Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
Greeks, Latins and Muslims in Lusignan Cyprus. The Image of Interdenominational Relations in the Chronicle of Leontios Makhairas
No full textCelem rozprawy jest analiza i interpretacja stworzonego w Kronice przez Leoncjusza Machierasa (XV w.) obrazu kontaktów wyznaniowych na średniowiecznym Cyprze pozostającym pod panowaniem frankijskiej dynastii Lusignanów, czyli między grekami, łacinnikami i muzułmanami. Kronika interesuje mnie nie tyle jako źródło historyczne, na podstawie którego można rekonstruować stosunki wyznaniowe w tej epoce (XII–XV w.), ale jako obraz literacki takich stosunków, stworzony przez Machierasa w konkretnym celu i dla konkretnych odbiorców. W mojej pracy, która ma charakter interdyscyplinarny, dowodzę, dlaczego Kronikę można badać przy zastosowaniu wybranych pojęć wypracowanych przez studia kolonialne i postkolonialną szkołę interpretacji, takich jak: „ja” i „inny”, „tożsamość” i „różnica”, „różnienie się”, „centrum” i „peryferia”, „wyobrażone geografie”, „trzecia przestrzeń”, „ambiwalencja’, „kataliza”, „hybrydyczność”, „kontrapunktowe czytanie”, „etos kolonialny” itp. a także przy pomocy pojęcia 'zderzenie cywilizacji' (Samuel Huntington). Badam technikę, przy pomocy której Machieras konstruuje odmienność, oraz przyglądam się temu, jak inni pod piórem autora Kroniki postrzegają siebie nawzajem: Cyprioci – Franków oraz Frankowie – Cypriotów. We wprowadzeniu omawiam przedmiot badań, stan badań, metodę badań (teoretycznoliterackie pojęcia szkoły postkolonialnej i teorii zderzenia cywilizacji), strukturę pracy, uwagi terminologiczne i wykaz skrótów. W rozdziale pierwszym prezentuję życiorys Machierasa oraz referuję treść Kroniki. Próbuję znaleźć odpowiedź na pytanie, do kogo jej autor kierował swój przekaz i jaki cel mu przyświecał. Fakt, że Kronika została napisana w potocznym dialekcie cypryjskim, mógł świadczyć o tym, że docelową grupą odbiorców byli jego rodacy. Objaśniam najistotniejsze cechy tego dialektu, aby zaakcentować jego odmienność w stosunku do greki bizantyńskiej. Porównuję dzieło Machierasa z wybranymi kronikami bizantyńskimi i zachodnimi pod względem celu, stylu, języka i konstrukcji, żeby określić stopień oryginalności ujęcia tematu przez Leoncjusza. Omawiam inne, wybrane źródła o tematyce cypryjskiej, aby pokazać, jak była ona ujmowana i czym, na ich tle, różni się dzieło Machierasa. Sprawdzam, czy język, którym posługiwał się kronikarz, można uznać za język manipulacji, i na koniec weryfikuję, jakie elementy narracji w Kronice zadecydowały o tym, że zinterpretowałam ją jako taką, która przedstawia sytuację „kolonialną”.Tematem rozdziału drugiego jest opisany w Kronice kontakt pomiędzy ortodoksyjną ludnością Cypru, grekami, i łacińskimi przybyszami: templariuszami i szpitalnikami oraz Lusignanami. Obecność których ostatnich utrzymywała się na wyspie przeszło cztery wieki, co dało podstawy do głębokich procesów konfrontowania się reprezentantów dwóch wyznań chrześcijańskich. W rozdziale trzecim, w którym zawężam pole analizy do zakresu wyznaczonego przez kulturę łacińską, koncentruję się na zagadnieniach związanych z przedstawieniem w Kronice religijności grup jednego wyznania (łacińskiego), ale różnych nacji – głównie cypryjskich Franków, Genueńczyków i Wenecjan. Badam,jakie cechy nadaje im kronikarz i w jaki sposób wkomponowuje w opis tych kontaktów religię.Rozdział czwarty poświęcony jest analizie wybranych ustępów Kroniki opisujących spotkania chrześcijan z muzułmanami, które mają znamiona „zderzenia cywilizacji”. Zastanawiam się nad tym, czy Machieras różnicuje reprezentantów islamu i czy wykazuje się w swoim dziele wiedzą na ich temat.Dysertację wieńczą wnioski końcowe, w których podsumowuję dotychczasowe ustalenia, oraz formułuję uwagi natury ogólnej dotyczące funkcji, jaką w kontaktach międzykulturowych opisanych w Kronice pełni wierność odziedziczonemu po przodkach wyznaniu (religii). Aneksy zawiera omówienie położenia geograficznego Cypru, kalendarium głównych wydarzeń z historii IV–XV wieku związanych z dziejami Cypru i chrześcijaństwa oraz mapy greckich i łacińskich biskupstw.The aim of the dissertation is to analyze and interpret the image of interdenominational/interreligious relations in Cyprus under the Frankish Lusignan reign, i.e. between Greeks, Latins and Muslims, as depicted in the 15th-century Chronicle of Leontios Makhairas. I strive to prove that this text can be effectively analyzed by applying concepts elaborated by the colonial studies and the postcolonial school of interpretation, such as: ‘the self’, ‘the other, ‘identity’, ‘difference’, ‘alterity’, “the o/Otherness’, ‘othering’, ‘imagined geographies’, ‘the third space’, ‘center’, ‘periphery’, ‘catalysis’, ‘hybridity’, ‘ambivalence’, ‘contrapuntal reading’, ‘a colonial ethos’ etc. The idea of choosing the postcolonial theory is a consequence of the situation in which Makhairas was found to be. He was born on the island that had been captured three centuries earlier by the Franks, in the family of the chancellor of the royal court. He pursued a career within the Frankish elite and this very decision had an impact upon his personal commitment in affairs he described. In the Introduction, I discuss useful concepts of the postcolonial theory in literature-specified application and I consider whether the Chronicle of Makhairas can be analyzed with their help. Although the thesis is of literature-oriented character, I found it appropriate to refer to concepts connected with cultural and – to