25647 research outputs found
Sort by
CEEPUS Teacher Mobility "Academic Writing & Research Paper Development"
Get PDFMini-lecture series that introduce students to the principles of academic writing with a special focus on structuring and developing research papers. Emphasis is placed on writing as a process—idea generation, organization, drafting, and revising—and on meeting academic standards of clarity, coherence, and citation
Инциденца на пациенти со карцином на дојказа период од две години
Get PDFРакот на дојка е еден од најчестите ракови кај жените ширум светот, но не е ограничен само на нив — и мажите можат да се разболат од овој тип на рак, иако многу поретко. Болеста започнува кога клетките во ткивото на дојката почнуваат да растат неконтролирано и формираат тумор. Причините за рак на дојка не се целосно разјаснети, но се познати некои фактори на ризик, како што се генетските предиспозиции, хормоналните промени, изложеноста на радијација, староста, семејната историја на рак и други здравствени услови. Во многу случаи, рак на дојка може да се развие без очигледни симптоми, што ја прави редовната превентивна грижа и скрининг од клучно значење.
Цел: Цел на овој труд е да се прикаже инциденцата на карцином на дојка во Р.Северна Македонија, во период од две години.
Материјали и методи: Податоците за состојбата на карцином на дојка се превземени од Институтот за Јавно здравје на Р.Северна Македонија. Вклучени се пациенти со дијагностициран карцином на дојка. Добиените податоци се систематизирани, прикажани графички.
Резултати: На ЈЗУ УК за Торакална и васкуларна хирургија за 2023 година се примени пациентки со дијагностициран карцином на дојка 682 пациентки. Од нив, 633 (92,82%) се хируршки оперирани. За 2024 година, се примени 721 пациентка, од нив 629 (87,24%) се хируршки оперирани. Според поделбата на пациентките според возрасната група за 2023 година, најголем број на пациентки се на возраст од 61-70години, а за 2024 година е возраст повеќе од 71година.
Заклучок: Денес, благодарение на напредокот во медицината, ракот на дојка може да се открие на рани фази, што значително ги зголемува шансите за успешно лекување. Раното откривање овозможува примената на различни терапии, вклучувајќи хируршка интервенција, хемотерапија, радиотерапија и хормонска терапија, кои можат да помогнат во излекувањето или контрола на болеста. Освен тоа, многу важна е негата на ваквите пациенти како и психолошката поддршка за пациентите и нивните семејства, бидејќи соочувањето со рак на дојка може да биде емоционално исцрпувачко. Подобрените техники на поддршка и совети за справување со болеста, како и напорите за подигање на свеста за ракот на дојка, играат клучна улога во подобрувањето на квалитетот на животот на пациентите и нивните блиски.
Клучни зборови: карцином на дојка, сестринска нега, морбидите
Застапеност на интрахоспиталните инфекции во единица за интензивна нега за период од шест години
Get PDFИнтрахоспиталните инфекции (ИХИ) претставуваат еден од најзначајните современи предизвици во здравството, како на глобално ниво, така и во земјите од регионот во кој припаѓа и нашата држава. Под овој поим се подразбира секое клинички манифестирано инфективно заболување кое е во директна врска со здравствената грижа – без разлика дали се јавува во текот на хоспитализација, при амбулантско-поликлиничко лекување или во рамки на превентивни интервенции. Времето на појава на симптомите не е пресудно, бидејќи инфекцијата може да се манифестира пред, за време или по завршување на здравствената услуга. Причината за настанување на овие инфекции најчесто е поврзана со различни медицински постапки: дијагностички испитувања, терапевтски третмани, обезбедување на медицинска нега, рехабилитација, како и други здравствени интервенции. Иако честопати се појавуваат како дополнителна компликација, интрахоспиталните инфекции во голем број случаи претставуваат потежок здравствен проблем од основната болест заради која пациентот првично побарал медицинска помош. Според проценките, нивната застапеност изнесува околу 5–10% од сите хоспитализирани пациенти, додека во единиците за интензивна нега во одредени земји може да надмине и 50%.
Цел: Главна цел е да се прикаже бројот на интрахоспитални инфекции, најчестиот причинител и примерок за најчестиот вид на испитување на примерок.
