Tasarım+Kuram (E-Journal)
Not a member yet
424 research outputs found
Sort by
Geleneksel ve Modern Camilerde Estetik Bağlamda Mekan Atmosferi Algısı: Spatial Atmosphere in Traditional/Modern Mosques
No full textThe concept of aesthetic has been transformed and re-contextualized through the consecutive centuries to find a stable place in the discipline of architecture. We may claim that the stability has been generally provided by spaces having the power of affecting its experiencers emotionally by the help of sensory perception. The discipline of phenomenology set the theoretical scene for such experience quality in architectural spaces, which can be analyzed in historical, social, and religious contexts.
In this framework, the article aims to emphasize the significance of the relationship between the disciplines of aesthetics and architecture in Turkey through the aesthetic image of the spatial atmosphere via the evaluations of experiencers of the mosques in traditional and modern styles to comprehend the image of aesthetic experience. Methodologically, the analysis is based on an online questionnaire to understand the perceptual differences of the survey participants based on the image of aesthetic experience in these two different mosque styles. In conclusion, the Sancaklar and Selimiye Mosques show that, although the experiencers were open to the new concepts in contemporary mosque designs, their religious teachings with the traditionalist background generally prevent them adopting the Sancaklar Mosque. Thus, the majority of the survey participators preferred to visit and pray in the Selimiye Mosque as the masterpiece of the Ottoman style while the Sancaklar Mosque reflecting the modern approach was found insufficient to manifest the traditional Islamic language that the survey participators are accustomed to.Resim, heykel, müzik, şiir, ve mimarlık olmak üzere beş ana sanattan oluşan güzel sanatların modern çekirdeği, 18.yüzyılda estetik disiplininin ortaya çıkışından önemli ölçüde etkilenmiş ve bu disiplinle sonraki yüzyıllar boyunca da yakın ilişkiler sürdürmüş, bu yüzden de bu ilişki problematik bir ilişki olmuştur: Estetik kavramı, mimarlık disiplininde istikrarlı bir yer bulmak için, birbirini izleyen yüzyıllar boyunca dönüştürülmüş, yeniden formüle edilmiş ve yeniden bağlamlaştırılmıştır. Bu alanda bir istikrarın, genellikle deneyimcilerini duyusal algı yoluyla etkileme gücüne sahip mekanlar tarafından sağlandığını söyleyebiliriz. Olgubilim disiplini, yoğun özneler-arası özelliklere sahip tarihi, sosyal ve dini bağlamlarda analiz edilebilen mimari mekanlarda, bu tür bir deneyimin niteliği için kuramsal ve deneysel sahneyi hazırlar.
Bu eleştirel çerçevede makale, Türkiye’deki estetik ve mimarlık disiplinleri arasındaki ilişkinin önemini, estetik deneyimcilerin, geleneksel ve modern üsluplardaki camilere dair değerlendirmeleri aracılığıyla ve mekansal atmosferin estetik imgesi üzerinden vurgulamayı amaçlamaktadır. Yöntemsel olarak analiz, çevrimiçi bir anketin değerlendirilmesini kapsamakta, anket katılımcılarının algısal farklılıklarını bu iki tür cami üslubuna dair estetik deneyimlerinin imgesine bağlı olarak olgubilim çerçevesinde anlamayı amaçlamaktadır. Bu nedenle arka planda, öznelerin veya algılayıcıların nesneler veya mekanlarla ilgili önceki deneyimleri hakkındaki düşüncelerini anlamaya odaklanılmış, kullanıcının algısı (özne) ile algılanan mekân/mekansal temsil (nesne) arasındaki ilişkiyle şekillenen dini mekânlardaki mekânsal atmosferin estetik imgesinin olgu bilimsel nitelikleri incelenmiştir. Çalışma boyunca, algılayıcıların doğrudan (mekânda) veya dolaylı (mekânın temsili yoluyla) deneyimlerinden sonra ortaya çıkan estetik imge, analizin ana odaklarından birine karşılık gelmiş, araştırmanın temelini şu sorular oluşturmuştur:
(1) Bir caminin estetik imgesinin, deneyimdeki atmosferin özne temelli bileşenleri (duyum, biliş, duygu) ile nasıl bir ilişkisi vardır?
(2) Geleneksel ve modern tasarımdaki camilerin estetik imgeye bağlı farklılıkları, atmosferleri aracılığıyla deneyimleyenlere nasıl aktarılmaktadır?