a lesser extent – religious studies. I bring forward the theory of the clash of civilizations, promulgated by Samuel Huntington, treating the literary image of this phenomenon in the Chronicle as derived from the image of colonization. In the first chapter I present Makhairas’s biography and literary work – emphasizing the factors that influenced his sense of identity and I summarize the content of the Chronicle, because it is widely unknown. I try to answer who is intended to be the recipient of his text and what it aims at. The fact that the Chronicle has been written in the vernacular Cypriot dialect is the evidence that it was directed towards the author’s countrymen. I compare Makhairas’s work with selected Byzantine and Western chronicles in respect of style, language and structure, in order to determine a degree of uniqueness of Leontios’s vision and form. I carry out the comparative analysis of Makhairas’s text and works of the other chroniclers presenting the interdenominational and interreligious relations in medieval Cyprus.The subject of the second chapter is a multidimensional contact, described in the Chronicle, between the Orthodox inhabitants of Cyprus and the Latin newcomers, such as the Templars and the Hospitallers, and finally – the Franks. I emphasize the terms, such as: ‘negotiations’ or ‘hybridisation’ with reference to the character of these relations, and I examine the models of the contextual theology. In the third chapter I focus on issues concerning the manifestation of religiosity of the Latins in the Chronicle – the Cypriot Franks, the Genoese and the Venetians. I investigate whether the image of the Genoese and the Venetians presented in the Chronicle is a consequence of the specific situation in Cyprus of this period and which of its features are recognized by the chronicler. The fourth chapter is devoted to the analysis of selected passages of the Chronicle describing various encounters between the Christians and the Muslims. On the one hand there is the Cypriot society, inherently Orthodox, but dominated by the Westerners, on the other hand – the Muslim civilization. I see if Makhairas differentiates their representatives and whether he demonstrates any knowledge of them. The thesis’s final part is recapitulation of all conclusions and general remarks on the nature of religion in the Chronicle in the intercultural contacts. Religion, recognized by me as a crucial element of the Chronicle’s narration, is pivotal to the whole argument, both in its spiritual aspect and the political one
Work in movement. The sound installations of Zygmunt Krauze, Krzysztof Knittel and Marek Chołoniewski
No full textRozprawa poświęcona jest sztuce instalacji dźwiękowych. Tytułowe „dzieło w ruchu” stanowi z jednej strony nawiązanie do terminu, jakim Umberto Eco określił szczególny typ dzieła otwartego, a z drugiej, jest to zespolenie dwóch podstawowych kategorii – dzieła i ruchu. Dzieło, za Tadeuszem Kotarbińskim, rozumiane jest tu jako skutek działania, a nie materialny artefakt. Ruch natomiast jest naturalnym elementem tkwiącym w dźwiękach oraz w tworzonych przez nie strukturach, a w sztuce instalacji dźwiękowych dodatkowo realizuje się w aktywizacji ciała interaktora. Rozprawa składa się z wprowadzenia, części teoretycznej, części analitycznej oraz zakończenia. We wprowadzeniu wyjaśniony zostaje zakres pojęcia sztuki instalacji dźwiękowych, a także określone zostają jej podstawowe cechy: dźwiękowość, przestrzenność, procesualność–tymczasowość, partycypacyjność–interaktywność oraz multimedialność. Część teoretyczna dzieli się na dwa rozdziały. W pierwszym z omówienia XX–wiecznych ruchów awangardowych oraz tworzonych przez nie kierunków artystycznych, a zwłaszcza muzycznych, wyrasta refleksja na temat źródeł podstawowych cech sztuki instalacji, jakie można znaleźć w praktyce kompozytorskiej XX wieku. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje emancypacja dźwięku (brzmienia), włączenie przestrzeni jako równoprawnego elementu utworu, rozbijanie struktury czasowej utworów oraz angażowanie uczestników w aktywną kreację wydarzeń artystycznych. Rozdział drugi obejmuje natomiast zagadnienia związane z sytuacją odbiorczą sztuki dźwiękowej. Rozważane są w nim sposoby percepcji multimedialnych projektów, z podkreśleniem roli poszczególnych zmysłów oraz integracji percepcji w doświadczeniu wydarzeń artystycznych. Podjęty zostaje także temat współpracy, rozumianej jako wspólnotowe kształtowanie i odbiór działań artystycznych. Tradycja kooperacji w tym zakresie zostaje powiązana z zagadnieniem interaktywności. Pojęcie to jest rozumiane możliwie szeroko na przestrzeni relacji zachodzących między artystą, wykonawcą, odbiorcą i dziełem, tak w fazie przygotowania projektu, jak i jego realizacji.Część analityczna pracy składa się z metodologicznego wstępu oraz trzech rozdziałów poświęconych twórczości instalacyjnej wybranych polskich kompozytorów: Zygmunta Krauzego, Krzysztofa Knittla i Marka Chołoniewskiego. Każdy z twórców zrealizował co najmniej kilka instalacji dźwiękowych, a ich działalność w tej dziedzinie jest różnorodna tak pod względem wykorzystanych środków technicznych, jak i sposobu przygotowania materiału dźwiękowego oraz ukształtowania przestrzeni. Wybrani kompozytorzy wykorzystują zróżnicowane strategie zarówno w sferze kreacji materialnej warstwy projektów, jak i kształtowania sytuacji odbiorczej, a prezentacja ich twórczości wyznacza dość szeroki zakres omawianej dziedziny. Każdy z rozdziałów poświęconych kompozytorom ma podobną