Tasarım+Kuram (E-Journal)
Not a member yet
424 research outputs found
Sort by
Bellekteki İzler Üzerinden Konutun Değişen Anlamı
Get PDFHousing, as a physical space, is a phenomenon that carries psychological, social and cultural meanings beyond the need for shelter. The home plays an important role in the life of the user as a symbol of security, comfort and individuality. Today, with the influence of changing and diversifying lifestyles, the features sought in housing, housing usage norms and the meaning attributed to housing have changed. The feeling of privilege and specialness that users try to have with the housing; it has made us question the values shared with the home and the true meaning of the lifestyle in the home.In this regard, the study aims to reveal the effects of changes in social structure and lifestyles on the meaning of the home, which is a reflection of these effects, through the traces in the memory of the users. The unique aspect of the study is that the relationship between changing lifestyles and housing is examined through the traces left in the memories of the users by the meanings they attach to the home they lived in during their childhood and to today’s home.The study is based on the assumptions that housing carries different meanings beyond meeting the shelter needs of its users and that users carry traces of the homes they lived in in the past in their memories; answers were sought to the questions of which features of the homes they lived in during their childhood left a mark on their memories, which place in their childhood homes is most remembered in their memories, what meanings the childhood home has in the memory of its users, and what meanings the home they live in today means to its users.Within the scope of the study, in-depth interviews were conducted with 20 residential users, 10 women and 10 men, aged 50 and over, living in Trabzon. While determining the sample, it was taken into account that there were users aged 50 and above in order to evaluate the difference between the past and the present and to retain the experiences in memory, and to select both male and female users in order to evaluate whether there was a gender-related difference. Content analysis of the data obtained from the answers given by the users to the questions during the interviews was conducted to reveal the meaning of the home. In this context, with the help of the qualitative data analysis method, all the data obtained were coded and themes were created. Then, the data obtained from the answers to the questions about the meaning and description of the home were analyzed with the help of the Maxqda program and the prominent concepts and themes were determined. The themes determined by the content analysis of the data obtained from the interviews were evaluated comparatively with the prominent concepts in the concept maps created through the Maxqda program.When the results of the study were revealed, it was seen that the place that was remembered in the childhood home narratives had no effect. The meaning of childhood home carries themes such as “home”, “past/memories” and components related to personal and social characteristics. However, the meaning of the currently used home carries themes such as “peace”, “comfort”, “meaningless” and components related to personal, social and physical characteristics. While memories, social, emotional and psychological parameters stand out in narratives about the past, it is seen that comfort-related parameters come to the fore in today’s home. These results indicate a shift in the residents’ expectations from the home they own. When users are asked whether they want to live again in the home they lived in during their childhood, the majority of them state that they do not want to live. This means; even though users long for the days they know they will never experience again, they do not want to give up the comfort conditions they currently have. When users describe both their childhood home and their current home, they carry the common meanings of peace, happiness and sharing. Residents tend to emphasize the semantic value of the homes by expressing certain emotional states while describing or interpreting any home. In general terms, it is concluded that the meaning of the home has undergone certain changes over time due to the influence of evolving lifestyles.
Fiziksel bir mekân olarak konut, barınma ihtiyacının ötesinde psikolojik, sosyal ve kültürel anlamlar taşıyan bir olgudur. Konut güvenliğin, konforun ve bireyselliğin bir sembolü olarak kullanıcının yaşamında önemli görevler üstlenir. Günümüzde değişen ve çeşitlenen yaşam biçimlerinin etkisiyle konutta aranan özellikler, konut kullanım normları ve konuta yüklenen anlam değişmiştir. Kullanıcılardaki konutla sahip olunmaya çalışılan ayrıcalıklı ve özel olma duygusu; konutla paylaşılan değerleri ve konuttaki yaşam biçiminin gerçek anlamını tüketir/sorgulatır hale getirmiştir. Bu doğrultuda çalışma, toplumsal yapı ve yaşam biçimlerindeki değişimlerin etkisiyle, bunların bir yansıması olan konutun anlamına yaptığı etkileri, kullanıcının belleğindeki izler üzerinden ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında Trabzon ilinde yaşayan 50 yaş ve üstü 20 konut kullanıcısı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Konutun anlamını ortaya çıkarmak amacıyla yapılan görüşmelerde kullanıcıların sorulara verdikleri yanıtlardan elde edilen verilerin içerik analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda niteliksel veri analizi yöntemi yardımıyla, elde edilen tüm veriler kodlanarak, temalar oluşturulmuştur. Ardından evin anlamı ve tariflenmesiyle ilgili sorulara verilen yanıtlardan elde edilen veriler de Maxqda programı yardımıyla analiz edilerek öne çıkan kavram ve temalar belirlenmiştir. Görüşmelerden elde edilen verilerin içerik analizi ile belirlenen temalar, Maxqda programı aracılığıyla oluşturulan kavram haritalarında öne çıkan kavramlarla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda; kişisel, sosyal ve fiziksel özelliklerle ilişkili olarak konuta yüklenen anlamda bazı değişiklikler olduğu sonucuna ulaşılmıştı
Türk mimarlık tarihi yazımında 'Ulusal'/'Milli' Olanın Eklektisizm ve Modernizm Ekseninde Ayrış[-tırıl-]ması Üzerine
No full textBu makale mimarlık tarihi yazıcılığımızda Türk mimarlığının, çoğunlukla I. Millî / Ulusal ve II. Millî / Ulusal Mimarlık dönemleri olarak adlandırılan iki ulusalcılık hareketi söylemiyle ortaya çıkan tartışmalarla, bu dönem hakkında geliştirilen tasniflerdeki benzerlik ve farklılıkların analizini içermektedir. Böylelikle millî veya yerel olanın mimarlık aracılığıyla temsil edilebilmesinin analizi, kullanılan terminolojiler üzerinden sorgulanacaktır. Yeni bir adlandırma savını ortaya koyma iddiasını taşımayan yazıda, her iki mimarlık hareketinin birbirine eklemlenen ideolojik bir arka plana sahip olmadığı düşüncesi sonucu ortaya çıkan tartışmaların bir dökümü sunulmaya çalışılacaktır. Aynı süreçte mimarlık tarihimizde bu kavramların ayıklama/aklanma/ayrışma türü olgularla yeniden değerlendirilmesine veya tasnif edilmesine ihtiyaç duyulduğu inancıyla, 1930’lu yıllardan bu yana süregiden karmaşa ve çelişkinin nedenlerine odaklanılacaktır. Bu nedenle her iki hareketin ayıklama veya ayrışmasını, hem milli/ulusal yörüngesindeki yazında, hem de kendi dönemlerinde ve sonrasında ortaya çıkan eleştiri kültürü çerçevesinde değerlendirilmek gerekmiştir. Mimarlık ürünleri ve bu ürünlerin temsili açısından mimarların kendi tasarımlarını Millî/Ulusal terimleriyle veya başka isimlerle nitelemeleri ile mimarlık yazıcılığımızdaki adlandırmalar arasındaki benzeşimler veya farklılıklar yine cevap aranılacak sorunlardandır. Bu adlandırmaların merkezinde, araştırmacıların son dönemlerde ürettikleri “Millî” ve “Modern” olma tezinin de ayrıcalıklı bir yeri olduğuna inanılmaktadır. Modern söylemi içerme düşünceleri ve değerlendirmeleriyle, mimarlık tarihi historiyografyamızda “Modern” kelimesi ve içeriğinin bir “itibar iadesine” yol açtığına inanılmaktadır.This article aims to present discussions concerning discourses on the two nationalist movements qualified as ‘the first and the second national movements’ in 20th century Turkish architectural historiography. It claims to analyze on one hand debates resulting from the idea that contrary to the denomimations of the above mentioned styles, the two architectural movements did not have a common ideological background and on the other hand the dilemma and confusion caused later, seeing resultantly the need to reevaluate or reclassify concepts such as selection/acquittal or dissociation. The architect’s qualification as ‘national’ or other of his/her own architectural produce and the similitudes or differences between references in Turkish architectural discourse concerning the representation of architectural production at large are other matters that need attention alike, for it is advanced in the paper that contradictions are not caused because of the terminology that is referred to as ‘national’ but by what is used instead. Among these qualifications ideas elaborated recently by historians for the ‘national’ and the ‘modern’ holds a keyposition. It is thus believed that the word ‘modern’ and its content rehabilitates the two styles altogether
Atmospheric? Ecologic? Meteorologic? The New Architectural Language of the 21st Century: Atmosferik mi? Ekolojik mi? Meteorolojik mi?
