96 research outputs found
Maria Aldina Marques e Xosé Manuel Sánchez Rei (eds.), Estudos atuais de linguística galego-portuguesa [Reseña]
[Resumo] Recensión: Maria Aldina Marques e Xosé Manuel Sánchez Rei (eds.), Estudos atuais de linguística galego-portuguesa, Santiago de Compostela, Laiovento, 2019, 332 páxinas
Kindness and aggression in the contemporary political spectacle
Nesta entrevista, a professora e especialista em análise do discurso
político Maria Aldina Marques apresentou um panorama de suas pesquisas, com
ênfase na análise do discurso político parlamentar. Ela descreve expressões e/ou
palavras prototípicas empregadas nesse discurso, atenta aos seus efeitos de
polidez, gentileza ou agressão. Ela também discorre sobre a importância, no
ensino de língua portuguesa, do trabalho com esse tipo de forma linguísticoenunciativa.
Por fim, observa o paradigma atual da comunicação política em sua
relação com o humor, que visa a divertir para melhor comunicar.In this interview, the specialist in political discourse analysis, Maria Aldina Marques, presents an overview of her research, with an emphasis on the analysis of parliamentary political discourse. She describes prototypical expressions and words used in this discourse, paying attention to its effects of politeness, kindness or aggression. She also discusses the importance, in Portuguese language teaching, of working with this type of linguistic-enunciative form. Finally, she observes the current paradigm of political communication in relation to humor, which aims to have fun in order to better communicate
Recensión: Xosé Manuel Sánchez Rei e Maria Aldina Marques (orgs.), As Ciências da Linguagem no espaço galego-português. Diversidade e convergência
[Resumen] Recensión: Xosé Manuel Sánchez Rei e Maria Aldina Marques (orgs.), As Ciências da Linguagem no espaço galego-português. Diversidade e convergência, Braga, Instituto de Letras e Ciências Humanas da Universidade do Minho, 2016, 261 páxina
Funções discursivas das construções com a partícula lá
Na continuação de trabalhos anteriores sobre o uso de lá (Duarte 2009,
Duarte & Marques 2015 e Marques & Duarte 2017), propomo-nos analisar, numa
perspetiva sincrónica, as construções (semi)cristalizadas do tipo vamos lá ver ou
sei lá, a fim de determinar, por um lado, as estruturas em que ocorre lá e, por
outro, as funções que tais estruturas desempenham na construção discursiva, os
valores semântico-pragmáticos que atualizam no discurso. O quadro de análise
que adotamos é o da análise dos discursos, que privilegia a abordagem enunciativa
(Moirand 2005). O corpus, de dados autênticos, é constituído por conversas
informais, recolhidas, sobretudo, no corpus Perfil sociolinguístico da fala
bracarense e no C-ORAL-ROM.Following previous studies on the use of "lá" ("there") (Duarte 2009,
Duarte & Marques 2015 and Marques & Duarte 2017), we propose in this article
to analyse, from a synchronic perspective, (semi) crystallized constructions such as vamos lá ver or sei lá, in order to determine, on the one hand, the structures in
which "lá" occurs and, on the other hand, the functions that such structures play in
the discursive construction, the semantic-pragmatic values that they update in the
discourse. The framework of analysis adopted is that of discourse analysis, which
favours the enunciative approach (Moirand 2005). The corpus of authentic data is
constituted by informal dialogues collected, primarily, in Perfil sociolinguístico da
fala bracarense and in the C-ORAL-ROM
La reprise dissensuelle dans le discours politique parlementaire – du dialogal au dialogique
On analyse les reprises dialogiques dissensuelles en relation avec la structuration dialogale du débat parlementaire portugais. C’est une des stratégies discursives adoptées par les débatteurs pour rendre leur parole efficace, leur discours résistant, et affaiblir, ainsi, le discours d’autrui. On considère ces questions à partir de l’alternance des tours de parole et des marques langagières de la reprise du discours de l’autre.We analyze the dialogic and agonistic repetitions in relation to the dialogal structure of the Portuguese parliamentary debate. That is one of the discourse strategies adopted by participants in order to make their words effective and dominant, and weaken, therefore, the opponent’s words. We consider these issues according to the turn taking and linguistic marks of repetition
