Repozytorium UW
Not a member yet
    2396 research outputs found

    Consequences of the team’s gender structure: level of feminization and leader’s gender– recommendations for Human Resource Management

    No full text
    Celem rozprawy doktorskiej mającej charakter empiryczny jest próba naukowej odpowiedzi na pytanie biznesu, czy przy tworzeniu zespołów zadaniowych należy brać pod uwagę strukturę płci zespołu (płeć lidera i stopień feminizacji). Zarówno badania ilościowe, w których wzięło udział ponad 3000 pracowników będących członkami 512 zespołów jak i analiza 12 eksperymentalnych studiów przypadków kilkugodzinnej pracy sztucznie stworzonych zespołów zadaniowych nie zakończyły się wykryciem ważnego wpływu płci lidera (chociaż parę różnic było istotne statystycznie). Nieistotny wpływ drugiej składowej struktury płci zespołu zadaniowego: stopnia feminizacji wymaga replikacji, ponieważ w badanych zespołach pracowników zmienna ta była splątana (confounded) z płcią lidera. Zespoły homogeniczne płciowo miały lidera tej samej płci. Rozwiązaniem tego metodologicznego problemu może być przeprowadzenie w przyszłości badań eksperymentalnych.The aim of the doctoral dissertation, which is empirical in nature, is to try to answer the business question scientifically whether the team's gender structure (leader's gender and degree of feminization) should be taken into account when creating task teams. Neither the quantitative research, with participation of 3,000 employees as members of 512 teams, nor the analysis of 12 experimental case studies of several hours of work of artificially created task teams found evidence of a significant impact of the leader sex (although a few differences were statistically significant). The insignificant influence of the second component of the team’s gender structure: the degree of feminization requires replication, because in the examined employee teams this variable was confounded with the gender of the leader. Homogeneous teams had the same sex leader. The solution of this methodological problem may be to conduct experimental research in the future

    “Golden years” of Ulana Kravchenko’s life in Przemysl (1920-1947)

    No full text
    Niniejsza praca poświęcona jest biografii i dorobkowi pisarskiemu klasyka literatury ukraińskiej Ulany Krawczenko (1860-1947) ze szczególnym uwzględnieniem późnego tzw. przemyskiego okresu jej życia – od roku 1920 do 1947. Literatka jest znana z tego, że jako pierwsza kobieta w dziejach piśmiennictwa ukraińskiego wydała drukiem zbiór własnych wierszy (Prima Vera, 1885). Z wielkim zaangażowaniem wiele lat pracowała też jako nauczycielka w szkołach ludowych. W literaturoznawstwie stereotypowo kojarzy się ją z postacią słynnego ukraińskiego pisarza Iwana Franki, który był przyjacielem i mentorem poetki w latach jej młodości. Wielu krytyków rozpatrywało i nadal rozpatruje twórczość Ulany Krawczenko przez pryzmat jej bliskich relacji z tym wybitnym przedstawicielem literatury ukraińskiej, przez co z pola widzenia znika solidny dorobek pisarki z okresu międzywojennego, zaś w centrum uwagi badaczy pozostaje ten z końca XIX w. Do końca pierwszej dekady XXI w. badania nad późnym okresem życia i twórczości Ulany Krawczenko były utrudnione z braku dostępu do większej części jej prywatnego archiwum, które na skutek skomplikowanych wydarzeń powojennych znalazło się w Archiwum Klasztoru Ojców Bazylianów w Warszawie i do niedawna nie było uporządkowane. Niniejsza praca jest pionierską pod względem wykorzystania licznych nieznanych i nigdy wcześniej nie publikowanych materiałów dotyczących biografii i dorobku literackiego znanej pisarki ukraińskiej. Celem rozprawy doktorskiej jest naświetlenie białych plam w życiorysie klasyka literatury ukraińskiej, a także analiza jej bogatej spuścizny międzywojennej, w tym reinterpretacja jej utworów w kontekście wcześniej niewiadomych szczegółów biografii literatki. W uwagach wstępnych autorka szkicuje tło historyczne i teoretyczne oraz przedstawia założenia metodologiczne. Zastosowano metodę analizy dokumentów osobistych, metodę biograficzną (autobiograficzną), z wykorzystaniem listów, autobiografii, pamiętnika – notesu, luźnych zapisek, notatek, fotografii, ale również ustnych i pisemnych świadectw najbliższych Ułany Krawczenko. Zebrane źródła umożliwiają zastosowanie metody analizy treści, a także metody typologicznej. Pierwszy rozdział przedstawia początki biografii twórczej poetki o mieszanym austriacko-ukraińskim pochodzeniu (nazwisko panieńskie Schneider), pokazuje proces jej dojrzewania światopoglądowego oraz źródła poglądów na misję i zadania pisarza ukraińskiego. Przeanalizowano również wpływ fatalnych wydarzeń w życiu osobistym Ulany Krawczenko (nieudane życie małżeńskie, tragiczna śmierć syna, zabitego w walce o niepodległość Polski z rąk Ukraińca) na tematykę i walory estetyczne utworów literackich tej piewczyni ukraińskiej niepodległości. Rozdział drugi przybliża okoliczności życia pisarki w okresie międzywojennym, kiedy po przejściu na emeryturę zamieszkała ona w Przemyślu. Był to trudny, a zarazem niezwykle twórczy okres jej życia: po niezwykle bolesnych doświadczeniach I wojny światowej znalazła w sobie siły, by zająć się twórczością literacką, w tym uporządkowaniem swojego dotychczasowego dorobku, jak i tworzeniem nowych dzieł. Podkreślono fakt znacznej dysproporcji między liczbą książek, wydanych przez pisarkę w latach młodości oraz w okresie przemyskiej „jesieni życia”, kiedy to Ulana Krawczenko wykazała się niezwykłą aktywnością twórczą. Analizie poddano liczne utwory (poezje, prozę i dramat), które wydane były lub powstały w międzywojniu. Uwagę zwrócono również na działalność publicystyczną i społeczną pisarki, która w latach 20.