No full textBu makalenin amacı, atmosferik mimarlık ve ekolojik mimarlıkla yakından ilişkili olduğu anlaşılan, ancak bunlardan ayrılarak yeni bir mimarlık dilinin oluşmasını sağlayan meteorolojik mimarlık anlayışını tartışmaktır. Meteorolojik mimarlık, mekânın duyusal ve deneyimsel boyutunu öne çıkardığı için atmosferik mimarlıkla yakın bir ilişki kurmaktadır. Ayrıca mekânsal ve iklimsel koşulların değişimini birlikte ele aldığı için ekolojik mimarlıkla benzer olduğu anlaşılmaktadır. Ancak Rahm’ın son yıllarda mimarlık gündemine yerleşmesini sağladığı meteorolojik mimarlık, atmosferik ve ekolojik mimarlıktan ayrılmakta ve farklılaşmaktadır. Çünkü atmosferik mimarlık gibi poetik değil pragmatik bir anlayışa dayanmaktadır. Makalede meteorolojik mimarlık anlayışının kavramsal çerçevesi haritalama yöntemiyle ortaya koyulmaktadır. Bununla birlikte mimarlık literatüründe atmosferik mimarlık anlayışıyla öne çıkan Zumthor ve Herzog ve De Meuron ile meteorolojik mimarlık anlayışını benimsemiş olan Rahm’ın tasarımlarının kavramsal ve tasarımsal özellikleri karşılıklı olarak tartışılmaktadır. Haritalama ve karşılaştırma yöntemleriyle yürütülen bu tartışmada atmosferik, meteorolojik ve ekolojik mimarlık anlayışının benzerlikleri ve farklılıkları ele alınmaktadır. Rahm, meteorolojik mimarlık anlayışı gereği mekândaki ısı ya da ışık değişiminin şiirselliği yerine bu değişimin mekânı, işlevi ve değişken mekânsal ve işlevsel ilişkileri oluşturabilme potansiyeline odaklanır. Meteorolojik mekân onu oluşturan ısı, ışık, hava ve nem gibi iklimsel koşulların insanların eylemleri ve aktivitelerine göre değişebildiği mekândır. İklimsel koşulların değişimini mekân ölçeğinde ele almakla birlikte ekolojik mimarlıktan farklı olduğu anlaşılan meteorolojik mimarlık, ekolojiyi daha geniş bir çerçevede tartışır. Meteorolojik mimarlığa göre iklimin değişmesi sadece mekânsal, işlevsel ve çevresel değil bedensel bir değişime de yol açmaktadır. İnsan bedeninde hormonal düzeyde gerçekleşen bu değişim, mekânı tasarlama biçiminin değişmesini sağlamıştır. Mekân artık biçimsel ya da imgesel değil iklimsel özellikleriyle ve insan bedeni üzerindeki etkisiyle öne çıkmaktadır. Meteorolojik mimarlık anlayışı, mimarlıkta biçim işlevi izler öğretisinin yerini biçim ve işlev iklimi izler söyleminin almasına yol açmıştır. Fizyolojik, biyolojik ve klimatolojik olarak da adlandırılan meteorolojik mimarlık, söylemi ve tasarım stratejisiyle yeni bir mimarlık dili olarak karşımıza çıkmaktadır.The aim of this paper is to reveal the fact that meteorological architecture, which is closely related to atmospheric and ecologic architecture, creates a new architectural language within the challenging and constantly changing context of the twenty first century. Meteorological architecture has close relations with atmospheric architecture since it emphasizes the sensational and experiential dimensions of space. Besides it is closely related to ecologic architecture because it discusses the changes in the spatial and climatical conditions. However meteorological architecture, which is brought to the agenda of architecture by Rahm, differs from atmospheric and ecologic architecture. It does not define a poetic approach as atmospheric architecture; instead, it defines a pragmatic approach in architecture. Hence Rahm does not focus on the poetic image of the changing lights and shadows within the space. He rather focuses on these changes to define new spatial and functional relations. As such, climatical conditions such as light, heat, air, and moisture change due to the changing actions and activities of people in meteorological space. Meteorological architecture deals with these changes, but it is different from ecologic architecture since it discusses ecology within a broader interdisciplinary framework. Due to this framework, climatical changes not only lead to spatial, functional, and environmental changes but also bodily changes in meteorological architecture. These are the hormonal changes in the human body, and they enable the ways of designing architectural space to be changed radically. Architectural space is not characterized by its effective form or image anymore. It is now characterized by its effects on the human body. That’s why; there is a change in architectural discourses from “form follows function” to “form and function follow climate” in the twenty first century. Meteorological architecture, which is also defined as physiological, biological, and climatological architecture, leads a new architectural language to be developed with its new discourses and design strategies. Rahm, as the leading designer of meteorological architecture, promotes this new language by developing it with design strategies such as convection, conduction, emission, and evaporation. These strategies imply to use heat, light, air, and moisture as the main materials in meteorological architecture. Rahm uses them to design meteorological spaces and spatial relations. He illustrates these relations particularly in the thermodynamic sections by using a color palette from red to blue. Red color indicates hot while blue color is implying cold. But there are many other colors in between them to illustrate the spatial relations. Rahm uses these colors to make the invisible spatial components such as heat and light visible in the thermodynamic sections. Thus, section as one of the conventional tools turns into an unconventional design and representational tool in architecture. Rahm leads conventional and material components such as wall, ceiling and ground to be replaced by unconventional and immaterial components such as heat, light, and moisture as well. These components and their physiological events of convection, conduction, emission, and evaporation enable him to design space and spatial relations in a more flexible and fluid way not by using walls or other structural components. This is a new design strategy in between physiological, biological, and climatological architecture. However, this new design strategy does not lead Rahm to ignore sensational and experiential qualities of space in architecture. On the contrary, he acknowledges these qualities to design meteorological relations within the space. Hence, he actually designs meteorological relations rather than formal and functional relations in his architecture. Meteorological architecture motivates him to discuss and design changeable, flexible and fluid relations in space. These are generally thermal relations instead of visual or formal relations. Meteorological architecture paves the way for establishing new relations between space, function and climate. This is a significant architectural approach to deal with global issues such as climate change and energy crisis in the world of the twenty first century. This is an alternative way of thinking on space as well. It is critically important to be able to think and design architectural space as a sphere which consumes less energy and eventually produces less carbon dioxide for keeping the environment clean and safe. A cleaner and safer environment is also important for staying away from the new potential pandemics in the near future. It is generally discussed within the context of decreasing the carbon imprint in recent architecture. Unfortunately, architecture cannot overcome these problematic issues of space, environment, health, and energy only by designing energy-friendly buildings. However, it struggles for updating its discourses and design strategies to focus on the global problematics as in the meteorological architecture of this century
Kural Tabanlı Tasarım İle Cephe Üretim Denemeleri: Ankara Çınar Sokak Örneği: Productive Facade Studies With Rule-Based Design