Anket sonuçlarına göre estetiğin, doğrudan (duyusal algı yoluyla) ya da dolaylı olarak mekansal temsillerle deneyimleyen bireylerin duy(g)usal tepkileri göz önüne alındığında mimarlık disiplini içindeki istikrarlı yerinin, cami mimarisindeki geleneksel ve modern dillerinin estetik imgelerinin incelenerek bir kez daha kanıtlandığını söyleyebiliriz. Çalışma, küreselliğin etkilerine kıyasla yerellik etkilerinin kültürel, sosyal ve dini anlayışlar temelinde, dini mekanların imgesi açısından estetik algıda önemli olduğu sonucuna varmaktadır. Bu bağlamda, mevcut camilerin tasarımlarında, mimari dilde ortaya çıkan modern eğilimler gözlemlenebilse de yerellikler genellikle cami tasarımındaki geleneksel eğilimlerden gelen estetik bir bağlam oluşturmuş, bu da Sancaklar ve Selimiye camilerinin karşılaştırılmasında da görüldüğü gibi modern ve geleneksel dillerin algılanmasında bazı karışıklıklara neden olmuştur. İki örneklem de göstermektedir ki, deneyimcilerin, çağdaş cami tasarımlarında yeni kavramlara açık olmalarına rağmen, gelenekçi arka plana sahip dini öğretiler, genellikle modern dildeki Sancaklar Camii’nin dini bağlamda benimsenmesini engellemektedir. Dolayısıyla kullanım eğilimleri açısından, araştırmaya katılan deneyimcilerin büyük çoğunluğu Osmanlı Camii üslubunun en önemli eserlerinden olan Selimiye Camii’ni ziyaret ederek burada ibadet etmeyi tercih etmiştir. Bunun temel nedeni, deneyimleyenlerin duy(g)ularını tetikleyen çok katmanlı bir ürün olan mekân atmosferidir. Bunların bir sonucu olarak, gelenekseli yansıtan Selimiye Camii, ankete katılanlar tarafından ibadet için seçilen cami olmuştur çünkü Sancaklar Camii, modern yaklaşımını tasarım dilinde başarıyla yansıtsa da soyut bir yorumdur ve bu mimari dil nedeniyle, İslam felsefesinin gelenekçi dili tarafından şekillendirilen estetik imgeyi yansıtmada yetersiz kalabilmektedir. Deneyimcilerin, dinin gelenekçi bir altyapısı olduğu için, yoğun bir şekilde hissetmeye alışkın oldukları gibi, İslami yansımaların olağan bağlamını cami atmosferinde hissetmeyi tercih ettikleri söylenebilir. Cami mekanlarındaki ruhun (genius loci) ve algılayanların ruh hallerinin etkisinin yanı sıra, algılayanların mimarlık/tasarım eğitimine ilişkin durumları da tercihleri üzerinde çeşitlilik göstermektedir. Bu durum deneyimin, yorumlanırken, ya da deneyimleme esnasında mekâna dair tutumu değiştirebilmesi nedeniyle eğitimle de şekillenebilen bir bileşen olduğunu gösterebilir
Sinema Eserlerinde Tasarım Kimlik İlişkisi: Yüzüklerin Efendisi Örneği: Sinema Eserlerinde Tasarım Kimlik İlişkisi
No full textThe phenomena of displaying, watching and viewing, which are as old as mankind, have existed in different forms and methods throughout the history; evolving, developing, and continuing to exist alongside humans. This development not only changed and improved the essence of the phenomenon with various techniques but also renewed the perception of the viewer along with it.
In terms of knowing, perhaps, the most frequently employed faculty is the sense of sight. Although the distribution among the employment of different senses is known to be quite balanced in the early periods of human history, in today’s world, the sense of sight is clearly the most frequently employed faculty. The relevance established with the visual should fundamentally be handled in this context. Whether the visual is a sign, a performance, or a work of art, it forms direct and indirect contexts with the individual and the viewer.
In terms of knowing and perceiving visuality, plenty of different techniques and methods have been used in the course of history. Today, cinema exists in a central position in terms of viewing and knowing despite its relatively short history compared to several other forms of visual art due to its technological requirements. This position exists in a reality that majorly impacts the form of both narration and perception. The cinema, perhaps the most effective visual art in terms of conveying messages.
As in many other fields, the phenomenon of design can also be considered among the leading actors in the field of cinema. The design can be read in every aspect of the cinema’s existence as a form of organization within its own essence. Beyond the simple act of problem solving, this organization involves providing an aesthetic and ergonomic solution to the problem. It forms meaning and context. At this point, the creation process comes into existence from its own essence and evolves from an idea to reality.
Cinema offers an organizational integrity that includes different design points such as space, character, fiction, object, etc. At this point, these design elements turn into parameters that comprise the reality of the cinematic work. Cinema and design exist as two different representations of the same movement. The same complex structure can be observed in many areas of art either in mental or productional terms. In particular, art fields that contain fiction, action patterns, character, and planning exist in this contextuality, just like design.
This study focuses precisely on the relationship between meta and identity, which constitutes one of these parameters. The study came to life with the idea that the designed objects used in the cinema works are more than just simple objects. The moments when certain discourses of the author are interpreted through metas make up the subject of the discussion.
In this context, J.R.R. Tolkien’s The Lord of the Rings trilogy constitutes the main research area of the study in order to investigate the related thought. In this field, war instruments are considered as basic objects, especially as elements that relate to identity and character, but also create spaces with body and fiction. However, other books and movies such as The Hobbit and The Silmarillion can be expressed as additional areas that are mentioned when necessary.
The study interprets the information obtained from the scenes from a perspective of design, making detailed and comparative analyzes of the war instruments used in the scenes. In this regard, the instruments have been depicted one by one, which enabled to reveal and perceive their differences. The study objectively analyzes the concepts such as the stories of the instruments, the background of the people who own them, their lives and deeds, their heroism, etc., and then examines their structures, places, narration styles, and positions within the work.
The study is structured in a way that associates the design and artistic features of the relevant instruments such as their functional, ergonomic, and aesthetic qualities with identity and character, as well as in a way that discovers their discourses within the work. The study, which exists in the intersection of cinema and design, touches on the points that unite production and representation, meta and identity, form and character, phenomenon and story, etc.