strukturę. Najpierw przedstawiona zostaje sylwetka twórcy tak, by realizowane przez niego projekty multimedialne, a przede wszystkim instalacyjne, mogły zostać wpisane w szerszy kontekst jego dorobku. Następnie zostaje przeprowadzona analiza wybranych instalacji. Przedstawione zostają założenia twórcze autorów projektów, z uwzględnieniem sposobu ukształtowania przestrzeni, analizie podlega także warstwa dźwiękowa oraz sposób zaangażowania interaktora w zdarzenie.W zakończeniu podjęta zostaje próba porównania działalności instalacyjnej wybranych autorów z punktu widzenia sposobu ukształtowania poszczególnych cech instalacji dźwiękowych. Nie ulega wątpliwości, że udział interaktora w każdym tego typu projekcie pełni pierwszoplanową rolę. Analiza pozwala także wykazać, że mimo obecności w realizacjach różnych twórców elementów pokrewnych, to w instalacjach każdego z nich można wyróżnić cechy charakterystyczne dla jego specyficznego języka kompozytorskiego. Można ponadto stwierdzić, że im wyższy stopień zaawansowania technologicznego wykorzystanych narzędzi, tym bardziej immersyjne może być doświadczenie instalacji.The main interest of this thesis is the art of sound installations. “Work in movement” – the term mentioned in the title – refers both to the type of open work distinguished by Umberto Eco and to literally understood connection between work and movement. Following the terminology of Tadeusz Kotarbiński, "work" is understood as the result of an action and not a physical artifact. Movement is the inalienable element of the sounds and their resulting structures. Used in sound installations it also acts as an activator of the interactor’s body.The thesis consists of the introduction, the theoretical part, the analytical part and the closure. The introduction defines the sound installations and reviews their key characteristics: sound, space, time, interactivity and multimedia. The theoretical part is subdivided into two chapters. The first one discusses the XXth century avant-garde movements and artistic directions resulting from them (with emphasis on music trends) as well as the historical sources of the main features of sound installations from this period. The most significant ideas here include the emancipation of sound, reckoning the space dimension as the equal aspect of a music piece, changing the piece's time structure and engaging the participants of artistic events to the active creation of these last. The second chapter concentrates on the perceptual aspects of the modern sound art. It investigates the ways of perceiving the multimedia projects by their participants, with emphasis on the role of the particular senses and the integration of perception in experiencing the art. It highlights the connections and correlations between the sense of hearing and the other senses. As a complement to the perceptual issues, the chapter also looks at the cooperation, understood as the community-driven creation and perception of art. The tradition of a such defined cooperation links to the interactivity matter, widely located in the space of the relationship between the artist, the performer, the participant and the work – both in the preparation and the realization phases of the project. The analytical part is subdivided into methodological introduction and three chapters being dedicated to the artistic activity of the following polish composers: Zygmunt Krauze, Krzysztof Knittel and Marek Chołoniewski. Each of them has realized at least a few sound installations. What differs their works and activities from one another are both the used tools and the technical means and the way of preparing the sound material and forming the space. The chosen composers use different strategies for creating the physical side of their projects and the intended perceptional situation. Consequently, the presentation of their works gives an opportunity to embrace a wide range of the discussed field. Each of the three chapters related to the composers has the similar structure. They start with presenting the composers' life and work in order to enter their installation projects in a wider context. Then the multidimensional analysis of the chosen sound installations is provided, including a presentation of the composer's artistic assumptions, with the particular focus put on the space formation, the analysis of the sound layer, the interactor's role in the installation.The last part of the thesis seeks to compare the above sound installations by examining how the main characteristics of the genre are realized within them. There is no doubt, that in all the analysed projects, the activities undertaken by the viewer-interactor play a major role. At the same time, even if the works of different composers have some common attributes, the particular features of authors' musical languages are distinguishable. It is also visible that the more sophisticated technology, the more immersive project is
Funkcje poradnika metodycznego w praktyce dydaktycznej nauczycieli języków obcych (na przykładzie języka francuskiego)
No full textPraca współczesnego nauczyciela jest wyjątkowo złożona i uwarunkowana kontekstem, w którym ma miejsce. Bezustannie staramy się znaleźć odpowiedź na pytania, jak tę pracę wykonywać skutecznie i co może w tym pomóc. Wśród rozmaitych zasobów, które mogą być wykorzystane w służbie skutecznej pracy nauczyciela języka obcego w niniejszej rozprawie zastanawiamy się nad rolą poradnika jako satelity podręcznika, a dla klasy języka obcego to wciąż materiał podstawowy.
