1,720,973 research outputs found
Kiedy przekraczanie granic pozwala myśleć inaczej : Maria Skłodowska-Curie
Full text linkWielcy Polacy w Kulturze i EdukacjiJubileusze wielkich ludzi stwarzają szczególną okazję do podejmowania kolejnych prób zgłębiania fenomenu ich życia
i dokonań, ale także do retrospektywnego, refleksyjnego spojrzenia na dotychczasowe ich artykulacje i społeczny
rezonans. Bohaterką roku 2011, za sprawą setnej rocznicy przyznania jej drugiej Nagrody Nobla (w dziedzinie chemii)
oraz Międzynarodowego Roku Chemii, stała się Maria Skłodowska-Curie. Uczona wszech czasów – według udokumentowanego
wyniku rankingu, opracowanego w 2010 roku przez prestiżowy brytyjski serwis naukowy „New Scientist” – i Polka
wszech czasów, jak zdecydowali uczestnicy innego plebiscytu, który przeprowadziło Muzeum Historii Polski oraz
miesięcznik „Mówią Wieki”. Wyróżnienia te są bardzo znamienne, bo z kobiety oddanej całkowicie pracy naukowej,
najskromniejszej i „nieumiejącej być sławną”, czynią ikonę i to ikonę… XXI wieku.
O życiu noblistki rozpisywano się w przeszłości, że jest piękniejsze niż wyobraźnia stworzyć potrafi i większe, niż
rozum zdoła ogarnąć; że było niezwykłe, dostojne i oryginalne nawet wśród najdziwniejszych. Przenikając niedostępne
dotąd tajemnice natury, Skłodowska pokazała drogę prowadzącą do odkrywania olbrzymich horyzontów i
nieprzewidzianych ludzkich możliwości. Pisano też, że z życia uczyniła marzenie, a z marzeń – rzeczywistość,
wszak z martwego kamienia wydobyła światło o sile potężnej i oddała je na usługi człowieka cierpiącego.
„Zdumiewająca moc charakteru i niespożyta potęga woli pozwoliły Marii podołać zadaniu”. Dodawano wreszcie, że
zaczynając swoją pracę badawczą, kiedy nigdzie jeszcze kobiety praw nie zdobyły, dała przez nią świadectwo
niewyzyskanych wartości kobiety. Profesor honorowy wielu wyższych uczelni, członkini honorowa około stu towarzystw
naukowych, otoczona największą sławą i uznaniem całego świata, Skłodowska pozostała zarazem najskromniejszą
kobietą. Bezinteresownie i z oddaniem służyła najwyższym wartościom ogólnoludzkim. Na tym fundamencie potrafiła
też oprzeć swój głęboki patriotyzm. Tak zawsze czynili w świecie nasi najwięksi rodacy.
Poznanie jej życia, konkluduje się w jednej z biografii „zasłużonej kobiety”, to „poznanie czegoś, co podnosi
serce, dodaje otuchy, pozwala wierzyć w wartość istnienia”. Podejmowana w prezentowanym tu tomie problematyka
„myślenia inaczej” w kontekście biografii noblistki jest dzisiaj, jak się zdaje, szczególnie warta uwagi. Skupia
się bowiem na tych aspektach życia, nauki i pracy Skłodowskiej – kobiety naukowczyni, które współczesna psychologia
wyraża przez kategorię transgresji – „przekraczania granic” w znaczeniu nie (tylko) geograficznym, ale przede
wszystkim społecznym, kulturowym oraz mentalnym.