This discussion, which creates contexts between instruments, fiction, characters, and stories, concludes that the objects used in cinema works are, beyond being just functional objects, a means of representation, markers of the characters’ identities, and carriers of past details that the audience is unaware of and unable to see in the film.Bilme eylemi noktasında belki de en çok kullanılan duyunun görme duyusu olduğu ifade edilebilir. Görsel olanla kurulan ilgi bu bilme eylemini içermektedir. Görsel olan ister bir gösterge, temsil ister bir sanat yapıtı olsun bireyle, izleyiciyle direkt bağlamlar oluşturur.
Görsel bir sanat olan sinema içerisinde; mekân, karakter, kurgu, kıyafet, nesne vb. farklı tasarım noktaları barındıran bir organizasyon bütünlüğü sunar. Bu noktada tasarım öğeleri sinema eserinin gerçekliği oluşturan parametrelerine dönüşür.
Bu çalışma tam olarak bu parametrelerden bir tanesi olan nesneyle kimlik ilişkisine odaklanmaktadır. Sinema eseri içerisinde kullanılan tasarlanmış nesnelerin salt olarak bir nesne olmaktan ötesini barındırdıkları fikri bu çalışmayı imkânlı kılmıştır. Eser sahibinin söylemek istediği bazı söylemlerin nesneler üzerinden anlamlandığı anlar tartışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu söylemler gösterge bilimsel analizle irdelenmiştir.
Bu bağlamda ilgili düşüncenin araştırılması için John Ronald Reuel Tolkien’in Yüzüklerin Efendisi serisi çalışmanın temel araştırma alanını oluşturmakta, bu alan içerisinde özellikle kimlik ve karakterle ilişki kuran aynı zamanda beden ve kurguyla uzamlar oluşturan öğeler olarak savaş enstrümanları temel nesneler olarak ele alınmıştır.
Çalışmanın strüktürü; ilgili enstrümanların fonksiyonel, ergonomik, estetik vb. gibi tasarımsal ve sanatsal özelliklerinin kimlik ve karakterle bağdaştırılması aynı zamanda eser içerisindeki söylemlerinin keşfedilmesiyle oluşmaktadır. Sinema ve tasarım ara kesitinde var olan çalışma üretimle temsili, nesneyle kimliği, formla karakteri, olguyla hikâyeyi vb. buluşturan noktalara temas etmektedir. Sonuçta ilgili yapıtlarda var olan tasarlanmış nesnelerin birer kimlik anlatı aracı olduğu, hikâyede var olan bazı kaideleri doldurduğu ortaya konulmuş, sinema ve sinematografik anlatım içerisinde tasarım nesnesinin yeri ve pozisyonu keşfedilmeye çalışılmış, ürün-kimlik bağlamları oluşturulmuştur.
 
Mimarlık ve Planlamada Çocuk Katılımının Çoklu Anlamları: Katılım Basamaklarına Yeniden Bakış: Child Participation in Architecture and Planning
No full textIn literature, there are numerous studies on child participation and the levels of participation. However, the levels of child participation are categorized with different approaches among these studies. The aim of this article is to make a comparative analysis by examining the literature on the degrees of child participation and to systematize the concepts. Therefore, (i) bibliometric analysis and thematic mapping methods were conducted to identify various themes in academic studies in the field of child participation to understand the conceptual structure of the relevant literature that has changed over time; (ii) initiative reports suggesting different frameworks regarding participation degrees were also examined. These studies were categorized according to their definitions of participation degrees in a table. The table was structured from the lowest level of participation to the highest level, under three main typologies: non-participation, low-level participation, and true participation. It has been observed that all studies are concerned with ethical distinctions at the base level; consider lower levels of participation; and define methods that they consider as true participation. It was found that the levels and definitions in some studies were more inclusive and included several levels of participation simultaneously. However, the active participation of children in the processes and clarifying their actual roles are still vague issues. This study clarifies the boundaries of child participation in literature and serves as a basis for future studies investigating the degree of child participation in projects, which will help to uncover and develop the nature of practices involving child participation.Ortak yaşamın sembolü olan kentsel mekan, toplumun her bireyinin eşit haklara sahip olduğu bir yerdir. Bireylerin hayatlarını etkileyen karar alma süreçlerine katılımı, bireylerin en doğal hakkıdır. Aynı şekilde, toplumun en genç üyeleri olan çocukların da kendilerini etkileyen konularda söz sahibi olmaları önemlidir. Literatürde demokratik katılım, katılım becerisi ve güveni sadece pratik yoluyla zaman içinde öğrenilebilir; kavram olarak öğretilemez olarak tanımlanır. Bu bağlamda, çocukların süreçlere katılımı ve katılım dereceleri önemli konulardır. Kentsel mekanda katılım konusunu ele almak için öncelikle katılımın anlaşılması gerekmektedir. En genel anlamıyla, “katılım” fikri, insanların yaşadıkları çevrenin sosyal gelişmelerine dahil edilmesiyle ilgilidir. Bu bağlamda, mimari ve kentsel çalışmalara çocukların katılımı, karar verici merciler, tasarımcılar ve araştırmacılar arasında artan bir ilgi görmüştür. Literatürde çocuk katılımı ve katılım düzeyleri ile ilgili çok sayıda çalışma bulunmaktadır. Ancak bu çalışmalar arasında çocuk katılım düzeyleri farklı yaklaşımlar ve dereceler ile kategorize edilmektedir. Bu çalışma, çocuk katılımı alanında incelenen çeşitli temaları belirlemeyi ve zaman içindeki gelişimine dayanarak alanın kavramsal yapısını anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, kent mekanıyla ilgili karar alma süreçlerinde çocukların katılım düzeylerine yönelik bir teorik