No full textThe architectural design process, which has a multi-component structure, is redefined with technological up-to-date systems in addition to the unchanging basic design principles in the face of changing needs. This change in the design process, with the inclusion of computer-aided productive approaches in the process, provides original and alternative design outputs in architectural formation. In this study, house facades were analyzed with the shape grammar, which is the rule-based analysis method of the detached house pattern in Ankara, Yenimahalle Çınar Street, which has survived to the present day. This detached house pattern, designed in 1948 and after, reflects the cultural, economic, and aesthetic features of the period. It is valuable in these respects and is the first modern construction study in the history of the Republic of Turkey. Although few examples remain today, they are rapidly replaced by high-rise residences. These newly constructed high-rise buildings do not provide a linguistic unity with the texture of the environment. For the sustainability of Çınar Street’s architectural values, it is of great importance to determine this grammar and to take it into practice with new technologies. In this study, detached houses on Çınar Street are discussed in the context of architectural language, and the rules of formation are determined. The facades, whose architectural form was determined, were tried to be reproduced using the same rules by computer-aided design. The study aims to be a reference for the facade designs of new high-rise residences and to maintain the urban texture by preserving it. In this context, it will contribute to architectural and social sustainability in today’s architecture and designs made using advanced technology.Çok bileşenli bir kurguya sahip olan mimari tasarım süreci teknoloji ve bilgisayarın tasarıma destek olması ile güncel sistemlerle yeniden tanımlanmaktadır. Tasarım sürecindeki bu değişim, üretken yaklaşımların sürece dahil olması ile mimari biçimlenmede özgün alternatiflerin üretilmesi fikrini doğurmaktadır. Günümüzde mimarlık ürünleri tasarım aşamalarında farklı yaklaşımlar kullanılmaktadır. Kavramsal bağlamda sıra dışı formların üretimine sıkça rastlanmaktadır. “Tasarım”ın bu yöndeki gelişimi, farklı geometrik kurgulardaki formların, dijital tasarım ortamlarında betimlenerek üç boyutlu modellerinin üretilmesi ile desteklenmektedir.Genel bir yaklaşımla, “üretken” olma hali, yaratıcılığın kaynağını gösterme ya da herhangi bir şeyi yaratma gücüne sahip olma olarak nitelendirilmektedir. “Üretken tasarım” kavramı ise, tasarım eylemini gerçekleştiren tasarımcı/mimarın sonuç ürününden çok tasarım sürecinin içeriği ile ilgilendiği yöntem, “üretken tasarım sistemi” ise kullanıcıya bu süreçte destek veren ya da tasarımı bütünü ile ele alan sistem olarak tanımlanabilir.Mimarın tasarım sürecindeki adımları, bilgisayar ortamında anlatabilmesi için bu adımların net ifade etmesi kural tabanlı tasarım fikri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu algoritmaların en temel niteliği ise karmaşıklıktan uzak, kolay takip edilebilen ve sınırlı kural setleri olmalarıdır. Kural tabanlı bir sistem olan “biçim gramerleri, yaratıcı tasarım pratiği amacıyla, hesaplamalı bir tasarım teorisi sunmaktadır; tasarım dillerini algoritmik bir yapıyla çözümlemeye ve aynı dilde yeni tasarımlar üretilmesine olanak sağlayan bir kural kümesidir.Cumhuriyetin ilk yıllarından 1970’li yıllara kadaruzanan, genellikle Cumhuriyet ideolojisi çerçevesindegerçekleştirilen yapılar, modern mimarlık mirası olarakdeğerlendirilmektedir. Ankara ili, Yenimahalle ilçesinde yapılmış konut dokusu da bunun bir örneğidir. 1948 ve sonrası yıllarda tasarlanan Yenimahalle ilçesi Çınar sokaktaki müstakil konut dokusu, dönemin kültürel, ekonomik, estetik özelliklerini yansıtmaktadır. Bu açılardan ve Cumhuriyet tarihinin ilk modern yapılaşma çalışmaları olarak değerli bulunmaktadır.Bu çalışmada Çınar Sokak’ta bulunan ve günümüze kalmış olan müstakil konut dokusunun kural tabanlı analiz yöntemi olan biçim grameri ile konut cepheleri analiz edilmiştir. Çalışma temel tasarım prensipleri kapsamında, mimari tasarım üretim sistemleri ve üretimi biçimlendirme sürecinde geliştirilmiş,kural tabanlı tasarım olan biçim grameri çerçevesinde, sokaktaki günümüze kalan yapı cepheleri esas alınarak çalışılmıştır.Çınar Sokak ve çevresinde de bölgenin merkezi ve birçok yönden avantajlı konumundan dolayı parsellerin değerlenmesi, güncel konut yaşamı gereksinimleri açısından mülk sahipleri ve mirasçıları için müstakil konutlardaki iç mekanların çok küçük olması, sık sık tadilat, bakım gerektirmesi bu konutların hızla yıkılarak apartmanlara dönüşmesine neden olmuştur. Günümüze az sayıda örnek kalmasıyla beraber, Çınar sokaktaki müstakil konutlar yerini hızla yüksek katlı konutlara bırakmaktadır.Yeni yapılan bu yüksek katlı yapılar yerin dokusuyla dil birliği sağlamamaktadır. Çınar Sokak mimari ve sosyal değerlerinin sürdürülebilirliği için biçim gramerinin tespiti ve yeni teknolojilerle uygulamada yer alması büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda bir çalışma yöntemi belirlenmiştir. Çınar Sokaktaki müstakil konutların mimari dil bağlamında biçimleniş kuralları çıkarılmıştır.Mimari biçimlenişi belirlenen cepheler, aynı kurallar kullanılarak bilgisayar ortamında denenmiştir. Yapılan çalışmanın yüksek katlı yeni konutlarda cephe tasarımlarına referans olması ve kent dokusunu koruyarak devam ettirmesi hedeflenmektedir.Alan çalışması iki adımda gerçekleştirilmiştir; üretim ve türetim aşamaları. İlk aşama olan üretimde, müstakil konut dokusunun kural tabanlı analiz yöntemi olan biçim grameri ile konut cepheleri analiz edilerek kural üretimi yapılmıştır. Bu analizde temel tasarım öge ve ilkeleri parametreler olarak kullanılmıştır. Üretim aşaması dediğimiz biçim grammerini oluşturduğumuz ilk aşamada cephe analizi yapılmıştır. Bu analiz sonucu yapı cephesinin karakteristiği ortaya çıkmıştır. Türetim aşamasında ise bu kuralları kullanarak, tekrar eden pencere ve balkonların yinelenmesi sağlanarak, baskın elemanların etkinliği devam ettirilerek bilgisayar ortamında yüksek katlı bir konut cephesi denemesi yapılmıştır. İlk olarak eskiz çalışmaları yapılmış, daha sonra Autodesk Autocad programı kullanılarak cephe modellemesi denemesi yapılmıştır. Analiz edilen iki yapının da modellemesi yapılarak ortalarına yerleştirilen türetim ürününün Showcase render programında renderları alınarak görsel olarak inceleme fırsatı sağlanmıştır.Kent dokusunun ve sokağın, özgün kültürel geçmişi olarak yapıların varlıklarının sürdürülebilmesi ve geleceğe aktarılması önemsenmektedir. Yapılan çalışmada olduğu gibi tasarım dili araştırmaları ile mimarının çevresel ve sezgisel tasarımındaki farklı olasılıklara ve çözümlerine ulaşabilmek ve aynı dilde yeni tasarımlar üretilebilecek biçim gramerleri tanımlamak sadece birkaç yapıyı korumayacaktır. Yapıların mimarlarını, ustalarını, kullanıcılarını ve anılarını, o konumda kesişen bütün hayatları canlandıracaktır. Biçim gramerleri, gelecekteki mimari yaklaşımlara günümüz ve geçmiş mimari formlarının farklı konfigürasyonlarını tanıma, tasarım geliştirme ve kültürel bellek oluşturma, mimari tasarım çözümlerini kayıt altına alma imkânı sağlayacaktır. Bu bağlamda günümüz mimarisinde ve ileri teknoloji kullanılarak yapılan tasarımlarda mimari ve sosyal sürdürülebilirliğe katkı sağlanmış olacaktır
Evaluation of Earthquake Damages in the Historical Urban Texture of Gaziantep After Gaziantep, Kahramanmaraş and Hatay Earthquakes: Gaziantep’te Deprem Hasarları
No full text2023 yılı şubat ayı içerisinde gerçekleşen Gaziantep, Kahramanmaraş ve Hatay merkezli depremler Gaziantep’in de içinde yer aldığı 11 ilde yıkımlara neden olmuş ve birçok insanının hayatını kaybetmesine yol açmıştır. Kent merkezlerinde ve ilçelerde büyük tahribatlara yol açan depremler, yeni yerleşim alanlarıyla birlikte tarihi kent dokusunda yer alan kültürel mirasın somut örnekleri olan yapıların da zarar görmesine neden olmuştur. Deprem bölgesinde yer alan tarihi yapılar için büyük risk olan depremin bu yapılar üzerinde yaratmış olduğu hasarların araştırılması bu çalışmanın ana kurgusunu oluşturmuştur. Bu amaçla çalışmada Gaziantep tarihi kent dokusunda yer alan kültürel miras yapılarında deprem sonrasında oluşan hasarların belgelenmesi ve deprem öncesinde yapılan onarımlarım bu hasarların oluşumunda etkili olup olmadığının araştırılması hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında ele alınan yapılar tescilli, onarım geçirmiş ve aktif olarak kullanılan kültürel miras yapılar arasından seçilmiştir. Öncelikle yapılara ait rölöve-restorasyon projeleri ilgili kurum arşivlerinden edinilmiş, onarım için öngörülen müdahale yöntemleri, yapım teknikleri projeler üzerinden okunmaya çalışılmış ve yapılar yerinde incelenerek hasarların onarım gören kısımlarda olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu sayede depremin yıkıcı etkisinin yapının özgün kısımları ve onarım gören kısımları arasında farklı bir etki yaratıp