Autorzy prac, literaturoznawcy, kulturoznawcy, dydaktycy języka polskiego i historii oraz bibliotekoznawcy
eksponują zagadnienie sposobów obecności tej niezwykłej postaci we współczesnej kulturze oraz w szkolnej edukacji
humanistycznej. Na tym ostatnim aspekcie problemowym pomysłodawcom tomu szczególnie zależało. Chodzi zwłaszcza o
refleksje nad rolą wzorów osobowych w formowaniu postaw dzieci oraz młodzieży, którym miała służyć w tradycji i
(mogłaby to robić) także dziś postać wielkiej polskiej uczonej, pokazywana w literacko-kulturowych portretach,
powstałych specjalnie z myślą o tej grupie odbiorców i/lub adaptowanych na jej potrzeby z materiałów źródłowych
(autobiografii, wspomnień rodziny, przyjaciół, prac popularnonaukowych etc.).
Redaktorki tomu i autorzy prac o życiu i dokonaniach „pierwszej spośród kobiet wszystkich wieków” w szkolnej
edukacji humanistycznej w przeszłości i dziś są przekonani, że przypominanie portretów ludzi mądrych i wewnętrznie
pięknych ma – szczególnie w dobie kryzysu autorytetów – pedagogicznie cenne właściwości. Także badacze form
innowacyjnego uobecniania w kulturze współczesnej życia kobiety-naukowczyni i romantyczki odkryją lub podpowiedzą
odbiorcom sztuki „żywej w czasie i przestrzeni” niejedną nową ścieżkę czytania jednostkowego życia, przez które
racjonalizuje się świat
Antoni Euzebiusz Balicki - Polish studies scholar, critic, man of letters
No full textUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej
w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Zofii Budrewicz.Celem doktoratu była możliwie wszechstronna prezentacja i ocena dorobku Antoniego Euzebiusza Balickiego jako polonisty, krytyka i literata. Jej ambicją stało się ukazanie działalności tego autora na tle życia literacko-naukowego trzech epok polskiej kultury, określenie źródeł inspiracji jego
twórczości, wykazanie oryginalności myśli oraz genetycznego zakorzenienia we współczesnych mu nurtach naukowych i artystycznych. Praca została podzielona na cztery rozdziały. W rozdziale I: Antoni Euzebiusz Balicki — żywot i sprawy? podjęto próbę możliwie pełnej rekonstrukcji życiorysu Balickiego, z uwzględnieniem wydarzeń historycznych i kulturalnych, które wywarły wpływ na kształtowanie się osobowości i poglądów tego autora. Wykorzystano tu wszystkie dostępne materiały archiwalne, w wielu wypadkach całkowicie nieznane poprzednim badaczom zagadnienia, pozyskane dzięki uprzejmości rodziny pedagoga oraz podczas kwerend w: archiwach państwowych, zbiorach szkolnych, a także archiwach parafialnych. W rozdziale II: Pisarz i poeta została przeprowadzona analiza krytycznoliteracka nielicznych dzieł prozatorskich i poetyckich Antoniego Euzebiusza Balickiego. W rozdziale tym ukazano ich filiacje z twórczością polskich i obcych przedstawicieli romantyzmu i modernizmu, a także kierunki rozwoju oraz domniemane przyczyny zaprzestania pracy pisarskiej. Rozdział III: Dydaktyk i wychowawca poświęcono ukazaniu Balickiego jako współtwórcy szkolnej polonistyki oraz niekwestionowanego obrońcy statusu literatury i języka polskiego w szkolnictwie zawodowym. Opracowanie tego tematu wymagało ukazania myśli dydaktycznej Balickiego w oświetleniu krytycznym i porównawczym. Obligowało piszącego do zlokalizowania twierdzeń autora Godzin polskiego na tle nurtów i prądów dydaktycznych epoki. Wykazania filiacji z wybitnymi dziełami z zakresu dydaktyki literatury i języka polskiego, a także wyeksponowania zawartych w jego dziełach pierwiastków indywidualnych. Dokonano również oceny wkładu tego autora w dyskusję na temat roli nauczania języka polskiego w szkolnictwie zawodowym. Omówieniu poddano też prowadzony przez Balickiego w okresie międzywojnia teatr szkolny - który był bezsprzecznie ogromnym sukcesem wychowawczym. W rozdziale IV: Publicysta - analizie i ocenie poddano jego artykuły z zakresu publicystyki społecznej oraz krytyki literackiej i teatralnej, pisane do takich periodyków jak: "Echo Przemyskie", "Straż Polska" i "Przegląd Polski". Ponieważ w swych artykułach Balicki zawarł liczne komentarze do bieżących spraw politycznych i artystycznych, ich odczytanie wymagało licznych odwołań do historii i życia kulturalnego Galicji doby autonomicznej. Każdy z rozdziałów został opatrzony osobnym wstępem, w którym uporządkowano informacje na temat wykorzystanych materiałów naukowych, sposób