25647 research outputs found
Sort by
Assessment of heavy metal accumulation in moss species as biomonitors of atmospheric pollution in the Golesh Fe–Ni mining area, Republic of Kosovo
Get PDFThe study aimed to assess the level of air pollution by heavy metals in the area around Golesh, near the iron–nickel (Fe–Ni) mines, using mosses as biomonitors (Homalothecium lutescens (Hedw.) Robins. At 20 selected sampling sites in this area, concentrations of 17 chemical elements were analyzed using the inductively coupled plasma with mass spectrometry (ICP–MS). This study assessed the elemental content, distribution, and level of heavy metal pollution in moss samples, serving as bioindicators in a potentially contaminated area. Statistical analysis revealed wide variations in metal concentrations, with elements such as Al, Fe, and Mg showing the highest average values. The Contamination Factor (CF) revealed extremely high levels of pollution for Cr, Cd, Co, Pb, and Ni, indicating a significant anthropogenic impact. Factor Analysis and Cluster Analyses confirmed the co–occurrence of toxic elements (As, Pb, Ni, Cd) likely originating from industrial and mining activities. The Pollution Load Index (PLI) also highlighted the overall high contamination status of the area. These findings confirm the presence of local pollution sources and reinforce the usefulness of mosses as biomonitors in environmental assessment
Развој на одржлива ензимски потпомогната технологија за екстракција на катехини од Camellia sinensis L.
Get PDFЛистовите од Camellia sinensis L. (зелен и црн чај) се значаен извор на биоактивни
соединенија, особено катехини. Од нив најмногу застапен е епигалокатехин галат (EGCG),
како активна компонента со докажани антиоксидативни, антисенесцентни и
антиинфламаторни својства. Традиционалните методи за екстракција кои вклучуваат
употреба на органски растворувачи и високи температури често доведуваат до деградација
на чувствителните компоненти и носат еколошки и безбедносни предизвици. Поради тоа,
ова истражување имаше за цел да развие ензимски метод за екстракција на катехини од
листови чај, при што се користеше пектиназа како ензим кој би овозможил повисок принос
и одржување на структурната стабилност на EGCG во недеградирачки услови. Во споредба
со традиционалните постапки, ензимската екстракција се покажа како поефикасна, особено
при pH=6 и во водена средина со фосфатен пуфер. Дополнително, зголемувањето на
концентрацијата на пектиназа резултираше со значително повисок принос. Литературниот
преглед потврди дека EGCG како доминантен катехин во зелениот чај модулира клучни
клеточни патеки, вклучувајќи ја NRF2 патеката, поврзана со редокс хомеостазата и
инхибиција на сенесценција. Употребата на хидролитички ензими, како што е пектиназата,
овозможува разградување на клеточниот ѕид и подобра достапност на целните
фитохемикалии без употреба на токсични растворувачи. Овие резултати го потенцираат
значењето на ензим-каталитизираните методи како иновативни алатки за одржлива
екстракција на катехини од Camellia sinensis L. Примената на овој метод е во еколошки
прифатливи услови, а овозможува варијација на параметрите кои обезбедуваат
максимален принос и биолошка активност на изолираните соединенија
Selecting the optimal route for municipal waste transportation using the EDAS method
Get PDFWhen solving problems related to capital investments in a company, it is necessary to elaborate on the issue in detail and take into account as many influential parameters as possible in order to make the optimal decision. One such problem is the selection of a transfer station and the location of a regional landfill. Once these locations are selected, the next problem that arises is choosing the optimal route for transporting municipal waste from the transfer station to the regional landfill. To successfully solve such complex problems, multi-criteria decision-making methods can be applied.
