25647 research outputs found
Sort by
Therapeutic drug monitoring education: The current state
Get PDFAims: To evaluate available information on therapeutic drug monitoring (TDM) edu- cation programmes and their implementation across different countries.
Methods: The study was performed in two phases. First, a scoping review of scien- tific literature on available education programmes was performed. Afterwards, a questionnaire was distributed among a worldwide network of professionals engaged in the practice of TDM.
Results: Eight scientific articles discussing TDM educational programmes were found. They described in depth an educational programme on TDM, which was primarily offered as postgraduate education programme for hospital staff. We received a total 23 responses (30% response rate); of these, 68% were from academia. For 70% of respondents, TDM is part of the educational programme of healthcare professionals, and for 56% it is offered at both undergraduate and postgraduate level, aimed mainly at physicians (39%) and pharmacists (65%). TDM is mainly performed in infectious diseases (n = 15), neurology (n = 14) and psychiatry (n = 12), as well as for antibi- otics (83%), monoclonal antibodies (53%), and oncology and psychotropics (48%). Funding for TDM is derived mostly from public health insurance (48%), hospital (44%), patients (39%). In some cases, patients might co-pay to hospital or to health insurance fund.
Conclusions: Education on TDM is scattered across different subjects, disciplines and degrees. It is oriented essentially towards physicians and pharmacists, and its funding is mainly public. General guidelines are lacking. In light of this, it is necessary to con- sider developing a comprehensive educational programme on TDM, oriented towards relevant drugs and diseases, and encompassing appropriate analytical and pharmaco- logical methods
The role of patronage nurse in visiting and educating women with postpartum depression
Get PDFPostpartum depression is a significant mental health condition that affects a considerable number of women after childbirth. Despite its prevalence and impact on the mother child relationship, emotional wellbeing, and family stability, it often remains underdiagnosed due to stigma, limited awareness, and insufficient training among healthcare professionals. The postpartum period is a critical phase in a woman’s life that requires not only physical but also psychological monitoring. In this context, patronage nurses especially those working in home
visiting patronage services play a crucial role in identifying early signs of postpartum depression and providing appropriate support and education to affected women. This paper explores the role of the patronage nurse in visiting and educating women with postpartum depression, focusing on the importance of early detection, continuous communication, and psychological support. The research aims to examine how prepared community nurses in the city of Kumanovo are to identify postpartum depression and respond effectively. The study is designed as a descriptive cross sectional research, and data will be collected through an anonymous online questionnaire distributed via Google Forms. The questionnaire targets community nurses currently working in the local patronage service. It includes questions related to their experience, knowledge, confidence, and challenges in detecting and addressing postpartum depression among mothers. Although the survey has not yet been conducted, the structure of the research allows for future statistical analysis of the responses to assess the level of professional readiness, recognition patterns, and the practical approaches nurses apply. The study also intends to identify barriers such as time constraints, lack of specific training, or perceived stigma, which may prevent nurses from adequately supporting women during the postpartum period. The theoretical part of the paper offers an overview of nursing In the community, the evolution of patronage care, and communication models in nursing. Special emphasis is placed on understanding postpartum depression, differentiating it from other mood disorders, and recognizing the harmful effects of stigma on help seeking behavior. Furthermore, the paper highlights the importance of educating health professionals to overcome prejudice and improve maternal mental health outcomes. The findings of this research are expected to contribute to the improvement of community based mental health care by encouraging continuous education and the implementation of clear protocols for early detection and intervention. The role of the community nurse is not only medical but also social and psychological, making her an essential figure in the prevention, education, and support of women with postpartum depression.
