradition, especially the tradition of Czarny Las. The poem under analysis is presented as a precisely constructed parabola, one that treats human life as a game including some elements of fun, but also of risk and hazard. The author of the sketch stresses the moralistic sense of Potocki's work which interprets the „game of existence” as a dynamism of the tension between freedom and necessity
Trading structure for randomness in wireless opportunistic routing
No full textThesis (S.M.)--Massachusetts Institute of Technology, Dept. of Electrical Engineering and Computer Science, 2007.This electronic version was submitted by the student author. The certified thesis is available in the Institute Archives and Special Collections.Includes bibliographical references (leaves 71-73).Opportunistic routing is a recent technique that achieves high throughput in the face of lossy wireless links. The current opportunistic routing protocol, ExOR, ties the MAC with routing, imposing a strict schedule on routers' access to the medium. Although the scheduler delivers opportunistic gains, it eliminates the clean layering abstraction and misses some of the inherent features of the 802.11 MAC. In particular, it prevents spatial reuse and thus may underutilize the wireless medium. This thesis presents MORE, a MAC-independent opportunistic routing protocol. MORE randomly mixes packets before forwarding them. This randomness ensures that routers that hear the same transmission do not forward the same packets. Thus, MORE needs no special scheduler to coordinate routers and can run directly on top of 802.11. We analyze the theoretical gains provided by opportunistic routing and present the EOTX routing metric which minimizes the number of opportunistic transmissions to deliver a packet to its destination. We implemented MORE in the Click modular router running on off-the-shelf PCs equipped with 802.11 (WiFi) wireless interfaces. Experimental results from a 20-node wireless testbed show that MORE's median unicast throughput is 20% higher than ExOR, and the gains rise to 50% over ExOR when there is a chance of spatial reuse.by Szymon Chachulski.S.M
“Across the Shallow River of History”: John Paul II and the Threads of the Enlightenment
No full textArtykuł składa się z czterech cząstek poświęconych różnym okolicznościom, w jakich Jan Paweł II ujawniał swoje zainteresowanie literaturą i szerzej – kulturą XVIII wieku. W części pierwszej analizie poddano fragment wystąpienia Papieża w polskim parlamencie w dniu 11 czerwca 1999 roku. Jan Paweł II przywołał wówczas ideę Konstytucji 3 Maja i przytaczając hasła związane z jej uchwaleniem oraz z powrotem do Polski gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, dokonał aktualizacji przesłania, tak ważnego dla polskiej świadomości. W części drugiej analizie poddano te fragmenty książki Pamięć i tożsamość, w których Jan Paweł II mówi o roli oświecenia w europejskiej historii nowożytnej i o niejednoznacznym dziedzictwie oświecenia w XX wieku. W części trzeciej przywołano kilka uwag Papieża na temat wartościowania dzieł literackich – znów nawiązując do tomu Pamięć i tożsamość. Jan Paweł II wydawał się szczególnie cenić takie ich cechy, jak artystyczna doskonałość, dzieło literackie jako świadectwo życia, wreszcie głębokie, bezkompromisowe zaangażowanie Autora w wierze. W części czwartej wskazano te utwory, powstałe w wieku XVIII, które były lub z dużą dozą prawdopodobieństwa mogły być przedmiotem zainteresowania i akceptacji Jana Pawła II – z uwagi na jego preferencje, wybory i literackie zainteresowania.This article consists of four sections devoted to the various circumstances in which John Paul II revealed his interest in the literature and culture of the 18th century. In the first part, a fragment of the Pope’s speech to the Polish parliament on June 11th, 1999 was analysed. John Paul II then recalled the Constitution of May 3rd and, citing the slogans related to its adoption and General Jan Henryk Dąbrowski’s return to Poland, updated the message, one which is so important for the Polish consciousness. The second part analyses those fragments of the book Memory and Identity in which John Paul II talks about the role of the Enlightenment in modern European history and the ambiguous heritage of the Enlightenment in the 20th century. The third part recalls some of the Pope’s comments on the evaluation of literary works in Memory and Identity. John Paul II seemed to particularly value such qualities as artistic perfection, a literary work as a testimony of life, and finally, the deep, uncompromising commitment of an author to their faith. The fourth part indicates those works, created in the eighteenth century, which were, or with a high degree of probability could be, the subject of interest and acceptance by John Paul II, based on his preferences, choices and literary interests