-30. XX w. była swoistą żywą legendą dla Ukraińców Galicji Wschodniej. Jako pionierka ukraińskiego ruchu kobiecego i członkini wielu organizacji społecznych, była autorką licznych wierszy okolicznościowych i wspomnień z lat młodości. W rozdziale trzecim został przedstawiony ostatni okres życia Ulany Krawczenko – czasy II wojny światowej i pierwszych lat powojennych. Pokazano jak stalinowska machina propagandowa próbowała wykorzystać jej autorytet – jako znanej pisarki ukraińskiej i przyjaciółki Iwana Franki – dla swoich celów. Na podstawie materiałów archiwalnych zrekonstruowano ostatnie lata życia pisarki, kiedy powojenne władze komunistyczne postanowiły deportować ją z Polski do ZSRR. Naświetlono także fakt, dlaczego leciwej literatce udało się uniknąć wysiedlenia z Przemyśla. Dodatkowym walorem pracy – poza analizą literaturoznawczą, jest wprowadzenie do obiegu naukowego zupełnie nieznanych dotychczas dokumentów osobistych Ulany Krawczenko, które posłużyć mogą jako materiał źródłowy do kolejnych badań zarówno biograficznych (nie tyle samej pisarki, co osób ją otaczających), literaturoznawczych, społeczno-kulturowych, historycznych i innych. W aneksie rozprawy doktorskiej zostały umieszczone nigdy wcześniej nie publikowane listy wysłane do Ulany Krawczenko przez znanych ukraińskich literatów, redaktorów oraz działaczy społecznych. W zakończeniu podsumowano wnioski pracy. Według autorki, aktywność i dorobek Ulany Krawczenko z późnego okresu życia przeczą jej stereotypowemu obrazowi na którym przedstawia się ją jako satelicki fenomen Iwana Franki. Bogata i różnorodna międzywojenna twórczość literacka pisarki z Przemyśla, jej działalność społeczna oraz barwna biografia zasługują na większą uwagę tak na Ukrainie jak i w Polsce.This work is devoted to the biography and writings of the classic of Ukrainian literature, Ulana Kravchenko (1860-1947), with particular emphasis on the late of the Przemyshl period of her life – from 1920 to 1947. The writer is known for being the first woman in the history of Ukrainian literature to publish a collection of her own poems (Prima Vera, 1885). She also worked as a teacher in folk schools for many years. In literature, she is stereotypically associated with the figure of the famous Ukrainian writer Ivan Franko, who was a poetess' friend and mentor in her youth. Many critics have considered and still consider the work of Ulana Kravchenko through the prism of her close relations with this outstanding representative of Ukrainian literature, that disappears from the field of view of the writer's solid output from the interwar period, while the focus of researchers remains from the end of the 19th century. Until the end of the first decade of the 21st century, research on the late period of life and work of Ulana Kravchenko was hampered by the lack of access to most of her private archive, which due to complicated post-war events was found in the Archives of the Basilian Monastery in Warsaw and until recently was not ordered. This work is a pioneer in the use of numerous unknown and never published materials on the biography and literary output of a well-known Ukrainian writer. The goal of the doctoral dissertation is to illuminate the white spots in the biography of a classic of Ukrainian literature, as well as to analyse her rich interwar heritage, including reinterpreting her works in the context of previously unknown details of the literary biography. In the introductory remarks, the author sketches historical and theoretical background and presents methodological assumptions. The method of analysing personal documents, the biographical (autobiographical) method was used, using letters, autobiography, diary – notebook, loose notes, notes, photographs, but also oral and written testimonies of the closest to Ulana Kravchenko. The collected sources enable the use of content analysis methods as well as typological methods. The first chapter presents the beginnings of the creative biography of the poetess of mixed Austrian-Ukrainian descent (maiden name Schneider), shows the process of her ideological maturation and sources of views on the mission and tasks of the Ukrainian writer. The impact of fatal events in the personal life of Ulana Kravchenko (unsuccessful marital life, the tragic death of her son killed in the fight for Poland's independence at the hands of an Ukrainian) on the subject and aesthetic values of the literary works of this Ukrainian independence girl was also analysed. The second chapter introduces the writer's circumstances in the interwar period, when she moved in Przemyshl after she retired. It was a difficult and unusually creative period of her life: after the extremely painful experiences of the First World War, she found strength to engage in literary work, including the organization of her previous achievements, as well as the creation of new works. The fact of significant disproportion between the number of books published by the writer in her youth and during the Przemyśl 'autumn of life' was emphasized, when Ulana Kravchenko showed an extraordinary creative activity. Numerous works (poetry, prose and drama) that were published or created in the interwar period were analysed. Attention was also paid to the writer's journalistic and social activity, which was in the 1920s-30s. The twentieth century was a kind of living legend for the Ukrainians of Eastern Galicia. As a pioneer of the Ukrainian women's movement and a member of many social organizations, she was the author of numerous occasional poems and memories of her youth. The third chapter presents the last period of Ulana Kravchenko's life – the times of World War II and the first post-war years. It was shown how the Stalinist propaganda machine tried to use her authority – as a well-known Ukrainian writer and a friend of Ivan Franko – for their purposes. Based on archival materials, the writer's last years of life were reconstructed when the post-war communist authorities decided to deport her from Poland to the USSR. The fact that the old writer managed to avoid being expelled from Przemyśl was also highlighted. An additional advantage of the work – apart from literary analysis, is the introduction into the scientific circulation of completely unknown personal documents of Ulana Kravchenko, which can be used as a source material for further biographical (not only the writer's research, but surrounding persons), literature, socio-cultural studies, historical and others. The annex to the doctoral dissertation includes previously not published letters sent to Ulana Kravchenko by well-known Ukrainian writers, editors and social activists. Finally, the conclusions of the work were summarized. According to the author, the activity and achievements of Ulana Kravchenko from a late period of life contradict her stereotypical image in which she is portrayed as the satellite phenomenon of Ivan Franko. The rich and diverse inter-war literary output of the writer from Przemyśl, her social activities and colourful biography deserve more attention both in Ukraine and Poland

