1,721,689 research outputs found

    Ólögmætar lögregluaðferðir. Brot gegn 132. gr. hgl.

    No full text
    Í þessari ritgerð verður fjallað um ólögmætar aðferðir lögreglumanna samkvæmt 132. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Umfjöllunin mun þannig afmarkast eingöngu við lögreglumenn og þá verknaðarþætti sem falla undir 132. gr. hgl. og leitast verður við að varpa ljósi á þau sjónarmið sem geta komið til skoðunar við mat á refsiábyrgð lögreglumanna samkvæmt ákvæðinu. Dómar verða reifaðir til nánari skýringa þegar við á, en sökum þess hve fáir dómar fjalla beint um þetta efni, verður þó ekki hjá því komist að minnast oftar en einu sinni á nokkra þeirra, þó í mismunandi samhengi. Efni og uppbygging ritgerðarinnar mun að mestu taka mið af hefðbundinni refsiréttarlegri umfjöllun um afmarkaðan hóp gerenda, en einnig verður, samhengisins vegna, gerð grein fyrir hinni sérstöku stöðu lögreglunnar sem stjórnvald og þeim réttaráhrifum sem því fylgja. Efnisskipan ritgerðarinnar er í meginatriðum eftirfarandi: Í öðrum kafla verður saga 132. gr. hgl. rædd í stuttu máli. Í þriðja kafla verður fjallað um verndarhagsmuni 132. gr. hgl. og í fjórða kafla verður vikið að lögreglumönnum sem gerendum brota gegn ákvæðinu. Í fimmta kafla verður gerð frekari grein fyrir réttargrundvelli lögreglunnar, hlutverki hennar og aðferðum. Í sjötta kafla verður fjallað um tengsl 132. gr. hgl. við þau ákvæði hgl. sem telja má að mest reyni á er kemur að brotasamsteypu eða sakartæmingu gagnvart 132. gr. hgl. Sjöundi kafli snýst almennt um mat á lögmæti lögregluaðgerða ásamt því að gerð verður grein fyrir öðrum skilyrðum refsiábyrgðar, tengdum verknaðarlýsingu. Þá verður farið yfir verknað í skilningi 132. gr. hgl., fullframningarstig ákvæðisins og tilraun. Í áttunda kafla verða einstaka verknaðarþættir 132. gr. hgl. ræddir, skilgreining þeirra, á hvaða heimildum þeir byggja og aðferðir við framkvæmd þeirra. Í níunda kafla verður vikið að hlutrænum refsileysisástæðum og hvernig skýring þeirra ákvæða skiptir máli við mat á lögmæti lögregluaðgerða. Í tíunda kafla verða lokaorð

    Dulsmál. Er 212. gr. hgl. úrelt?

    No full text
    Barnsdráp hafa fylgt mannkyninu alla tíð og var algengur verknaður í ólíkum menningarheimum. Meðal víkinga finnast margvíslegar heimildir um útburð barna. Í Grikklandi til forna var ofuráhersla lögð á fullkominn og heilbrigðan líkama og því var algengt að óvelkomin, ófullkomin börn, jafnvel með augljósan fæðingargalla, væru drepin. Til eru samfélög sem takmarka barneignir í þeim tilgangi að hefta fólksfjölgun. Sú stefna eykur líkur á barnsdrápum, einkum meðal stúlkubarna. Umfjöllunarefni þessarar ritgerðar er hvort þörf sé á refsiákvæði 212. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 sem fjallar um barnsdráp. Ákvæðinu hefur afar sjaldan verið beitt í framkvæmd og hin síðari ár er aðeins að finna tvö mál þar sem ákvæðinu var beitt. Slík mál sem upp koma í nútímanum eru nokkuð einsleit. Hinar dæmigerðu aðstæður eru að ung kona afneitar þungun sinni fram að fæðingu. Af orsökum sem rekja má til andlegs ójafnvægis hennar yfirgefur hún ýmist nýfætt barnið eða fremur annan verknað sem leiðir til dauða þess. Sameiginlegar ástæður sem valdið geta barnsdrápi eru gjarnan fæðingarþunglyndi og aðrar geðtruflanir. Í ritgerðinni er leitast við að svara þeirri spurningu hvort að þörf sé á svo sértæku refsiákvæði eins og 212. gr. hgl. Skoðaðar eru þær leiðir sem Norðurlöndin hafa farið í löggjöf sinni um barnsdráp. Þá er farið yfir réttindi barnsins samkvæmt alþjóðlegum sáttmálum um mannréttindi og kannað hvort að ákvæði 212. gr. hgl. uppfylli þær skuldbindingar. Komist er að þeirri niðurstöðu að ákvæði 212. gr. hgl. sé úrelt. Barnsdráp er sjaldgæft brot og því orkar tvímælis að réttlætanlegt sé að hafa um það svo sértækt refsiákvæði sem 212. gr. almennra hegningarlaga er. Lagt er til að barnsdráp verði fellt undir 211. gr. hgl. og eftir atvikum að litið verði til 75. gr. laganna við ákvörðun refsingar