çerçeve oluşturmayı, literatürde çocuk katılımı düzeylerini ifade eden kavramları sistemleştirmek için karşılaştırmalı bir çerçeve geliştirmeyi ve gelecekteki akademik ve pratik çalışmalara yönelik farkındalık oluşturmak ve temel bir zemin oluşturmayı hedeflemektedir. Özetle, çocuk katılımının dereceleri ile ilgili literatürü incelenerek karşılaştırmalı analiz yolu ile kavramların sistematize edilmesi ve incelenmesi hedeflenmiştir. Genel olarak ifade edecek olursak, bu çalışma ayrıntılı ve kapsamlı bir kavram ve tanım listesi içeren sistematik inceleme ve sentezleme yaklaşımını kullanmaktadır. Bu yaklaşımda temel amaçlar sırası ile önyargıyı azaltmak ve trendleri izlemek amacıyla ilgili çalışmaları ve temaları belirleyerek, değerlendirerek ve sentezleyerek; mimarlık ve kentsel tasarım çalışmalarında çocukların katılımıyla ilgili literatürdeki tutarlılığı ortaya çıkarmak ve boşlukları vurgulamaktır. Bu metodolojik yaklaşım genellikle analiz, sentez ve değerlendirme olmak üzere potansiyel olarak tekrarlanabilir bir üç adımlı bir dizi işlemden oluşan uygun bir “yeniden yapılandırılmış mantık” olarak kabul edilmektedir.Çalışma kapsamında, ilk olarak bibliyometrik analiz ve tematik haritalama yöntemleri ile çocuk katılımı alanında yapılan akademik çalışmalar üzerinden çeşitli temalar tanımlanmış ve ilgili literatürün zaman içinde değişen kavramsal yapısı incelenmiştir. Bibliyometri, literatür verilerini değerlendirmek için sistemli bir yaklaşımdır. Akademik yayınlarda sağlanan meta verileri nicel olarak sınıflandırır ve araştırmacının aksi takdirde gizli kalabilecek parametreleri karşılaştırmasına ve çözmesine yardımcı olur. Bibliyometrik bir çalışma, yeni araştırmalar için temel oluştururken kanıta dayalı bir ortamın oluşturulmasına yardımcı olur. Bu sistemli yaklaşım, yayın sayısının artmasıyla birlikte, geleneksel literatür araştırmasıyla karşılaştırıldığında daha objektif ve güvenilir bir analiz yöntemidir. Bibliyometrik analiz kapsamında ilk olarak, yöntemin tasarımı çocuk katılımı alanında incelenen çeşitli temaların belirlenmesine ve alandaki kavramsal yapılara odaklanılmış ve zaman içindeki temaların gelişimi incelenmiştir. Bunun için zaman dilimi birden fazla döneme bölünmüş ve temalar belirli zaman dilimlerindeki konumlarına göre yeniden değerlendirilmiştir. Böylece, araştırma alanının zaman içindeki gelişimi ve alandaki trendleri ve eğilimleri incelenerek görseller ile temsil edilmiştir. Veriler toplanırken, Scopus ve Web of Science ve Dimensions veritabanları karşılaştırılmış ve atıf kapsamı sebebi ile analizlerde Scopus Veritabanı kullanılmıştır. Çalışmada ikincil bir yöntem olarak, katılım derecelerine ilişkin farklı çerçeveler öneren girişim raporları incelenmiş ve incelenen çalışmalar ortak bir tabloda katılım dereceleri tanımlarına göre karşılaştırılarak kategorize edilmiştir. Girişimler, insanların yaşamlarını etkileyen konularda görüşlerini ifade etmelerini ve eylemlere ve karar alma süreçlerine katılmalarını destekleyen organizasyonlardır. Bu bağlamda, katılım konusundaki bakış açılarını, yöntemlerini incelemek ve raporlarında referans verdikleri bilimsel çalışmaları ele almak, bu çalışmanın temelini oluşturma açısından önemlidir. Bu doğrultuda, bibliyometrik analiz aşamasını takiben, uluşlararası girişim raporları arasından çocuk katılımının türlerini tanımlayan on adet çapraz referanslı kaynak belirlendi ve katılım düzeyleri ile ortaya çıkan temalar analiz edilerek ortak ve karşılaştırmalı bir tablo oluşturuldu. Tablo, en düşük katılım düzeyinden en yüksek düzeye doğru, üç ana tipoloji altında yapılandırılmıştır: katılımsızlık, düşük düzeyde katılım ve gerçek katılım. Çocuk katılım derecelerine yaklaşımlar farklı olsa da, çalışmalar genellikle örtüşen niyet ve tanımlar önermektedir. Sonuçlara göre, incelenen tüm çalışmaların ilk olarak temel düzeyde etik ayrımlarla ilgili olduğu; ikincil olarak daha düşük katılım düzeylerini dikkate aldıkları; ve son olarak gerçek katılım olarak gördükleri yöntemleri tanımladıkları görülmüştür. Öte yandan, bazı araştırmalardaki düzey ve tanımların daha kapsayıcı olduğu ve aynı anda birkaç katılım düzeyini içerdiği görülmüştür. Ancak çocukların süreçlere aktif katılımının ve gerçek rollerinin netleştirilmesinin hala muğlak bir konu olduğu da gözlemlenmiştir. Bu çalışma, ilgili literatürde çocuk katılımının sınırlarının netleştirilmesi ve ileride yapılacak akademik araştırmalara zemin hazırlayabilmesi veya yön verebilmesi açısından sistematik inceleme yolu ile detaylı bir tarama sunar. Ayrıca, inisiyatifler tarafından uygulanan projelerde çocuk katılımının derecesini araştıran gelecekteki çalışmalara temel teşkil edebilecek ve bu da çocuk katılımını içeren uygulamaların doğasını ortaya çıkarmaya ve gelişmesine fayda sağlayabilecektir
Türkiye Modern Mimarlığının Unutulmuş bir İsmi: Hasan Halit Femir (1910-1954): Halit Femir’in Mimarlığına Bir Bakış