Współcześni nauczyciele języków obcych przyjmują na siebie wiele różnorodnych funkcji i ról: są jednocześnie ekspertem, przewodnikiem, mediatorem kulturowym, innowatorem oraz badaczem (Zawadzka, 2004). Istotne jest zbadanie, które z narzędzi, jakimi dysponują w swej pracy, znacząco ich wspierają w skutecznym wykonywaniu nauczycielskiego zawodu. Poradnik metodyczny, jako bezpośrednia obudowa podręcznika, wydaje się znakomitym przykładem takiego narzędzia. Przedstawiona w rozprawie analiza oraz badanie własne mają na celu pokazanie, czy rzeczywiście tak jest. Interesuje nas z jednej strony treść poradników i ich korelacja ze współczesną wiedzą glottodydaktyczną, a z drugiej, w jakim stopniu odpowiadają na potrzeby i oczekiwania nauczycieli.
W pierwszym rozdziale przedstawiono historyczne źródła inspiracji w kształceniu i pracy nauczyciele od Starożytności, do końca XIX wieku. Omówiono początki i dalszy rozwój zawodu nauczyciela języków obcych, zarówno w Polsce jak i na świecie. Przedstawiono jak wyglądało, na przestrzeni wieków, kształcenie nauczycieli, a także opisano ewolucję materiałów dydaktycznych, będących podstawowymi narzędziami pracy nauczyciela oraz ustanawianie dokumentów, które regulowały zakres obowiązującej na kolejnych etapach kształcenia wiedzy i sposoby nauczania.
Drugi rozdział jest poświęcony analizie wyżej wymienionych obszarów w XX wieku oraz współcześnie. Przyjęta w rozprawie periodyzacja jest podyktowana przede wszystkim znaczącym rozwojem dydaktyki języków obcych na początku XX wieku, wyodrębnienia się filologicznych studiów wyższych, ale także rewolucji przemysłowej, która spowodowała wzrost mobilności, wpływając na zwiększenie potrzeby uczenia się języków obcych. Omówiono proces kształcenia oraz warsztat pracy nauczyciela języków obcych w świetle zmieniających się na przestrzeni XX wieku metod ich nauczania. Następnie przedstawiono współczesny kontekst kształcenia nauczycieli języków obcych w Polsce oraz ich warsztat pracy, na które znaczący wpływ ma, wydany w 2001 roku, Europejski System Opisu Kształcenia Językowego.
W rozdziale trzecim przeanalizowano aspekty formalne i zakres wdrożeń dotyczący poradnika nauczyciela. Przytoczono definicje i obowiązujące współcześnie w Polsce rozporządzenia dotyczące środków dydaktycznych, podręczników oraz poradników nauczyciela, jak również miejsce poradników we współczesnej literaturze przedmiotu.
Ostatni, czwarty rozdział zawiera wyniki postępowania empirycznego obejmującego analizę ilościową i jakościową korpusu dokumentów, na który składa się pięć poradników nauczyciela, które towarzyszą podręcznikom do nauki języka francuskiego w polskich szkołach ponadpodstawowych, oraz badanie sondażowe przeprowadzone wśród nauczycieli języków obcych (N=67). Uzyskane w rezultacie postępowania badawczego wyniki pozwoliły na zajęcie stanowiska wobec postawionych pytań badawczych.
Jak pokazało nasze badanie, poradnik metodyczny nadal pozostaje dość istotnym narzędziem w pracy nauczyciela języka francuskiego, choć w różnym natężeniu, co jest często zależne od długości stażu pracy tego ostatniego. Zawarte w nim treści nie odpowiadają w pełni potrzebom współczesnego nauczyciela, będąc przede wszystkim facylitatorem podstawowych działań dydaktycznych, co obecnie znacznie skuteczniej odbywa się na licznych forach dyskusyjnych i podczas wymiany dobrych praktyk. Dawna „książka nauczyciela” wydaje się być zbyt sztywno umocowana w realiach podręcznika, nie odnosząc się do pracy w zróżnicowanej klasie, do wyzwań wielojęzyczności i różnokulturowości, do zmieniających się wydarzeń społecznych i faktów językowych. Pozostawia tym samym nauczyciela z odpowiedziami, w pewnym sensie poprawnymi, ale tak ogólnymi, że trudno z nich skorzystać. Przedstawiona w rozprawie refleksja kieruje uwagę czytelnika na ważne zagadnienia dotyczące takich zmian w formule poradnika metodycznego, które pozwolą mu na faktyczne wspieranie nauczyciela i jego rozwoju profesjonalnego, w przeciwnym wypadku zostanie on zastąpiony narzędziami interaktywnymi i jego czas przeminie
Diagnosis and assessment of speech therapy in the course of aphasia in the acute phase of ischemic stroke
No full textTemat prezentowanej pracy dotyczy przebiegu afazji w ostrej fazie niedokrwiennego
udaru mózgu – wiąże się z ogólnym pytaniem o dynamikę objawów afatycznych
w tzw. ostrym okresie zachorowania, o ich ustępowanie, utrzymywanie bądź nasilanie się
oraz związek z procesem zdrowienia po udarze mózgu, a także o czynniki mogące
determinować obraz afazji w ostrym stadium udaru mózgu. Kwestie te są ważne zarówno
z punktu widzenia badacza, jak i praktyka. Stanowią istotny problem w aspekcie
diagnostycznym i terapeutycznym.
Pacjenci objęci badaniem stanowili grupę 120 osób, u których po raz pierwszy w życiu
wystąpił udar niedokrwienny mózgu. Wszyscy hospitalizowani byli na Oddziale Neurologii
z Pododdziałem Udarowym Powiatowego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Starachowicach.