    Pomiar i ocena rozwoju zrównoważonego w Wietnamie

    No full text
    The aim of the dissertation was to measure and evaluate sustainable development in Vietnam. An appropriate system of 24 indicators has been constructed for the three basic components of sustainable development. Indirect methods have been used to measure the relationships and balance of the sustainable development system. In the horizontal approach the assumption was adopted that the level of balance in each component (economic, social and environmental) and between the components of the sustainable development system is reflected by the degree of relationships within each subsystem and between subsystems. In the vertical approach, it was assumed that the level of sustainable development indicators in the studied spatial units (in the country and in the provinces) reflects the degree of sustainable development. Dependencies within the subsystem that reflect intrasystem balance were determined by analysis of principal components, and canonical analysis was used to determine the strength of relationships between subsystems. Hypotheses about the existence of such relationships were confirmed. The degree of sustainable development in territorial units was determined on the basis of the values of the principal components of the three pillars of sustainable development and a comprehensive index of sustainable development, obtained by scaling the original variables on a scale of 0 to 100. Two methods of spatial units’ classification were used: cluster analysis method and linear ordering of the values of the comprehensive sustainable development index. There are significant differences in the level of sustainable development between components, and a higher level is recorded in the social pillar than in others. The hypothesis that the level of sustainable development is higher in more developed regions was confirmed, but they had a lower level of environmental sustainability. Vietnam has reached an average level of sustainable development, which increased in 2004-2016, but the country faces major challenges due to the need to achieve a higher level of sustainable development, in relation to the environmental and economic component.Pomiar i ocena rozwoju zrównoważonego w Wietnamie Celem rozprawy był pomiar i ocena rozwoju zrównoważonego w Wietnamie. Skonstruowano odpowiedni system 24 wskaźników dla trzech podstawowych komponentów rozwoju zrównoważonego. Do pomiaru powiązań i równowagi systemu rozwoju zrównoważonego zostały zastosowane metody pośrednie. W ujęciu horyzontalnym przyjęto założenie, że poziom równowagi w każdym komponencie (ekonomicznym, społecznym i środowiskowym) oraz między komponentami systemu rozwoju zrównoważonego odzwierciedla stopnień zależności wewnątrz każdego subsystemu i między subsystemami. W ujęciu wertykalnym przyjęto założenie, że poziom wskaźników rozwoju zrównoważonego w badanych jednostkach przestrzennych (w kraju i w prowincjach) odzwierciedla stopień rozwoju zrównoważonego. Zależności w ramach podsystemu, które odzwierciedlają równowagę wewnątrzsystemową, określono za pomocą analizy głównych komponentów, a analiza kanoniczna posłużyła do określenia siły związków między podsystemami. Potwierdzono hipotezy o istnieniu takich związków. Stopień rozwoju zrównoważonego w jednostkach terytorialnych określono na podstawie wartości głównych komponentów trzech filarów rozwoju zrównoważonego oraz kompleksowego wskaźnika rozwoju zrównoważonego, uzyskanego poprzez przeskalowanie oryginalnych zmiennych w skali od 0 do 100. Zastosowano dwie metody klasyfikacji jednostek przestrzennych: metodę analizy skupień i porządkowanie liniowe wartości kompleksowego wskaźnika. Istnieją znaczne różnice w poziomie rozwoju zrównoważonego między komponentami, a wyższy poziom jest notowany w filarze społecznym niż w pozostałych. Potwierdzono hipotezę, że poziom rozwoju zrównoważonego jest wyższy w bardziej rozwiniętych regionach, ale miały one niższy poziom zrównoważenia środowiska. Wietnam osiągnął średni poziom zrównoważonego rozwoju, który wzrastał w latach 2004-2016, ale kraj stoi przed poważnymi wyzwaniami z powodu konieczności osiągnięcia wyższego poziomu rozwoju zrównoważonego, w odniesieniu do komponentu środowiskowego i gospodarczego

    Nowa niekanoniczna polimeraza poli(A) PQN-44 reguluje nieswoistą odpowiedź immunologiczną u Caenorhabditis elegans

    No full text
    In eukaryotes, almost all mRNA molecules are polyadenylated by the canonical poly(A) polymerases during the 3’ end formation step of mRNA maturation. The poly(A) tail is essential for mRNA stability, export to the cytoplasm, and translation. The dynamic of the poly(A) tail length is complex, as poly(A) tails can be further modified by the non-canonical poly(A) polymerases (ncPAPs) and terminal uridylyltransferases (TUTases). Although these enzymes belong to one superfamily, they are functionally diverse and play specific regulatory roles, such as induction of RNA decay, activation of translationally dormant deadenylated mRNAs, or promotion of RNA stability. ncPAPs are implicated in post-transcriptional regulation of several physiological processes across different species. This study describes Caenorhabditis elegans protein PQN-44 as a novel non-canonical poly(A) polymerase with a role in the innate immune response. Innate immunity is an evolutionally ancient system that provides the first line of non-specific host protection against pathogens. The regulation of innate immunity on the post-transcriptional level is well-appreciated, however, the particular role of non-canonical polyadenylation in this process has never been described. The whole transcriptome analysis of worms lacking pqn-44 gene revealed a significant downregulation of many transcripts encoding secreted proteins with a known or putative role in antibacterial defence. In agreement with this molecular phenotype, pqn-44-defective worms are more susceptible to infection with pathogenic bacteria than wild-type animals. Moreover, PQN-44 is localised in the intestine, which in worms serves as one of the major surfaces of host-pathogen interaction. Importantly, transcripts downregulated in pqn-44 mutant worms also carry shorter poly(A) tails in comparison to the wild type, strongly suggesting that they are direct targets for PQN-44 polyadenylation. We propose that PQN-44 regulates stability and promotes the expression of these mRNAs. However, the mechanism of target RNA recognition employed by PQN-44 is currently unknown. Taken together, our data show that cytoplasmic polyadenylation of mRNA encoding innate immunity effector proteins by PQN-44 is a previously unknown and essential component of the post-transcriptional regulation of innate immunity in worms.W komórkach eukariotycznych znakomita większość końców 3’ cząsteczek mRNA dojrzewa przez poliadenylację, czyli dodawanie ogona poli(A) dzięki aktywności kanonicznych polimeraz poli(A). Te funkcje ogona poli(A) sprawiają, że jego długość bezpośrednio wpływa na poziom ekspresji genu przez co musi być dynamicznie regulowana w trakcie istnienia transkryptu. Podstawową rolę w tym procesie pełnią niekanoniczne nukleotydylotransferazy dodających reszty adeninowe (ncPAP) lub urydylowe (TUTase). Enzymy te, choć należące do jednej nadrodziny, są funkcjonalnie zróżnicowane i pełnią wyspecjalizowane, często przeciwstawne funkcje takie jak kierowanie RNA do degradacji, aktywacja translacji czy stabilizacja mRNA. Niekanoniczne polimerazy są znane u wielu gatunków, gdzie regulują ważne procesy na poziomie post-transkrypcyjnym. Moja praca opisuje rolę nowej niekanonicznej polimerazy poli(A) PQN-44 w nieswoistej odpowiedzi immunologicznej u Caenorhabditis elegans. Nieswoista odpowiedź immunologiczna jest ewolucyjnie starym mechanizmem, który zapewnia pierwszą, niespecyficzną linię obrony przeciwko zróżnicowanym patogenom. Post-transkrypcyjne ścieżki regulujące te procesy są już częściowo poznane jednak moja praca po raz pierwszy wskazuje na istotną rolę niekanonicznej polimerazy poli(A) w odpowiedzi immunologicznej. Globalna analiza transkryptomiczna nicieni pozbawionych genu pqn-44 wykazała obniżenie ekspresji licznych mRNA kodujących wydzielane poza komórkę białka o znanej lub przypuszczanej funkcji antybakteryjnej. Zgodnie z tą obserwacją, nicienie te wykazują silniejszą wrażliwość na patogenne bakterie niż nicienie typu dzikiego. Co więcej, białko PQN-44 jest wyrażane głównie w jelicie, które stanowi u nicieni główny rejon interakcji z potencjalnymi patogenami. Na poziomie molekularnym, transkrypty, których poziom ulega obniżeniu w mutancie pqn-44, mają krótsze ogony poli(A) w porównaniu do nicieni typu dzikiego, co sugeruje, że stanowią bezpośrednie cele dla aktywności katalitycznej białka PQN-44. Moja praca wskazuje na przypuszczalną rolę białka PQN-44 w regulacji stabilności i ekspresji tych mRNA, jednakże nie znany jest jeszcze mechanizm, dzięki któremu białko PQN-44 odnajduje swoje substraty. Podsumowując, moje wyniki wskazują na cytoplazmatyczną poliadenylację mRNA kodujących białka efektorowe nieswoistej odpowiedzi immunologicznej jako wcześniej nieznany i kluczowy element regulacji procesów odpornościowych u nicieni