ich opracowania oraz problematykę.The aim of this PhD dissertation is a thorough presentation and assessment of the works of Antoni Euzebiusz Balicki as a Polish studies scholar, critic, and man of letters. The thesis is divided into four parts. Chapter one ( Antoni Euzebiusz Balicki — life and concerns) reconstructs Balicki's biography in the context of three periods in Polish history. The author makes use of various materials. Chapter two ( The writer and the poet) is a critical literary analysis of Balicki's prose and poetic work. It is shown how they relate to other works of Polish and foreign Romantic and Modernist authors. Chapter three (The didactic author and the teacher) is devoted to Balicki as a foundational author of the Polish studies area, as well as an unquestionable defender of the status of Polish literature and language in vocational schools. The presentation of this issue required showing Balicki's didactic thought within a background of the didactic movements of his time. Moreover, the author assesses Balicki's input in discussing the function of teaching Polish language in vocational schools. Balicki's school theatre in the time between the wars is also discussed. In the fourth chapter (The journalist) Balicki's articles on social issues and literary and theatrical critiques (published in: "Echo Przemyskie", "Straż Polska", "Przegląd Polski") are analysed. Each chapter begins with an introduction explaining the materials used in the dissertation, the way they were edited, as well as their content
Siostrzane losy
Full text linkThe author presents the common beginnings and 60 years of cooperation between the Chair of Linguistic Didactics and Polish Literature at the Higher School of Pedagogy in Katowice (and later at the University of Silesia) and the Chair of Polish Literature and Language Didactics at the Higher School of Pedagogy in Cracow (currently at the Pedagogical University in Cracow). Using the “family” metaphor (the sister departments), the author describes the relationships between the two units and the joint activities and the researchers who inspire these activities.The author presents the common beginnings and 60 years of cooperation between the Chair of Linguistic Didactics and Polish Literature at the Higher School of Pedagogy in Katowice (and later at the University of Silesia) and the Chair of Polish Literature and Language Didactics at the Higher School of Pedagogy in Cracow (currently at the Pedagogical University in Cracow). Using the “family” metaphor (the sister departments), the author describes the relationships between the two units and the joint activities and the researchers who inspire these activities
Sister fates
No full textThe author presents the common beginnings and 60 years of cooperation between the Chair of Linguistic Didactics and Polish Literature at the Higher School of Pedagogy in Katowice (and later at the University of Silesia) and the Chair of Polish Literature and Language Didactics at the Higher School of Pedagogy in Cracow (currently at the Pedagogical University in Cracow). Using the “family” metaphor (the sister departments), the author describes the relationships between the two units and the joint activities and the researchers who inspire these activities
Unfinished portrait. Skłodowska-Curie in interwar biographies for adolescents
No full textThe author analysed biographical texts about Maria Skłodowska-Curie
for the young reader published in the interwar era. On the basis of these
texts the author reconstructed Skłodowska’s professional life which led
her to the Noble awarded discoveries. This life was presented as a personal
model of a Polish woman at the turn of the 19th an 20th centuries; it was
propagated in literary education of children and teenagers. It was not an
innovatory biography (if we compare it to the biographies of other great
Poles, for example Chopin or Matejko); neither was her transgression attitude
used for the educational purposes. The Skłodowska created in these
texts, a student, a scholar and a mother, is schematic. Her childhood was
not depicted; as a result, there was no information related to her way to
fame. Maria Kuncewiczowa’s and Elżbieta Szemplińska’s literary stories,
as well as W. Tatarówna’s synthetic biography should be, however, distinguished.