Badania przeprowadzone zostały z wykorzystaniem testu FAST (Frenchay Aphasia Screening
Test). Jest to test przesiewowy, dzięki któremu stwierdzić można obecność cech afazji.
Ocena za pomocą testu FAST przeprowadzona została dwukrotnie: pierwszy raz w 2., a drugi
raz w 9. dobie pobytu pacjenta na oddziale. W badaniach oceniano dynamikę objawów afazji
w czterech obszarach zgodnie z zawartością testu: rozumienie mowy, mowa ekspresyjna,
czytanie i pisanie. Prowadzono obserwacje ukierunkowane na ustępowanie, utrzymywanie
bądź nasilanie objawów afazji oraz związek tego stanu rzeczy z procesem zdrowienia
po udarze mózgu. Analogicznie (również dwukrotnie w 2. i 9. dobie) pacjenci włączeni
do badań poddawani byli ocenie z wykorzystaniem skali NIHSS (National Institutes of Health
Stroke Scale) dokonywanej przez lekarzy. Skala ta ocenia stopień ciężkości udaru mózgu.
W odniesieniu do współczesnych teorii prezentowanych w literaturze polskiej
i zagranicznej, a także na podstawie prowadzonych badań i obserwacji własnych, przyjęto
założenie, że afazja w ostrej fazie udaru mózgu ma charakter zmienny, a jej objawy cechuje
niestabilność. Przyjęto więc hipotezę, że u pacjentów z rozpoznaną afazją w ostrej fazie udaru
mózgu zaburzenia mają charakter dynamiczny.
Do celów głównych pracy należała ocena przebiegu afazji w ostrej fazie udaru mózgu
–w warunkach leczenia szpitalnego z wykorzystaniem testu FAST, a także ocena rzetelności
testu FAST i jego przydatności w diagnozowaniu i monitorowaniu przebiegu afazji w ostrej
fazie udaru mózgu, jak również próba wskazania zalet oraz ograniczeń tego narzędzia
badawczego w zastosowaniu w ostrym stadium udaru. Celem pracy uczyniono również
analizę czynników, które mogą mieć wpływ na zachodzące zmiany w obrazie afatycznych
zaburzeń mowy w ostrej fazie udaru.
Wyniki badań własnych pozytywnie weryfikują przyjętą hipotezę dotyczącą
zmienności przebiegu afazji w ostrej fazie udaru mózgu. Analizując wyniki poszczególnych prób testu FAST, wyraźnie widać różnice w ich wykonaniu pomiędzy pierwszym a drugim
pomiarem. Zmienia się zarówno obraz afazji, jak i obraz kliniczny pacjenta, na co wskazują
zachodzące różnice w skali NIHSS pomiędzy pierwszym a drugim pomiarem.
Poprzez analizę ilościową i jakościową zebranego materiału badawczego
oraz na podstawie prezentacji wyników analiz w formie zbiorczych tabel, a także w postaci
graficznej i dzięki zastosowanym opisom, można zgodnie z przyjętą procedurą badawczą oraz
wedle zastosowanych narzędzi badawczych obserwować u badanych pacjentów przebieg
afazji, a także przebieg samego udaru.
W niniejszej pracy podjęto także próbę oceny wpływu takich czynników, jak: wiek,
wykształcenie, płeć na przebieg afazji i przebieg ogólnego zdrowienia w udarze. Potrzeba
w tym zakresie dalszych badań – zarówno ilościowych, jak i jakościowych –
uwzględniających te i inne czynniki jako potencjalne predykatory determinujące obraz afazji
i udaru.
Jak obrazują wyniki badań, test FAST stosowany jest z powodzeniem w ostrej fazie
udaru mózgu dzięki prostocie swojej konstrukcji i łatwości użycia. Zastosowanie testu FAST
i skali NIHSS umożliwia wykazanie ilościowych zmian, pozwala na uchwycenie przebiegu
afazji i przebiegu samego udaru oraz stanowi czytelne udokumentowanie tego procesu.
Takie oddziaływania diagnostyczne, świadomie i celowo podejmowane, a także właściwie
zorganizowane w krótkim czasie pobytu na oddziale leczenia udaru mózgu, wspomagają
wybór strategii oddziaływań terapeutycznych, zwiększając szansę chorego na odzyskanie
utraconych funkcji. Stanowią rodzaj pierwszych interwencji logopedycznych i stymulację
pacjenta do podejmowania współpracy zadaniowej.
Afazja w ostrej fazie udaru ewoluuje. Wyniki badań jednoznacznie pokazują,
że nie można poprzestać na jednorazowej ocenie pacjenta w ostrej fazie udaru mózgu,
ponieważ występująca dynamika objawów weryfikuje i często zmienia diagnozę wyjściową.
W świetle wyników badań obligatoryjne wydaje się przyjęcie założenia o konieczności
przeprowadzenia przynajmniej dwukrotnej weryfikacji oceny logopedycznej pacjentów
z afazją w ostrej fazie zachorowania udarowego. Praktyka taka pomaga obserwować objawy,
ułatwia ich różnicowanie, a w konsekwencji może prowadzić do rozstrzygnięć
diagnostycznych. W fazie ostrej nigdy nie wystarczy jednorazowe badanie logopedyczne
pacjenta, by wiarygodnie opisać jego zaburzenia oraz stopień ich nasilenia.