No full textThe historiography of Turkish modern architecture is limited to certain names and major projects. This resulted in the oblivionof many important architects and their projects. This study focuses on one of the numerous forgotten actors of Turkisharchitecture, Halit Femir, and wishes to emphasize the position he and his projects deserved in architectural history. Thearchitect graduated from the Academy of Fine Arts in 1937 and has been an educator at the same institution. Our article isbased on a master thesis that investigated the life and architectural production of Halit Femir in the context of his époque. Inthe scope of the study, Arkitekt magazine, archives of Le Corbusier Foundation (Paris), the archive of personal affairs ofMimar Sinan Fine Arts University, newspapers, and the architect’s family archive were consulted. In addition to that, stillpreserved projects were visited and observed, also information from current users was obtained via interviews.Halit Femir’s designs and refined architectural language were stylistically different from the major streams of his time.Although Femir worked as Sedad Hakkı Eldem’s assistant at the Academy of Fine Arts, Femir did not follow Eldem’s nationalmodern attitude. His work is neither similar to the cubic architecture of the 1930s. His most important building is the Lido Swimming Pool which still exists as a ruin in the city and was once an important focal point in İstanbul cultural life. In fact“Lido Swimming Pool” consisted of an Olympic-sized pool, a hotel, and a casino block. The building was transformed into anightclub in the 1990s and closed after a terrorist attack on 2016 New Year’s Eve.Halit Femir’s works reflect his architectural education at The Academy of Fine Arts and also the internships he did at theoffices of Sven Markelius and Le Corbusier. In the designs of his functional and rational projects, Femir followed new trendsand used contemporary building materials and the technology of his époque. Especially using different materials as a richnessin the design is a distinguishing feature of his work in both façades and interiors. His design of Bursa Hall and Bazaar (1949)with the ribbed reinforced concrete vault is an important step in Turkish architecture suggesting new forms for structuralsystems. In Lido Swimming Pool and Küçük Sahne, he used an imported insulation material and provided new technicalinstallation for his bank designs.Halit Femir and Feridun Akozan’s co-designed production were housing consisting of many luxurious single houses and someapartments. The single houses followed a similar approach of designing functionally similar spaces together, the main spaceswere connected with the gardens and they used large openings in façades and different natural materials. For the Şenesenevler Housing Cooperative project (1947), Akozan and Femir investigated together with Ahsen Yapanar the contexts of housing shortage after the Second World War. The settlement consists of houses connected with private gardens, and social facilities and the settlement was organized in a self-sufficient neighboring unit. Halit Femir acquired his projects via personalrelationships. His uncle Emin Vafi, a rich tradesman, played an important role as a patron of many projects. Through hismarriage in 1949 with Güner Hanım who was from a rich Bursa family, he benefited from the relations of his wife’s socialcircle. His educator identity is worth mentioning and has parallel attitudes with his professional career. He did not limit hisstudents to one solution and always encouraged them to try new design ideas in his studio classes. Despite Halit Femir’s earlydeath at the age of 44, he designed many projects on different scales, contributed to the education at the Academy of Fine Arts, and will hopefully be more visible now.Çalışma, Türkiye’nin modern mimarlık tarihinin unutulan sayısız aktöründen biri olan Halit Femir’in eğitimci kimliği ve zengin mimari üretimiyle katkıda bulunan bir aktörün mimarlık tarihinde alması gereken yerine vurgu yapmayı amaçlamaktadır. Halit Femir’in hayatı ve mimari ürünlerini inceleyen bir tez çalışmasına dayanan yazımız, Güzel Sanatlar Akademisi mezunu ve bir zamanlar hocası da olan Halit Femir’in mimari üretimini, dönemi ve yaşamı bağlamında değerlendirmektedir. Çalışma için Arkitekt dergisi ve gazete arşivleri, Le Corbusier Vakfı (Paris), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Personel Dairesi ve Öğrenci İşleri arşivlerinin yanı sıra, mimarın aile arşivine başvurulmuştur. Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Şubesi’nin 1937 yılı mezunlarından, Halit Femir, kariyeri boyunca ana akım mimari etkilerden uzak, çağının ötesinde, rafine bir mimari dil geliştirmiştir. En önemli yapısı, kentte bir harabe olarak varlığını sürdüren, bir zamanlar kentin kültürel yaşamının odağıolan Lido Yüzme Havuzu’dur. Femir, Güzel Sanatlar Akademisi’nde edindiği birikimleri ve kariyerinin erken dönemlerindeAvrupa’da yaptığı stajların edinimlerini eserlerine yansıtmıştır. İşlevsel ve rasyonel kurgulanmış projelerinde, her zaman yeniyitakip etmiş, çağdaş malzeme ve teknolojinin kullanımını önemsemiştir. Büyük ölçekli projelerde belli isimlerin çalıştığı dönemde, projelerini kişisel bağlantıları yoluyla, yeni ortaya çıkan burjuva sınıfı işverenliğinde, tasarlamıştır. 44 yaşındaki erken ölümüne rağmen, çoğu, konut ve küçük ofis yapıları olmak üzere, farklı ölçekteki ve çok sayıdaki projelerinin yanında, Güzel Sanatlar Akademisi’ndeki eğitimci kimliği ile mimariye önemli izleri olmuştur. Bu yüzden, mimarın eserlerini belgelemek, eğitim ve mimari pratikteki genel yaklaşımı hakkında bilgi vermek, Güzel Sanatlar Akademisi’nin tarihi açısından önem taşımaktadır
İç Göç, Kent ve Karşıtlıklar: Bir Sinemasal Anlatının Mekânsal Parçaları: İç Göç, Kent ve Karşıtlıklar
No full textThis study examines the interaction of Turkish cinema and architecture with an interdisciplinary approach in order to analyze the influence of the changing social, cultural and architectural structure of Istanbul, which has experienced intense population growth due to migration in the second half of the 20th century, on its urban identity. Via the movie examined, how Istanbul is represented in its spatial context, how modernization movements effected a disintegration in the social structure, and the way the housing typologies were formed are evaluated along the line of modernity-tradition.