Poezja i pobożność: O Pieśni porannej Franciszka Karpińskiego
No full textThe aim of this article is to interpret the meaning of Franciszek Karpiński’s poem, published in his collection Pieśni nabożne [Devotional Songs] (1794), as an outstanding work of religious poetry and as a cultural text that grew out of the centuries-old tradition of various poetic genres to become inscribed in the canon of Catholic prayers, as well as in the piety of the faithful who practiced the Christian order of the day. The article considers the history of editing the verbal text of the interpreted work, and issues related to its musical layer: the melody of Pieśń poranna [Morning Song]. The text is solidly backed by existing readings of the Morning Song by eminent experts on Karpiński’s works (W. Borowy, T. Kostkiewiczowa, R. Sobol, T. Chachulski). The relationship between the poetic work and the tradition of religious writing, especially sacred poetry, can be described by the term itertextuality (instead of intertextuality). Kiedy ranne wstają zorze... is an occasional song both in the typological and theological sense of the term. The work turns out to be a poem of polymodal subjectivity, a lyric of multiple voices. It contains references to literary tradition and constitutes an original case of folklore. It embodies the “beautiful and elevated as well as simplicity” advocated by the author himself in his program treatise O wymowie w prozie albo wierszu. The Morning Song is an opening frame typical of hymnals. As an ecclesiastical song, it contains a clear theological content: love for God and worshiping him is the goal of a Christian’s life. The text has its origins in various forms of worship and in a variety of genres of religious writing. The song originated as a contrafactum, i.e. It was based on a well-known song melody, however, the melody changed and diversified over time. In terms of verse, the poem represents early Polish syllabotonism: the trochaic tetrastich is predominant, incidentally modified by rhetorical diction. In the poetic tradition of the Morning Song, a prominent place is occupied by psalms, church hymns, bugles and occasional songs.Celem artykułu jest odczytanie sensu wiersza Karpińskiego, opublikowanego w zbiorze Pieśni nabożnych (1794), jako wybitnego utworu z zakresu liryki religijnej i jako tekstu kultury, który wyrósł z wielowiekowej tradycji różnych gatunków poezji i wpisał się na trwałe w modlitwę Kościoła katolickiego, jak też w pobożność wiernych, którzy praktykowali chrześcijański porządek dnia. Artykuł uwzględnia dzieje edycji tekstu werbalnego interpretowanego utworu, jak też zagadnienia związane z warstwą muzyczną, melodią Pieśni porannej. Tekst rzetelnie odnosi się do istniejących odczytań Pieśni porannej, autorstwa wybitnych znawców twórczości Karpińskiego (Wacław Borowy, Teresa Kostkiewiczowa, Roman Sobol, Tomasz Chachulski). Stosunek utworu do tradycji piśmiennictwa religijnego, szczególnie poezji sakralnej, można określić terminem: itertekstualność (zamiast: intertekstualność). Kiedy ranne wstają zorze... to pieśń przygodna i w typologicznym, i w teologicznym sensie tego pojęcia. Utwór ten okazuje się wierszem o polimodalnej podmiotowości, lirykiem wielogłosowym. Zawiera on odniesienia do tradycji literackiej, realizuje oryginalny przypadek ludowości. Stanowi ucieleśnienie „pięknej i wysokiej razem prostoty”, postulowanej przez samego autora w jego rozprawie programowej O wymowie w prozie albo wierszu. Pieśń poranna tworzy typową dla kancjonałów ramę początkową. Jako pieśń kościelna zawiera ona klarowną treść teologiczną: miłość do Boga i oddawanie Mu czci jest celem życia chrześcijanina. Tekst ma swe źródła w różnych formach kultu i w rozmaitych gatunkach piśmiennictwa religijnego. Pieśń powstała jako kontrafaktura, tj. w oparciu o znany śpiew; jej melodia zmieniała się i różnicowała z czasem. Pod względem wersyfikacyjnym utwór reprezentuje wczesny sylabotonizm polski: przeważa tok tetrastychu trocheicznego, incydentalnie modyfikowanego przez dykcję retoryczną. W tradycji poetyckiej Pieśni porannej eksponowane miejsce zajmują psalmy, hymny kościelne, hejnały, pieśni przygodne