yaratmadığı sorgulanmaya çalışılmıştır. Bu sorgulama aynı zamanda onarım esnasında kullanılan onarım yöntemlerinin ve yapım tekniklerinin depreme karşı dayanıklılığının da sınanmasını sağlamış olacaktır. Yapılan araştırma sayesinde elde edilen verilerin kültürel miras yapıların sürdürülebilirliği açısından bundan sonra yapılacak müdahaleler için yol gösterici olması hedeflenmiştir.One of the primary risks for cultural heritage buildings in the earthquake zone is earthquake damage. Therefore, essential measures should be taken for cultural heritage buildings to ensure their resistance against a possible earthquake. In this research, it was aimed to document the damages caused by the Gaziantep, Kahramanmaraş and Hatay centered earthquakes, which took place in February 2023 and affected 11 provinces, in the historical urban texture of Gaziantep. Additionally, it is aimed to survey whether the renovations made before the earthquakes are effective in the formation of these damages.The earthquakes that took place caused significant damages to the historical urban texture as well as the new settlement areas in the city. The fact that the renovated-registered buildings were also damaged in the earthquake, caused the necessity of questioning the renovations carried out before the earthquake. Therefore, the research is handled through the registered cultural heritage buildings that were repaired under the supervision of the relevant institutions before the earthquake and damaged after the earthquake. In this way, it has been tried to question whether the renovations have an effect on the earthquake damages. It is aimed that this questioning will be a guide for future renovations in terms of the sustainability of cultural heritage buildings.Within the scope of the study, initially the conservation practices in the city of Gaziantep were tried to be discussed in a general framework, in addition, the traditional building materials and construction techniques used in the region were evaluated. Afterwards, the buildings damaged in the earthquake were tried to be determined with the site survey. Among the determined buildings, registered, renovated and actively used cultural heritage buildings were selected and the survey-restoration projects of these buildings were obtained from the archives of the relevant institutions. Şirvani Mosque, Karatarla Mosque, Kurtuluş Mosque, Karagöz Mosque, Gaziantep Castle, Bayazhan, Kendirli Church and Zincirli Bedesten, which are important buildings of Gaziantep’s historical urban texture, are the buildings analyzed in this context. The projects obtained from the archives of the institution were examined and the renovation processes carried out in the buildings before the earthquake were determined.Afterwards, with on-site surveys it was determined in which parts of the buildings the earthquake damage occurred and whether there was any damage in the renovated parts of the building. In this way, it was tried to question whether the devastating effect of the earthquake created a different effect between the original parts of the building and the parts that were renovated. As a result of the evaluations it has been found out that;• The damages occured in the buildings are commonly in the northeast-southwest direction, which is the direction of the earthquake,• The damages took place after the earthquake mostly occured in the renewed parts of the buildings,• Traditional construction techniques were not applied properly during the renovation process,• Current construction techniques do not provide sufficient resistance against earthquakes, • The necessary importance have not been given to the reinforcement and structural strengthening methods,• Maintanence have been prefered rather than supporting the structural system during renovation process, • The techniques to be applied during renovation processes are not specified in detail in restoration projects and this may have a neggative effect for additional applications that may be needed in the future,• Material selection is crucial for renovations and may affect the occurrence of earthquake damage.It is aimed that all these findings obtained through this research will be a guide to prevent the buildings from recurrence of earthquake damages in the possible earthquakes. Earthquake is an unchanging fact of many geographies and poses a great risk for the continuity of cultural heritage buildings. For this reason, the experiences gained with the recent earthquakes should be considered in order to safely transfer cultural heritage buildings to future generations. In order to prevent possible earthquake damage, the next steps should be determined and planned accurately and quickly
2000’lerin İstanbul’unda Neoliberal Kentsel Müdahaleler ve Mücadele Pratikleri: Ayazma - Tepeüstü Örneği
Get PDFUrban space is where class conflicts and clashes of global strategies take place. Today, neoliberal urban policies can be traced all over the global cities, becoming the dominant political, social, economic and spatial paradigm. In the 2000’s, central governments and global capital are the primary actors in the commodification of urban space through neoliberal policies. In this context, it can be argued that urban spaces are produced by the city administrations and global capital instead of the citizens (Harvey, 2019 c, pp.192; Mitchell, 2020, pp.38).Neoliberal urban space production processes trigger urban resistance, as urban space becomes the area of conflicts created by socio-economic transformations (Castells, 2020 [1978], pp.198; Neil, Peck, & Brenner, 2012, pp. 30). The neoliberal model re-organizes power relations over space. Thus, the production of space evolves into class struggle, forming the basis of social and spatial resistances. Two different groups; from the fronts of intervention and struggle respectively; experience urban transformation and opposition from acutely different perspectives.In the 2000’s, the acceleration of capital accumulation through urban space in Turkey frequently led towards dispossession; giving way to an increase in social and political struggles. The scope and prevalence of resistance movements in the name of urban rights differ according to the context and dynamics of specific urban space production processes (Harvey, 2019 c, pp.144). The concept of “the right to the city” by Lefebvre creates a field of resistance to the social and physical divisions created by neoliberal interventions (Lefebvre, 2018 [1967]).“Creative destruction” dynamics come into effect with neoliberal urban transformation projects, playing a key role in “neoliberal space-opening strategies”. Yet, urban transformation needs to be addressed with a holistic approach in terms of physical, social, financial, administrative and legal aspects, as each neighborhood have their own specific dynamics and problems. One of the most controversial points of urban transformation practices has been the pressures they put on the “right to housing”. This article focuses on the urban struggles emerged in reaction to the spatial inequalities created by the neoliberal urbanization processes in Istanbul in the last two decades, through the Ayazma-Tepeüstü Urban Transformation Project. Throughout the article, the struggle of the neighborhood, together with their organizational structures, demands, actions and result gains were evaluated on the basis of the right to the city and right to housing.In the 2000’s, a large number of urban transformation projects were issued by the İstanbul city administrations both in the historical city center and on the outskirts of Istanbul (such as Sulukule, Tarlabaşı, Fener-Balat, Gaziosmanpaşa). There are a number of reasons why the Ayazma -Tepeüstü Urban Transformation Project was chosen as the case study. First of all, the project is the first and most comprehensive urban transformation implementation in Istanbul. In addition, Ayazma, a shantytown on the western periphery of Istanbul, carries a high rent potential; being at the intersection of main transportation arteries. Moreover, the fact that the project is terminated in legal and administrative terms is also important in understanding the experiences of social movements. In order to decipher the Ayazma-Tepeüstü Urban Transformation process, discourse analysis, being a qualitative research method is used. The roles, actions and experiences