The 1960s were years during which all sorts of political, cultural and architectural changes were experienced in Turkey. In this period, cities became loci of attraction that received intense migration as a result of modernization movements and mechanization in production. Diverse cultural groups were settled in the city in segregated patterns. The migration waves rapidly changed the social and spatial structure in the cities. Housing typologies in cities differ in relation to the economic and cultural level of the individuals inhabiting the homes. The living space has not only reflected the identity and origin of the individual, but has also been a form of representation that shows how well the individual has been able to adapt to the modernizing city.
The unplanned urbanization, slum formation, apartment block construction and concomitant changes that occurred in the architectural texture of the city as a result of intense migration, and the widening gap between the urbanite and the peasant, were reflected onto the Turkish cinema of the period. With the social realist approach that it embarked upon in 1960, Turkish cinema began to depict the daily lives of ordinary people, the issues of migration and slums, the rural-urban distinction and the way individuals existed in the city. This genre of cinema, which oriented towards urban centers receiving migration emphasized the poverty and undesirable life of the migrants, while in contrast, it depicted the good life and wealth of the urbanites. Considering that modernization is taken to be "Westernization" in Turkey, the notion that those who migrated from rural areas to the city represent traditionalism and are not civilized has been commonplace in this form of cinema. The opposition between the concepts of modernity and tradition in migration-themed films is projected by emphasizing spatial and cultural differences in lifestyles, attires and family structures. Cinema, as a branch of art that depicts both urbanites and the physical environments of the city, provides valuable support to reading and documenting the architectural texture of the city and the housing typology which underwent important changes depending on the region during this period.
The film Gurbet Kuşları (1964), selected within the context of the study, is one of the first films about internal migration that occurred in this period in Turkey. Gurbet Kuşları deals with the problems faced by a family that migrated from Kahramanmaraş to Istanbul and the conflicts and alienation created by the city culture. Furthermore, it is an important source in terms of its spatial analyses of the city, the reflections of economic and social stratification on housing typology, modernization and the display of cultural differences between urbanites and peasants in private and public spaces.
Among the reasons for choosing Gurbet Kuşları for the study are;
The way the urbanite-peasant opposition reflected onto cinema through real (existing) spaces,
The originality in the fiction of the spatial connection in the character-space relationship
In terms of architecture, the highlighting of cultural and social differences through the concept of the street as well as housing typology.
The literature review conducted for the study has identified Sinemada Mimarlık (Architecture in Cinema) compiled by Nevnihal Erdoğan, Hikmet Temel Akarsu and Türkiz Özbursalı and Sinemada Mimari Açılımlar: Halit Refiğ Filmleri (Architectural Overtures in Cinema: The Films of Halit Refiğ) written by Fatoş Adiloğlu, which deals with the relationship between cinema and architecture, as sources of primary importance. In addition, Halit Refiğ's Ulusal Sinema Kavgası (The National Cinema Fight) explains how the cinema of the period was formed. Finally, works by Afife Batur, Sibel Bozdoğan and İlhan Tekeli, which deal with the developing architecture and urbanization process in Turkey during this period has contributed significantly to the study.