O Sylorecie Wacława Potockiego. Studia i Szkice
No full textThe book contains a collection of studies devoted to somewhat forgotten 17th century romance Syloret by Waclaw Potocki. The primary aim of the publication is to remind the literary audience of this important work of Polish Baroque literature. It also serves as an introduction to the forthcoming critical edition of the work which is currently being prepared to print. The publication highlights some of the most important and intricate problems associated with the work of Waclaw Potocki. There have been used various methods of interpretation for the analysis of the work (e.g. literary-historical, formal-structural and narratological). The first part of the study presents the reflection on the presence of the romance genre in Potocki’s literary output and addresses the issue of the work’s reception. In subsequent analytical parts the particular attention has been paid to the problem of Syloret’s structure. Then there have been made an analysis of the narrative patterns used by the poet which enabled to demonstrate that these patterns (i.a. romantic, didactic, heroic, fabulous) shaped within the particular genres were relatively easily incorporated into the story of the Baroque poet. Having been derived from the ancient tradition the romance is in fact an amalgamated genre, in which different structures and motifs known from ancient tales can be unreservedly used. In the next part some of the possible sources of Potocki’s literary inspiration have been pointed out. It was remarked that the poet imitates stories known from the works of ancient authors, as well as establishes a dialogue with the works of the great modern epic writers. It was emphasized that he reached for motifs known from the works of Heliodor, Apuleius, Euripides, Herodotus, and the others, and in addition to that drew on the Polish translations of Italian works of Tasso and Ariosto. There have been also discussed the various techniques used by the author (e.g. reportorial narration / berichtende Erzählung /, scenic presentation / scenische Darstellung/). Furthermore, there have been shown methods aimed at diversifying the narrative (retardation, descriptions, comparisons) and moralizing digressions. In the final part of the book the interpretation of the work has been proposed. It was stressed that Syloret which was written under the influence of Neostoicism can be read in a universal way, as a reflection on the human condition, the hardships of life and vicissitudes of fate, the application of topoi dating back to ancient tradition such as peregrinatio vitae and theatrum mundi. Last but not least the attention has been paid to the personal experiences of the poet, which could affect the ultimate shape and meaning of the work.Publikacja sfinansowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa WyższegoElżbieta Aleksandra Jurkowska, literaturoznawca, asystent w Zakładzie Literatury Antycznej i Staropolskiej Uniwersytetu w Białymstoku. Stopień doktora uzyskała w IBL PAN. Publikowała m.in. w "Białostockich Studiach Literaturoznawczych" , "Napisie", "Wschodnim Roczniku Humanistycznym". Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół staropolskiej epiki romansowej, edytorstwa tekstów staropolskich, związków poezji współczesnej z tradycją dawną i malarstwem.Apulejusz, Metamorfozy albo Złoty osioł, przekł. Edwin Jędrkiewicz, Warszawa 1998.Ariosto Ludovico, Orland szalony, przekł. Piotr Kochanowski, Wrocław 1965.Arystoteles, Poetyka, przekł. Henryk Podbielski, Wrocław 2006.Biblia w przekładzie księdza Jakuba Wujka z 1599 r. Transkrypcja typu ,,B” oryginalnego tekstu z XVI w. i wstępy, oprac. Janusz Frankowski, Warszawa 2009.Boccacio Giovanni, Dekameron, przekł. Edward Boyé, t. 1−2, Warszawa 1971, 1975.Dawna nowela włoska, przekł. Jadwiga Gałuszka, Edward Boyé, Leopold Staff, Warszawa 1978.Eurypides, Ifigenia w kraju Taurów, [w:] tegoż, Tragedie, przekł. Jerzy Łanowski, t. 2, Warszawa 