of the actors in the urban transformation process are revealed by conducting open-ended interviews with two different subjects from the intervention and struggle parties. In addition to the interviews with the actors involved in the process, the discussion was expanded by the inclusion of the statements of the city administration officials and newspaper news. The study was further deepened by using data from theses, articles, digital publications and journals. Interview questions aim to understand the actions, experiences, expectations and demands of the actors as well as giving space for self-evaluation; being open-ended questions that inquire social realities, spatial and socio-economic changes (Kümbetoğlu, 2020, pp.34). Research questions comprise five main topics being; urban context, project process, relations with actors, urban opposition and self-evaluation.The study consists of four parts. In the introduction, the scope, method and aim of the research are given. In the second part, the neoliberal urban space production dynamics of Istanbul in the 2000’s are discussed through the concepts of right to the city and right to housing. Thirdly, the urban transformation and opposition processes of the region are analyzed. Lastly, evaluations and suggestions regarding the struggles for the right to the city and housing are given.Today, as neoliberal urbanization processes deepen social, spatial and economic inequalities, urban resistance movements are essential in defending the right to the city and housing. Urban resistance could trigger revolutionary transformations against the processes that create inequality and victimization. In order to make the citizens’ agenda visible in the production of urban space, it is vital to open and strengthen the grounds of urban resistance that are organized in solidarity, beyond individual interests and that can learn from and transfer experiences.Günümüzde kentsel mekân, neoliberal üretim ve yeniden üretim süreçlerinin etkisi altındadır. Neoliberal kentleşmede öncelikli aktörler olarak merkezi yönetim, yerel yönetim ve orta-büyük ölçekli sermaye, rant odaklı ekonomik gündemlerini kent mekânına dayatmaktadır. Türkiye’de 2000’li yılların kentsel sorunlarının çözümü olarak ileri sürülen bazı kentsel dönüşüm projeleri, kent ve konut hakları açısından problemli süreçlere neden olmaktadır. Bu süreçlerde, kentsel hakların korunması ve talep edilmesi yönünde etkili girişimler olarak mahalle örgütlenmeleri, neoliberal kentleşme modeli uygulayıcıları ile karşı karşıya gelmektedir. Kentsel dönüşüm ve muhalefet süreçlerinde, müdahale ve mücadele tarafı olarak iki farklı özne grubu süreci farklı açılardan deneyimleyerek algılamaktadır. Bu makale; son yirmi yılda İstanbul’da yaşanan neoliberal kentleşme süreçlerinin yarattığı mekânsal eşitsizlikler sonucunda ortaya çıkan kentsel muhalefet ve hak taleplerini, Türkiye’de gerçekleşen bir nüfusun yerinden edilerek toplu olarak yeniden iskan edildiği ilk ve en kapsamlı dönüşüm projesi olan Ayazma-Tepeüstü Kentsel Dönüşüm Projesi üzerinden ele almaktadır. Projenin yasal ve yönetsel olarak sonuçlanmış olması, müdahale ve mücadele kanadındaki öznelerin süreçteki ve sonrasındaki deneyimlerini anlamak açısından önemlidir. Sürecin tüm yönleriyle ele alınabilmesi adına, niteliksel bir araştırma yöntemi olan söylem analizi kullanılmakta; müdahale ve mücadele taraflarındaki aktörlerin kentsel dönüşüm sürecindeki rol, eylem ve deneyimleri ortaya konmaktadır. Araştırmada, günümüzde kentsel mekânın yeniden organize edilme süreçlerinin omurgasını oluşturan neoliberal model sorunsallaştırılarak; neoliberalizm, mekân ve toplum etkileşiminin yansımalarının ortaya konması hedeflenmektedir. Mahalle örgütlenmelerinin kentsel mücadeledeki motivasyonlarını, taleplerini, eylemlilik biçimlerini ve sonuçtaki edinimlerini anlayarak, alternatif kentsel dönüşüm süreçlerinde kent hakkı ve konut hakkının savunulmasında yeni olasılıklar sunulması hedeflenmektedir
Grotesk Bedenin Kentsel Mekana Müdahil Olması Üzerine Bir Okuma: Kutu Adam
Get PDFThis study explores the spatial production of the grotesque body in urban space, questioning its temporary, provocative and unusual being. It analyzes how it intervenes in space by challenging everyday routines and social forms, making other ways of life visible, triggering change and opening space for creative formations. It constructs interpretative research by evaluating the potential for spatial experimentation offered by the presence and creative agency of the grotesque body in urban space. It offers a new perspective to the existing literature by emphasizing that the grotesque body should be considered as an experimental spatial production tool.Considering the psychological, social, and cultural expansions and the imaginative power of a literary narrative for reconsidering space, the novel “The Box Man” is used as a case study to explore the interventions of the grotesque body in urban space. Through the analysis of the literary narrative, the research constructs an open conceptual framework in which the interventions of a grotesque body are analyzed regarding its characteristics and the spatial experimentation it carries out, supported by excerpts from the novel. The framework aids in understanding, discussing, and reimagining the grotesque body as an experimental spatial production tool. Ultimately, this study lays the groundwork for further research into the role of the grotesque body in the production of urban space, revealing its potential to challenge conventional spatial production practices and to inspire creative, unique ways of reproducing urban space.Grotesk bedeni kentsel mekân bağlamında ele alan bu çalışma, onun deneysel bir mekânsal üretim aracı olarak kullanımı üzerine araştırma temelli bir tartışma açmaktadır. Mikhail Bakhtin’in bahsettiği üzere grotesk, beden ve onun sınırlarıyla ilgilidir ve bu sınırların ötesine geçme arayışıyla şekillenir. Bilinen dünya ile yeni ilişkilenme biçimleri geliştiren grotesk beden, bedenin sınırlarını sürekli olarak yeniden kurar (Bakhtin 1984, 23-25). Alışılmışın dışına çıkan, bedensel bir uzantı olarak evrilen bedensel/mekânsal oluşlar yaratır. Bunu yaparken de mekânın olağan durumlar ve eylemler bütünlüğünde kesinti yaratır. Geçici, kışkırtıcı, alışılmadık mekânsal durumlar ortaya çıkararak ötekilik anlatıları kurar. Grotesk bedenin mekâna müdahalesi ile ortaya çıkan ötekilik anlatıları, yerleşik değerler ve rutinlerin dışında kalan yaşam olanaklarını düşünmeyi tetikler. Mekânın gerçek ile gerçek dışı arasındaki sınırlarda bir yer bulmasını sağlar. Böylece katı gerçekliğe direnç oluşturur ve pek çok olanağın düşünülebildiği, yaratıcılığı harekete geçiren düşünsel ve eylemsel bir alan açar. (Ramirez 2015, 11-17) Kentin gündelik hayatının akışına ötekiliklerin dahil olması, kentlinin etkileşimine açık olması sebebiyle kolektif oluşlara evrilebilir. Grotesk bedenin kentteki varlığı değişim katalizörü olarak görev üstlenerek, mekânın değişkenliğini ve akışkanlığını besler. (Lehtovuori 2016,149-177) Bu bağlamda, bu çalışma grotesk bedenin kentin olağan akışı içindeki varlığını araştırır. Sahip olduğu geçici, kışkırtıcı ve alışılmadık varoluşu sorgular. Öteki yaşam biçimlerini görünür kılan, değişimi tetikleyen ve yaratıcı oluşlara alan açan yapısını irdeleyerek, kente nasıl müdahil olduğunu inceler. Grotesk bedenin kentte gerçekleştirdiği müdahalelerin, kentsel yaşamın sürekliliğinde direnç yaratarak açtığı eylem alanını ve sağladığı mekânsal deney(im)leme olanaklarını inceleyen yorumlayıcı bir araştırma yapılandırır. Bu araştırma doğrultusunda, grotesk bedenin, kentsel mekânın üretiminde deneysel bir araç olarak kullanımını önererek, sağladığı mekânsal keşif olanaklarını tartışmaya açar.Grotesk bedenin kentsel mekân bağlamında ortaya çıkışında, gerçek ya da gerçek dışı kurgularla şekillenen, festivallerdeki ya da sanatsal etkinliklerdeki performansa ya da görsel imgelemeye dayalı sanat işleri ile betimlemeye dayalı edebi işler temel örnekleme alanları olarak ortaya çıkar. Bu alanlarda grotesk bedenin temsili ya da temsili olmayan şekilde inşa edildiği görülür. Bu bağlamda bu çalışma, edebi bir anlatının mekânı yeniden düşünmeye yönelik sağladığı psikolojik, sosyal ve kültürel açılımları ve imgeleme gücünü göz önüne alarak, Kobo Abe’nin “Kutu Adam” romanını örnek alan olarak inceler. Üç bölümden oluşan çalışmada, ilk bölüm