Można stwierdzić, że w przypadku oceny afatycznych zaburzeń mowy w ostrej fazie
zachorowania obserwacja przebiegu i kierunku zmian może być istotna w aspekcie
ich prognozowania. Wydaje się, że warto prowadzić dalsze badania w tym zakresie z wykorzystaniem
np. strategii badań podłużnych i obserwacji przebiegu afazji u badanych pacjentów
w dalszych odstępstwach czasowych po zakończeniu hospitalizacji.The subject of the following work is connected with the course of aphasia in the acute
phase of ischemic stroke, which is associated with a general question about the dynamics
of aphasic symptoms in so-called acute phase of illness, regarding abatement, maintenance
or progression, and the connection with the post-stroke recovery process, as well as the
factors that may influence aphasia in acute stroke. These issues are important from the point
of view of the researcher and clinician. They are a significant problem in both diagnostic and
therapeutic aspects.
Patients included in the study group were a group of 120 people who had ischemic
stroke for the first time in their lives. All of them were hospitalized in the Neurology Ward
on the Stroke Subunit of the District Health Care Center in Starachowice. The study was
carried out using the FAST test (Frenchay Aphasia Screening Test), which is a screening test
that can identify the presence of aphasia traits. The FAST test was performed twice: the first
time on the 2nd day and the second time on the 9th day of the patient's stay in the ward.
The study examined the dynamics of aphasia symptoms in four areas according to the content
of the test: speech generation, speech understanding, reading and writing. Observations were
made aimed at relieving, maintaining or aggravating the symptoms of aphasia, and linking
this condition with post-stroke treatment. Similarly (also twice on the 2nd and 9th day)
patients included in the study were evaluated using a NIHSS scale (National Institutes
of Health Stroke Scale) performed by physicians. This scale assesses the severity of stroke.
Considering the contemporary theories presented in Polish and foreign literature
and on the basis of conducted research and individual observations, it was assumed
that aphasia in the acute phase of stroke is variable and its symptoms are instable. Therefore
a hypothesis was adopted saying that the disorder is developing dynamically in stroke patients
with diagnosed aphasia.
The research main task was the assessment of the course of acute aphasia in FASTbased
hospital treatment, as well as reliability of FAST test and its usefulness in diagnosing
and monitoring aphasia in initial stroke as well as an attempt to identify the benefits
and limitations of this research tool for acute stroke application. The purpose of the study was
also to investigate factors that may affect the onset of changes in the aphasia speech disorders
in acute stroke.
The results of individual studies validate the adopted hypothesis on the variability
of aphasia in the acute stroke. By analyzing the results of individual FAST tests, you can
clearly see differences in their performance between first and second measurements. Both the aphasia and the clinical picture of the patient change as the NIHSS varies between the first
and second measurements.
By quantitative and qualitative analysis of the collected test material and on the basis
of presented analysis results in the form of consolidated tables, graphical representation
and by descriptions used, one can observe the course of aphasia as well as stroke according
to the applied test procedure and the research tools used.
The following research study also attempts to assess the impact of factors such as age,
education, sex on the course of aphasia, and the course of general treatment in stroke.
There is a need for further quantitative and qualitative studies in this field taking into account
these and other factors as potential determinants of aphasia and stroke.
As the study results indicate, the FAST test is successfully used in acute stroke
diagnostics due to its simple design and ease of application. The use of FAST test and NIHSS
scale provides the opportunity to determine quantitative changes in order to capture the course
of aphasia and stroke itself, becoming a clear evidence of the occurring process. Such
diagnostic actions, performed in conscious and deliberate way as well as proper organization
in short-term treatment of strokes, which support the selection of a therapeutic strategy,
increase the chance of recovering lost functions of patients. They are a sort of initial speech
therapy that stimulate the patient to undertake task-based interventions.
Aphasia in the initial phase of stroke is evolving. The results of the study clearly show
that a single patient assessment in acute stroke is not enough, as the occurring symptom
dynamics verifies and often changes the initial diagnosis. The results highlight that it is
mandatory to assume that there is a need for at least double verification of the speech
functions of aphasia patients in acute stroke phase. This kind of practice helps to observe
the symptoms, facilitate their differentiation, and, consequently, can lead to diagnostic
solutions. Never in an acute phase it is sufficient enough to examine a patient only once
to reliably describe one's disorder and severity.
It can be stated that in case of evaluation of aphasic speech disorders in acute phase
of stroke, the observation of the course and direction of change may have a prognostic value.
It seems that it would be worth to conduct further research in this area using, for example,
longitudinal study strategies and aphasia patient follow-up observations after undergone
hospitalization
Freedom of contract and its limitations in shaping the content of an employment relationship
No full textPrzedmiotem dysertacji jest analiza zagadnień związanych ze swobodą umów stron stosunku pracy przy kształtowaniu jego treści.
Obecny kształt swobody umów stron stosunku pracy przy kształtowaniu jego treści powstał w zasadniczych zrębach w momencie wprowadzania Kodeksu pracy, w innych uwarunkowaniach ustrojowych, społecznych i gospodarczych. Zmiany, jakie dokonały się w tym czasie, mają charakter fundamentalny, co stwarza nową przestrzeń dla dyskusji o swobodzie umów w prawie pracy. W tej perspektywie sformułowano cztery główne pytania badawcze. Pierwsze pytanie dotyczyło ustalenia charakteru prawnego stosunku pracy i jego związku z prawem publicznym oraz prywatnym. Kolejne pytanie dotyczyło ustalenia normatywnych podstaw obowiązywania zasady swobody umów w indywidualnym prawie pracy oraz mechanizmu jej funkcjonowania. W następnej kolejności postawiono pytanie o zakres swobody umów w odniesieniu do poszczególnych elementów treści stosunku pracy. Wreszcie, czwarte pytanie dotyczyło ustalenia, czy zasada swobody umów powinna zostać uznana za kierunkową zasadę prawa pracy. Niezależnie od problemów badawczych, kompleksowa analiza swobody umów stron stosunku pracy przy kształtowaniu jego treści miała także na celu uporządkowanie materiału normatywnego dotyczącego tej problematyki.