    Samspil ákvæða 206. gr. hgl. um vændi og 227. gr. a hgl. um mansal

    No full text
    Ritgerð þessi fjallar um samspil ákvæða 206. gr. um vændi og 227. gr. a um mansal almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Hugtök ákvæðanna og orðalag er skilgreint, þau borin saman og kannað hvernig beitingu þeirra er háttað í framkvæmd. Við skýringu ákvæðanna er stuðst við alþjóðlega samninga, íslenska og norræna dómaframkvæmd. Helstu niðurstöður eru þær að beiting ákvæðanna í framkvæmd er nokkuð snúin og mörk þeirra óljós. Ekki virðist ljóst hvort ákæra skuli bæði fyrir mansal og hagnýtingu vændis, eða einungis mansal, þegar einstaklingur hefur verið fluttur milli landa með tilteknum hætti og hagnýttur í vændi. Dómaframkvæmd sýnir að litið er á hagnýtingu vændis skv. 206. gr. sem kynferðislega misnotkun manns í skilningi 1. tl. 1. mgr. 227. gr. a og mætti því færa fram sannfærandi rök um að óþarfi sé að ákæra fyrir brot á báðum ákvæðunum. Hér á landi og í Danmörku hefur báðum ákvæðunum engu að síður verið beitt í slíkum tilfellum. Nokkur áhersla var lögð á að skýra hina nýju verknaðaraðferð 227. gr. a um hagnýtingu bágrar stöðu með hliðsjón af bágri stöðu vændiskvenna. Skýring Evrópuráðsins á verknaðaraðferðinni er fremur víðtæk og virðist þar af leiðandi hægt að fella innflutning vændiskvenna undir verknaðaraðferðina og heimfæra háttsemi geranda í slíkum tilvikum undir 227. gr. a um mansal. Þetta er þó háð mati á aðstæðum í hverju máli fyrir sig. Þá var skoðað samspil 1. tl. 1. mgr. 227. gr. a og 5. mgr. 206. gr. hgl. þar sem bæði ákvæðin fjalla um þann verknað að flytja mann úr landi eða til landsins í kynferðislegum tilgangi. Markmiðið var að varpa ljósi á hvort þörf væri á báðum ákvæðunum í hegningarlögunum. Óvarlegt er að fullyrða að 5. mgr. 206. gr. hgl. sé óþörf, en aftur á móti virðist sem verknaður samkvæmt ákvæðinu geti fallið undir önnur ákvæði 206. gr. eða 227. gr. hgl

    Þróun refsinga fyrir kynferðisbrot. Brot gegn 2. mgr. 194. gr., áður 196. gr. hgl.

    No full text
    Viðfangsefni þessarar ritgerðar er að kanna hvort breyting hafi orðið á dómaframkvæmd á brotum gegn 196. gr., nú 2. mgr. 194. gr. hegningarlaga nr. 19/1940 (hér eftir skammstafað hgl.) eftir að lög nr. 61/2007 tóku gildi. Í byrjun verður gerð grein fyrir ákvæði 2. mgr. 194. gr. hgl. forsögu ákvæðisins og ástandi brotaþola sem fellur undir ákvæðið. Til aukins skilnings á umfjöllunarefninu verður vikið stuttlega að gildistöku laga nr. 61/2007. Í framhaldinu verður vikið að ákvörðun refsingar, þar sem fjallað er um refsimörk laga, refsimat dómstóla og hvaða þættir hafa áhrif á refsihæðina. Að endingu mun taka við yfirlit yfir 24 dóma Hæstaréttar frá árinu 2000-2010 á brotum gegn 196. gr. hgl., nú 2. mgr. 194. gr. hgl

    Barn gefur barns svör. Beiting 1. mgr. 194. gr. hgl. vegna kynferðisbrota gegn börnum