grotesk bedene ilişkin bir kavramsallaştırma sunmaktadır. Kavramsal analiz yoluyla literatürde grotesk beden üzerine yapılan araştırmaları incelemekte, grotesk bedenin karakter özelliklerine ve müdahalelerine ilişkin bir kavram dizgesi oluşturmaktadır. İkinci bölüm “Kutu Adam ”ın anlatısını ve grotesk varoluşunu açıklamakta ve onun kendine özgü grotesk yönlerini yorumsal analiz yoluyla ortaya koymaktadır. Üçüncü bölüm, grotesk bedenin varlığına ve yaratıcı eylemliliğine odaklanarak, Kutu Adam’ın kentsel mekâna nasıl müdahale ettiğinin eleştirel bir analizini yapmaktadır. İlk bölümde oluşturulan kavramsal dizgeyi kullanarak, romandan yapılan alıntılara referansla Kutu Adamın kentteki mekânsal deney(im)lemelerini incelemekte, yarattığı direnç ve açtığı deneysel eylem alanları üzerinden bir tartışma kurmaktadır. Böylece deneysel bir mekânsal üretim aracı olarak grotesk bedenin kentsel mekâna müdahalesini anlamak, tartışmak ve yeniden yaratmak için açık bir bilgi yapısı oluşturmaktadır.Grotesk beden farklılaşan müdahale biçimleri ile, mücadeleye dayalı çatışma örüntüleri yaratarak, kentsel mekânın üretiminde sorgulayıcı ve yaratıcı oluşumların rol alabilmesi için alan açar. Ancak grotesk bedenin neden olduğu öngörülemezlik ve belirsizlik sebebiyle, bu alandaki üretkenlik önceden kestirilemez ve deneysel bir nitelik taşır. Bu nedenle, grotesk bedenin kentsel mekâna olan müdahalesini doğrudan fayda beklentisiyle değil, ortaya çıkardığı ötekilikleri, kentsel mekân üretimi hakkında esinlendiği düşünceleri ve açtığı tartışma alanlarını değerlendirerek ele almak önemlidir. Grotesk bedenin kentsel mekân sorunlarını ele almak ve mekânı yeniden üretmek için deneysel bir araç olarak kullanılması, sadece mimari ve kentsel tasarım pratiklerinde değil, aynı zamanda çeşitli tasarım pratikleri ve disiplinlerarası uygulamalar için de yeni bir yaklaşım sunar ve bu alanlarda yenilikçi pratiklerin gelişimine katkı sağlar. Grotesk bedenin kentsel mekân üretiminde deneysel bir araç olarak kullanımına dair çeşitli pratiklerin araştırılması, bu alanda henüz yapılandırılmış bir araştırma alanı olmadığından, alternatif kentsel üretim pratiklerini desteklemek açısından önemli bir rol oynar. Bu anlamda bu çalışma, grotesk bedenin geleneksel mekânsal üretim pratiklerine meydan okumasını ve kentsel mekânı yeniden şekillendirmek için sunduğu alışılmadık ve benzersiz yöntemlerin sağladığı mekânsal deney(im)leme olanaklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca, grotesk bedenin kentsel mekân üretimindeki rolüne ilişkin bir tartışma geliştirerek, gelecek araştırmalar için zemin oluşturmaktadır
Kent Kuramlarında Biçim/Süreç Ayrımı: Ontolojik Dayanaklar ve Bilgikuramsal Sonuçlar
Get PDFNumerous architectural and urban theories were formulated during the late modern and postmodern periods. These theories aim to question the existing design concept and propose alternative approaches. Although they are similar in terms of criticism, their roots are fundamentally different. First, the city is seen as a formal and holistic structure with an internal logic, like a static work of art. The city, in the second, is a state of being whose essence shifts, as the usage patterns shift. What is essential to cities is only the processes themselves. This paper attempts to show that 1960’s urban theories are separated into two perspectives, which emphasize form or process, and this split is not new. It is a continuation of an ongoing concept that can be traced back to antiquity, with the division between creationism and evolutionism. Within the scope of this paper, Alan Colquhoun’s statement, that urban theories are based on two models, form and process, as well as Kojin Karatani’s classification of making and becoming, which is comparable to Colquhoun’s binary system, were examined. Karatani addresses the formalism of Christopher Alexander in the category of making and Jane Jacobs’ criticism of “previously designed cities” in the category of becoming. On the other hand, Colquhoun discusses urban theories concerning the distinction between form and process; the formal model is represented by Colin Rowe, Kevin Lynch, and Aldo Rossi, and the process model is represented by Christopher Alexander. The use of binary oppositions by Karatani and Colquhoun, to characterize the city, can be traced back to the creationist and evolutionist world views used by ancient philosophers to explain the universe. The foundation of Platonic making is ideas; formalism also sees constants, absolute norms beneath individual types, and places a priority on form over design. Similar to becoming, the concept of process covers the evolution of cities and the transformations that occur as a result of the interactions with the community. The distinction between creationism-evolutionism and the concepts of making-becoming, which dates back to ancient Greece, continues to this day and it is possible to comprehend urban theories through these paradigms. The traces of the historical continuity of the creational and making paradigms can be seen in formalist urban theories, which are focused on archetypal searches. Process-based theories, on the other hand, show signs of the evolutionary and becoming categories because they emphasize a system that continuously evolves and takes into account the architectural object and social interaction. This duality is fundamentally based on an ontological distinction. Based on primary causes, creationists believe that being is singular and indivisible. Evolutionists deny the concept of a pre-determined being and regard the becoming itself as a being. As a result of these binary oppositions, arising from fundamental ontological distinctions, the knowledge structures established by urban theories also differ. In this paper, the epistemological foundations of these models, including their subject-object relationships and temporal characteristics, were then examined using the texts of Rossi, Lynch, Rowe, Jacobs, and Alexander, which initially appeared to be in separate categories.Bu çalışmada 60’larla birlikte mimarlık alanında ortaya konan kent kuramlarının temelde biçimi veya süreci öne alan yaklaşımlar olarak ikili bir biçimde ayrıştığı ve bu ayrımın yeni olmadığı; Antik Yunan’dan itibaren izlerini görebileceğimiz, tarih boyunca farklı isimler alsa da, süregelen bir anlayışın devamı olduğu hipotezi savunulmaktadır. Çalışma kapsamında mimarlık tarihçisi Alan Colquhoun’un çeşitlilik gösteren kent kuramlarının her zaman biçim veya süreç yorumlarından birine dayandırıldığı savı ve kent kuramlarını Colquhoun’un ikili sistemine benzer bir ayrımla inceleyen Kojin Karatani’nin ortaya koyduğu yapma/oluş kategorileri incelenmiştir. Karatani, yapma kategorisinde Christopher Alexander’ın biçimciliğini tartışırken; oluş kategorisinde Jane Jacobs’un “önceden tasarlanmış kentler”e getirdiği eleştiriyi irdeler. Colquhoun ise kent kuramlarını biçim/süreç ayrımı üzerinden okur. Biçimsel modeli Colin Rowe, Kevin Lynch ve Aldo Rossi’nin; süreç modelini ise Christopher Alexander’ın temsil ettiğini öne sürer. Karatani ve Colquhoun’un metinlerinde kenti açıklamak için kullandıkları bu ikili sistemin izlerini, Antik Yunan’daki düşünürlerin evreni açıklamak için kullandıkları yaradılışçı ve evrimselci dünya görüşü ayrımlarına dek sürmek mümkündür. Temel bir ontolojik fark sonucu oluşan bu düalist sistem sebebiyle kent kuramlarının ürettiği bilgi yapıları da çeşitlilik göstermektedir. Rossi, Lynch, Rowe, Jacobs ve Alexander’ın temel metinleri üzerinden incelenecek bu ikili sistemin özne ve nesneyi ele alışı ve zamansal nitelikleri karşılaştırılmış, farklı kategorilere ait gibi görünen bu yaklaşımların bilgi-kuramsal zeminleri çözümlenmiştir
Mimarlık Disiplininde Bir Deformasyon Potansiyeli olarak Sürrealistlerin Mimari Görüşlerinin İncelenmesi