Przeprowadzona analiza doprowadziła do sformułowania następujących wniosków. Po pierwsze, jakkolwiek nie jest możliwe całościowe zakwalifikowanie prawa pracy wyłącznie do prawa publicznego bądź prywatnego, powyższy wniosek nie dotyczy stosunku pracy, który jest stosunkiem zobowiązaniowym (pomimo, iż zawiera elementy ingerencji publicznej). Po drugie, granice swobody umów przy kształtowaniu treści stosunku pracy częściowo określone zostały w sposób odmienny, niż w prawie cywilnym, chociaż z wykorzystaniem mechanizmów cywilistycznych. Swoboda, przysługuje stronom także w obszarze tzw. ochrony pracy, chociaż jest ona znacznie bardziej ograniczona. Po trzecie, pomimo iż podstawę obowiązywania swobody umów przy kształtowaniu treści stosunku pracy stanowi art. 3531 k.c. w związku z art. 300 k.p., zasada swobody umów w jej cywilistycznym wydaniu nie stanowi zasady kierunkowej w obszarze kształtowania treści stosunku pracy, w którym swoboda została przyznana w zakresie, jaki jest konieczny do efektywnej realizacji stosunku pracy lub nie zagraża równości stron stosunku pracy i godności pracownika i w którym obecna jest ingerencja państwa w zakresie, jaki jest uzasadniony ochroną równości stron stosunku pracy i godności pracownika.
Dysertacja została podzielona na cztery części obejmujących osiem rozdziałów. W części pierwszej (Rozdziały I i II) przedstawiono proces historyczny, w trakcie którego doszło do wyodrębnienia prawa pracy jako samodzielnej gałęzi prawnej, zakres przedmiotowy pojęcia stosunek pracy oraz źródła kształtowania jego treści. Druga część pracy (Rozdział III) została poświęcona przedstawieniu zakresu swobody umów w zobowiązaniowym stosunku prawa cywilnego oraz ukazaniu tła aksjologicznego i normatywnego, uzasadniającego obowiązywanie zasady swobody umów. Zasadniczą treść dysertacji zawarto w trzeciej części (Rozdziały IV – VII), w której dokonano kompleksowej analizy norm prawnych dotyczących swobody umów. Rozważania teoretyczne zawarte w pierwszych trzech częściach pracy zostały w części czwartej (Rozdział VIII) wykorzystane do praktycznej analizy poszczególnych elementów treści stosunku pracy. Dopełnieniem pracy jest zakończenie, w którym zawarto syntetyczne podsumowanie i wnioski szczegółowe.
W pracy posłużono się historyczną oraz formalno – dogmatyczną metodą badawczą, a ich wybór został podyktowany celami dysertacji.The subject of the dissertation is the analysis of issues related to the freedom of contract of parties to an employment contract.
The basic framework of the current scope of the freedom of contract of parties to an employment contract to shape its content was created when the Labor Code was introduced, in different political, social and economic conditions. There have been fundamental changes since then creating a new background for discussions on the freedom of contract in employment law. Therefore, four main research questions were formulated. The first question pertains to determination of the legal nature of an employment contract and its connections with public and private law. The second question concerns determination of the normative basis for the principle of freedom of contract in individual employment law and its functioning mechanism. Next, a question was raised about the scope of the freedom of contract in respect of particular elements of the employment relationship. Finally, a fourth question was posed to determine whether the principle of freedom of contract should be recognized as a guiding principle of employment law. Despite research problems, a comprehensive analysis was also aimed at organizing the normative material related to this problem.
The analysis led to the following conclusions. Firstly, although it is not possible to generally classify employment law as exclusively private or public law, the same does not apply to the employment relationship, which is a contractual relationship (although it includes elements of public intervention). Secondly, the limitations of the freedom of contract in shaping the content of an employment relationship were partly determined differently than in civil law, although with the use of civil law mechanisms. The freedom of contract applies also in the area of so called employment protection. However, it is more limited in this area. Thirdly, although art. 3531 of the Civil Code in connection with art. 300 of the Labour Code constitutes the legal basis for the freedom of contract of parties to an employment relationship to shape its content, the principle of freedom of contract in its civil meaning does not constitute a guiding principle in the area of shaping the content of an employment relationship where freedom has been granted in the scope which is necessary to effectively realize an employment relationship or does not jeopardize the equality of the parties and employee’s dignity and where the public interference is present in the scope which is justified to protect the equality of the parties to an employment contract and employee’s dignity.
The dissertation has been divided into four parts covering eight chapters. The first part (Chapters I and II) presents the historical process during which employment law was separated as an independent branch of law, the material scope of the concept of an employment relationship and the sources of shaping its content. The second part (Chapters III) presents the scope of the freedom of contract in contractual civil law relationships as well as the axiological and normative background justifying application of the principle of freedom of contract. The main content of dissertation is contained in third part (Chapters IV – VII), which provides a comprehensive analysis of the legal norms concerning the freedom of contract. The theoretical considerations contained in the first three parts of the work are used in the fourth part (Chapter VIII) to perform a practical analysis of particular elements of the content of an employment relationship. The dissertation ends with a synthetic summary.