Keywords: postpartum depression, community nursing, early detection, mental health
Состојба на оралното и дентално здравје кај деца со трајна дентиција
Get PDFГолемата улога на оралното здравје во одржувањето на доброто вкупно здравје кај лугето денес е сосема признаена и прифатена. Оралниот морбидитет претставува состојба на болест на усната празнина при што доаѓа до нарушување на хармонијата и биолошката рамнотежа во взаемното делување на надворешни и внатрешни фактори како и пореметување на нормалните случувања во усната празнина. Хигиената на устата и забите претставува еден од најзначајните фактори и мерка за унапредување и сочувување на оралното здравје. Задачата на оралната хигиена е да се отстранат од устата материите кои можат да имаат штетно дејство врз тврдите забни ткива, оралната лигавица и пародонталните ткива. Во оралната средина со занемарена орална хигиена и присуство на дентален плак, забен камен и конкременти, освен појавата на забен кариес и пародонтални заболувања можни се и други патолошки процеси кои отсуствуваат кај лица кои одржуваат правилна и редовна орална хигиена. Поттикнати од ова сознание за големото значење на здравјето на забите нашата цел ја насочивме кон истражување на детерминирање на тоа дали кај различни социјални средини постои корелација помеѓу денталното здравје и можните фактори на ризик а еден од нив е и оралната хигиена. Главната цел на ова истражување е да ја детерминираме корелацијата помеѓу состојбата на оралното и денталното здравје на перманентните заби и типот на населби во кои живеат учениците од рурално-урбани димензии и да укажеме на евентуална нееднаквост во здравјето помеѓу училишните деца во споменатите општини и при тоа да ги детерминираме навиките на одржување на орална хигиена и регистрација на индексот на орална хигиена. Поставените цели се реализирани со направени стоматолошки систематски прегледи кај 472 ученици на возраст од 12-15 години од двата пола од основните училишта во градот Штип и од училиштата во селските населби во околината на градот. Според добиените резултати за честотата на навики на одржување на орална хигиена на испитаниците од градот Штип 1.03% никогаш не ги миеле забите и 9.39% од испитаниците од околината, нередовно ги миеле 5.15% од испитаниците од Штип и 19.88% од околината, еднаш на ден ги миеле забите 45.36% од испитаниците од Штип и 24.31% од испитаниците од околината, навечер и наутро ги миеле 32.02% од испитаниците од Штип и 39.23% од испитаниците од околината и по секој оброк ги миеле забите 25.42%од испитаниците од Штип и 7.18%од испитаниците од околината. Резултатите за хигиенските навики на испитаниците укажуваат на постоење на многу висока статистичка разлика помеѓу вредностите на двете испитувани групи испитаници кога се однесува на испитаниците кои никогаш не ги миеле забите (p<0.001). Резултатите од нашето истражување укажуваат на интеракција на повеќе фактори не еднакви за урбаните и рурални средини и потребата од систематско и континуирано стоматолошко просветување и примена на сите достапни превентивни мерки за заштита од кариес и пародонтални заболувања.Клучни зборови:орална хигиена, дентален кариес, трајна дентициј
Oral and dental health in children with permanent dentition
Get PDFThe great role of oral health in maintaining good overall health in people today is fully recognized and accepted. Oral morbidity is a state of disease of the oral cavity in which there is a disruption of the harmony and biological balance in the interaction of external and internal factors as well as a disruption of normal events in the oral cavity. Oral and dental hygiene is one of the most important factors and measures for promoting and preserving oral health. The task of oral hygiene is to remove from the mouth substances that can have a harmful effect on hard dental tissues, oral mucosa and periodontal tissues. In the oral environment with neglected oral hygiene and the presence of dental plaque, tartar and concrements, in addition to the occurrence of dental caries and periodontal diseases, other pathological processes are possible that are absent in people who maintain proper and regular oral hygiene. Driven by this awareness of the great importance of dental health, we aimed our research at determining whether there is a correlation between dental health and possible risk factors in different social environments, one of which is oral hygiene. The main goal of this research is to determine the correlation between the state of oral and dental health of permanent teeth and the type of settlements in which students from rural-urban dimensions live and to indicate possible inequality in health among schoolchildren in the mentioned municipalities and to determine the habits of maintaining oral hygiene and registration of the oral hygiene index. The set goals were realized by performing systematic dental examinations on 472 students aged 12-15 years of both sexes from primary schools in the city of Shtip and from schools in rural settlements in the vicinity of the city. According to the results obtained for the frequency of oral hygiene habits of the respondents from the city of Shtip, 1.03% never brushed their teeth and 9.39% of the respondents from the surrounding area, 5.15% of the respondents from Shtip and 19.88% of the respondents from the surrounding area brushed their teeth irregularly, 45.36% of the respondents from Shtip and 24.31% of the respondents from the surrounding area brushed their teeth once a day, 32.02% of the respondents from Shtip and 39.23% of the respondents from the surrounding area brushed their teeth in the evening and in the morning, and 25.42% of the respondents from Shtip and 7.18% of the respondents from the surrounding area brushed their teeth after each meal.