2006.Euzebiusz z Cezarei, Historia kościelna. O męczennikach Palestyńskich, przekł. Arkadiusz Lisiecki, Kraków 1993.Gawiński Jan, Sielanki z Gajem zielonym, wyd. Ewa Rot, Warszawa 2007.Grecka nowela antyczna, przekł. i oprac. Romuald Turasiewicz, Wrocław 2005.Heliodor, Opowieść etiopska o Theagenesie i Chariklei, przekł. Sylwester Dworacki, Poznań 2000.Poncjan (Historja o siedmi mędrcach przekładania Jana z Koszyczek), wyd. Julian Krzyżanowski, Kraków 1927.Potocki Wacław, Pisma wybrane, oprac. Jan Dürr-Durski, t. 1 i 2, Warszawa 1953.Lasocińska Estera, „Cnota sama z mądrością jest naszym żywotem” Stoickie pojęcie cnoty w poezji polskiej XVII wieku, Warszawa 2003.Kazańczuk Mariusz, O „Historiach świeżych i niezwyczajnych” Michała Jurkowskiego, Warszawa 2009.Potocki Wacław, Syloret albo prawdziwy abrys po ciężkim straconych synów żalu im niespodziewańszego, tym większego smutnego ojca wesela. Starodawna z różnych greckich i łacińskich pisarzów wyjęta i polskim stylem nowo podana historia, [w:] tegoż, Dzieła (Transakcja wojny chocimskiej i inne utwory z lat 1669–1680) , oprac. Leszek Kukulski, t. 1, Warszawa 1987.Wieczorkiewicz Anna, Wędrowcy fikcyjnych światów. Pielgrzym, rycerz i włóczęga, Gdańsk 1996.Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, oprac. Roman Krzywy, Warszawa 2015.Potocki Wacław, Mojej Wielce Miłościwej Pani i jedynie kochanej Synowej, Jejmości Paniej Aleksandrze ze Stopina Potockiej, Podczaszynej krakowskiej, przy posłaniu „Syloreta”, [w:] tegoż, Dzieła (Moralia i inne utwory z lat 1688–1696), oprac. Leszek Kukulski, t. 3, Warszawa 1987.Bobek Władysław, „Argenida” Wacława Potockiego w stosunku do swego oryginału, Kraków 1929.Krawiec-Złotkowska Krystyna, Przestrzenie Wacława Potockiego, Słupsk 2009.Weintraub Wiktor, Recepcja „Jerozolimy wyzwolonej” w Polsce i na Zachodzie, [w:] tegoż, Od Reja do Boya, Warszawa 1977.Grabias Stanisław, O ekspresywności języka, Lublin 1980.Gubrynowicz Bronisław, Rozwój powieści w Polsce. Powieść epoki baroku i czasów saskich, [w:] tegoż, Dzieje literatury pięknej w Polsce, cz. 2, Kraków 1936.Prejs Marek, Egzotyzm w literaturze staropolskiej. Wybrane problemy, Warszawa 1999.Ślęczka Tomasz, „Zebaranie przypowieści [i przysłowia] polskich” Wacława Potockiego, [w:] Potocki (1621–1696). Materiały z konferencji naukowej w 300-lecie śmierci poety, red. Wacław Walecki, Kraków 1998.Miszalska Jadwiga, „Kolloander wierny” i „Piękna Dianea”. Polskie przekłady włoskich romansów barokowych w XVII wieku i w epoce saskiej na tle ówczesnych teorii romansu i przekładu, Kraków 2003.Brückner Aleksander, Język Wacława Potockiego. Przyczynek do historyi języka polskiego, Kraków 1900.Potocki Wacław, Dzieła, t. 1–3, oprac. Leszek Kukulski, Warszawa 1987.Jurkowski Michał, Historie świeże i niezwyczajne, wyd. Mariusz Kazańczuk, Warszawa 2004.Partyka Joanna, „Żona wyćwiczona”. Kobieta pisząca w kulturze XVI i XVII wieku, Warszawa 2004.Karpiński Adam, Epicko-panegiryczne poematy Wacława Potockiego. Problem gatunku na przykładzie „Muzy polskiej”, „Roczniki Humanistyczne” 2001, t. 49, z. 1.Kochanowski Jan, Fraszki, oprac. Janusz Pelc, Wrocław 2008.Czechowicz Agnieszka, Różność w rzeczach. O wyobraźni pisarskiej Wacława Potockiego, Warszawa 2008.Lasocińska Estera, „Period XV” − stoicyzm łużeńskiego poety, „Roczniki Humanistyczne” 2001, t. 49, z. 1.Dworacki Sylewster, Wstęp, [w:] Heliodor, Opowieść etiopska o Theagenesie i Chariklei, Poznań 2000.Grzeszczuk Stanisław, O potrzebie i programie badań nad twórczością Wacława Potockiego, [w:] Wśród zagadnień polskiej literatury barokowej, cz. II: Motywy – inspiracje – recepcja, red. Zbigniew Jerzy Nowak, Katowice 1980.Krzywy Roman, Od hodoeporikonu do eposu peregrynackiego. Studium z historii form literackich, Warszawa 2001.Kochanowski Jan, Pieśni, oprac. Ludwika Szczerbicka-Ślęk, Wrocław 2008.Pietrzak-Thébault Joanna, Translacja – kontaminacja – interpretacja. Przekłady Piotra Kochanowskiego w świetle współczesnych mu wydań „Orlanda Szalonego” i „Jerozolimy wyzwolonej”, [w:] Sarmackie theatrum. Między księgami, red. Marii Barłowskiej i Marzeny Walińskiej, Katowice, t. 5, Katowice 2012.Homer, Iliada, przekł. Kazimiera Jeżewska, Warszawa 1999.Wacława Potockiego, „Prace Polonistyczne” 12, 1955.Słownik literatury staropolskiej, red. Teresa Michałowska, Wrocław 1998.Karpiński Adam, Renesans, Warszawa 2007.Owczarek