    Genesis, system and jurisprudence of the Supreme Administrative Court until 1989

    No full text
    Praca dotyczy genezy, ustroju oraz orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) do 1989 r. Wybór tematu pracy jest związany z następującymi zagadnieniami badawczymi: 1) powody niepowołania sądownictwa administracyjnego w państwie polskim bezpośredniego po zakończeniu drugiej wojny światowej; 2) jakie były powody, że na przełomie 1979/1980 r. ówczesne władze PRL (dalej: Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej) wyraziły zgodę i zaangażowały się w tworzenie jednoinstancyjnego sądownictwa administracyjnego, czyli NSA; 3) przebieg prac nad powołaniem NSA; 4) charakter organizacyjny i funkcjonowanie NSA; 5) pozycja NSA w systemie prawnoustrojowym PRL; 6) wpływ orzecznictwa NSA na zakres ochrony prawnej. Wymienione wyżej problemy badawcze nie zostały jeszcze szerzej omówione we współczesnej literaturze przedmiotu. Nie brak natomiast jest prac powstałych przed 1989 r., gdyż zagadnienie sądownictwa administracyjnego, zwłaszcza od powołania NSA, było jednym z najbardziej dyskutowanych zagadnień prawnych. Wówczas jednak z powodu m.in. cenzury, braku dostępu do archiwów, a także zaangażowania polityczno-partyjnego wielu autorów w zdecydowanej większości ówczesne publikacje nie przedstawiają, z dzisiejszej perspektywy, pełnej genezy i znaczenia sądownictwa administracyjnego w systemie ustrojowym PRL. Praca składa się, nie licząc wstępu, zakończenia oraz wykazu źródeł i literatury, z pięciu rozdziałów: Sądownictwo administracyjne w Polsce do 1939 r. (Rozdział I), Zagadnienie sądownictwa administracyjnego na ziemiach polskich w latach 1944-1980 (Rozdział II), Zagadnienie sądownictwa administracyjnego w państwie radzieckim oraz w innych europejskich państwach socjalistycznych (Rozdział III), Naczelny Sąd Administracyjny w latach 1980-1989 (Rozdział IV) oraz Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w latach 1980-1989 (Rozdział V). Geneza powstałego w państwie polskim na początku lat 80. XX wieku sądownictwa administracyjnego została ujęta w pracy w sposób szeroki. Obejmuje ona bowiem okres: od upadku I Rzeczypospolitej i zaborów; II Rzeczpospolitej, w tym funkcjonowanie Najwyższego Trybunału Administracyjnego (dalej: NTA); po drugiej wojnie światowej. Przyjęcie takiej konstrukcji pracy jest uzasadnione przedstawieniem mechanizmów sądowej kontroli administracji od okresu zaborów, gdyż wpłynęły one w sposób trwały w funkcjonowanie sądowoadministracyjnej kontroli na ziemiach polskich. Sądownictwo takie, przed wybuchem pierwszej wojny światowej, funkcjonowało bowiem w zaborze pruskim i austriackim. W II RP jego działalność normowała Konstytucja RP z dnia 17 marca 1921 r. jak i Konstytucja RP z dnia 23 kwietnia 1935 r. Konsekwencją tego było powołanie NTA, który funkcjonował w latach 1922-1939. Doświadczenia i tradycja funkcjonowania NTA wpływała z kolei na dyskusje o sądownictwie administracyjnym w państwie polskim po 1944 r., a zwłaszcza w momencie powołania NSA. Rozdział pierwszy pracy dotyczy zagadnienia sądownictwa administracyjnego od I Rzeczypospolitej do upadku państwa polskiego w 1939 r. W kolejnym rozdziale pracy zostały omówione zagadnienia sądownictwa administracyjnego na ziemiach polskich od 1944 r. do 1980 r., czyli od czasów kształtowania się tzw. władzy ludowej do powołania NSA. W pierwszej kolejności zwrócono w nim uwagę na kwestię sądowej kontroli decyzji administracyjnych w kontekście ówczesnego prawa państwowego (konstytucyjnego), a następnie dokonano szczegółowego przedstawienia prób powołania NTA w warunkach powojennych. W następnej części rozdziału przeanalizowano kwestię sądownictwa administracyjnego w PRL po 1956 r. W związku z tym omówiono m.in. koncepcje powołania sądowej kontroli administracji w kontekście funkcjonowania administracji państwa socjalistycznego. Ostatnia część rozdziału dotyczy prac legislacyjnych Sejmu PRL VII Kadencji (1976-1980), które dotyczyły nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego oraz powołania NSA. Rozdział III pracy został poświęcony zagadnieniom sądownictwa administracyjnego w państwie radzieckim oraz w innych europejskich państwach socjalistycznych. Jego uwzględnienie w pracy wynikało m.in. z faktu, że po 1944 r. ustrój państwa polskiego wzorowany był na ustroju ZSRR. Należy zaznaczyć, że różne formy i mechanizmy sądowej kontroli decyzji administracyjnych, które występowały w ZSRR lub innych europejskich państwach socjalistycznych, stanowiły argument na rzecz powołania sądów administracyjnych w PRL. Rozdział IV pracy dotyczy organizacji NSA w latach 1980-1989. Omówiono w nim zagadnienia takie jak: ustrój NSA, postępowanie przed NSA, pozycja ustrojowa NSA wobec naczelnych organów władzy państwowej PRL, pozycja NSA wobec Trybunału Konstytucyjnego, Trybunału Stanu oraz wobec Rzecznika Praw Obywatelskich. Ostatni rozdział został poświęcony zagadnieniom związanym z orzecznictwem NSA w latach 1980-1989. Zawiera on ogólną charakterystykę orzecznictwa, wraz z liczbą skarg wniesionych do NSA oraz analizę orzecznictwa pod kątem jego wpływu na normy postępowania administracyjnego, postępowania sądowoadministracyjnego, także stopień ochrony prawnej obywateli państwa polskiego. Cezurę tematyki poruszanej w pracy określa 1989 r. Związane jest to z przyjęciem założenia, że wraz z rozpoczęciem ówczesnych zmian ustrojowych w państwie polskim zmieniła się również koncepcja oraz pozycja ustrojowa sądownictwa administracyjnego. NSA powstał i funkcjonował do 1989 r., czyli w warunkach ustroju państwa socjalistycznego, w których sądy stanowiły element koncepcji jednolitej władzy państwowej. W związku z tym sądy były podporządkowane naczelnym organom władzy państwowej oraz czynnikom politycznym. Po 1989 r. zaś, NSA, a w praktyce sądownictwo administracyjne, zmienia swoją rolę, stając się podstawowym elementem istnienia i funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Stąd losy NSA po 1989 r. wymagają odrębnego opracowania.This work focuses on the genesis, system and jurisprudence of the Supreme Administrative Court (hereinafter: the SAC) until 1989, and is related to the following research topics: 1) reasons for not establishing an administrative judiciary in the Polish state immediately after the end of World War II; 2) why, at the turn of 1979/1980, the then authorities of the Polish People's Republic (hereinafter: the Polish People's Republic) agreed and committed themselves to the establishment of a single-instance administrative judiciary, i.e. the SAC; 3) the course of work on the establishment of the SAC; 4) the organizational nature and functioning of the SAC; 5) the role of the SAC in the legal system of the Polish People's Republic; 6) impact of the jurisprudence of the SAC on the scope of legal protection. Contemporary literature on the topic has not yet discussed the aforementioned research problems in detail. Conversely, there is no absence of work created before 1989, as the issue of administrative judiciary, especially since the establishment of the SAC, has been one of the most discussed legal issues. However, at that time, due to censorship, a lack of access to archives, as well as the political and party involvement of many authors, the vast majority of the publications of that time do not present the full origin and significance of the administrative judiciary in the political system of the Polish People's Republic as seen today. The paper consists of five chapters, not counting the introduction, the conclusion and the list of sources and references: Administrative Judiciary in Poland until 1939. (Chapter I), The Issue of Administrative Courts in Poland in the Years 1944-1980 (Chapter II), The Issue of Administrative Courts in the Soviet State and Other European Socialist Countries (Chapter III), The Supreme Administrative Court in the Years 1980-1989 (Chapter IV) and The Jurisprudence of the Supreme Administrative Court in the Years 1980-1989 (Chapter V). The genesis of the administrative judiciary established in the Polish state at the beginning of the 1980s has been broadly described in the paper. As it covers the following period: from the fall of the First Polish Republic and partitions; the Second Polish Republic, including the functioning of the Supreme Administrative Tribunal (hereinafter: the SAT); after World War II. The reason for the adoption of such a structure of the work is the presentation of mechanisms of judicial review of the administration since the period of the partitions, as they had a lasting impact on the functioning of judicial and administrative control in Poland. Such judiciary, before the outbreak of World War I, functioned in the Prussian and Austrian partition. In the Second Polish Republic, the activities of the judiciary were regulated by the Constitution of the Republic of Poland of 17 March 1921 and the Constitution of the Republic of Poland of 23 April 1935. This resulted in the establishment of the SAT that existed in the years 1922- 1939. The experience and tradition of the SAT, in turn, influenced discussions about the administrative judiciary in the Polish state after 1944, especially when the SAC was established. The first chapter of the paper concerns the issue of the administrative judiciary in the First Polish Republic until the fall of the Polish state in 1939. The next chapter of the work discusses the issues of the administrative judiciary in Poland from 1944 to 1980, i.e. from the time when the so-called People Power was formed, to the establishment of the SAC. First of all, this chapter focuses on the issue of judicial review over administrative decisions in the context of the then state (constitutional) law, followed by a detailed presentation of attempts to establish SAT in post-war conditions. The next part of the chapter examines the issue of the administrative judiciary in the Polish People's Republic after 1956. Therefore, the concepts of establishing a judicial review of administration in the context of the functioning of the administration in the socialist state were discussed. The last part of the chapter concerns the legislative work of the Sejm of the Polish People's Republic of the 7th term (1976-1980), which concerned the amendment of the Code of Administrative Procedure and the establishment of the SAC. Chapter III is devoted to the issues of the administrative judiciary in the Soviet state and other European socialist countries. Its inclusion in the work resulted, inter alia, from the fact that after 1944, the Polish state system was modelled on that of the Soviet system. It should be noted that the various forms and mechanisms of judicial review of administrative decisions that existed in the USSR or other European socialist countries were an argument in favor of establishing administrative courts in the Polish People's Republic. Chapter IV concerns the structural organization of the SAC in the years 1980-1989. It discusses issues such as the SAC system, proceedings before the SAC, the political role of the SAC in relation to the main state authorities of the Polish People's Republic, the role of the SAC in relation to the Constitutional Tribunal, the State Tribunal and the Commissioner for Human Rights. The last chapter is devoted to issues related to the jurisprudence of the SAC in 1980-1989. It contains a general description of the jurisprudence, together with the number of complaints filed with the SAC and an analysis of the jurisprudence in terms of its impact on the standards of administrative proceedings, administrative court proceedings, and the degree of the legal protection of Polish citizens. The caesura of the subject matter dealt with in the work is defined by the year 1989. This is related to the assumption that with the beginning of the then political changes in the Polish state, also the concept and political role of the administrative judiciary has transformed. The SAC was established and functioned until 1989, i.e. under the conditions of the socialist state system, in which the courts were part of the concept of single state authority. As a result, the courts were subordinate to the supreme state authorities and political factors. After 1989, the SAC, and the administrative judiciary, changed its role, becoming a fundamental element in the existence and functioning of a democratic state of law. Therefore, the fate of the SAC after 1989 requires a separate study