Get PDFSimmel identifies a conflict between life and forms, in which cultural constructions, in pursuit of permanence and stability, attempt to impose order on the ever-changing nature of life, ultimately leading to the ceaseless deformation and erosion of cultural forms. From this perspective, a transformative ability is attributed to avant-garde art, that does not only abolish established aesthetic rules but also denounces art as an institution. The oppositional stance of avant-garde artists paved the way for the disruption of architectural norms, that function as the creator and guardian of cultural forms. The investigation into the potential of Surrealism to act as a catalyst for deformation stems from this standpoint. Rejecting rationalism that they associated with the prevailing world order and the suppression of individual desires, Surrealists favoured emotions and dreams harboured within the unconscious of the individual, hence they criticized Modern Architecture for its totalitarianism and technological orientation. While denouncing abstract spaces of Modernism, Surrealists demonstrate a profound fascination with Art Nouveau buildings and naïve constructions, and propose designs for domestic interiors, which they regard as havens to protect the individual’s inner life from rationalism. In addition, they find fascination in the everyday life in the passages and streets, where surreal events and internal psychological experiences unfold. Within this framework, the objective of this study is to discuss whether the architectural perspectives of the Surrealists can serve as guiding forces for the deformation of the established norms in architecture or assume a critical role within the discipline. To achieve this objective, the paper delves into three key concepts: the intellectual contributions of Surrealists on discovered architectures, house and the domestic interiors, and the everyday inner experience in urbanscape. These concepts provide a rich and comprehensive field for exploring the architectural imagination within Surrealism and uncovering the potential of architectural deformation it promises.Simmel, hayat ve formlar arasında sürekli seyreden bir çatışma hali tanımlar, kültürel yapılar, hayatın değişken ve akışkan doğası üzerine düzen ve istikrar aşılama çabasındayken, hayat kültürel formları sürekli deformasyona ve erozyona uğratır. Mimarlık ise, Bataille tarafından tanımlandığı şekliyle kültürel formların inşacısı ve koruyucusu olarak işlev görür. Bataille ayrıca normatif sanatsal değerlerin 19. yüzyıl ortalarında modern sanat tarafından reddedilmesiyle birlikte formun hakimiyetinin de zayıfladığını savunur. Bu perspektiften bakıldığında avangart sanatın, yalnızca kalıplaşmış estetik değerleri reddetmekle kalmayıp aynı zamanda sanatı bir kurum olarak da yadsıyan dönüştürücü bir potansiyeli olduğuna inanılır. Avangart sanatçıların muhalif duruşu, kültürel formların yaratıcısı ve koruyucusu olarak işlev gören mimari normların da deformasyonuna yol açar. 20. yüzyılın başlarındaki avangart hareketlerden biri olan ve yerleşik sanatsal değerleri sarsmayı hedefleyen Sürrealizmin, mekânsal deformasyon için uygun bir alan olduğu düşüncesi, tanımlanan bu bakış açısına dayanır ve mimari deformasyonu tartışmak için elverişli bir zemin sunar. Sürrealistler, egemen dünya düzeniyle ilişkilendirdikleri rasyonel aklı reddedip, Modernizmin soyut mekanlarının bireysel arzuları baskılamasını eleştirirken, bireyin bilinçaltında saklanmakta olan arzu ve hayallere önem verir. Böylece, totaliter ve teknoloji takıntılı olarak değerlendirdikleri modernist soyut mekanları yadsıyan Sürrealistler, bireyin psikolojik dünyasını güçlendiren, irrasyonel ve rüya-benzeri bir mekânsal yapılanma önerir. Bu perspektiften hareketle, Sürrealistlerin inşa edilmiş mimari üretimleri çok kısıtlı olsa da mimarlık üzerine entelektüel üretimleri sürreel mekan anlayışını irdelemek açısından geniş bir potansiyel sunar. Modern mimarlığı yadsıyan Sürrealistler Art Nouveau üslubundaki yapıları ve naif mimarlıkları büyük bir hayranlıkla karşılamış ve bireyin iç yaşamını rasyonalizmden koruyan sığınaklar olarak gördükleri konutların iç mekanları için tasarımlar önermiştir. Bunun yanı sıra, sürreel olayların ve içsel ruhsal deneyimlerin ortaya çıktığı pasajlar ve sokaklardaki gündelik yaşama büyük ilgi duyarlar. Bu bağlamda, Sürrealistlerin mimari perspektiflerinin mimarlık alanındaki kalıplaşmış normların deformasyonu için bir potansiyel oluşturup oluşturmadığının ve disiplin içinde eleştirel bir rol üstlenip üstlenemeyeceğinin tartışılması amaçlanmaktadır. Bu tartışma, Sürrealizm dahilindeki mekânsal tasavvurları keşfetmek ve mimari deformasyon alanında vaat ettiği potansiyeli ortaya çıkarmak için zengin ve kapsamlı bir alan sunan üç kavram -Sürrealistlerin “keşfedilmiş mimarlıklar” olarak Art Nouveau ve naif mimarlığa olan hayranlıklarının dışavurumları, bireyin iç dünyasının bir sığınağı olarak gördükleri ev ve iç mekân tasarımları, ve kentsel alandaki gündelik içsel deneyimler üzerine üretimleri- çerçevesinde gerçekleştirilecektir. Sürrealistler, Art Nouveau yapıları, endüstriyel malzeme ve teknikler kullanılarak inşa edilmelerine rağmen arzuları ifade edebilme ve bilinçaltına ulaşabilme yeteneğini korudukları için büyüleyici bulur. Salvador Dali için Art Nouveau yapılar, “yenilesi” güzellikleri ile, işlevselcilik ve rasyonalizme meydan okuyan, nevrotik bir durum içindedir. Öte yandan, Facteur Cheval’in Palais Idéal’i, sanatsal otomatizm ve tesadüfi etkileşimleri bünyesinde barındırmakla kalmayıp, işlevsellikten yoksun olması ve mimarlık eğitimi almamış bir kişi tarafından inşa edilmesiyle mimari normları alt üst etmiştir. Böylece “keşfedilmiş mimarlıklar”, Sürrealistlere, rüya-benzeri mekanları keşfetme ve Modern Mimarlık normlarını sorgulama fırsatı sunar.Sürrealist sanatçı ve düşünürlerin odaklandığı bir diğer konu, ev ve iç mekân kavramı etrafında şekillenir. Bireyi rasyonalizmin etkisinden koruyarak onun iç dünyasının sığınağı haline gelen ev, ruhani ve içsel bir mekân olarak ortaya çıkar, bu haliyle bilinçaltıyla benzerlik gösterir. Özellikle Tristan Tzara, Roberto Matta ve Frederick Kiesler tarafından sunulan öneriler, evi ana rahmi gibi bir sığınak olarak görme fikrine vurgu yaparak konutun bireyin iç dünyasını koruyan ve çoğaltan bir rol üstlendiğini varsayar. Böylelikle vurgu iç mekânda, rasyonellik tarafından yönetilen dış dünyanın müdahalesinden korunan rüyaların yer aldığı alanda yoğunlaşır. İç mekân tasavvurlarında, dik açının hegemonyasını reddederken, arkaik yerleşimlerle ilişkilendirdikleri irrasyonel ve eğrisel formları benimserler. Ayrıca, bilinçaltının ihtiyaçlarına duyarlı, dönüştürülebilir bir alan olarak ev, görme duyusunun egemenliğinin reddedildiği, dokunsal duyuların öne çıktığı bir alan olarak tanımlanır.Sürrealistlerin, öncüleri Dadaistlere kıyasla daha normatif bir sanat anlayışına sahip olmaları göz önüne alındığında, arzuladıkları mimarlıkların sistematize edilebilecek bir yapıya sahip olması şaşırtıcı değildir. Mevcut aşkın değerleri reddetseler de sonunda öncekiler yerine koyup, aşkın kılacakları yeni değerler önerirler. Bu nedenle, Sürrealistlerin temel endişesi mimarlık kurumunun kendisinden ziyade, Modern Mimarlığın rasyonalitesini sorgulamaktır.Öte yandan, Sürrealistlerin kentteki gündelik yaşama dair fikirleri, mekânsal dönüşüm için verimli bir alan sunar. Kentte özellikle sürreel olayların ve içsel deneyimin vuku bulduğu pasaj ve sokaklara önem atfederler. Sürrealistler için kentsel deneyim, rasyonalizmi ortadan kaldırarak, sıradan mekanlarda sürreel ve tekinsiz durumları açığa çıkarır. Sokaklarda, bilinçaltının, hayal gücünün, arzunun, tutkunun ve deneyimin açtığı alan, baskıcı formlara meydan okuyup onları dönüştüren etkili araçlara dönüşür. Sürrealistlerin, tüketim kültürünün arzularla kesiştiği alan olan pasajlara ilgisi, materyalist burjuva kültüründe içkin olarak yer alan dönüştürücü potansiyele dayanır. Tasarlanmış mekanlardaki öngörülemeyen kullanıcı müdahaleleri ile ortaya çıkan çatışma, mekânsal deformasyon için, yerleşik formlara meydan okuyan özgün bir zemin sunar. Sonuç olarak, sürreel deneyimler ve gündelik mekânsal pratikler hem mekânı hem de hayatı dönüştüren güçlü deformasyon araçları haline gelir.Böylece, tanımlanan bu üç mekânsal kavrayış alanının incelenmesiyle, Sürrealist tasarım önerilerinin, kolayca kategorize edilebilecek bir bütünlük içinde, tutarlı bir düşünce sistemi olarak ortaya çıktığı görülür. Hayal edilen mekanlar, tanımlanabilir bir çerçeveye sahip mekânsal tasavvurlardır. Öte yandan, “keşfedilmiş mimarlık”ların edebi ve sanatsal yollarla yüceltilmesi, rüyaların ve hayal gücünün mevcut kentsel mekanlara nüfuz ederek şehirdeki olağanüstüyü ortaya çıkarması ve pasaj ve sokaklarda gerçekleşen gündelik içsel deneyimlere atfedilen dönüştürücü potansiyel, Sürrealist düşüncenin mimarlık alanında, avangart hareketlerin temel motivasyonuna benzer biçimde, umut veren bir deformasyon alanı sunduğunu gösterir.