    No full text
    Nauðgun er eitt alvarlegasta brot sem mannskepnan getur framið. Það hefur víðtækar afleiðingar fyrir brotaþola bæði líkamlega sem andlega. Rannsóknir hafa sýnt að þolendur kynferðisbrota verða yfirleitt fyrir miklu andlegu áfalli við árásina og hefur það oftast mun meiri afleiðingar fyrir þolandann en hugsanlegir líkamlegir áverkar. Kynferðisbrot gegn börnum er sá brotaflokkur sem hvað mesta reiði vekur í samfélaginu og er umfjöllun um hann tíð í fjölmiðlum. Markmið þessarar ritgerðar er að varpa ljósi á beitingu 1. mgr. 194. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 (hér eftir hgl.) vegna kynferðisbrota gegn börnum og þá tengsl þess ákvæðis við 1. mgr. 202. gr. hgl. sem tekur til kynmaka við barn undir 15 ára aldri. Ritgerðin skiptist upp í fjóra meginkafla. Fyrst verður fjallað um 194. gr. hgl. Þar verður litið á hugtakið nauðgun og skoðað nánar hvað felst í því sem og hvernig það hefur þróast hin síðari ár. Verndarhagsmunir ákvæðisins verða greindir og litið til eðlis ákvæðisins, hvort því sé beitt samhliða öðrum ákvæðum hgl. og þá hvenær. Ofbeldi er ein verknaðaraðferð nauðgunar skv. 194. gr. hgl. en kaflinn endar á umfjöllun um ofbeldi í skilningi 194. gr. hgl. og verður þá litið á dóma til skýringar. Í þriðja kafla verður fjallað um 1. mgr. 202. gr. hgl. sem mælir fyrir um kynferðislegan lágmarksaldur. Í kaflanum verður þeirri spurningu varpað fram hvort kynferðismök fullorðins manns við barn sé í eðli sínu ofbeldi og beri því að fella það undir 1. mgr. 194. gr. hgl. samhliða 1. mgr. 202. gr. hgl. Því næst verður litið til ástæðna þessa lágmarksaldurs og svo hvernig sambærilegum ákvæðum er háttað á Norðurlöndunum. Í fjórða kafla verður skoðað hvernig þessi ákvæði, 1. mgr. 202. gr. og 1. mgr. 194. gr. hgl., spila saman. Hvernig löggjafinn ætlast til að þeim verði beitt og svo hvernig þeim er beitt í réttarframkvæmd. Við skoðun á dómaframkvæmd verður umfjöllun skipt í tvennt eftir aldri brotaþola, fyrst verður litið á dóma þar sem brotaþolar eru yngri en 10 ára og þar á eftir á dóma þar sem brotaþolar eru 12-14 ára. Að lokum verða niðurstöður ritgerðarinnar settar fram og leitast við að svara því hvort ofbeldi og hótun hafi í réttarframkvæmd mismunandi þýðingu eftir aldri brotaþola. Þar verður einnig sett fram athugasemd höfundar um hvort tilefni sé til lagabreytingar til þess að markmiði laga nr. 61/2007 um aukna réttarvernd barna gegn kynferðisbrotum verði náð

    Endurgjaldshugtakið í 1. mgr. 206. gr. hgl.