The authors emphasized the achievements of Skłodowska, the
woman who consequently went beyond social and cultural obstacles, and
thanks to her achievements she served the world and Poland selflessly
The fairy tale in the Polish language education. The past – the present – the prospects
Full text linkUniwersytet Pedagogiczny im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Wydział Filologiczny. Praca doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr hab. Zofii Budrewicz
When differences coexist. Teaching diversity as a challenge for Polish philology courses
No full textThe aim of the article is to examine the conditions of educational processes which need to be opened for external integration which greatly modifies the sense of community identity. These processes concern the social behaviour in certain symbolic spaces of multicultural world, and they include one’s respect towards social and political values, acceptance of laws and duties of single people towards a nation and international organisations, as well as the rules of responsible social coexistence. The need to learn how to live in the world of diversity causes that intercultural education needs to be seen as an important educational aim of any type of school. The author’s arguments include the discourse on the essence of inclusive identity, the current research on regionalism; the arguments highlight the notion of tolerance, the acceptance of the Other, and the intercultural dialogue. The author establishes the conditions of introducing cultural difference into “one’s own thinking”. She also demonstrates practical opportunities of making use of literature of cultural encounters in primary and high schools. Comparative approach – comparing literary texts and phenomena taken from various cultural spheres – includes examples from painting, sculpture, architecture and music. Such method guides the students and takes them through various areas or spheres “in between”; as a result, the method may facilitate creative thinking about one’s culture and that of the others. Intercultural ideas are an integral element of cultural education of contemporary students of all levels of education; so far there has been no alternative to them.Celem artykułu jest prześledzenie warunków koniecznego dziś otwarcia procesów edukacyjnych na integrację z zewnątrz, która modyfikuje znaczenie poczucia tożsamości wspólnotowej. Procesy te dotyczą zachowań społecznych w określonych przestrzeniach symbolicznych świata wielokulturowego i obejmują: postawę szacunku dla wartości społeczno-politycznych, akceptację praw i obowiązków jednostki wobec państwa oraz organizacji międzynarodowych oraz zasad odpowiedzialnego współżycia społecznego. Potrzeba nauki życia w świecie pełnym różnic sprawia, że wychowanie międzykulturowe na każdym etapie kształcenia musi zająć miejsce ważne pośród zadań edukacyjnych szkoły, także szkoły wyższej. Argumentacja wpisana została w dyskurs nad istotą tożsamości inkluzywnej, zorientowanej w najnowszych badaniach regionalistycznych i podkreśla zagadnienia tolerancji, akceptacji Innego, dialogu międzykulturowego. Formułuje się również warunki wprowadzenia różnicy kulturowej do „własnego myślenia”. Autorka artykułu przedstawia praktyczne możliwości wykorzystywania na lejcach w szkole podstawowej i średniej literatury z kręgu kulturowych zderzeń. Ukierunkowanie na komparacje – porównywanie tekstów literackich (i zjawisk) z różnych obszarów kulturowych, dotyczą możliwych na lekcja polskiego przykładów malarstwa, rzeźby, architektury czy muzyki, Taka nauka prowadzi uczniów przez różne obszary graniczne czy sfery „pomiędzy” i dzięki temu może służyć kreatywnemu myśleniu o kulturze swojej i innych. Idee międzykulturowe jako integralny składnik wychowania kulturowego współczesnego ucznia każdego poziomu edukacji nie ma bowiem dzisiaj alternatywy
Pamięć i afekty