The results for the hygiene habits of the respondents indicate the existence of a very high statistical difference between the values of the two groups of respondents when it comes to the respondents who never brushed their teeth (p<0.001). The results of our research indicate the interaction of multiple factors not equal for urban and rural environments and the need for systematic and continuous dental education and application of all available preventive measures for protection against caries and periodontal diseases.
Keywords: oral hygiene, dental caries, permanent dentitio
Yahya Kemal Beyatlı'nın Şiirlerinin Makedonca Çevirileri
Get PDFÖzet: Yahya Kemal Beyatlı, 20. yüzyıl Türk şiirinin en büyük şairlerinden biridir.
Şiiri, eski ile yeni Türk şiiri arasında bir köprü niteliğindedir. Gelenek ile moderni
birleştiren bir şair olarak çağdaş Türk şiirine yön vermiştir. Beyatlı, şiirlerinde müzikal
yapıya büyük önem vermiştir. Aruz vezni ve kafiye düzenini, anlaşılır ve sade bir
Türkçe ile kullanmıştır. Beyatlı, şiirinde dilin ifade gücünü en üst düzeyde kullanmıştır.
Yahya Kemal, şiirlerinde sosyal hayatla ilgili konulara sıkça yer vermiştir.
Ulus, vatan, İstanbul, tarih, tarihi şahsiyetler, efsaneler, din, Türk müziği ve mimarisi
şiirlerinde önemli yer tutar. Şiirlerinde sevgi, sevilen, hatıra, sonsuzluk ve doğa ise
büyük uyum ve ritim içinde işlenmiştir. Şairimizin şiiri lirik, kişisel düşünce, duygu
ve tecrübelerle doludur; aynı zamanda evrensel değerlerle de zengindir. Yahya
Kemal Beyatlı’nın şiiri, Makedonya’da yayımlanan çağdaş Türk şiiri antolojilerinde
yer almaktadır. Bu bildiride, Yahya Kemal Beyatlı’nın Makedonya’da yayımlanmış
antolojilerde yer alan Makedonca şiir çevirileri incelenecek ve yeni şiir çevirileriyle
literatüre katkı sunulacaktır.
Anahtar Kelimeler: Yahya Kemal Beyatlı, Türk şiiri, şiir çevirisi, antoloji,
çevirmenler.
Abstract: Yahya Kemal Beyatlı is one of the greatest poets of Turkish poetry in
the 20th century. He stands between the old and the new Turkish poetry. Yahya Kemal
Beyatlı is a modern traditionalist. He is a poet who has guided contemporary Turkish
poetry. Beyatlı attached great importance to musical harmony in his poems. He used
classical aruz meter and rhyme in clear and plain Turkish. Yahya Kemal achieved the
highest expressive potential of the language in his poetry.
Yahya Kemal frequently referred to themes related to social life in his poetry. The
nation, the homeland, Istanbul, history, historical figures, legends, religion, Turkish
music, and architecture hold an important place in his poetry. Themes such as love, the
beloved, memory, eternity and nature are expressed with great harmony and rhythm.