    No full text
    Á tíunda áratug síðustu aldar fór að bera á aukinni umræðu um vændi hér á landi. Með vaxandi hnattvæðingu jókst sýnileiki markaðsvæðingar kynlífs til muna sem leiddi til aukinnar umfjöllunar um vændi. Vændi tilheyrir svokölluðum kynlífsmarkaði en það hugtak hefur verið notað um verslun með kynlíf. Innan þess rúmast meðal annars vændi, nektardansstaðir og mansal. Slíkur markaður er iðulega er tengdur við undirheima samfélagsins þar sem mikið ber á fátækt, misnotkun og fíkniefnaneyslu. Á Íslandi hefur löngum verið reynt að koma í veg fyrir vændi með lögum, en aðferðin sem beitt hefur verið við að hindra vændisstarfsemi hefur þó breyst nokkuð frá því fyrstu lagaákvæðin sem vörðuðu vændi komu í lög hér á landi. Um vændi er fjallað í 206. gr. XXII. kafla almennra hegningarlaga nr. 19/1940 , en kaflinn fjallar um kynferðisbrot. Í ritgerðinni verður áhersla lögð á 1. mgr. 206. gr. hgl. og þá sérstaklega þau álitamál sem tengjast greiðslu- og endurgjaldshugtakinu, en í ákvæðinu kemur fram að hver sá sem greiðir eða heitir greiðslu eða endurgjaldi fyrir vændi skuli sæta refsingu. Markmið ritgerðarinnar er að draga ályktun um hvað þurfi að vera komið fram af hálfu kaupanda til þess að um brot gegn ákvæði 1. mgr. 206. gr. hgl. sé að ræða. Skoðaðar verða tvær spurningar, annars vegar hvað telst vera greiðsla eða endurgjald í skilningi ákvæðisins og hins vegar hvenær kaupandi er álitinn hafa greitt ellegar heitið greiðslu eða endurgjaldi fyrir vændi. Hvað fyrri spurninguna varðar má velta fyrir sér eftirfarandi dæmi, sem sýnir fram á vafann sem sprottið getur upp þegar á þessi álitamál reynir. Telst það vera brot gegn 1. mgr. 206. gr. hgl. ef meintur kaupandi afhendir eða gefur aðila sem hann hefur samræði við eða önnur kynferðismök sígarettupakka, áfengi, mat eða húsaskjól á svipuðum tíma og samræðið eða kynferðismökin eiga sér stað? Telst aðili hafa brotið gegn 1. mgr. 206. gr. hgl. ef hann gefur öðrum aðila loforð um húsaskjól á sama eða svipuðum tíma og samræði eða kynferðismök þessara aðila fara fram? Til þess að finna svörin við þessum spurningum og komast að niðurstöðu um álitaefnin verður að líta til ýmissa þátta. Í upphafi þarf að skilgreina vændishugtakið og grandskoða ákvæðið sjálft og hvernig beri að flokka það. Það verður gert í kafla 2. Í kafla 3 verður þróun vændisákvæðisins skoðuð, hérlendis og í Svíþjóð og Noregi. Í kafla 4 verður farið yfir túlkun lagaákvæðisins og innra og ytra samhengi þess rannsakað. Í kafla 5 verður litið til erlendra fræðiskrifa. Í kafla 6 verður skoðuð dómaframkvæmd bæði hérlendis og í Svíþjóð. Að lokum verða niðurstöður reifaðar í kafla 7

    Tengsl hefðbundinna ofbeldisbrota skv. 217. og 218. gr. hgl. og kynferðisbrota skv. 1. mgr. 194. gr. hgl.

    No full text
    Markmið ritgerðarinnar er að kanna tengsl hefðbundinna ofbeldisbrota og kynferðisbrota. Til skoðunar eru dómar Hæstaréttar, allt frá gildistöku laga nr. 61/2007, um breytingar á kynferðisbrotakafla almennra hegningarlaga, til og með september 2015 í þeim málum sem sakfellt var fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. hgl. annars vegar og hins vegar í þeim málum þar sem sakfellt var fyrir brot gegn 1. mgr. 194. gr. hgl. auk 217. gr. hgl. og/eða 218. gr. hgl. Leitað er svara við þeirri spurningu hversu mikið ofbeldi, annað en kynferðisofbeldið sjálft, verður talist rúmast innan 1. mgr. 194. gr. hgl. Einnig er til skoðunar hvernig það markmið laga nr. 61/2007, að draga úr áherslu á ofbeldi og hótunum sem verknaðaraðferð í nauðgunarbrotum og þess í stað einblína á að brotið hafi verið gegn sjálfsákvörðunarrétti og kynfrelsi einstaklings, birtist í dómaframkvæmd. Í ritgerðinni er að finna almenna umfjöllun um ákvæði ofbeldis- og kynferðisbrotakafla hegningarlaga, túlkun slíkra ákvæða, auk ofangreindrar rannsóknar á dómum Hæstaréttar. Helstu niðurstöður eru þær að það ofbeldi sem talið verður rúmast innan 1. mgr. 194. gr. er í ágætu samræmi við það sem almennt er talið að rúmist innan 217. gr. hgl. Þó má í nokkrum tilvikum sjá dæmi þess að ofbeldi, er ella yrði talist rúmast innan 218. gr. hgl., verði talist rúmast innan ákvæðisins. Áhrifa ofangreindra ummæla laga nr. 61/2007, gætir helst í niðurstöðum dóma við ákvörðun refsingar þótt ekki verði séð hvort dregið hafi verið úr áherslu á verknaðaraðferð þess í stað. Einnig þótti höfundi eftirtektarvert hversu mikið fór fyrir umfjöllun í dómaframkvæmd um það hvort brot gegn 1. mgr. 194. gr. hgl. hafi verið framið í kynferðislegum tilgangi og slíkt jafnvel látið ráða heimfærslu til refsiákvæða. Þó verður ekki séð af ákvæðinu sjálfu né lögskýringargögnum að krafa sé gerð um að slíkt brot hafi verið framið í kynferðislegum tilgangi.The aim of this paper is to examine the relation between conventional violent crimes and sexual offenses. Rulings from the Supreme Court of Iceland were examined from the time laws no 61/2007, regarding the changes to the Chapter of Sexual Offenses of the General Penal Code entered into force, to and including September 2015 in those cases that were convicted for offenses against paragraph 1 Article 194 of the General Penal Code on the one hand as well as those cases that were convicted for offenses against paragraph 1 Article 194 of the General Penal Code as well as Article 217 and/or Article 218 of the General Penal Code. Answers to the question how much violence, other than the sexual violence itself, are within bounds of paragraph 1 Article 194 of the General Penal Code, are sought. Also under review is how the aim of laws no. 61/2007, to lessen the focus on violence and threats as the modus operandi in sexual offenses and instead aim for how the offense was against the right to self-determination and sexual autonomy of the individual, is represented in case law. The thesis includes a general discussion of the provisions of the Chapter of Violent Crimes and Chapter of Sexual Offenses, interpretation of said provisions, as well as the aforementioned study of the Supreme Court’s rulings. The main results are that the violence that ought to be under paragraph 1 Article 194, is in accordance with that is generally accepted to be under Article 217 of the General Penal Code. However, in a few cases there are examples of violence that would otherwise be considered under Article 217 of the General Penal Code, has been considered to fulfil this provision. The effects of the aforementioned law no. 61/2007 can mainly be found in the judicial rulings for sentencing even though it remains to be seen whether the modus operandi has been de-emphasised instead. Also the author finds it interesting to note how much emphasis was placed in the case law whether such an offense against paragraph 1 Article 194 of the General Penal Code was committed for sexual purposes and even affecting the application of penalty clauses. However the provision itself does not seem to state, nor the preparatory works, that such an offense is required to be committed for sexual purposes