    WYRAŻANIE EMOCJI NEGATYWNYCH W POLONISTYCZNEJ PRAKTYCE GLOTTODYDAKTYCZNEJ

    Get PDF
    Praca poświęcona zagadnieniu wyrażania negatywnych emocji w kontekście nauczania języka polskiego i kultury polskiej jako obcych.Niniejsza rozprawa stanowi pierwszą pracę w całości poświęconą zagadnieniu wyrażania emocji negatywnych w kontekście nauczania języka polskiego i kultury polskiej jako obcych. Na gruncie glottodydaktyki polonistycznej nie pojawiało się dotychczas opracowanie, którego głównym celem byłaby gruntowna analiza teoretyczna i opis badań poświęconych znajomości sposobów wyrażania emocji negatywnych przez cudzoziemców uczących się polszczyzny. Wypełnienie tej luki było główną motywacją napisania rozprawy. Nauczając języka polskiego cudzoziemców – również tych na najwyższych poziomach zaawansowania językowego – zauważyłam, że niejednokrotnie mają oni problemy ze zrozumieniem używanych zwrotów i reakcji związanych z wyrażaniem emocji negatywnych, takich jak złość, oburzenie czy irytacja. Uważam, że wielość możliwości wyrażania emocji za pomocą języka powinna być uwzględniana w procesie nauczania języków obcych. Praca składa się ze wstępu, sześciu rozdziałów, zakończenia, bibliografii, spisów: diagramów, ilustracji, schematów, tabel i wykresów oraz trzech aneksów. Rozdziały pierwszy i drugi tworzą część teoretyczną, rozdziały trzeci, czwarty i piąty – część analitycznobadawczą, natomiast rozdział szósty zawiera propozycje rozwiązań dydaktycznych. We wstępie pokrótce określiłam status emocji jako zagadnienia naukowego, który dominował niegdyś w nauce, a także wzmożone zainteresowanie tym tematem w latach 80. i 90. XX wieku. Zwrot afektywny sprawił, że emocje zaczęto postrzegać jako jeden z najistotniejszych czynników oddziałujących na człowieka, jego działania i relacje z innymi, co przyczyniło się do zwiększenia liczby publikacji poświęconych emocjom. Przedstawiłam również układ zagadnień omawianych w dysertacji i decyzje terminologiczne podjęte na potrzeby pracy. Postawiłam następujące hipotezy: 1. Wychodząc z logicznego założenia, że im wyższy poziom zaawansowania językowego, tym większa umiejętność rozpoznawania i wyrażania rozmaitych stanów, przypuszcza się, że wraz z poziomem znajomości języka polskiego jako obcego (dalej: 2 JPJO) zwiększa się umiejętność rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych przez cudzoziemców. 2. Cudzoziemcy zanurzeni w naturalnym środowisku językowym mają większą umiejętność rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych w języku polskim niż ci, którzy dopiero poznają polską przestrzeń kulturowo-językową. Zatem im dłuższy jest okres przebywania w Polsce, tym większa umiejętność rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych w języku polskim. 3. Oprócz nauki JPJO na kursach językowych cudzoziemcy poznają polszczyznę w rozmaitych sytuacjach komunikacyjnych, kontekstach i środowiskach, m.in. w trakcie kontaktów z polskojęzyczną częścią rodziny (np. z partnerem życiowym pochodzącym z Polski i jego rodziną) czy podczas rozmów ze współpracownikami. Środowiska te są równoważne w kontekście wyrażania emocji negatywnych. Przypuszcza się, że nie występuje takie środowisko, w którym cudzoziemiec może poznać więcej bądź mniej sposobów wyrażania emocji negatywnych w języku polskim. 4. Odczytywanie znaczenia frazeologizmów odnoszących się do wyrażania emocji negatywnych sprawia trudność uczącym się JPJO. Bywają one nieczytelne nawet dla cudzoziemców legitymujących się znajomością polszczyzny na najwyższych poziomach zaawansowania językowego. Ponadto podobieństwo danego frazeologizmu w języku obcym do tego istniejącego w języku rodzimym nie zawsze oznacza, że zostanie on prawidłowo przetłumaczony i zrozumiany. 5. Zajęcia praktyczne i nauka sposobów wyrażania emocji – zarówno pozytywnych, jak i negatywnych – w polskiej przestrzeni kulturowo-językowej mogą wywołać w uczących się zainteresowanie tym zagadnieniem i chęć aktywności na zajęciach. Pewne rodzaje technik i zadań sprzyjają aktywizacji oraz zaangażowaniu grupy, co dotyczy także tematu wyrażania emocji. W rozdziale pierwszym przedstawiłam naukowe podstawy pracy związane z ustaleniami przedstawicieli sześciu dyscyplin niejęzykoznawczych: filozofii, psychologii, neuronauki (neurobiologii i neuropsychologii), antropologii, komunikacji międzykulturowej i socjologii. Wywód został zogniskowany wokół relacji emocje – kultura – język. Wśród opisanych zagadnień znalazły się takie, które można wykorzystać w nauczaniu cudzoziemców języka polskiego i kultury polskiej, m.in. charakterystyka kultury polskiej, gesty emblematyczne, style komunikacyjne, koncepcja emocji kulturowej R.A. Schwedera czy socjologiczne teorie emocji. 3 W rozdziale drugim przybliżyłam wybrane ustalenia językoznawców, w tym glottodydaktyków, dotyczące wyrażania emocji za pomocą języka. Dotyczą one m.in. funkcji języka związanych z wyrażaniem emocji, języka potocznego, słownictwa, a także rozważań z zakresu kognitywizmu i pragmalingwistyki. Za szczególnie istotne uznałam ustalenia powstałe na gruncie lingwistyki kulturowej i międzykulturowej oraz spostrzeżenia A. Wierzbickiej dotyczące analizy znaczenia nazw emocji w różnych językach. Przedstawiłam niektóre sposoby wyrażania emocji negatywnych w dziesięciu wybranych językach obcych, a także trzy polskie emocje kulturowe, których nie można przetłumaczyć za pomocą jednowyrazowego ekwiwalentu: przykro, żal i tęsknota. W rozdziale trzecim przeprowadziłam analizę wybranych standaryzowanych programów nauczania języka polskiego jako obcego oraz 21 wybranych podręczników i materiałów dydaktycznych pod względem zapisów i treści dotyczących nauczania sposobów wyrażania emocji negatywnych. Okazało się, że w Programach nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1-C2 ponad połowa wszystkich funkcji ekspresywnych na poziomach B1-C2 dotyczy umiejętności wyrażania emocji negatywnych (53% na poziomie B1, 58% na poziomie B2 i 61% na poziomach C1-C2). Również od poziomu B1 zakłada się poznawanie języka potocznego, rozwijanie umiejętności wyrażania emocji podczas komunikacji ustnej i rozpoznawania ich w wypowiedziach rozmówców. Z kolei w analizie podręczników i materiałów dydaktycznych przedstawiono fragmenty związane z wyrażaniem emocji negatywnych z pomocą języka. Występują one w wielu publikacjach, jednak badane zagadnienie w znacznej części z nich podejmowane jest w sposób sporadyczny, często wręcz przypadkowy. W rozdziale czwartym przedstawiłam opis badań przeprowadzonych na potrzeby niniejszej rozprawy. Zgodnie z podejściem hybrydowym (mieszanym) połączyłam badania ilościowe z jakościowymi. Jako techniki badawcze zastosowałam ankietę, sondaż i obserwację. Ich przeprowadzenie umożliwiło zweryfikowanie hipotez sformułowanych we wstępie. Opisując każdy z rodzajów badań, scharakteryzowałam grupy osób badanych, metodologię danego badania oraz jego wyniki, a w podsumowaniu każdego badania wysnułam odpowiednie wnioski dydaktyczne. W ankiecie zawarłam pytania zamknięte mające na celu sprawdzenie, czy cudzoziemcy potrafią rozpoznawać i wyrażać emocje negatywne wyrażane za pomocą języka polskiego, a także pytania otwarte, w odpowiedziach na które ankietowani dzielili się swoimi przemyśleniami dotyczącymi wyrażania emocji negatywnych w językach rodzimych i w języku polskim. Badanie sondażowe dotyczyło 4 znajomości wybranych frazeologizmów dotyczących emocji negatywnych, które zaczerpnęłam z jednej z publikacji I. Nowakowskiej-Kempnej. Zbadałam sposoby interpretowania ich przez cudzoziemców, zwracając największą uwagę na te wyjaśnienia, w których respondenci łączyli znaczenia danych frazeologizmów z wyrażaniem emocji negatywnych. Analiza zajęć warsztatowych pozwoliła sformułować wnioski dotyczące wybranych sposoby nauczania wyrażania emocji negatywnych na zajęciach JPJO. W rozdziale piątym przybliżyłam wybrany materiał gramatyczny i leksykalny przydatny w nauczaniu sposobów wyrażania emocji negatywnych w języku polskim. W inwentarzu zamieściłam przykłady ilustrujące możliwości zastosowania danego materiału, np. forma celownika etycznego – Nie narzekaj mi tu, weź się w garść!. Materiał podzieliłam na związany z fleksją, słowotwórstwem, składnią, odmiennymi i nieodmiennymi częściami mowy, szablonowymi zwrotami i frazeologizmami związanymi z wymiarami konceptualizacji uczuć. Opracowując rozdział piąty, korzystałam co prawda z wybranych opracowań językoznawczych, jednak część materiału opracowałam samodzielnie. W rozdziale szóstym, który stanowi próbę syntezy części teoretycznej i analitycznobadawczej pracy, zamieściłam dziesięć propozycji rozwiązań metodycznych oraz dwanaście ćwiczeń przeznaczonych dla uczących się na poziomach B1-C2. Dotyczą one nie tylko nauczania wyrażania emocji negatywnych za pomocą języka polskiego, lecz także różnych sprawności językowych i podsystemów języka. Stanowią propozycję włączenia zagadnienia wyrażania emocji negatywnych w scenariusz zajęć lekcyjnych. W zakończeniu przeprowadziłam rekapitulację wywodu, odnosząc się do hipotez przedstawionych we wstępie. Z badania ankietowego wynika, że hipoteza dotycząca związku poziomu zaawansowania językowego z umiejętnością rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych w języku polskim jest błędna. Zaskakujące okazały się wyniki dotyczące umiejętności wyrażania emocji negatywnych za pomocą szablonowych zwrotów, a także rozpoznawania ich znaczenia – uśredniona liczba odpowiedzi prawidłowych udzielonych przez ankietowanych na poziomie B1 była wyższa niż w przypadku badanych na poziomach B2 i C1. Hipoteza dotycząca związku okresu przebywania w Polsce z umiejętnością rozpoznawania i wyrażania emocji negatywnych w języku polskim okazała się częściowo trafna. Zauważalny był wzrost uśrednionej liczby odpowiedzi prawidłowych przypadającej na 1 osobę badaną w zakresie rozpoznawania szablonowych zwrotów związanych z wyrażaniem emocji negatywnych. Czynnik ten nie był jednak istotny w obszarze wyrażania emocji negatywnych. Hipoteza dotycząca równoważności wybranych środowisk i rodzajów 5 kontaktów w zakresie wyrażania emocji okazała się częściowo trafna. Porozumiewanie się w języku polskim z członkami rodziny miało wpływ na umiejętność rozpoznawania szablonowych zwrotów związanych z wyrażaniem emocji negatywnych. Pozostałe rodzaje kontaktów nie odegrały jednak tak dużej roli ani w zakresie wyrażania emocji, ani ich rozpoznawania. Ankietowani mieli większe problemy z wykorzystaniem odpowiedniego zwrotu adekwatnie do opisanej sytuacji (odpowiedzi prawidłowe stanowiły 44% wszystkich odpowiedzi) niż z rozpoznaniem zwrotów podanych w oderwaniu od kontekstu (odpowiedzi prawidłowe stanowiły 81% wszystkich odpowiedzi) lub zamieszczonych w dialogach (odpowiedzi prawidłowe stanowiły 68% wszystkich odpowiedzi). Wyniki przyczyniły się do sformułowania wniosków dydaktycznych, wśród których należy wymienić położenie nacisku na umiejętność wyrażania emocji za pomocą języka polskiego. Dowodem tego są liczne przykłady wulgaryzmów