Bogdan, Narracja i fabuła: ku poetyce antropologicznej, „Przegląd Humanistyczny” 1992, z. 2.Herodot, Dzieje, przekł. Seweryn Hammer, Warszawa 2002.Okoń Jan, „Dafnis” i „Paskwalina”. Z problemów epiki romansowej Samuela Twardowskiego, „Ruch Literacki” 1975, z. 5.Michałowska Teresa, Wizja przestrzenna w liryce staropolskiej (rekonesans), [w:] Przestrzeń i literatura, red. Michał Głowiński, Aleksandra Okopień-Sławińska, Wrocław 1978.Malicki Jan, Słowa i rzeczy. Twórczość Wacława Potockiego wobec polskiej tradycji literackiej, Katowice 1980.Wróblewska Violetta, Ludowa bajka nowelistyczna. Źródła, wątki, konwencje, Toruń 2007.Nowakowska-Kempna Iwona, Język ciała czy ciało w umyśle, czyli o metaforyce uczuć, [w:] Uczucia w języku i tekście, red. Iwona Nowakowska-Kempna, Anna Dąbrowska, Janusz Anusiewicz, Wrocław 2000, t. 14.„Umysł stateczny w cnotach gruntowany”. Prace edytorskie dedykowane pamięci profesora Adama Karpińskiego, Warszawa 2012.Kukulski Leszek, Prolegomena filologiczne do twórczości Wacława Potockiego, Warszawa 1962.Cybulska-Bohuszewcz Ewa, „W jednym ciele dwie duszy”: argument w Stadle małżeńskim J. Płóczywłosa Mrowińskiego jako narzędzie budowania modelu związku, [w:] Proza staropolska, red. Krystyna Płachcińska, Marcin Bauer, Łódź 2011.Hanusiewicz Mirosława, Cykl poetycki w twórczości Wacława Potockiego, [w:] Od Kochanowskiego do Mickiewicza. Szkice o polskim cyklu poetyckim, red. Bernadetta Chachulska, Warszawa 2004.Bohuszewicz Paweł, Słowo o prozaicznym romansie polskiego baroku, [w:] Proza staropolska, red. Krystyna Płachcińska, Marcin Bauer, Łódź 2011.Gruchała Janusz S., Wokół osiemnastowiecznych wydań dzieł Wacława Potockiego. Z dziejów sławy poety, [w:] Od średniowiecza ku współczesności. Prace ofiarowane Jerzemu Starnawskiemu w pięćdziesięciolecie doktoratu, red. Jan Okoń, Łódź 2000.Sarnowska-Temeriusz Elżbieta, Przeszłość poetyki, Warszawa 1995.Maciejewska Iwona, Narracja w polskim romansie barokowym, Olsztyn 2001.Chemperek Dariusz, „Syloret” Wacława Potockiego – czas powstania, koło literatów małopolskich, „Wschodni Rocznik Humanistyczny” 2015, t. XII.Ziomek Jerzy, Renesans, Warszawa 2006.Szczot Monika Między „laus” a „vituperatio”, czyli o retoryczności trzech staropolskich satyr małżeńskich, [w:] Proza staropolska, red. Krystyna Płachcińska, Marcin Bauer, Łódź 2011.Bachtin Michaił, Czas i przestrzeń w powieści, przekł. Jerzy Faryno, „Pamiętnik Literacki” 65, 1974, z. 4.Sokolski Jacek, Bogini – pojęcie – demon. Fortuna w działach autorów staropolskich, Warszawa 1996.Gruchała Janusz S., Wstęp, [w:] Wacław Potocki, Wiersze wybrane, Wrocław 1992.Chemperek Dariusz, „Umysł przecię z swojego toru nie wybiega”. O poezji medytacyjnej Daniela Naborowskiego, Lublin 1998.Michałowska Teresa, Stan badań i problematyka studiów nad romansem polskim XVII wieku, „Ze Skarbca Kultury” 8, 1960, z. 1 (12).Rzymska nowela antyczna, przekł. i oprac. Stanisław Stabryła, Wrocław 2005.Michałowska Teresa, Romans XVII i pierwszej połowy XVIII wieku w Polsce. Analiza struktury gatunkowej, [w:] Problemy literatury staropolskiej, red. Janusz Pelc, Wrocław 1974.Potocki Wacław, Wirginija, [w:] Jakub Teodor Trembecki, Wirydarz poetycki, wyd. Aleksander Brückner, t. 2, Lwów 1911.Backvis Claude, Szkice o kulturze staropolskiej, oprac. Andrzej Biernacki, Warszawa 1975.Kochanowski Jan, Wzór pań mężnych, [w:] tegoż, Dzieła polskie, oprac. Julian Krzyżanowski, t. 3, Warszawa 1955.Bachtin Michaił, Dwie linie stylistyczne w powieści europejskiej, przekł. Wincenty Grajewski, „Miesięcznik Literacki” 1977, nr 4.Kochanowski Jan, Treny, opracował Janusz Pelc, Wrocław 1999.Potocki Wacław, Judyta, dostępny w Internecie: http://www.staropolska.pl/Pollak Roman, Watki romansowe w staropolskim przekładzie „Orlanda szalonego”, „Pamiętnik Literacki” 56, 1965, z. 2.Potocki Wacław, Argenida, Poznań 1743.Bentkowski Feliks, Historyja literatury polskiej wystawiona w spisie dzieł drukiem ogłoszonych, t. 1, Warszawa−Wilno 1814.Bohuszewicz Paweł, Gramatyka romansu. Polski romans barokowy w perspektywie narratologicznej, Toruń 2009.Sinko Tadeusz, Genealogia romansu historycznego, [w:] tegoż, Antyk w literaturze polskiej, Warszawa 1988.Włodarski Maciej, Świat średniowieczny w zwierciadle romansu, Kraków 2012.Górski Konrad, Tekstologia i edytorstwo dzieł literackich, Toruń 2011.Brückner Aleksander, Dawne