    Vændi skv. 1. mgr. 206. gr. hgl. nr. 19/1940. Löggjöf og framkvæmd

    No full text
    Árið 2009 samþykkti Alþingi Íslendinga lög nr. 54/2009 um breytingu á almennum hegningarlögum nr. 19/1940, sem lögfesti bann við kaupum á vændi. Ákvæði 1. mgr. 206. gr. hgl. lýsir háttseminni að kaupa vændi, sem refsiverðri. Þessi leið hefur oft verið nefnd sænska leiðin. Áður hafði 1. mgr. 206. gr. hgl. lýst háttseminni að selja vændi sér til framfærslu, sem refsiverðri, en með lögum nr. 61/2007 var hún gerð refsilaus. Í ritgerðinni er umfjöllun um ákvæði 1. mgr. 206. gr. hgl. og sérstaklega er lögð áhersla á framkvæmd ákvæðisins með því að skoða dóma sem fallið hafa um 1. mgr. 206. gr. hgl. Reynt er svara því hvort lögfesting ákvæðisins hafi dregið úr vændi. Aðdragandinn að lagasetningunni er kannaður og farið yfir sögulegt samhengi vændisákvæðisins í íslenskum og sænskum rétti. Til þess að háttsemi falli undir ákvæðið þarf að uppfylla skilyrði um greiðslu eða annars konar endurgjald fyrir vændi. Fullframningarstig ákvæðisins hefur verið fært fram og þarf einvörðungu að heita greiðslu til þess að brotið teljist fullframið. Í umfjölluninni er leitað í sænskan rétt við skýringu og túlkun ákvæðisins, enda sænska ákvæðið fyrirmynd 1. mgr. 206. gr. hgl. Í ritgerðinni er nauðsynlegt að gera að umfjöllunarefni lokuð þinghöld í vændismálum hér á landi og birtingu dómsúrlausna. Þinghöld eru háð fyrir luktum dyrum í vændiskaupamálm og dómar almennt ekki birtir. Íslenskir dómar sýna að refsing fyrir ein vændiskaup er 100.000 kr. sekt, að meðaltali. Sænsku dómarnir sýna að mansal skv. 1. mgr. 227. gr. a hgl. tengist oft vændi. Umfang vændis ræðst af eftirspurn og framboði þess. Birtingarmynd vændis í nútímanum er skoðuð, m.a. hvort dregið hafi úr vændi eða hvort það hafi farið úr því að vera sýnilegt í dulið á Internetinu. Birtingarmynd vændis hefur breyst með aukinni skipulagðri glæpastarfsemi og tækniþróun. Fjallað er um rannsóknaraðgerðir lögreglu í vændiskaupamálum en fjöldi mála er m.a. háður frumkvæðisvinnu lögreglu
    corecore