Материјали и методи: Податоците кои се превземени од државниот завод за статистика за период од шест години, од 2019 до 2024 година, се прикажани во соодветни графикони.
Резултати: Во нашиот труд се опфатени 1869 случаи на интрахоспиталини инфекции во ЕИКН, за период од 2019 го 2024 година. Најчести причинители на ИХИ за период од овие години се:Staphylococcus aureus – meticilin rezestenten, Klebsiela pneumonie и Acinetobacter spp. Според видот на испитување на примерок за ИХИ, најчест извор се: трахијален аспират, брис од рана и хемокултура.
Заклучок: Интрахоспиталните инфекции претставуваат значаен здравствен и општествен проблем, чија превенција бара системски и координиран пристап. Недоволната хигиена и нецелосната примена на стандарди за стерилизација во јавните здравствени установи создаваат сериозен ризик за пациентите, при што последиците честопати можат да бидат потешки од основната болест. Улогата на здравствените работници е клучна, бидејќи нивната стручност и одговорност се темел на успешната примена на превентивни мерки. Воведувањето и доследното почитување на протоколи за чистење, дезинфекција, стерилизација и управување со медицински отпад се неопходни за да се минимизира можноста за ширење на инфекции. Дополнително, развојот на годишни програми за контрола на инфекции и користењето современа технологија претставуваат предуслов за обезбедување безбедна и квалитетна здравствена заштита. Со интегрирана примена на овие стратегии, болниците не само што ќе ја намалат стапката на интрахоспитални инфекции, туку и ќе го унапредат целокупниот квалитет на здравствената нега и довербата на пациентите во здравствениот систем.
Клучни зборови: интрахоспитални инфекции, интензивна нега, бактерии, трахијален аспират, брис од рана, хемокултур
Practical Use of the Preliminary Ruling Procedure Before the National Courts: What's Next for the Macedonian Judiciary
Get PDFThe preliminary ruling procedure before the Court of Justice of the European Union (CJEU), according article 267 of the Treaty on the Functioning of the European Union (TFEU), aims to assist national courts in the correct and uniform application of European Union (EU) Law. It is in accordance with the principles of shared functions and cooperation between the CJEU and national courts. National courts are the ones that primarily apply and enforce EU law, but the interpretation of treaties and acts is up to the CJEU, especially since its judgments have a superior effect on the courts of all member states. Most of the procedures before the CJEU refer to the preliminary ruling procedure. If the membership negotiations were to start, the country would have to undertake a complete reform of the judicial system
and the judges would have to acquire a broad knowledge of EU law, and in particular they would have to thoroughly know and understand this procedure and the opportunity that stands before the applicants, through the national courts, to refer to EU Law and thereby initiate such a procedure. After we become a member state of the EU, it is to be expected that there will be a surge of requests to initiate a preliminary ruling procedure before the CJEU. Hence the need for the Macedonian judiciary to be reformed in a
timely manner in accordance with the EU standards and to respond to the challenges that will actually appear before the Macedonian judges.
Keywords: procedure, national courts, Court of Justice, judge
Performing apicotomy with Er:YAG laser - determining the optimum pulse of work (in vitro study)
Get PDFIntroduction: Laser (an acronym that means light amplification by stimulated emission of radiation) is a device that produces light beam that is monochromatic, coherent and focused, and which consists of a pure color that is usually invisible but converted into thermal energy can provide different therapeutic effect. The speed and efficiency of laser procedures are defined by the laser parameters, the surface area of the target and the speed with which the operator moves the hand of the camera, and therefore the laser beam (laser to conduct blow) on the surface of the target tissue. results.
Materials and methods: We made our research on the University Dental Clinical Center "St. Pantelejmon" in Skopje. For realization of the set goals, we included a total of 75 extracted single root permanent teeth, with circular apical part. The teeth did not show damage to their root surface, it was recorded based on visual examination (magnifying glass). Once the teeth were extracted they were stored in 5 % formalin solution in a maximum time of 1 week.
Results: The 75 samples of teeth were divided by random selection into five groups. The first four groups were treated with Er: YAG laser and the R 14 contact hand piece (extension) , and they were treated with different radiation energy in order to determine the most optimal pulse terms of energy and frequency for apex resection. Pulse width, i.e. pulse duration was constant and 100 msec (VSP Mode), so that all samples are treated equal. After the results, these four groups were compared with the fifth group who was treated with mechanical hand piece and is used as a control group.