In this paper, the EDAS method will be applied to select the optimal route for municipal waste transportation
Мукокела на максиларен синус: приказ на случај
Get PDFВовед: Мукокелата на максиларниот синус е редок ентитет кој сочинува 2-10% од сите мукоцели и се развива поради опструкција на изводниот канал на максиларниот синус поради хроничен синузитис, полипи, коскени тумори, траума или по оперативен зафат. Мукокелата на максиларниот синус е бенигна, епителизирана цистична лезија која може да биде долго време асимптоматска, но со тек на време доведува до симптоми на болка или притисок на образот, оток, еднострана назална опструкција и др.
Цел: Цел на овој приказ на случај е да се претстави мукокела на максиларниот синус кај 27-годишна жена со присутен дифузен оток на десната страна на лицето.
Приказ на случај: Пациентката даде анамнестички податок за појава на оток кој првично бил мал и постепено напредувал до сегашната големина и кој перзистирал 6 месеци. При екстраорален клинички преглед, присутен беше дифузен оток на десната страна на лицето. Интраорално, на палпација, отокот беше безболен и со цврста конзистенција. На Панорамската рендген снимка беше забележана голема радиолуцентна лезија во десниот максиларен регион. Вторниот десен молар беше индициран за екстракција. Следуваше екстракција на забот 17 под локална анестезија. Настана колизија со максиларниот синус, се енуклеираше лезијата што се појави за време на тестот за дување на носот. Се направи синус пластика по Wassmund и на тој начин беше постигнато примарно затворање на екстракционата рана.
Резултат: Материјалот беше испратен на хистопатолошка и имунохистохемиска анализа на Институтот за патолошка анатомија со цел поставување на дијагноза која потоа беше потврдена со наодот. Мукоцелите често погрешно се дијагностицирани како цисти или тумори од одонтогено потекло при конвенционалната рендгенска снимка. Доцнењето во поставување на дијагнозата ќе резултираше со компликации поради ширењето на мукокелата кон соседните структури како што се носот и орбитата.
Заклучок: Овој приказ на случај ја потврдува важноста на навремената дијагноза на мукокелата на максиларниот синус и ефикасноста на нејзината хируршка терапија
Correlation between root complex morphology and surgical extraction of mandibular third molars
Get PDFIntroduction: An impacted tooth is a tooth that has not erupted in the oral cavity, that is, its eruption is prevented for some reason. These are teeth that, throughout their development and under the influence of biological, dynamic and mechanical factors of genetic and phylogenetic origin, show variations in their number, size and degree of development.
Material and methods: This paper included 80 patients who were divided into 2 groups of 40 patients each according to the degree of impaction and analyzed how the morphology of the root complex is affected by the surgical technique used during extraction.
Results and Discussion: The results show that the easiest surgical intervention is when the morphology of the root complex is a single conical root or the roots are joined in a conical shape, or even distally bent, because it is not necessary to separate them to extract the impacted tooth in its entirety and at the same time the possibility of apical fracture is avoided.
Conclusion: The oral surgical procedure for extraction of impacted mandibular molars is not correlated with the morphology of the root complex but rather depends on the experience of the surgeon
Bacillus spp. strain-induced modulation of stomatal density in parsnip (Pastinaca sativa L.) and associated soil microbiological responses
Get PDFReducing chemical pesticide use and adopting biological alternatives are key priorities in sustainable horticulture. This study compared the effects of chemical and biological treatments on stomatal density in parsnip (Pastinaca sativa L.) and evaluated associated soil microbiological changes. Field trials near Skopje included a control (untreated) plot and three treatments: (T1) foliar application of Ridomil Gold MZ 68 WG (40 g/kg metalaxyl-M + 640 g/kg mancozeb), (T2) Bacillus velezensis strain B-98, and (T3) Bacillus amyloliquefaciens strain B-62. Stomatal density was determined microscopically on both leaf surfaces, and soil microbial communities were quantified before and after the growing season. ANOVA revealed highly significant differences (p < 0.001) in lower epidermal stomatal density between the control and all treatments, with T3 exhibiting the highest value (1552 stomata/mm²). Biological treatments also increased beneficial soil microorganisms, including nitrogen-fixing and cellulolytic bacteria. The results highlight B. amyloliquefaciens strain B-62 as a promising biopreparation for enhancing physiological traits and soil health in sustainable parsnip production
Career management, problem solving and generation of business ideas
Get PDFThe workshop is created for students and interns to help them learn new soft and technical skills in several areas, such as communication, networking, teamwork, problem solving, creativity and development of business ideas.