His poetry is lyrical, filled with personal reflections, emotions and experiences, and
at the same time enriched with universal values. Yahya Kemal’s poetry is included
in contemporary Turkish poetry anthologies published in Macedonia. This paper
examines the Macedonian translations of his poems found in these anthologies and
aims to contribute to the literature with new translations.
Keywords: Yahya Kemal Beyatlı, Turkish poetry, translation, poetry translation,
anthologies, translators
Примена на методологијата на бенчмаркинг за зголемување на конкурентноста на производите
Get PDFБенчмаркинг претставува современа методологија која овозможува споредба на процеси, практики и резултати со цел идентификување и усвојување на најдобрите практики што водат кон зголемување на
конкурентноста. Целта на овој труд е да се истражи примената на бенчмаркинг методологијата во подобрување на конкурентноста на производите и услугите, со акцент на практичната примена и ефектите
врз организациската ефикасност. Истражувањето се фокусира на клучните фази на бенчмаркинг, неговите придобивки, потенцијалните ограничувања и идните можности за примена. Преку анализа на релевантна литература, студии на случај и конкретни примери од глобално познати компании како Тојота, Амазон и Тесла, се прикажува како бенчмаркинг овозможува развој на нови стратегии, оптимизација на процесите и поттикнување на
иновации. Методолошкиот пристап се заснова на компаративна анализа и практична евалуација на ефектите од примената на бенчмаркинг во различни индустрии, меѓу кои автомобилската, ИТ секторот, фармацевтската, енергетиката и логистиката. Резултатите укажуваат дека систематската примена на бенчмаркинг придонесува за подобрување на квалитетот, намалување на трошоците и зголемување на
организациската конкурентност. Посебно значење има примената на бенчмаркинг во контекст на дигиталната трансформација и одржливиот развој, каде што се појавуваат нови перспективи за персонализиран, динамичен и глобален бенчмаркинг. Заклучокот покажува дека бенчмаркинг е предуслов за долгорочна конкурентна предност, поттикнувајќи култура на континуирано учење, иновации и практична примена на најдобрите светски практики
Using the SORS instrument to examine metacognitive awareness of reading strategies
Get PDFThis paper explores the SORS (Survey of Reading Strategies) instrument, a tool developed by Mokhtari and Sheorey (2002) to assess metacognitive awareness of reading strategies among learners of English as a second or foreign language. Adapted from the MARSI instrument, SORS categorizes strategies into three groups: global, problem-solving, and support strategies. The paper outlines the development and structure of SORS, emphasizing its role in helping educators evaluate students' strategic reading behaviors and get information on necessary instruction.
A review of previous studies using SORS reveals consistent findings: while learners often use problem-solving strategies frequently, their use of global and support strategies varies. Studies in Malaysia, China, Turkey, and the U.S. highlight the need for explicit strategy instruction to enhance comprehension, particularly among less proficient readers. Key findings stress the importance of teacher involvement in developing students’ metacognitive awareness and promoting the use of a broad range of reading strategies.
Ultimately, the paper supports the integration of SORS in educational settings to foster independent, reflective, and effective reading among English language learners. The findings suggest that raising awareness of strategy use can significantly impact academic success and long-term reading proficiency
Students' perspectives on synchronous vs. asynchronous distance learning in secondary and higher education
Get PDFWe are living in a time of rapid technological advancement, and language learning is not immune to these changes. Educational systems must transform to keep pace with the evolving world, as physical classrooms are becoming less essential while virtual environments provide a wide variety of options. Distance education is expanding rapidly, and a key topic of academic debate is the distinction between synchronous learning, which is limited by time but can take place anywhere, and asynchronous learning, which offers complete flexibility in terms of time, place, and pace. This study examines the performance of English language learners in both types of distance education through the Online Self-Regulated Learning Questionnaire (OSLQ), which was modified into two separate questionnaires based on a 5-point Likert scale. The instrument examines the strategies students use across six sub-fields of self-regulated learning: environment structuring, goal setting, help-seeking, self-evaluation, task strategies, and time management. The sample included approximately 100 participants from both secondary and higher education. The findings reveal that both groups are moderate users of distance learning strategies, while also highlighting differences between secondary and university students regarding preferred learning modes, common challenges, and areas for improvement, thus contributing to the development of effective, learner-centered distance education practice.