podawane przez ankietowanych w pytaniach otwartych. Hipoteza odnosząca się do badania sondażowego okazała się trafna. Mniejszość respondentów odczytała znaczenie wykorzystanych frazeologizmów, wiążąc je z wyrażaniem emocji negatywnych (38% wszystkich odpowiedzi). Najwięcej osób poprawnie zinterpretowało znaczenie frazeologizmów zamknąć się w sobie (70% respondentów) oraz ręce się komuś trzęsą (60% respondentów). Oprócz udzielania poprawnej odpowiedzi związanej z wyrażaniem emocji wskazano na następujące rodzaje odpowiedzi: inne odpowiedzi prawidłowe (interpretacja niezwiązana z wyrażaniem emocji negatywnych), odpowiedzi nieprawidłowe oparte na przenośnej interpretacji danego frazeologizmu oraz odpowiedzi nieprawidłowe oparte na dosłownej interpretacji. Sformułowano odpowiednie wnioski dydaktyczne, w których wskazano na konieczność nauczania frazeologizmów związanych z wyrażaniem emocji negatywnych. Dotyczy to również cudzoziemców o bogatym zasobie leksykalnym, którzy potrafią wyjaśniać znaczenie za pomocą bliskoznacznych odpowiedników. Wielu respondentów tłumaczyło frazeologizmy za pomocą opisów sytuacji z nimi związanych, dlatego warto wykorzystywać ten sposób wyjaśniania pojęć podczas lekcji JPJO. Analiza przebiegu trzech rodzajów zajęć warsztatowych poświęconych wyrażaniu emocji pokazała, że hipoteza dotycząca zainteresowania, które może zostać wywołane przez zajęcia praktyczne i naukę sposobów wyrażania emocji, okazała się trafna. Większość cudzoziemców wykazała chęć aktywnego uczestnictwa w warsztatach, co pozwala sądzić, że mają oni potrzebę poznawania nowych sposobów wyrażania emocji w poznawanym języku. Na podstawie przeprowadzonych zajęć sformułowałam wnioski dotyczące rozwiązań 6 nadających się do wykorzystania na zajęciach poświęconych wyrażaniu emocji, w tym emocji negatywnych. Wskazałam na rolę dyskusji jako formy wprowadzenia w obszar wyrażania emocji, wykorzystywania dialogów i materiałów autentycznych, a także możliwości użycia nowo poznanego słownictwa w wypowiedziach ustnych.The below presented dissertation constitutes the first entire paper fully dedicated to the question of expressing negative emotions in the context of teaching Polish and Polish culture to foreigners. A publication whose main objective would be a thorough theoretical analysis along with the description of a study regarding familiarity with the ways concerning expressing negative emotions among foreigners learning Polish language has not appeared in the Polish glottodidactics so far. Filling this gap has been the main driving force behind this dissertation. While teaching Polish to foreigners (including those at higher proficiency levels) I noticed that they repeatedly have problems with understanding of the used expressions as well as reactions referring to expressing negative emotions, such as anger, outrage or irritation. I believe that the multitude of ways regarding expressing emotions with the use of language should be taken into account in the process of teaching foreign languages. The thesis consists of introduction, six chapters, conclusion, bibliography and the lists of: charts, illustrations, diagrams, tables, graphs and three appendices. The first and the second chapter comprise the theoretical part, chapters 3-5 regard research and analysis, whereas chapter 6 contains suggestions of didactic solutions. The status of emotions as a scientific issue which prevailed in the past and also intensified interest in the subject in the 80s and 90s of the twentieth century have been briefly defined in the introduction. Due to affective expression, emotions started to be perceived as one of the most important factors influencing human beings, their actions and relationships with others, which contributed to the increased number of publications with respect to emotions. I also depicted the arrangement of issues presented in the dissertation as well as terminological decisions made for the purpose of the thesis. I also made the following hypotheses: 1. It might be logically assumed that the higher the proficiency level, the greater the ability to recognise and express various states. It can therefore be presumed that along with a higher proficiency level of Polish as a foreign language, the ability to recognise and express negative emotions in foreigners increases. 2. Foreigners immersed in the natural language environment have a greater ability to recognise and express negative emotions in Polish than those who only now are starting to get familiar with the Polish cultural and linguistic space. Thus, the longer one’s stay in Poland, the greater the ability to recognise and express negative emotions in Polish. 3. Apart from learning Polish as a foreign language in language courses, foreigners get to know Polish language in various communicative situations, contexts and environments, e.g. through contacts with the Polish-speaking members of family (e.g. a life partner from Poland and his or her family) or while speaking with colleagues. These environments are equally important in the context of expressing negative emotions. It is to be assumed that there is no such environment in which a foreigner can become acquainted with more or less ways regarding expressing negative emotions in Polish. 4. Understanding idioms related to expressing negative emotions poses problems to learners of Polish as a foreign language. They might be vague even for foreigners at the highest levels of language proficiency. Moreover, the similarity between a given idiom in a foreign language to the one in one’s mother tongue does not always mean that it will be translated and understood correctly. 5. Practical classes and learning ways how to express emotions – both positive and negative ones in the Polish cultural and linguistic space – might arise interest and willingness to participate in such classes among learners. Given kinds of techniques and tasks foster active participation and engagement of group members, which also regards the issue of expressing emotions. The findings of six non-linguistic disciplines – philosophy, psychology, neuroscience (neurobiology and neuropsychology), anthropology, intercultural communication and sociology – referring to the scientific grounds of the dissertation have been presented in the first chapter. The scientific argument encompasses the relations between emotions, culture and language. There are such issues, among the described ones, that may be applied in teaching Polish as a foreign language and Polish culture to foreigners, i.a. the characteristics of Polish culture, emblematic gestures, communicative styles, the concept of cultural psychology of emotions by R.A. Schweder or sociological theories of emotions. The chosen findings of linguists, including glottodidacticians, regarding expressing emotions using language have been demonstrated in the second chapter. They refer to i.a. language functions concerning expressing emotions, colloquial language, vocabulary as well as considerations from the scope of cognitivism and pragmalinguistics. As particularly significant I found the findings accrued in the field of cultural and intercultural linguistics as well as the observations of A. Wierzbicka regarding the analysis of emotions’ names in various languages. Some ways referring to expressing negative emotions in ten chosen foreign languages were featured as well as three Polish cultural emotions that cannot be translated by means of a one-word equivalent: przykro (to be sorry), żal (grief, regret, pity) and tęsknota (longing, yearning). The analysis of chosen standardized curricula of Polish as a foreign language along with 21 chosen textbooks and didactic materials in terms of records and content regarding the teaching of ways concerning expressing negative emotions has been carried out in the third chapter. It turned out that more than a half of expressive functions at B1-C2 levels refers to expressing negative emotions (53% at B1, 58% at B2 and 61% at C1-C2) in Programy nauczania języka polskiego jako obcego. Poziomy A1-C2 (The curricula of teaching Polish as a foreign language. Levels A1-C2). It is also assumed that from B1 level learners get familiar with colloquial language, develop the ability of expressing emotions in oral communication and understanding them in interlocutors’ utterances. On the other hand, the excerpts regarding the expressing of negative emotions using language have been presented in the analysis of the textbooks and didactic materials. These occur in many papers, however the issue in question is brought up in an occasional, even random way in a substantial part thereof. A description of the research carried out for the purposes of this dissertation has been presented in the fourth chapter. Quantitative and qualitative research were combined in compliance with the hybrid (mixed) approach. Questionnaire, survey and observations were applied as research techniques. Thanks to the carrying out thereof, it was possible to verify the hypotheses formulated in the introduction. The groups of test subjects, the methodology and results of given study’s parts were characterised in the descriptions of each chunk of research, while relevant didactic conclusions were drawn in the summary of every study. Closed questions aimed at checking whether foreigners can recognise and express negative emotions using Polish as well as open questions were included in the questionnaire. As a response to them, the test subjects shared their thoughts regarding expressing negative emotions with regard to their mother tongues and Polish. The survey concerned the knowledge of selected idioms regarding negative emotions which were taken from one of the publications by I. Nowakowska-Kempna. The ways of interpreting idioms by foreigners were looked into, paying utmost attention to the explanations in which the respondents combined the meanings of given idioms with expressing negative emotions. The analysis of workshop classes allowed to formulate conclusions regarding selected teaching methods for expressing negative emotions in classes of Polish as a foreign language. Selected grammatical and lexical material useful in teaching the ways of expressing negative emotions in Polish have been introduced in the fifth chapter. Examples illustrating the possibilities of using certain material, e.g. the form of ethical dative – Nie narzekaj mi tu! (Don’t complain to me! 1 ) was placed in the inventory. The material was divided into parts related to the following aspects: morphology, word formation, syntax, inflected and uninflected parts of speech, conventional phrases and idioms regarding the dimensions of conceptualizing feelings. Although selected linguistic studies were used while working on chapter five, a part of the material was developed by myself. The proposals of methodological solutions and twelve exercises for learners at levels B1-C2 have been included in the sixth chapter, which is an