Turkish cinema of the 1960s, with its power to produce a city image and the use of space it reflects regarding the city and its inhabitants, is an important narrative tool reflecting the architecture of the period and the social change under the effects of modernization. Therefore, through cinema which contributes the theory of architecture; the study combines analyses of the influence of social change on the individual and urban identity via migration, the spatial reflections of cultural differences and the dimension of the modernization movements that took place at the Istanbul city scale.Sinema mimarlık etkileşiminin disiplinlerarası bağlamda incelendiği bu makalede; 20. yüzyılın ikinci yarısında göç sebebiyle yoğun nüfus artışı yaşamış olan İstanbul’un değişen sosyal, kültürel ve mimari yapısının kent kimliğine etkisi Türk sineması aracılığıyla ele alınmıştır. Türk Sineması’nda 1960 yılından itibaren görülen toplumsal gerçekçi yaklaşım ile filmlerde göç ve gecekondulaşma konularına, kır-kent ayrımına ve bireylerin kentte var olma biçimlerine yer verilmiştir. Çalışma kapsamında seçilen Gurbet Kuşları (1964) filmi Türkiye’de bu dönem gerçekleşmiş iç göçü konu edinen ilk filmlerdendir. Gurbet Kuşları filminin çalışma kapsamında seçilme nedenleri arasında;
-Sinemada yansıtılan kentli-köylü karşıtlığının gerçek mekânlar üzerinden temsil biçimi
-Karakter-mekân ilişkisinde mekânsal bağlantının kurgulanmasındaki özgünlük
-Mimari açıdan kültürel ve sosyal farklılıkların konut tipolojisinin yanı sıra sokak kavramıyla da aktarılması yer almıştır.
İncelenen filmde İstanbul’un mekânsal bağlamda temsil biçimi, modernleşme hareketlerinin toplumsal yapıya etkisi ve modernlik-geleneksellik çizgisine konut tipolojilerinin biçimleniş şekli değerlendirilmiştir. Konu hakkında literatür taraması sonucu elde edilecek bilgiler ile filmin analizleri ve gözlemler sonucu elde edilen tüm veriler bir araya getirilip bütünlük sağlayan bir sentez oluşturulmaya çalışılmıştır. Filmdeki sahnelerden duraklatılarak elde edilen görüntüler; tüm iç ve dış mekânlar, İstanbul’daki simgesel dış mekânlar ve karakter-mekân ilişkisinin kurulduğu konut tipolojileri incelenerek ve karakterlerin diyaloglarıyla kent hakkında çıkarım yaparak analiz edilmiştir.
Sonuç olarak 1960’ların Türk sineması, dönemin mimarisini ve toplumsal değişimini yansıtan önemli bir araçtır. Bu nedenle sinema aracılığıyla göç sonucunda gerçekleşen toplumsal değişimin kent kimliğine etkisi, kültürel farklılıkların mekânsal yansımaları ve İstanbul kent ölçeğinde gerçekleşen modernleşme hareketlerinin boyutu çalışmanın bütününü oluşturmaktadır
Can we talk about progress in art and architecture: Can we talk about progress in art and architecture
No full textHas art or architecture been moving forward like pure and applied sciences? Does the growth of knowledge and the change in mental cognitive processing of man directly increase the “quality” and “value” of art works? The accumulation of knowledge in different fields, technological developments and their reflections in architectural production are usually considered signs of development or “progress”. However, the “art value” in art and architectural works can not be evaluated with technical and theoretical knowledge alone. After a brief critical analysis of the idea of “progress” from different perspectives, the paper gives an emphasis to the understanding of the idea of “transformation” which particularly relates to Giambattista Vico’s theory of “poetic wisdom” in art and architecture.Mimarlıkta bilimde olduğu gibi bir “gelişme”den bahsedebilir miyiz? Bilginin artması ya da bilişsel ve mantıksal gelişmenin mimarlığın sanatsal değeri arasında ir paralellik kurulabilir mi? Geleneksel mimarî bir yapıt son dönem teknolojik yapılardan sanatsal anlamda daha az mı değerlidir? Mimarlığın bilgibilimsel (epistemolojik)niteliği onun değişen anlayışlarla yeniden ve yeniden yorumlanabilmesini ve farklı düzeyde anlayışlarla kavranmasına yardım eder. Yalnız, mimarlıktaki bu sürekli değişimi ilimsel nitelikteki gelişmelerle aynılaştıramayız. Gablik gibi bazı sanat eleştirmenlerinin pragmatik yaklaşımlarının (mantıksal algılama ile sanatsal değer arasında doğru orantılı bir ilişkinin olduğunu düşünmek) aksine Vico bir eserdeki sanatsal değerin sanatçının öncelikle “şiirsel bilge”liğinin ürünü olduğunu ve bu alandaki değişimlerin “sanat ağacı” metaforunda belirttiği gibi ir “gelişim” olarak değil daha çok bir “dönüşüm” (transformasyon) olarak algılanması gerekliliğini savunur
Tevfik Fikret’in Evi: Aşiyan: Tevfik Fikret’in Evi: Aşiyan
No full textTevfik Fikret (1867-1915) is a writer whose biography and literary contribution has been significantly studied and researched; however, there is no detailed study about Tevfik Fikret’s house “Aşiyan” (which means “bird’s nest” in Persian). This text is an effort to understand the house that Fikret designed, where he lived from 1906 until his death in 1915. This article is taken from a more extensive doctoral thesis. It has an interpretive approach that sees the history of architecture within the scope of the humanities and therefore does not claim to be precise like the natural sciences. Since the study of the garden of the house, the decoration of the house, and its furnishings exceed the limits of the article, therefore they are only briefly mentioned in the context of their relation to the house.