La reprise dissensuelle dans le discours politique parlementaire – du dialogal au dialogique
On analyse les reprises dialogiques dissensuelles en relation avec la structuration dialogale du débat parlementaire portugais. C’est une des stratégies discursives adoptées par les débatteurs pour rendre leur parole efficace, leur discours résistant, et affaiblir, ainsi, le discours d’autrui. On considère ces questions à partir de l’alternance des tours de parole et des marques langagières de la reprise du discours de l’autre.We analyze the dialogic and agonistic repetitions in relation to the dialogal structure of the Portuguese parliamentary debate. That is one of the discourse strategies adopted by participants in order to make their words effective and dominant, and weaken, therefore, the opponent’s words. We consider these issues according to the turn taking and linguistic marks of repetition
Discursos sobre migrantes, refugiados e minorias na esfera pública: o século XXI em debate
Presidential images in the inaugural addresses in hundred years of the Portuguese Republic
Tese de Doutoramento em Ciências da Linguagem (Especialidade em Análise do Discurso)O presente trabalho de dissertação doutoral tem como objeto de estudo os 27 discursos
presidenciais de tomada de posse, proferidos no curso de cem anos da República Portuguesa (1911-
2011) e assume três objetivos principais: (1) a análise das imagens presidenciais; (2) o estudo do género
discursivo dos discursos de tomada de posse presidenciais na sua ligação com a construção das imagens
presidenciais e (3) a constituição de um corpus de discursos presidenciais de tomada de posse.
Partimos da análise da organização enunciativa dos discursos e da construção do locutor, dos
interlocutores e dos objetos do discurso, enquanto modalidades enunciativas, para a análise efetiva das
imagens presidenciais – dos tipos de imagens que se constroem, da materialidade discursiva e dos
mecanismos linguístico-discursivos locais que participam na sua construção e das suas diferentes
configurações nos três períodos distintos da República Portuguesa.
Concluímos que há dois grandes tipos de construção de imagens: (1) a construção da imagem
virada para o eu – as imagens que os Presidentes constroem de quem são enquanto pessoa e enquanto
Presidentes; e (2) a construção da imagem virada para o outro – as imagens que os Presidentes
constroem enquanto líderes de Portugal, do País e dos Portugueses. Concluímos que há uma imagem
global de Presidente específica à Primeira República, ao Estado Novo e à Democracia, marcada pelas
diferentes condições sociopolíticas, ideologias vigentes e objetivos discursivos de cada período.
Concluímos que há também uma imagem de Presidente comum aos três períodos que se prende com
o género discursivo e constitui um parâmetro de género dos discursos de tomada de posse.
Propusemos a existência de um ethos institucional para dar conta de como o estatuto institucional
e as expetativas em relação à figura do Presidente condicionam e são condicionados pela construção
das imagens presidenciais no discurso. Propusemos também uma tipologia para a descrição dos
discursos presidenciais de tomada de posse e avançamos com alguns contributos para a descrição deste
género discursivo. E propusemos ainda uma constituição possível do acervo dos discursos presidenciais
de tomada de posse da República Portuguesa.The present doctoral dissertation work has as an object of study the 27 presidential inaugural
addresses, delivered in the course of one hundred years of the Portuguese Republic (1911-2011) and
has three main objectives: (1) the analysis of presidential images; (2) the study of the presidential
inaugural addresses as discourse genre, particularly, in its connection with the construction of
presidential images and (3) the constitution of a corpus of presidential inaugural addresses.
We started with the analysis of the enunciative organization of the speeches and the construction of
the speaker, the interlocutors and the discourse objects, as enunciative modalities, so that we could
proceed to the actual analysis of presidential images – of the types of images that are constructed, their
discursive materiality and the local linguistic-discursive mechanisms that participate in their construction
and their different configurations in the three distinct periods of the Portuguese Republic.