Keywords: virtual classrooms, learning questionnaire, learners’ opinions, learners’ preference
Емотивна путовања
Get PDFУ најновијем циклусу радова под називом Емотивна путовања, насталом током неколико претходних година, Никола Смилков истражује унутрашње и спољашње димензије доживљаја путовања, одлажења и враћања, и у непосредно искуственом, и у метафоричком смислу. Он „путује“ кроз просторе осећања, мисли и доживљаја оних који путују, радо или нерадо, са надом или са стрепњом, с радошћу или са тугом. Уметник сам указује да у овом циклусу истражује „дубоке емотивне слојеве путовања која нису увек избор, већ нужност. Кофер као централни мотив постаје симбол носталгије, стабилности и наде - сведок принудних селидби, економских миграција и болних растанака. У мојим радовима носе приче о људима који напуштају домове не само из жеље за авантуром, већ из потребе за преживљавањем. Инспиришем се судбинама оних који путују у потрази за послом који у својој земљи не могу да пронађу, оних који се расељавају против своје воље, као и тихим драмама испраћаја најдражих. Сваки рад у циклусу покушава да ухвати ту тешку равнотежу између одласка и остајања, између снова о бољој будућности и тугом за оним што се оставља. Емотивна путовања нису само о физичком кретању кроз простор - то су унутрашња путовања кроз бол, наду, прилагођавање и проналађење новог дома у себи, када претходни дом није опција.“
Користећи камен као материјал он обликује фигурине у којима је главна пажња усмерена на став саме фигуре који несумњиво упућује на путовање, чак и у оним радовима у којима нема присуства кофера као непосредног атрибута који упућује на то да је реч о човеку који путује. Уметник бира да у фигуринама, обликованим без издиференцираних црта лица и икакве намере да да психолошки профил личности , самим положајем тела дочара сву тескобу и стрепњу невољног одласка, с једне стране, као и стање нестрпљивог очекивања откривања нових предела и људи, с друге. Добро пропорционисаним фигурама малих димензија, без икаквих непотребних детаља који би одвлачили пажњу од те намере, уметник самим ставом фигурина упућује на одређено расположење и унутрашње стање човека – али не неке конкретне особе, непосредно виђене, него типа човека Путника, који у његовим радовима већином одлазе на путовање из нужде, принуђен на то.
Фигурине сведених маса, вешто стилизованог линијског опцрта, углачаних широких површина, дају утисак монументалности, без обзира на њихове (мале) димензије. Управо у томе се огледа и мајсторство овог уметника, не само у добро усклађеним антопоморфним и антопометријским односима, него и у промишљењом приступу у обликовању да фигурама малих димензија постигне утисак монументалности. И у том смислу, тек у поставци, на самој изложби када се све фигурине ставе у меусобни однос, добија се потпуп доживљај и у пуном светлу је могуће сагледати све нијансе промишљања и у идеји, и у начину обликовања ових најновијих дела Николе Смилкова.
Др Рајка Бошкови
Burnout Sindrom kod medicinskih sestara/tehnicara zaposlenih na odelenjima intenzivne nega
Get PDFJedinice intenzivne nege je specijalizovano bolnicko odeljenje koje pruza lecenje i negu pacijentima ugrozenim zivotom kojima e potrebna 24-casovna napredna zivotna podrska i monitoring. Visok stres, fizicki napor i psiholoski pritisak su neki od faktora koji ova odeljenje cine pododnim za razvoj Burnout sindroma kod zaposlenih