Conclusion: According to the results of the survey were adopted the following conclusions: rising of pulse energy and pulse frequency leads to increase of ablative effect of the laser, resulting in a shortening of the time of resection.
Keywords: laser, apicotomy, cracks, damage of the resected root surface
Модерни технологии во наставата по англиски јазик - рецензирана скрипта
Get PDFСкриптата „Модерни технологии во наставата по англиски јазик“ е наменета за студентите на Филолошкиот факултет од студиската програма Англиски јазик и книжевност во седми семестар. Материјата обработува современи дигитални пристапи од компјутерски асистирано учење и аналитика на податоци до генеративна вештачка интелигенција кои во последната деценија се наметнаа како суштинска компонента во формирањето на компетентен наставен кадар и истражувачки профил. Поради брзиот технолошки напредок, наставните програми бараат ресурси што ги кондензираат теоретските основи и ги илустрираат со практични примери, прилагодени на филолошката перспектива.
Главна цел на ова издание е да ги претстави фундаменталните принципи, педагошките импликации и етичките прашања поврзани со интеграцијата на компјутерите и поврзаните технологии во наставата по aнглиски јази
Интелигентни патишта за итна интервенција и спасување (Intelligent Roads for Emergency Intervention and Rescue)
Get PDFСовремените безбедносни и климатски ризици бараат брза и просторно подготвена интервенција. Во овој труд се предлага системска рамка за Интелигентни патишта за итна интервенција и спасување, која ги обединува болниците, пожарните, полициските станици, армиските бази и центрите за управување со кризи преку географски информациски систем и предлог-коридори. Моделот користи просторна анализа, релевантни податоци и симулации за скратување на времето на пристигнување. Ваквата рамка овозможува побрзо реагирање, подобро управување со ресурсите и зголемување на шансите за спасување. Резултатите потврдуваат дека постои простор за практична примена преку пилот проекти, поддржани од релевантни институции, со можност за понатамошна комерцијализација. Modern security and climate-related risks demand rapid and spatially coordinated emergency response. This paper proposes a system-based framework for Intelligent Roads for Emergency Intervention and Rescue, which integrates hospitals, fire stations, police departments, military bases, and crisis management centers through a Geographic Information System (GIS) and proposed road corridors. The model utilizes spatial analysis, relevant datasets, and simulation techniques to reduce response times. Such a framework enables faster interventions, more efficient resource management, and improved survival outcomes. The results confirm the potential for practical implementation through pilot projects, supported by relevant institutions, with the possibility for future commercialization
Treatment of arterial hypertension in patients with chronic renal failure
Get PDFChronic renal failure (CRF) is an increasingly prevalent condition globally with a high financial cost to the health system. CRF affects 13-15% of the population worldwide and its prevalence is increasing, while almost 45% of the population suffers from arterial hypertension (AHT). The etiology of CRF is multifactorial (inherited and acquired).In 2017, the American College of Cardiology and the American Heart Association published new guidelines for the management of AHT and defined high hypertension as blood pressure ≥ 130/80 mmHg. A large number of studies have verified that there is a high positive correlation between AHT and AHT. Management of HTA in patients with CRF consists initially of nonpharmacological dietary (dietary and hypoproteinemic) and pharmacological-antihypertensive treatment to achieve the goal of normalizing blood pressure. A large number of studies in recent years have verified that extremely positive effects (including in our work) in the treatment of AHT in patients with CRF using the group of medications so-called Angiotensin-converting-enzyme inhibitors (ACE inhibitors- 259 (Benazepril,Zofenopril,Perindopril,Enalapril,Ramipril,
Quina-pril etc.) initially twice a day from 10 mg then 2x20 mg and maximum up to 80 mg but can also be up to 150 mg per day as well as with ACE inhibitor with diuretic Skopril: 20m/12.5 (Hydrochlorothiazide which means ACE inhibitors are often the first choice of drug, especially when diabetes with diabetic nephropathy is also present. In the treatment of AHT in patients with essential CRF, prevention of disease progression is required, pressure values should be maintained within the limits of 130/80 mmHg.
The aim of the study: was to verify the correlation between AHT and CRF as well as the role of AHT in accelerating chronic kidney disease.