We conclude that there are two major types of image construction: (1) the construction of the image
regarding the speaker – the images that presidents build of who they are as a person and who they are
as Presidents; and (2) the construction of the image regarding the other – the images that the Presidents
build as leaders of Portugal, of the country and the of Portuguese people. We have shown that there is a
global image of the President specific to the First Republic, to the Estado Novo and to the Democracy,
influenced by the different socio-political conditions, the prevailing ideologies and the objectives of every
speech. We have also concluded that there is an image of the President common to the three political
periods which relates to the discourse genre and constitutes a gender parameter of the inaugural address.
We have put forward the existence of an institutional ethos to account for how the institutional status
and expectations in relation to the figure of the President condition and are conditioned by the construction
of presidential images in the speech. We have also proposed a typology for the description of the
presidential inaugural addresses, and we have made contributions to the description of this discourse
genre. We have also set forth a possible constitution of the collection of the presidential inaugural
addresses of the Portuguese Republic.Este trabalho foi financiado e contou com o apoio indispensável da Fundação para a Ciência e Tecnologia (FCT)
Le droit communautaire et la traduction juridique en français et en portugais: de la subjectivité des temps verbaux dans des traités communautaires
Tese de doutoramento
Ciências da Linguagem (área de especialização em Linguística Francesa)Notre réflexion cible des genres et des sous-genres discursifs spécifiques du droit écrit
où surgit au premier rang la loi écrite qui suit la hiérarchie des normes, où s’intègrent
également les traités constitutifs de l’Union européenne comme ceux réunis dans notre
corpus, à savoir le Traité de Lisbonne modifiant le traité sur l'Union européenne et le traité instituant la
Communauté européenne, signé à Lisbonne le 13 décembre 2007 (in Journal Officiel de l’Union
Européenne, n° C 306 du 17 décembre 2007) et les versions consolidées de ces deux traités
modifiés par le Traité de Lisbonne, soit les Versions consolidées du traité sur l'Union européenne et du
traité sur le fonctionnement de l'Union européenne (in Journal Officiel de l’Union Européenne, nº C 83
du 30 mars 2010). Notre corpus inclut de même le projet de Traité établissant une Constitution
pour l'Europe (in Journal Officiel de l’Union Européenne, n° C 310 de 16 décembre 2004), qui
n’intègre pas la hiérarchie des normes, puisqu’il n’a pas été adopté, mais intéresse notre
réflexion en ce qu’il constitue un document officiel et daté de l’UE.
Ces traités produits en contexte communautaire sont voués à la circulation dans les
États membres, ce qui justifie entre autres leur traduction et l’intérêt que nous portons à la
paire de langues Français et Portugais. Cette production en contexte de droit supranational,
où la rédaction et la traduction sont fortement balisées, est destinée à être interprétée et à
entrer en vigueur dans un contexte national européen, en l’occurrence portugais. Ces
conditions de production et d’interprétation dictent aussi bien la forme que le contenu de
ces (sous-)genres discursifs que nous prétendons caractériser ; prétendument « objectifs »,
génériques, indéfinis et injonctifs, ces (sous-)genres importent pour l’étude du verbe dans
l’articulation avec d’autres dimensions de la construction discursive, de nature syntaxique,
sémantique et pragmatique.