No full textRozpoznania zawarte w tomie podpowiadają, iż nowa humanistyka, którą można nazwać nową filozofią doświadczenia, afirmuje obecność nieuchronnej nieciągłości w naszym myśleniu, uwalnia od prymatu „rzeczy pierwszych” i od zagadki finalnego znaczenia. Uznaje znakowy charakter doświadczenia, ale i podkreśla jego wymiar afektywny, organizujący naszą psychikę. Wychodzi więc poza tekst zapisujący doświadczenie , kwestionuje post-strukturalistyczne przekonanie, iż „nie ma nic na zewnątrz tekstu”. Ponownie poddaje pod rozwagę sprawę arbitralności znaku i pokazuje, że dramat reprezentacji wynika nie tylko z samej natury znakowości. Znak jest sygnaturą z wpisanym w nią afektem, który zakotwicza go niejako źródłowo, choć sam pozostaje dyskretny, albo jaki się pod postacią swego śladu, na co dzień przez nas utożsamianego z samym afektem, przedstawić i zachować w pamięci coś, co istnieje momentalnie, opiera się bądź uchyla reprezentacji, nie pozostawia trwałego śladu, albo istnieje wyłącznie w jednowymiarowym, czysto negatywnym przedstawieniu zacierającym wielowymiarowość doświadczenia? Teksty pomieszczone w tomie Pamięć i afekty zdają sprawę z owych komplikacji, przyjmujących często dramatyczną formę i wykraczających poza czysto akademicki dyskurs. (Prof. Marek Zaleski)The examinations included in this tome suggest that new humanities, which could also be called new philosophy of experience, affirm the presence of inevitable discontinuity in our thinking, and free one from the predominance of ‘first things’ and from the mystery of final meaning. It acknowledges the sign-like character of experience, but it also highlights its affective dimension, which organises our psyche. It therefore goes beyond the text which records experience, it questions the post-structuralist conviction that ‘there is nothing outside the text’. Once again, it examines the issue of the arbitrariness of the sign and demonstrates that the tragedy of representation does not stem solely from the nature of signness. The sign is a signature with an embedded affect, which somewhat anchors it in the aspect of origin, while staying discrete, or appearing in the form of its trace, which we identify with affect itself, that is, in the form of emotion. This is the key issue when it comes to memory. For how should one present and keep in one’s memory something, which exists momentarily, resits or evades representation, does not leave a lasting mark, or exists only in a one-dimensional, often negative depiction, which blurs the multi-dimensional nature of experience? Texts included in Memory and Affects relate these complications, which often assume a dramatic form and go beyond the purely academic discourse. (Prof. Marek Zaleski
Międzywojenna proza reporterska Gustawa Morcinka (Śląsk)
No full textTematyka artykułu skupia się na prezentacji wartościowej poznawczo i artystycznie monografii krajoznawczej z serii „Cuda Polski” Gustawa Morcinka Śląsk, wydanej w 1933 roku. Region ten (Śląsk Zielony, Biały i Czarny) pisarz pokazał z punktu widzenia doświadczania polskości w procesie przemian i osiągnięć społeczno-kulturowych oraz cywilizacyjnych. W syntetycznych dziejach ziemi śląskiej autor zawarł refleksje o społecznych wartościach przestrzeni narodowych. W obrazach życia codziennego współczesnego pisarzowi wyróżniają się pod względem estetycznym opisy obrazów robotniczego trudu – górników i hutników. Wraz z ziemią tworzą nierozerwalną całość, kulturę materialną i duchową człowieka. W końcowej części reportażu Morcinek zbiera, systematyzuje i dopełnia cechy typowego Ślązaka oraz jego dokonania w dziedzinie kultury duchowej i materialnej. To kwestie w książce nadrzędne.Monografia była przedrukowywana we fragmentach w regionalnej i ogólnopolskiej prasie międzywojennej.The article discusses the 1933 monograph entitled Śląsk (Silesia), written by Gustaw Morcinek. This informative and artistically distinguished volume was part of the Wonders of Poland series. Silesia (Green, White, and Black) was described from the vantage of the experience of Polishness caught in the process of sociocultural and civilizational transformation. A succinct synthesis of Silesian history made it possible for the