    Asteroidea i Ophiuroidea z wybranych stanowisk jury Polski

    Get PDF
    Rozgwiazdy oraz wężowidła stanowią ważny element współczesnego bentosu i podobnie było też w mezozoiku. Elementy szkieletowe tych szkarłupni bardzo często ulegają separacji i niezależnemu złożeniu w osadzie po śmierci zwierzęcia i rozkładzie tkanek miękkich. Przez dekady grupa ta była opisywana w materiale kopalnym głównie na podstawie kompletnych lub częściowo zachowanych okazów. Doświadczenia z ostatnich kilkunastu lat pokazują, że zarówno rozgwiazdy, jak i wężowidła można z powodzeniem oznaczać na podstawie izolowanego materiału szkieletowego, co przyniosło szereg prac z obszarów Zachodniej Europy (Wielka Brytania, Francja, Niemcy). Obszar Polski nie został jednak pod tym względem dobrze udokumentowany. Niniejsza praca jest próbą częściowego zapełnienia tej luki. Izolowane elementy szkieletowe rozgwiazd i wężowideł zostały pobrane z dwóch stanowisk na obszarze Polski - z kamieniołomów Wapienno-Bielawy na Kujawach (dolny kimeryd, górna jura) oraz z Zalasu pod Krakowem (oksford, górna jura). Z pomocą binokularu oraz mikroskopu skaningowego, większość dostępnego materiału udało się oznaczyć przynajmniej do rangi rodzaju, niekiedy też do gatunku. Spośród rozgwiazd (Asteroidea) rozpoznano: Poncetaster trispinosus sp. nov., Aspidaster? sp., Stauranderasteridae indet., Valettaster cf. digitatus, Boxaster diagnosticus gen. et sp. nov., Tylasteria cf. jurensis, Tylasteria? sp., Noviaster? sp., Benthopectinidae indet. Wśród wężowideł (Ophiuroidea) rozpoznano: Ophioderma? spectabilis, Ophiarachna? sp., Alternacantha sp., Dermocoma cf. biformis, Dermocoma sp., Ophiotreta cf. stefaniae, Ophiokasia radwanskae gen. et sp. nov.. Pod względem dominujących liczebnie elementów szkieletowych, na poziomie rodzin, stanowiska w Wapiennie-Bielawach i w Zalasie przypominają stanowiska zachodnioeuropejskie, Dominacja takich gatunków, jak Ophioderma? Spectabilis również pozostaje w zgodzie ze innymi znanymi stanowiskami. Stwierdzone nowe dla nauki gatunki zdają się jednak odróżniać stanowisko Wapienno-Bielawy od stanowisk zachodnioeuropejskich. W tekście dokonano też bezpośredniego porównania z fauną Asterozoa z górnego oksfordu Savigna (Jura, Francja). Przypuszcza się, że materiał ze stanowiska Wapienno-Bielawy (facja talusowa) reprezentuje przemieszaną faunę, z której część autochtoniczna pochodzi z głębszych części zbiornika (poniżej strefy falowania), część zaś allochtoniczna z niszczenia biohermy w strefie falowania. Materiał z Zalasu interpretuje się jako reprezentujący tropikalną faunę szelfową występującą przeważnie poniżej strefy falowania. Zarówno jednak rozgwiazdy, jak i wężowidła są znane z tego, że ich zasięg batymetryczny zmieniał się w historii geologicznej. Zatem do wniosków tych należy podchodzić z dużą ostrożnością.Starfishes and brittle stars make for the important part of a contemporary benthic environments, as it was surely same way in the Mesozoic. Skeletal elements of those echinoderms easily become separated, and separately distributed in sediment. The Asterozoa group was described for decades mostly based on complete or semi-complete specimens. The experience of the last over a dozen years showed that taxonomic recognition of isolated skeletal elements is indeed possible and reliable. Several works from the Western Europe have been written (from Great Britain, France, and Germany). The area of Poland was never really documented in this manner. This PhD thesis is supposed to partially fill this gap. Isolated skeletal elements of starfishes and brittle stars were gathered from two localities in Poland: Wapienno-Bielawy quarries at Kuyavia region (the Lower Kimmeridgian, Upper Jurassic), and from Zalas quarry near Krakow (the Oxfordian, Upper Jurassic). Using a binocular optic microscope, and SEM microscope, it was possible to recognize most of the gathered material to genus level (and in some cases even to species level). Among starfishes (Asteroidea) given taxa have been recognised: Poncetaster trispinosus sp. nov., Aspidaster? sp., Stauranderasteridae indet., Valettaster cf. digitatus, Boxaster diagnosticus gen. et sp. nov., Tylasteria cf. jurensis, Tylasteria? sp., Noviaster? sp., Benthopectinidae indet. Among brittle stars (Ophiuroidea) given taxa have been recognised: Ophioderma? spectabilis, Ophiarachna? sp., Alternacantha sp., Dermocoma cf. biformis, Dermocoma sp., Ophiotreta cf. stefaniae, Ophiokasia radwanskae gen. et sp. nov. When it comes to dominant taxa in terms of the number of isolated skeletal elements, on family level, Wapienno-Bielawy and Zalas quarries resemble known West-European sites. Dominance of such species as Ophioderma? spectabilis is also not uncommon. However, recognition of three new species from Wapienno-Bielawy site seems to distinguish this locality from other known. Direct comparison with Asteroza assemblage from the upper Oxfordian of Savigna (dep. Jura, France) have been made. It is suspected that material from Wapienno-Bielawy represents mixed fauna in with autochthonous more deep water taxa occurs together with allochtonous shallow water ones (material from bioherm’s destruction). Material from Zalas is interpreted here as representing fauna of mostly mid-deep tropical waters of a continental shelf (offshore). It should be noted, however, that both – Asteroidea and Ophiuroidea are known from shifts in their preferred bathymetry in their geological past and as such they make for rather poor material in terms of paleo-ecological interpretations. Hence, conclusions taken in this paper should be treated with caution

    Parasitic factors inhibiting experimental autoimmune encephalomyelitis in mice

    No full text
    Zarażenia nicieniami hamują rozwój oraz łagodzą objawy chorób autoimmunizacyjnych, alergicznych i neurodegeneracyjnych, w tym stwardnienia rozsianego. Eksperymentalne autoimmunizacyjne zapalenie rdzenia kręgowego i mózgu (EAE) jest uznanym, zwierzęcym modelem w badaniach nad mechanizmami demielinizacji i neurodegeneracji występujących w stwardnieniu rozsianym. Nadmierna reakcja limfocytów Th1 i Th17 oraz makrofagów powoduje niszczenie osłonki mielinowej, a w konsekwencji uszkodzenia aksonów. Notuje się podwyższone stężenie prozapalnych cytokin i chemokin oraz wolnych rodników w płynie mózgowo-rdzeniowym. W czasie zarażenia nicieniem jelitowym Heligmosomoides polygyrus obserwuje się hamowanie lokalnego stanu zapalnego m.in. poprzez populację regulatorowych limfocytów oraz zwiększenie produkcji cytokin o działaniu przeciwzapalnym, takich jak czynnik wzrostu nowotworu β (TGF-β) oraz interleukina 10. Celem pracy było określenie mechanizmów hamowania stanu zapalnego w centralnym układzie nerwowym podczas zarażenia myszy nicieniem jelitowym H. polygyrus. Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że osobniki dorosłe i larwy stadium L4 nicienia wzbudzają inne mechanizmy immunomodulacyjne; cofanie objawów choroby u myszy z EAE jest najsilniejsze w czasie gdy larwy L4 zasiedlają mięśniówkę jelita cienkiego. Larwy L4 H. polygyrus wzbudzają odpowiedź leukocytów regulatorowych, hamującą stan zapalny w obwodowym układzie nerwowym. Wśród komórek odpornościowych, limfocyty regulatorowe o fenotypie CD8+CD25+ pełnią istotną rolę w hamowaniu objawów EAE. Ich naciek do mózgu jest możliwy m.in. dzięki zmianom w przepuszczalności bariery krew-mózg. Ponad to, wykazano wzrost stężenia endogennych opioidów w płynie mózgowo-rdzeniowym, który koreluje z hamowaniem stanu zapalnego w centralnym układzie nerwowym zarażonych myszy. Badania przebiegu EAE u myszy zarażonych H. polygyrus pozwoliły po raz pierwszy na wskazanie mechanizmów regulatorowych fizjologicznych i immunologicznych oraz lokalnych i obwodowych przyczyniających się do zmniejszenia patologii w tkance nerwowej.Nematode infections inhibit the development and alleviate the symptoms of autoimmune, allergic and neurodegenerative diseases, including multiple sclerosis. Experimental autoimmune encephalomyelitis (EAE) is a well-estabilished animal model of the mechanisms of demyelination and neurodegeneration found in multiple sclerosis. Excessive reaction of Th1 and Th17 lymphocytes and macrophages causes damage of the myelin sheath and, as a consequence, damage to axons. Elevated concentrations of proinflammatory cytokines and chemokines, as well as free radicals, in the cerebrospinal fluid are noted Infection with the intestinal parasite Heligmosomoides polygyrus inhibit local inflammation in EAE mice. Expanded population of regulatory lymphocytes is observed, that result in increased level of anti-inflammatory cytokines such as TGF-beta and IL-10. The aim of the study was to determine the mechanisms of inhibition of inflammation in the central nervous system during mouse infection with H. polygyrus. The obtained results allow to conclude that adults nematode and L4 stage induce different immunomodulatory mechanisms. The down-regulation of disease symptoms in EAE mice is the strongest during mucosa colonisation by L4 stage. H. polygyrus. L4 larvae induce a regulatory leukocyte response that inhibits inflammation in the central nervous system. Among the cells, regulatory lymphocytes with the CD8+CD25+ phenotype play an important role in suppressing EAE symptoms. Immune cells infiltration into the brain is possible due to changes in the permeability of the blood-brain barrier. Moreover, there is an increase in the concentration of endogenous opioids in the cerebrospinal fluid, which correlates with the inhibition of inflammation in the central nervous system of infected mice. EAE studies in mice infected with H. polygyrus allowed to identify for the first time physiological and immunological regulatory mechanisms as well as local and peripheral regulatory mechanisms contributing to the reduction of pathology in nervous tissue