Material and methods: in a prospective, cross-sectional study, 80 patients with CRF (35 females with a mean age of 52.60±4.00 years and 45 males with a mean age of 56.00±3.50 years) in the second third stage according to the glomerular filtration rate GFR (mL/min/1.73 m2) predetermined according to the MDRD (Modification of Diet in Renal Disease) formula within 12 months from three measurements every four months. In the study we also had a control group of healthy volunteers of -60 individuals (40 males and 20 females) with an identical mean age of 57.50±7.80 years without renal disease or hypertension. All patients were followed for a period of 12 months and every four months: lipid profile, hematogram and examination of nitrogen degradation products and blood pressure monitoring in some patients and 24-hour blood pressure monitoring.The values of all parameters were followed at the beginning of the study and after the application of antihypertensive therapy.
Results: from the average measurements obtained within 12 months (with measurements every four months-a total of three measurements are presented in tabular and graphical form. The values of all parameters were followed at the beginning of the study and after the 260 application of antihypertensive therapy and a slowing of the progression of the disease was observed, verified according to the glomerular filtration rate.Statistical processing: The results obtained from the examined patients and the control group were statistically processed with the arithmetic mean value, standard deviation - X±SD, with the Student’s “T” test, the Mann-Whitney and Wilcoxon tests. P values <0.05 will be considered statistically significant. The results
will be processed with an appropriate statistical program SPSS V26.
Conclusion: in conclusion, we conclude that there is a positive correlation between CRF and AHT.AHT treatment should be started in the acute stages of CRF(with dietary measures-reduction of proteinuria, salt avoidance, hypoproteinemic diet, lifestyle modifications, etc. Treatment of AHT is of great importance to preserve the remaining kidney function
Effects of mechanical decompression in patients with degenerative changes of the intervertebral discs
Get PDFDegenerative disc disease is one of the most common causes of chronic pain in the lower back (lumbar region) and is a leading factor in reducing work capacity and quality of life in the adult population. These pathological changes occur as a result of the natural aging process, but can also be accelerated by mechanical stress, genetic predisposition, insufficient physical activity, a sedentary lifestyle or occupational stress. Over time, the disc loses hydration, its elasticity decreases, fissures appear and nerve structures are compressed, which leads to pain, stiffness and functional limitation. In modern physical therapy, mechanical decompression is used as a non-invasive alternative to relieve symptoms and improve spinal function.
The aim of the study is to assess the effectiveness of mechanical decompression in patients with degenerative changes in the intervertebral discs, by comparing the level of pain, mobility and functional status before and after treatment.
Material and methods: The study will be conducted on a sample of 7 patients diagnosed with degenerative changes in the intervertebral discs in the lumbar region. The patients will undergo a series of 10 treatments with mechanical decompression, using a specialized therapeutic device. Data will be collected through a visual analog scale for pain (VAS), functional tests and subjective surveys.
Results: After completion of the treatment with mechanical decompression, the analysis of the results showed a significant reduction in pain in six out of seven patients, according to the Visual Analog Scale (VAS). The average pain score before starting the therapies was 7.2 (out of 10), while after ten treatments, the average score dropped to 2.8. Most patients showed improvement in lumbar segment function, with increased range of motion and better mobility during daily activities. Additionally, an average of 40% improvement in the ability to function independently was observed through the use of subjective quality of life questionnaires. Six patients reported improved sleep, reduced fatigue, and easier performance of basic physical activities (standing, walking, bending). Only one patient reported minimal improvement without further deterioration, which is attributed to the longer chronicity of the symptoms and the presence of other comorbidities. No side effects from the therapy were recorded in any patient, indicating the safety and good tolerance of mechanical decompression as part of physical treatment.
Conclusion: Mechanical decompression is an effective and safe method for the treatment of degenerative changes in the intervertebral discs. Its application can improve the quality of life of patients and reduce the time required for rehabilitation. The research provides a basis for further studies and clinical implementations.
Keywords: mechanical decompression, intervertebral discs, degenerative diseases, low back pain, physical therapy, rehabilitation
Марко Балцано „Останувам овде“ (превод од италијански јазик)
Get PDFПревод на романот „Останувам овде“ од Марко Балцано, од италијански на македонски јазик