Nonobstant l’intégration des dimensions linguistique, textuelle et situationnelle, notre
approche discursive, insiste moins sur l’organisation textuelle et s’occupe plus de
l’organisation énonciative, n’éludant pas les plans sémantico-référentiel et illocutoire.C’est
pourquoi, nous proposons l’analyse et la description d’exemples de traités communautaires,
réalisées à partir des marqueurs grammaticaux jugés pertinents dans ce type de discours, c’est-à-dire les temps (et modes) verbaux associés aux catégories énonciatives liées à la
situation : la deixis, la modalité et l’hétérogénéité discursive. Parmi les formes verbales
rencontrées dans ces genres et sous-genres discursifs, l’accent est mis sur le présent de
l’indicatif, sur son fonctionnement entre langue et discours, et ses valeurs d’emploi
expliquées par le (sous-)genre discursif où elles s’insèrent. Nous visons donc l’articulation
autant que possible des formes linguistiques et des fonctionnements sociaux/culturels de
ces (sous-)genres communautaires (et nationaux) aux effets discursifs particuliers marqués
par le contexte de production et de traduction uniformisées, mais aussi de réception et
d’interprétation, ceci afin de mieux connaître le (sous-)genre en cause et d’apporter une
contribution importante au processus complexe d’emploi et de traduction dans le contexte
de l’UE.Esta dissertação de doutoramento tem como objeto de estudo os géneros e os subgéneros
discursivos específicos do direito escrito onde surge em primeiro plano a lei escrita
que segue a hierarquia das normas. Dessa hierarquia constam igualmente os tratados
constitutivos da União europeia exemplificados pelo nosso corpus, i.e., o Traité de Lisbonne
modifiant le traité sur l'Union européenne et le traité instituant la Communauté européenne, signé à
Lisbonne le 13 décembre 2007 (in Journal Officiel de l’Union Européenne, n° C 306 du 17 décembre
2007) e as versões consolidadas destes dois tratados modificados pelo Traité de Lisbonne, ou
seja, as Versions consolidées du traité sur l'Union européenne et du traité sur le fonctionnement de l'Union
européenne (in Journal Officiel de l’Union Européenne, nº C 83 du 30 mars 2010). O nosso corpus
inclui igualmente o projeto de Traité établissant une Constitution pour l'Europe (in Journal Officiel
de l’Union Européenne, n° C 310 de 16 décembre 2004), que não integra a hierarquia das
normas, uma vez que não foi adotado, mas importa para a nossa reflexão, em virtude de
constituir um documento da UE oficial e datado.
Estes tratados são produzidos em contexto comunitário e estão destinados a circular
nos Estados membros, o que implica também a sua tradução e, no que nos concerne, a
consideração do par de línguas Francês e Português. Esta produção em contexto de direito
supranacional, com vista à sua interpretação e entrada em vigor num contexto nacional
europeu, nomeadamente português, condiciona tanto a forma como o conteúdo destes
géneros e sub-géneros discursivos que pretendemos caracterizar. Definidos como
« objetivos », genéricos e injuntivos, as especificidades destes géneros e sub-géneros são
importantes para o estudo que aqui desenvolvemos sobre os usos verbais na sua articulação
com outras dimensões discursivas, de natureza sintática, semântica e pragmática.
Não obstante a integração das dimensões linguística, textual e situacional, a nossa
perspetiva discursiva insiste menos na configuração textual geral e mais na organização
enunciativa, sem porém esquecer os planos semântico-referencial e ilocutório. Propomos, assim, a análise e a descrição de exemplos de tratados comunitários realizadas a partir dos
marcadores que julgamos pertinentes neste tipo de discurso, i.e., os tempos (e modos)
verbais associados às categorias enunciativas ligadas à situação : a deixis, a modalidade, e a
heterogeneidade discursiva. O presente do indicativo sobressai de entre as formas verbais
elencadas nestes géneros e sub-géneros ; damos ênfase ao seu funcionamento entre língua e
discurso e, sobretudo, aos valores por si adquiridos no uso neste género discursivo. Com
efeito, pretendemos articular tanto quanto possível as formas linguísticas com o
funcionamento sociocultural destes (sub-)géneros comunitários (e nacionais) que revelam
efeitos discursivos especiais decorrentes do contexto institucional de produção e de
tradução padronizadas e do contexto nacional de receção e de interpretação, a fim de
conhecer melhor os (sub-)géneros em causa e trazer um contributo válido ao processo
complexo de uso e de tradução no contexto da UE
- …