    School Boredom and Its Images

    No full text
    W pracy "Nuda szkolna i jej oblicza" poruszam zagadnienie nudy jako jednego z elementów wpływających na kulturę komunikacyjną klasy jako grupy. Nuda – a raczej to co o niej wiedzą i sądzą uczniowie i nauczyciele – jest w świetle prezentowanych tu badań zjawiskiem, które współistnieje z procesami zaburzania komunikacji w klasie. Dlaczego tak się dzieje? Nuda to mocno zakorzenione tabu. Uczniowie zgadzają się na to, że o nudzie nie mówią, nauczyciele bez wahania przyznają, że nudy w ich grupach nie ma. Zatem komunikacja o stanie nudy i związanymi z nim emocjami, jest zniekształcona. Nie można rozmawiać o czymś, co do czego zgadzamy się, że nie istnieje. W wywiadach z uczniami na temat ich doświadczenia nudy pojawiały się wypowiedzi o tym, co nudę generuje. Do determinantów nudy należą styl pracy nauczyciela, a w szczególności - dominacja mówienia do uczniów nad emocjonalnie autentyczną rozmową, powtarzalność czynności na lekcjach, brak przyzwolenia na aktywność ucznia. Istotną konsekwencją nudy – wymienianą przez uczniów - jest ich strach przed reakcją nauczyciela w sytuacji złamania tabu. Uczniowie boją się o nudzie mówić, ponieważ obawiają się reakcji nauczycieli – w większości negatywnych, opartych na karaniu, czy natychmiastowym korygowaniu zachowania. Uczniowie zatem nie boją się nudy jako takiej, boją się nudy, bo ta zauważona przez nauczyciela, ściąga na nich negatywną nauczycielską uwagę. Obawa przed rozmową o nudzie, a więc złamaniem tabu, oznacza zatem brak rozmowy o wszystkich problemach, które znajdują się u podłoża nudy i stanowią jej konsekwencję. Zatem nuda – a ściślej – tabu nudy, staje się zjawiskiem, które ogranicza i zaburza komunikację w obrębie grupy, jaką jest klasa. Uczniowie i nauczyciele w dość podobnych słowach i zwrotach opisują szkołę jako środowisko, które nie tylko nudzie sprzyja, ale także istotnie ją wzmacnia. Uczniowie pytani o nudę mówią o metodach podających, systemie klasowo - lekcyjnym oraz dużej ilości powtórzeń. Zatem nuda jako emocja dezaktywująca, będzie w szkole obecna tak długo, jak długo klasyczny system klasowo lekcyjny, oparty na mówieniu do ucznia, będzie podstawową czy jedyną procedurą organizacji lekcji w szkole. To co zaskakuje w porównaniu wywiadów, prowadzonych w obu grupach, to zdecydowane ignorowanie przez nauczycieli zjawiska uczniowskiej nudy. Mieli oni skłonność do mylenia jej ze zmęczeniem i nic nie robieniem. Jednocześnie jednak, nauczyciele pytani o zjawisko nudy per se, przyznawali, że jest ono w określonym zakresie pozytywne – dostarcza okazji do myślenia kreatywnego, stwarza możliwość do rozwoju własnych zainteresowań. Wypowiedzi uczniów pokazały jednak jednoznacznie, że nuda kreatywna nie jest częścią ich doświadczenia. Szkoła w oczach uczniów nie jest miejscem, w którym doświadczają nudy jako zjawiska, które przyczynia się do ich indywidualnego rozwoju. Szkoła to miejsce nudy dezaktywującej, separującej od rówieśników, zaburzającej kontakt także z nauczycielem. Praca powstała na podstawie analizy wypowiedzi uczniów i nauczycieli. Była przygotowana i prowadzona w paradygmacie jakościowym w podejściu fenomenograficznym. Znajduje się więc w niej wiele cytatów a także ilustracji nudy, aby przedstawić i zanalizować najpełniej indywidualne fenomeny zjawiska.In the disertation "School Boredom and its Images", I raise the issue of boredom as one of the elements affecting communication culture of the class as a group. Boredom – or rather what students and teachers know about it – is a phenomenon that in the light of the studies presented here coexists with the processes that distort communication in the classroom. Why is it like this? Boredom is a deeply rooted taboo subject. The students agree not to speak about boredom, the teachers unhesitatingly admit that boredom does not exist in their groups. Therefore, communication about boredom and emotions related to it is distorted. We cannot discuss the issue that as we agree does not exist. During the interviews on their experience of boredom, the students admitted what generates boredom. The determinants of boredom include the teacher’s style of work, particularly the dominance of teacher’s talk over emotionally authentic conversation, the repetitiveness of class activities, and the disapproval for the student’s engagement. The essential consequence of boredom as mentioned by the students is their fear of the teacher’s reaction to breaking a taboo. The students are afraid to talk about boredom as they fear the teachers’ reactions – which, in the majority of cases, are negative, consisting in punishment and instantaneous correction of behaviour. The students are therefore not afraid of boredom as such – they are afraid of boredom which, once noticed by the teacher, entails the teacher’s negative reaction. The fear of talking about boredom, thus of breaking a taboo, leads to lack of discussion about all the problems that lie at the root of boredom and represent its consequence. Therefore boredom, and more specifically, the taboo of boredom, becomes a phenomenon that restricts and disturbs communication within the class as a group. Using quite similar words and expressions, the students and teachers describe the school as an environment that not only fosters boredom but also reinforces it. When asked about boredom, the students mention the lecture teaching methods, the system of classrooms and lessons, and a large amount of repetition. Therefore, boredom as a deactivating emotion will continue to be present in schools as long as the system of classrooms and lessons relying on talking to the student continues to be the basic or the sole procedure of organisation of learning in schools. Having compared the interviews conducted in both the groups, what surprises is the fact that the teachers demonstrate unhesitating ignorance of the classroom boredom. The teachers tended to mistake boredom for tiredness and ‘doing nothing’. At the same time, however, when asked about boredom as such, the teachers admitted that boredom is to some extent positive as it brings opportunities to think creatively and opens a possibility to pursue one’s own interest. The students’ statements, however, showed clearly that the creative boredom is not part of their experience. In the students’ eyes, school is not a place where they experience boredom as a phenomenon that supports their individual development. The school is a place of the deactivating boredom that separates them from the peers and distorts the contact with the teacher. This work was created on the basis of an analysis of the students’ and teachers’ statements. It was prepared and conducted within the qualitative paradigm using the phenomenographic approach. Therefore, a number of quotes and illustrations of boredom are used to fully present and analyse the individual phenomena

    Modelowanie i badania analityczne turbulencji drobnoskalowej

    No full text
    The analysis and modelling of small-scale turbulence in the atmosphere play a significant role in improving our understanding of cloud processes, thereby contributing to the development of better parameterization of climate models. Advancement in our understanding of turbulence can be fueled from a more in-depth study of small-scale turbulence, which is the subject of this thesis. Within this thesis, small scales are understood as turbulent structures affected by viscosity as well as scales from the highwavenumber part of the inertial range which are of O(0.1m−1m) typically neglected in numerical simulations of atmospheric turbulence. This work is divided into two parts. In the first part, various approaches to estimate the turbulence kinetic energy (TKE) dissipation rate , from one-dimensional (1D) intersections that resemble experimental series, are tested using direct numerical simulation (DNS) of the stratocumulus cloudtop mixing layer and free convective boundary layer. Results of these estimates are compared with “true” DNS values of in buoyant and inhomogeneous atmospheric flows. This research focuses on recently proposed methods of the TKE dissipation-rate retrievals based on signal’s zero crossings and on recovering the missing part of the spectrum. The methods are tested on fully resolved turbulence fields and compared to standard retrievals from power spectra and structure functions. Anisotropy of turbulence due to buoyancy is shown to influence retrievals based on the vertical velocity component. TKE dissipation-rate estimates from the number of crossings correspond well to spectral estimates. As far as the recovery of the missing part of the spectrum is concerned, different models for the dissipation spectra was investigated, and the best one is chosen for further study. Results were improved when the Taylors’ microscale was used in the iterative method, instead of the Liepmann scale based on the number of signal’s zero crossings. This also allowed for the characterization of external intermittency by the Taylor-to-Liepmann scale ratio. It was shown that the new methods of TKE dissipation-rate retrieval from 1D series provide a valuable complement to standard approaches. The second part of this study addresses the reconstruction of sub-grid scales in large eddy simulation (LES) of turbulent flows in stratocumulus cloud-top. The approach is based on the fractality assumption of the turbulent velocity field. The fractal model reconstructs sub-grid velocity fields from known filtered values on LES grid, using fractal interpolation, proposed by Scotti and Meneveau [Physica D 127, 198–232 1999]. The characteristics of the reconstructed signal depend on the stretching parameter d, which is related to the fractal dimension of the signal. In many previous studies, the stretching parameter values were assumed to be constant in space and time. To improve the fractal interpolation approach, the stretching parameter variability is accounted for. The local stretching parameter is calculated from DNS data with an algorithm proposed by Mazel and Hayes [IEEE Trans. Signal Process 40(7), 1724–1734, 1992], and its probability density function (PDF) is determined. It is found that the PDFs of d have a universal form when the velocity field is filtered to wave-numbers within the inertial range. The inertial-range PDFs of d in DNS and LES of stratocumulus cloud-top and experimental airborne data from physics of stratocumulus top (POST) research campaign were compared in order to investigate its Reynolds number (Re) dependence. Next, fractal reconstruction of the subgrid velocity is performed and energy spectra and statistics of velocity increments are compared with DNS data. It is assumed that the stretching parameter d is a random variable with the prescribed PDF. Moreover, the autocorrelation of d in time is examined. It was discovered that d decorrelates with the characteristic timescale of the order of the Kolmogorov’s time scale and hence can be chosen randomly after each time step in LES. This follows from the fact that the time steps used in LES are typically considerably larger than Kolmogorov’s timescale. The implemented fractal model gives good agreement with the DNS and physics of stratocumulus cloud (POST) airborne data in terms of their spectra and PDFs of velocity increments. The error in mass conservation is smaller compared to the use of constant values of d. In conclusion, possible applications of the fractal model were addressed. A priori LES test shows that the fractal model can reconstruct the resolved stresses and residual kinetic energy. Also, based on the preliminary test, the fractal model can improve LES velocity fields used in the Lagrangian tracking of droplets for the simulation of cloud microphysics. Both parts of the thesis are based on the assumptions of scale self-similarity of Kolmogorov and local isotropy, which may not be satisfied in real atmospheric conditions. Since the standard methods for TKE dissipation rate retrieval are derived from these assumptions, the level of discrepancy is investigated by comparing the actual value of from DNS with estimates from these methods. Also, in the case of the modelling of small (subgrid) scales, the improved fractal model relies on scale-similarity. Range of scales, in which this assumption is sufficiently satisfied (i.e. inertial range scales) is reconstructed. Statistical tools from the Kolmogorov’s similarity hypotheses are used to assess the performance of the improved fractal model

    471

    full texts

    2,396

    metadata records
    Updated in last 30 days.
    Repozytorium UW
    Access Repository Dashboard
    Do you manage Open Research Online? Become a CORE Member to access insider analytics, issue reports and manage access to outputs from your repository in the CORE Repository Dashboard! 👇