author to reflect on the social values of native spaces. A particular emphasis is given to the esthetically elaborate descriptions of the everyday toil of Silesian miners and steel workers. They are firmly united with their land, thus creating the region’s material culture and spiritual identity. In the final part of his narrative, Morcinek collects, systematizes, and outlines typical traits of Silesian people together with their achievements in the realm of material and spiritual culture. These issues are given particular significance in the book. Parts of the monograph were published in the regional and national press in the interwar period
Gdy różnice istnieją jedna obok drugiej. Wychowywanie do różnorodności jako wyzwanie szkolnej polonistyki
No full textThe aim of the article is to examine the conditions of educational processes which need to be opened for external integration which greatly modifies the sense of community identity. These processes concern the social behaviour in certain symbolic spaces of multicultural world, and they include one’s respect towards social and political values, acceptance of laws and duties of single people towards a nation and international organisations, as well as the rules of responsible social coexistence. The need to learn how to live in the world of diversity causes that intercultural education needs to be seen as an important educational aim of any type of school. The author’s arguments include the discourse on the essence of inclusive identity, the current research on regionalism; the arguments highlight the notion of tolerance, the acceptance of the Other, and the intercultural dialogue. The author establishes the conditions of introducing cultural difference into “one’s own thinking”. She also demonstrates practical opportunities of making use of literature of cultural encounters in primary and high schools. Comparative approach – comparing literary texts and phenomena taken from various cultural spheres – includes examples from painting, sculpture, architecture and music. Such method guides the students and takes them through various areas or spheres “in between”; as a result, the method may facilitate creative thinking about one’s culture and that of the others. Intercultural ideas are an integral element of cultural education of contemporary students of all levels of education; so far there has been no alternative to them.Celem artykułu jest prześledzenie warunków koniecznego dziś otwarcia procesów edukacyjnych na integrację z zewnątrz, która modyfikuje znaczenie poczucia tożsamości wspólnotowej. Procesy te dotyczą zachowań społecznych w określonych przestrzeniach symbolicznych świata wielokulturowego i obejmują: postawę szacunku dla wartości społeczno-politycznych, akceptację praw i obowiązków jednostki wobec państwa oraz organizacji międzynarodowych oraz zasad odpowiedzialnego współżycia społecznego. Potrzeba nauki życia w świecie pełnym różnic sprawia, że wychowanie międzykulturowe na każdym etapie kształcenia musi zająć miejsce ważne pośród zadań edukacyjnych szkoły, także szkoły wyższej. Argumentacja wpisana została w dyskurs nad istotą tożsamości inkluzywnej, zorientowanej w najnowszych badaniach regionalistycznych i podkreśla zagadnienia tolerancji, akceptacji Innego, dialogu międzykulturowego. Formułuje się również warunki wprowadzenia różnicy kulturowej do „własnego myślenia”. Autorka artykułu przedstawia praktyczne możliwości wykorzystywania na lejcach w szkole podstawowej i średniej literatury z kręgu kulturowych zderzeń. Ukierunkowanie na komparacje – porównywanie tekstów literackich (i zjawisk) z różnych obszarów kulturowych, dotyczą możliwych na lekcja polskiego przykładów malarstwa, rzeźby, architektury czy muzyki, Taka nauka prowadzi uczniów przez różne obszary graniczne czy sfery „pomiędzy” i dzięki temu może służyć kreatywnemu myśleniu o kulturze swojej i innych. Idee międzykulturowe jako integralny składnik wychowania kulturowego współczesnego ucznia każdego poziomu edukacji nie ma bowiem dzisiaj alternatywy
- …