powieści i romanse polskie. Szkic literacki, „Biblioteka Warszawska” 1901, t. 2.Trybus Kazimierz Wiesław, Język i artyzm pisarski Wacława Potockiego, „Litteraria” 16 (233), 1984.Pliszka Marcin, Nadobna Paskwalina Samuela Twardowskiego jako przykład barokowej poezji wizyjnej, [w:] Wielkopolski Maro Samuel ze Skrzypny Twardowski i jego dzieło w wielkiej i małej ojczyźnie, red. Katarzyna Meller i Jacek Kowalski, Poznań 2002.Historia o żywocie i znamienitych sprawach Aleksandra Wielkiego, wyd. Julian Krzyżanowski, Kraków 1939.Korczyński Adam, Wizerunek złocistej przyjaźnią zdrady, wyd. Radosław Grześkowiak, Warszawa 2000.Kucharczyk Monika, „Jerozolima wyzwolona” Torquata Tassa w dziewiętnastowiecznym przekładzie Dionizego Piotrowskiego, [w:] Sarmackie theatrum. Studia o literaturze i książce dawnej, red. Renardy Ocieczek i Marioli Jarczykowej, t. 4, Katowice 2009.Grześkowiak Radosław, Barokowy tekst i jego twórcy. Studia o edycji i atrybucji poezji „wieku rękopisów”, Gdańsk 2003.Raubo Grzegorz, Oko i rozum. Myśl antropologiczna w „Nadobnej Paskwalinie” Samuela Twardowskiego, [w:] Wielkopolski Maro Samuel ze Skrzypny Twardowski i jego dzieło w wielkiej i małej ojczyźnie, red. Katarzyna Meller i Jacek Kowalski, Poznań 2002.Starnawski Jerzy, W kręgu poetów: Z dziejów sławy Wacława Potockiego, [w:] tegoż, W świecie barokowym, Łódź 1992.Potocki Wacław, Wojna chocimska, oprac. Aleksander Brückner, Warszawa 2003.Potocki Wacław, Wiersze, wyb. i obj. Aleksander Brückner, Kraków 1921.Michałowska Teresa, „Różne historyje”. Studium z dziejów nowelistyki staropolskiej, Wrocław 1965.Michałowska Teresa, Średniowiecze, Warszawa 2006.Kotarski Edmund, Metaforyka morska w literaturze staropolskiej, [w:] Studia o metaforze, red. Elżbieta Sarnowska-Temeriusz, t. 1, Wrocław 1980.Karpiński Adam, Tekst staropolski. Studia i szkice o literaturze dawnej w rękopisach, Warszawa 2003.Bieńkowski Tadeusz, Antyk – Biblia – Literatura. Antyczne i biblijne inspiracje oraz symbole, [w:] Problemy literatury staropolskiej, red. Janusz Pelc, Wrocław 1972.Rej Mikołaj, Figliki, oprac. Maria Bokszczanin, Warszawa 1974.Trój Elżbieta, »Sekret« „Wojny chocimskiej” Wacława Potockiego, Lublin 2014.Zasady wydawania tekstów staropolskich. Projekt, red. Konrad Górski [et al.]; przykłady oprac. Jerzy Woronczak, Wrocław 1955.Brückner Aleksander, Spuścizna rękopiśmienna po Wacławie Potockim, cz. 1, Kraków 1898, cz. 2 1899.Słownik terminów literackich, red. Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Wrocław 1998.Stanzel Franz, Sytuacja narracyjna i epicki czas przeszyły, [w:] Teoria form narracyjnych w niemieckim kręgu językowym. Antologia, oprac. Ryszard Handke, Kraków 1980.Turasiewicz Romuald, Wstęp, [w:] Grecka nowela antyczna, Wrocław 2005.Inspiracje platońskie literatury staropolskiej, red. Alina Nowicka-Jeżowa, Paweł Stępień, Warszawa 2000.Krzyżanowski Julian, Romans polski wieku XVI, Warszawa 1962.Stabryła Stanisław, Wstęp, [w:] Rzymska nowela antyczna, Wrocław 2005.Korniłłowicz Norbert, Z dziejów motywów labiryntu, lasu i pustyni w renesansowej i barokowej poezji, „Pamiętnik Literacki” 101, 2010, z. 3.Malicki Jan, Pisał się z Potoka. Studium o Wacławie Potockim w trzechsetną rocznicę śmierci, Katowice 1996.Horacy, List do Pizonów, [w:] Trzy poetyki klasyczne. Arystoteles, Horacy, Pseudo-Longinos, przekł. Tadeusz Sinko, Wrocław 2006.Künstler-Langner Danuta, Idea „vanitas” jej tradycje i toposy w poezji polskiego baroku, Toruń 1996.Gruchała Janusz S., Z doświadczeń edytora poezji i prozy staropolskiej, [w:] Teoria i praktyka edycji nowożytnych źródeł w Polsce (XVI–XVIII w.), red. A. Perłakowski, Kraków 2011.Ocieczek Renarda, Siedemnastowieczni tłumacze dzieł literackich o swym warsztacie twórczym, [w:] Literatura staropolska i jej związki europejskie. Prace poświecone VII Międzynarodowemu kongresowi slawistów w Warszawie w roku 1973, red. Janusz Pelc, Warszawa 1973.Wierzbicka Anna, Emocje. Język i „skrypty kulturowe”, [w:] tejże, Język – umysł – kultura, Warszawa 1999.Owidiusz, Metamorfozy, przekł. Anna Kamieńska i Stanisław Stabryła, Wrocław 1996.Narratologia, red. Michał Głowiński, Gdańsk 2004.Michałowska Teresa, Między poezją a wymową. Konwencje i tradycje staropolskiej prozy nowelistycznej, Wrocław 1970.Bachtin Michaił, Formy czasu i czasoprzestrzeni w powieści (powieść grecka), [w:] tegoż, Problemy literatury