Aşiyan was built on a slope overlooking the Bosphorus and Anatolian coasts in Rumelihisarı where it is far from the city center of Istanbul. Aşiyan is a three-storey house with two floors of wood structure on a masonry basement. The slope in the garden is arranged in the area where the house sits and a retaining wall that cuts the slope ensures that the house sits on a flat ground. There are service areas and a dining hall on the basement floor. On the ground floor there are the living room that hosts the poet’s literary meetings, a daily living room and other rooms at the back of the stair hall. The bedroom and Fikret’s study room are located on the upper floor. In Fikret’s house, the influence of the British Aestheticism and Arts and Crafts movements can be seen. These traces are noticed in the spatial organization of the house, the decoration of the house, its furnishings, and the elements on its facades. Apart from these, rocks, and stones, which are the dominant elements of the house and garden, are remarkable. The house is behind a large stone wall which unites with the stones around the window that Fikret calls the “Socrates Window”, thereby strengthening its relationship with the ground. The pool is built around a local rock and seating and tables made out of the rock in the garden that are arranged by preserving its natural qualities, are the signs of Fikret’s interest in rocks. The planimetry and façade layouts of the house also provide information about Fikret’s world.
In England in the 19th century, with the social transformations, their behavior patterns, from clothing to housing and design, from furnishing to urban arrangement, middle class elites who moved away from the local and traditional and opened themselves to new lifestyles, Aestheticism, which started as a literary attitude in line with Romanticism, turned it into a “Movement” reflected physical visibility. In 19th century Istanbul, when social and urban life began to change, the Ottoman cultural elite sought to create new living environments with their non-traditional thinking styles and aesthetic tastes. During the period when Tevfik Fikret was the editor-in-chief between 1896-1901, the literary figures gathered around the magazine, Servet-i Fünûn, were supporting the view that “Art for art’s sake”, which became the fundamental slogan of Aestheticism, had its literary beginning in French literature. This study examines the house, Aşiyan, designed and built by Tevfik Fikret, one of the leading representatives of the Servet-i Fünûn community, and reveals the tendencies of the turn-of-the-century cultural elites in their search for a new living environment and one aspect of the change in the concept of home in the late Ottoman society. Aşiyan reveals an aspect of Ottoman modernization with its architecture, space organization, decoration and furniture that differs from the Ottoman housing tradition and presents a structural example of “Ottoman Aestheticism” in turn of the century Istanbul.
In addition to his literary productions, Fikret’s romantic paintings, Art Nouveau designs in Servet-i Fünûn magazine (1896- 1901), Arts and Crafts and Aesthetic Movement influences in his home, Fikret revealed his individual identity by making the processes and meaning that created them a part of his life, beyond being influenced by the forms of the West. In addition to its historical value, Aşiyan also provides important data in terms of illuminating the life of a late Ottoman intellectual. The fact that he designed his house himself allows his spatial, formal, and decorative preferences to be revealed. The house is the architectural expression of the poetic image loaded with layers of meaning, revealing the intellectual and emotional world of the poet Tevfik Fikret as a physical entity.Edebiyatı ve kendisi hakkında en çok çalışma yapılmış ve hala yapılan edebiyatçılardan birisi de Tevfik Fikret’tir (1867-1915). Tevfik Fikret’in evi hakkında yapılmış detaylı bir çalışma ise bulunmamaktadır. Doktora tez çalışmasından üretilmiş bu metin, Fikret’in kendi tasarladığı, 1906’dan 1915’teki ölümüne dek yaşadığı ve Aşiyan olarak adlandırdığı evini anlama çabasıdır ve yorumsal bir yaklaşıma sahiptir. Odağını İstanbul, Rumelihisarı’nda inşa edilmiş evin mimarisinin oluşturduğu metinde, evin bahçesi, dekorasyonu ve eşyalarına ilişkin çalışma makalenin sınırlarını aşacağından bu konulardan kısaca bahsedilmiştir.
Toplumsal ve kentsel yaşam dönüşümünün ivmelendiği 19. yüzyıl İstanbulu’nda Osmanlı kültürel seçkinleri, geleneksel olanın dışındaki düşünce tarzları ve estetik beğenileriyle yeni bir yaşam ortamı aramış ve yaratmaya çalışmışlardır. İstanbul’da yeni oluşan yerleşmelerde, Batı’dan gelen yeni biçimlere zaten açılmış olan konut mimarisi yaygınlık kazanmıştır.
1896-1901 arasında Tevfik Fikret’in yayın yönetmenliğini üstlendiği dönemde Servet-i Fünûn dergisi çevresinde toplanan edebiyatçılar, edebi başlangıcı Fransa’da olan Estetik Hareket’in de temel sloganı haline dönüşmüş “Sanat sanat içindir” görüşünü benimsemiştir. Servet-i Fünûn topluluğunun önde gelen temsilcilerinden Tevfik Fikret’in tasarladığı ve inşa ettiği evi Aşiyan’ın incelendiği bu çalışma ile yüzyıl dönümü kültürel seçkinlerinin yeni yaşam ortamı arayışlarındaki yönelişler ve geç Osmanlı toplumunun ev kavrayışındaki değişimin bir yönü araştırılmaktadır.
Aşiyan, bir geç dönem Osmanlı entelektüelinin yaşam dünyasını aydınlatması açısından önemli veriler sunar. Evin mimari unsurlarında, mekânsal biçimlenişinde ve ev eşyalarının seçiminde Arts and Crafts ve Estetik Hareket’in etkisi görülür. Fikret’in evini kendisinin tasarlamış olması, mekânsal, biçimsel ve dekoratif tercihlerinin anlamlandırılmasına imkân verir. Ev, şair Tevfik Fikret’in düşünsel, duygusal dünyasını yansıtan şiirsel bir imgenin mimari ifadesi olarak yorumlanabilir