 
Evaluation of Energy Performance of Monumental Mosque and Masjids of the Anatolian Seljuk Period: The Case of Konya: Anadolu Selçuklu Dönemi Anıtsal Cami ve Mescit Yapılarının Enerji Performansları
No full textAnıtsal cami ve mescit yapıları kültürel ve dini mimari mirasının değerli öğeleridir. Türk-İslam kültürü açısından büyük bir öneme sahip bu mirasın belgelenmesi ve korunması gerekmektedir. Cami ve mescitler belli zaman dilimlerinde kullanılan karakteristik özelliğe sahip yapılardır ve bu yapılar ibadet edenler için konfor koşullarını sağlayabilmelidir. Bu açıdan, kutsal ibadet duygusu ile iç mekânda konfor koşullarının enerji verimli bir şekilde sağlanması önemli bir konudur. Bu bağlamda bu çalışmada, Selçuklu Dönemi’nde Konya’da inşa edilen cami ve mescit yapılarının envanterinin belgelenmesi ve yapıların enerji verimliliği açısından araştırılması amaçlanmaktadır. Konya birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve tarihsel süreçte inşa edilen birçok anıtsal mimari eser şehre Anadolu-Türk kent modeline uygun örnek bir tipoloji kazandırmıştır. Bu açıdan çalışma alanı olarak Konya ili belirlenmiştir. Geleneksel cami ve mescit yapılarının plan-kesit, cephe öğeleri ile yapım tekniği ve malzeme özellikleri açıklanmış ve enerji analizleri yapılmıştır. Yapıların enerji performansları Design Builder simülasyon programı aracılığıyla analiz edilerek değerlendirilmiştir. Çalışmada, cami ve mescitlerin dönemsel ve tasarım özellikleri ile enerji yükleri arasındaki ilişki ele alınmaktadır. Bu alanda yapılan çalışmalar kısıtlıdır, literatürde cami ve mescit yapılarının temel tasarımı ve enerji ihtiyaçları hakkında yeterli araştırma bulunmamaktadır. Bu açıdan, bu çalışma öncü bir çalışmadır ve ileride yapılacak çalışmalara ışık tutmak hedeflenmektedir. Enerji verimliliği ve camiler kapsamında yapılan çalışmalara katkıda bulunmak ve yüzyıllar önce inşa edilmiş anıtsal mimari mirasın önemli öğeleri olan cami ve mescit yapıların günümüzdeki enerji ihtiyacını araştırarak, bu yapıların enerji verimliliği açısından sahip olduğu değeri göstermek hedeflenmektedir.Monumental mosques and masjids are valuable elements of cultural and religious architectural heritage. This heritage, which is of great importance in terms of Turkish-Islamic culture, needs to be documented and protected. Mosques and Masjids are characterized by use in certain time periods. It represents a central area where people gather for their daily and weekly prayers. It is also accepted as an educational, cultural, and social area for the activities of Muslims. They are used simultaneously in a specific region and time zone. This situation has an impact on the energy demand depending on the climatic regions during the heating and cooling periods of the building. It is important to provide the comfort conditions in the interior space in an energy-efficient method with the feeling of sacred prayer. Studies in this area are limited. In the literature, there is not enough research on the basic design and energy demands of mosques and masjids. In this respect, this study is a pioneering study and it is aimed to light on future studies. It is aimed to contribute to the studies the scope of energy efficiency and mosques, and to show the value of these structures in terms of energy efficiency and analyze the current energy needs of mosques and masjids, which are important elements of the monumental architectural heritage built centuries ago. In this respect, in this study, it is aimed to document the inventory of mosques and masjid structures built in Konya during the Seljuk Period and to investigate the structures in terms of energy efficiency. Konya province has been determined as the study area which is one of the important centers of Turkish-Islamic culture and art in Anatolia and has many monumental architectural works built during the historical process. In the study, Alaeddin Mosque, Erdemşah Masjid, and Şekerfüruş Masjid are handled. First of all, using the research technique in the literature, information about the Konya province and mosques and masjids built in the Seljuk period is collected. Photographs of the mosque and masjids were taken by drone, and their features were documented with photographs. The drawings in the electronic environment taken from the Konya Regional Directorate of Foundations are colored and their current situation based on on-site determinations and relations with their surrounding environment are processed on the drawings. In direction of the literature review, drawings and visuals, plan-section, facade components, construction technique, and material properties of traditional mosques are explained and typological analyzes are made. Energy models of the mosque and masjids are made using the DesignBuilder simulation program, and their heating-cooling and total energy loads are analyzed and findings are evaluated. The design parameters that affect the energy performance of a building are the location of the building, the distance between other buildings, the orientation, the form, the optical and thermophysical properties of the building, solar control, and the natural ventilation layout. Mosque and Masjid buildings have elements that affect their basic design such as qibla, qibla wall, mihrab, and minbar. In this respect, the orientation of the mosque structures is the qibla direction. The environment of a building and the distance between other buildings are the parameters that are important in terms of solar radiation gain and natural ventilation and therefore directly affect the energy load of a building. Analyzed buildings have the feature of a discrete layout. In terms of building form, the form of mosque and masjid buildings is square or rectangular, which is expected in a temperate-dry climate zone. At the same time, within the scope of energy efficiency, the volume of monumental mosques is an important factor. Analyzed mosque and masjids, especially the envelope design, wall thicknesses, facade openings and the size of the structures cause differences between the energy loads of the buildings. As a result, analyzed mosque and masjids energy loads are valuable and favorable. It can say that mosques and masjids, which are important elements of the monumental architectural heritage built during the Seljuk period, are energy-efficient structures in line with today’s energy needs, traditional design features, and construction techniques. In this respect, monumental mosques, which are important elements of cultural and religious heritage, are also important in terms of energy efficiency. In the study, the relationship between the periodic and design features of mosques and masjids and their energy loads is handled. This relationship will give inspiration to designers to design prayer halls places that will provide a sacred sense of worshipping and provide comfort conditions in the interior with minimum energy consumption