i estetyki, przekł. Wincenty Grajewski, Warszawa 1982.Podhajecka Zofia, Narrator XVI-wiecznego romansu polskiego jako spektator, fabulator i mistrz ceremonii, [w:] Studia o narracji, red. Jan Błoński, Stanisław Jaworski, Janusz Sławiński, Wrocław 1982.Potocki Wacław, Smutne zabawy, oprac. zespół pod kierunkiem Romana Krzywego, Warszawa 2012.Bieńkowski Tadeusz, Antyk w literaturze i kulturze staropolskiej (1450–1750). Główne problemy i kierunki recepcji, Wrocław 1976.Potocki Wacław, Syloret albo Prawdziwy obraz nie osłabionego najdotkliwszymi przeciwnościami męstwa i uszczęśliwionej w poddawaniu się boskim wyrokom ufności w starodawnej historii z różnych, greckich i łacińskich pisarzów wyjętej odmalowany a przez W. Jmści pana Wacława z Potoka Potockiego, podczaszego krakowskiego, w rymie polskim żywszymi kolorami odnowiony, Sandomierz 1764.Twardowski Samuel, Nadobna Paskwalina, wstęp i oprac., Jan Okoń, Wrocław 1980.Wergiliusz, Eneida, przekł. Tadeusz Karyłowski, Warszawa 2004.Goliński Janusz K., „Via purgativa”. O religijności Wacława Potockiego i jej świadectwach poetyckich, „Pamiętnik Literacki” 89, 1996, z. 2.Brückner Aleksander, Wstęp, [w:] Wacław Potocki, Wiersze, Wrocław 1920.Piękne historie o niezłomnym rycerzu Zygfrydzie, pannie wodnej Meluzynie, królewnie Magielonie i świętej Genowefie. Różne przygody, smutki i pociechy, nieszczęścia i szczęścia, przy odmianach omylnego świata reprezentujące, oprac. Jolanta Ługowska, Tadeusz Żabski, Wrocław 1992.Ślękowa Ludwika, Muza domowa. Okolicznościowa poezja rodzinna czasów renesansu i baroku, Wrocław 1991.Historie świeże i niezwyczajne, oprac. Teresa Kruszewska, Warszawa 1961.Tasso Torquato, Gofred abo Jeruzalem wyzwolona, przekł. Piotr Kochanowski, Wrocław 1951.Miszalska Jadwiga, Przekład czy plagiat – pewne aspekty intertekstualności w romansie barokowym, [w:] Intertekstualność i wyobraźniowość, red. Barbara Sosień, Kraków 2003.Hernas Czesław, Barok, Warszawa 1998.Potocki Wacław, Syloret albo prawdziwy abrys po ciężkim straconych synów żalu im niespodziewańszego, tym większego smutnego ojca wesela. Starodawna z różnych greckich i łacińskich pisarzów wyjęta i polskim stylem nowo podana historia, autograf Biblioteki Jagiellońskiej, sygn. 132.Partyka Joanna, „Orzech, sztokfisz, niewiasta jednym kształtem żyją...”. Kobieta w koncepcie staropolskim, [w:] Koncept w kulturze staropolskiej red. Ludwika Ślęk, Adam Karpiński, Wiesław Pawlak, Lublin 2005.Pollak Roman, Wstęp, [w:] Torkwato Tasso, Gofred abo Jeruzalem wyzwolona, Wrocław 1951.Krzywy Roman, Wstęp, [w:] Historia o szlachetnej a pięknej Meluzynie, Warszawa 2015.Rudzka-Symotiuk Maria, W kręgu zapomnianych romansów wierszowanych XVII wieku, [w:] Studia o literaturze staropolskiej. Natura i sztuka, red. Julian Lewański, Lublin 1979.Świt i zmierzch baroku, red. Mirosława Hanusiewicz, Justyna Dąbkowska, Adam Karpiński, Lublin 2002.„Wszystko tu najdzie, co wy macie w głowie.” Świat prozy staropolskiej, red. Estery Lasocińskiej i Agnieszki Czechowicz, Warszawa 2008.Illgowy Jolanta, Czy rzeczywiście Thuanus? O rzekomym wzorcu fabularnym „Historii Tressy i Gazeli” Wacława Potockiego, „Ruch Literacki” 1977, z. 6.Krzyżanowski Julian, Romans pseudohistoryczny w Polsce wieku XVI, Kraków 1926.Czechowicz Agnieszka, Argenida i delectatio. Wacława Potockiego przyjemności narracyjne, „Barok. Historia – Literatura – Sztuka” 2011, nr 36.Ocieczek Renarda, Glosa do rozważań o wydaniach dzieł Wacława Potockiego w wieku XVIII, [w:] Corona scientiarum. Studia z historii literatury i kultury nowożytnej ofiarowane profesorowi Januszowi Pelcowi, red. Juliusz A. Chrościcki, Warszawa 2004.Hanusiewicz Mirosława, „Bóg w świecie z ciała i krwie”. Słowo biblijne w „Pieśniach nabożnych” Wacława Potockiego, „Roczniki Humanistyczne” 2001, t. 49, z. 1.Rott Dariusz, Dom Potockich w Woli Łużańskiej, [w:] Wokół Wacława Potockiego. Studia i szkice staropolskie w 300. rocznicę śmierci poety, red. Jan Malicki, Dariusz Rott, Katowice 1997.Chachulski Tomasz, Z białego pola. Wacława Potockiego „Człowiek igrzysko boże”, „Roczniki Humanistyczne” 2001, t. 49, z. 1.Bartoszyński Kazimierz, O badaniach układów fabularnych, „Pamiętnik Literacki” 67, 1976, z. 1.Słownik literatury polskiego oświecenia, red. Teresa Kostkiewiczowa, Wrocław 2006.Backvis Claude, Panoram poezji polskiej okresu baroku, red. nauk. Alina Nowicka-Jeżowa, Roman Krzywy, Warszawa 2003, t. 1.Homer, Odyseja, przekł. Lucjan Siemieński, Wrocław 2004.Goliński Janusz K., Między niebem a piekłem „Wojna pobożna” bohaterów Tassa-Kochanowskiego, [w:] Z ducha Tassa, pod red. Renardy Ocieczek przy współudz. Bożeny Mazurkowej, Katowice 1998.Krzywy Roman, Sztuka wyborów i dar inwencji. Studium o strukturze gatunkowej poematów Jana Kochanowskiego, Warszawa 2008.Grimal Pierre, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, przekł. Maria Bronarska, Wrocław 1987.Lektury