The workshop is interactive and based in experiential learning methodology, thus enabling active participation and learning by doing
Определување на пестициди во црвена пиперка од струмички регион со употреба на QuEChERS, гасна и течна хроматографија
Get PDFЗа анализа на пестициди во црвена ајварска пиперка (Capsicum annuum cv. Куртовска капија) беше употребен методот на QuEChERS (EN 15662) кој вклучува екстракција на пестициди со ацетонитрил што содржи 1 % мравја киселина и употреба на соли NaCl и MgSO4. Накратко, 10 г од исецкана и блендирана пулпата од пиперката беше трансфериран во фалконска епрувета и раствор од пуфери. Смесата беше подложена на вртложното мешање со вортекс, центрифугирана и по 30 мин. беа додадени солите. Потоа, 7 mL од екстрактот беше префрлен во друга фалконска епрувета што ги содржеше солите за чекорот на прочистување. По вртложното мешање и центрифугирање, 5 mL супернатант беше префрлен во смеса што содржи 50 µL 5 % мравја киселина (v/v) во ацетонитрил, растворувачот беше исушен низ проток на азот, ресуспендиран во 1,0 mL метилетанол и складиран во стаклена епрувета во замрзнувач до времето на анализа со течна и гасна хроматографија. Вкупно 40 примероци од црвена пиперка ајварка (Куртовска капија) од село Дабиле, регион на Струмица се анализирани со течна и гасна хроматографија со масена спектрометрија. Направена е идентификација и квантификација на вкупно 397 пестициди. Од нив, имидаклоприд беше детектиран над дозволените концентрации (0,011 мг/кг) во примероци кои пред берба биле третирани со препаратот Нимазал, додека во примероците од ајварската црвена пиперка третирани со препарат кој претставува комбинација од Дикрсол 500 sp и Протеус е детектиран истиот пестицид имидаклоприд во концентрација 0,032 мг/кг примерок. Дозволените концентрации на овој пестицид најден во испитуваните примероци од црвена пиперка ајварка се движи до максимум 0,01 мг/кг
Application of Artificial Intelligence for Theoretical Prediction of Mechanical Properties in Filament-Wound Composite Tubes
Get PDFThis paper presents a theoretical and experimental framework for predicting the tensile strength of composite tubes manufactured using filament winding technology, by applying Design of Experiments (DoE) and simulated analysis based on artificial intelligence (AI) principles. In the experimental phase, eight composite tube specimens were produced and tested, following a full factorial DoE matrix with three technological parameters: winding speed, fiber tension, and winding angle. Tensile strength was measured for each specimen using standardized mechanical testing procedures. Based on the obtained results, a simulated AI prediction was conducted, proposing theoretical tensile strength values within ±5% variation, as a conceptual representation of a possible machine learning model (e.g., Random Forest or Artificial Neural Network). The purpose of this simulation is to demonstrate the potential of AI-based models to predict mechanical properties for new combinations of input parameters—without the need for additional physical testing. The findings suggest that, with a valid DoE-based dataset, machine learning could significantly reduce the number of experiments, time, and resources required for the development and optimization of composite structures.
Keywords: Composite tubes, Filament winding, Artificial intelligence, Design of experiments, Tensile strengt
COST Action CA24125 Cultural Heritage in Crisis. Transdisciplinary Assessment of Legal and Regulatory Frameworks (CRICULT)
Get PDFCRICULT (COST Action CA24125) aims to protect cultural heritage from crisis-related threats by fostering interdisciplinary collaboration among experts. It develops strategies, tools, and policy recommendations to strengthen preparedness, response, and resilience of cultural heritage in times of crisis