Determinants of morbidity and mortality following emergency abdominal surgery in children in low-income and middle-income countries
No full textBackground Child health is a key priority on the global health agenda, yet the provision of essential and emergency surgery in children is patchy in resource-poor regions. This study was aimed to determine the mortality risk for emergency abdominal paediatric surgery in low-income countries globally.
Methods Multicentre, international, prospective, cohort study. Self-selected surgical units performing emergency abdominal surgery submitted prespecified data for consecutive children aged <16 years during a 2-week period between July and December 2014. The United Nation's Human Development Index (HDI) was used to stratify countries. The main outcome measure was 30-day postoperative mortality, analysed by multilevel logistic regression.
Results This study included 1409 patients from 253 centres in 43 countries; 282 children were under 2 years of age. Among them, 265 (18.8%) were from low-HDI, 450 (31.9%) from middle-HDI and 694 (49.3%) from high-HDI countries. The most common operations performed were appendectomy, small bowel resection, pyloromyotomy and correction of intussusception. After adjustment for patient and hospital risk factors, child mortality at 30 days was significantly higher in low-HDI (adjusted OR 7.14 (95% CI 2.52 to 20.23), p<0.001) and middle-HDI (4.42 (1.44 to 13.56), p=0.009) countries compared with high-HDI countries, translating to 40 excess deaths per 1000 procedures performed.
Conclusions Adjusted mortality in children following emergency abdominal surgery may be as high as 7 times greater in low-HDI and middle-HDI countries compared with high-HDI countries. Effective provision of emergency essential surgery should be a key priority for global child health agendas
Laparoscopy in management of appendicitis in high-, middle-, and low-income countries: a multicenter, prospective, cohort study
No full textBackground: Appendicitis is the most common abdominal surgical emergency worldwide. Differences between high- and low-income settings in the availability of laparoscopic appendectomy, alternative management choices, and outcomes are poorly described. The aim was to identify variation in surgical management and outcomes of appendicitis within low-, middle-, and high-Human Development Index (HDI) countries worldwide. Methods: This is a multicenter, international prospective cohort study. Consecutive sampling of patients undergoing emergency appendectomy over 6 months was conducted. Follow-up lasted 30 days. Results: 4546 patients from 52 countries underwent appendectomy (2499 high-, 1540 middle-, and 507 low-HDI groups). Surgical site infection (SSI) rates were higher in low-HDI (OR 2.57, 95% CI 1.33–4.99, p = 0.005) but not middle-HDI countries (OR 1.38, 95% CI 0.76–2.52, p = 0.291), compared with high-HDI countries after adjustment. A laparoscopic approach was common in high-HDI countries (1693/2499, 67.7%), but infrequent in low-HDI (41/507, 8.1%) and middle-HDI (132/1540, 8.6% ) groups. After accounting for case-mix, laparoscopy was still associated with fewer overall complications (OR 0.55, 95% CI 0.42–0.71, p < 0.001) and SSIs (OR 0.22, 95% CI 0.14–0.33, p < 0.001). In propensity-score matched groups within low-/middle-HDI countries, laparoscopy was still associated with fewer overall complications (OR 0.23 95% CI 0.11–0.44) and SSI (OR 0.21 95% CI 0.09–0.45). Conclusion: A laparoscopic approach is associated with better outcomes and availability appears to differ by country HDI. Despite the profound clinical, operational, and financial barriers to its widespread introduction, laparoscopy could significantly improve outcomes for patients in low-resource environments. Trial registration: NCT02179112