In the dissertation, a historical and formal-dogmatic method of research was used. Their choice was justified by the purposes of the dissertation
Koncepcje opodatkowania urządzania gier losowych na automatach w prawie polskim w latach 2006-2009. Wnioski de lege lata i de lege ferenda.
No full textRozprawa doktorska prezentuje zagadnienia związane z procesem kształtowania oraz budową koncepcji fiskalnych formułowanych w zakresie usług gier losowych na automatach w latach 2006-2009. Praca składa się ze wstępu, ośmiu rozdziałów oraz wniosków. W toku badań postawiono tezę o wadliwości przyjmowanych koncepcji opodatkowania urządzania gier losowych na automatach w prawie polskim w latach 2006-2009 oraz tezę uzupełniającą, dotyczącą ogromnego (pozaformalnego) wpływu niektórych podmiotów życia gospodarczego na ten proces i słabości państwa w tym zakresie. Rozważania przeprowadzono w oparciu o metody niereaktywne: historyczno-opisową, formalno-dogmatyczną oraz prawno-porównawczą. W toku pracy autor ustala ramy dopuszczalnej polityki fiskalnej w przypadku przedmiotowych usług w oparciu o aksjologię skutków negatywnych oraz badania historyczne. Następnie konfrontuje ten teoretyczny model z modelami rzeczywiście forsowanymi, opisując jednocześnie poprawność samego sposobu ich kształtowania. Przedmiotem rozważań w tym zakresie są dwa modele fiskalne, pierwszy oparty na forsowanej instytucji parafiskalnych dopłat do gier na automatach oraz drugi wynikający z wprowadzonego zakazu działalności w zakresie tych gier (ale nienotyfikowanego, a więc i bezskutecznego w świetle dyrektywy 98/34/WE), gdzie literatura prawa nie podejmowała do tej pory żadnego z tych tematów. W uzupełnieniu podjęto próbę ekonomicznej kwantyfikacji skutków znalezionych odstępstw od ustalonego wzorca. Ostatecznie autor podsumowuje ustalenia w zakresie znalezionych dystorsji i tym samym weryfikuje postawione we wstępie tezy. Znalezione różnice stały się tym samym podstawą do sformułowania wniosków ogólnych wskazujących na wadliwość przyjmowanych koncepcji opodatkowania urządzania gier losowych na automatach w prawie polskim w latach 2006-2009. Wadliwość ta wynika z faktu, iż koncepcje te próbowały naruszać cele priorytetowe ochrony wynikające z Konstytucji, zamiast je po prostu wypełniać, gdzie sam fakt ich pojawienia się był raczej przejawem próby zmiany struktury rynku gier w Polsce. Na zakończenie autor przedłożył własne propozycje w zakresie szczegółów budowy potencjalnego modelu opodatkowania, wychodząc z dokonanego w toku pracy ustalenia, iż w zakresie realizacji konstytucyjnych celów ochronnych w analizowanym obszarze racjonalne są wyłącznie systemy pozytywnej reglamentacji, a w tym świetle konstytucyjnie racjonalne będą tylko takie regulacje fiskalne, które nie naruszają tak realizowanej polityki ochrony.The doctoral dissertation presents issues related to the process of shaping and the construction itself of fiscal concepts formulated in the field of games of chance on slot machines in the years 2006-2009. The work consists of an introduction, eight chapters and conclusions. In the course of the research, a thesis was made about the defectiveness of the adopted concepts of taxation of organizing games of chance on slot machines in Polish law in 2006-2009 and supplementary thesis regarding the huge (non-formal) impact of some entities of economic life on this process and the weakness of the state in this area. The considerations were based on non-reactive methods: historical-descriptive, formal-dogmatic and legal-comparative. In the course of work, the author sets the framework for an acceptable fiscal policy for these services based on the axiology of negative effects and historical research. Then he confronts this theoretical model with the models actually forced, while describing the correctness of the way of shaping them. Two fiscal models are the subject of deliberations in this respect, the first based on the forced institution of parafiscal subsidies for slot machine games and the second based on the ban imposed on these games (but not notified and therefore ineffective under Directive 98/34/EC), where the legal literature has not undertaken any of these topics so far. In addition, an attempt was made to economically quantify the effects of deviations from the established pattern. Finally, the author summarizes the findings regarding the found distortions and thus verifies the thesis put forward in the introduction. The differences found have thus become the basis for the formulation of general conclusions indicating the defectiveness of the adopted taxation concepts for the organization of games of chance on slot machines in Polish law in the years 2006-2009. This defect stems from the fact that these concepts tried to violate the priority objectives of protection derived from the constitution, instead of just filling them in, where in addition the mere fact of their appearance was also rather a manifestation of attempts to change the structure of the gaming market in Poland. At the end, the author submitted his own proposals regarding the details of the construction of a potential taxation model, starting from the work made in the course of work that in the scope of implementing constitutional protection objectives, only the systems of positive regulation are rational in the analyzed area, and in this light only such fiscal regulations will be rational. which do not violate the protection policy implemented in this way
Nuclear deterrence policy of the United Kingdom in the light of neoclassical realism
No full textPrzedmiotem pracy jest ewolucja polityki odstraszania nuklearnego Wielkiej Brytanii rozumianej jako część brytyjskiej polityki bezpieczeństwa związana z dostępem oraz eksploatacją broni nuklearnej. Badania obejmują okres pomiędzy rozpoczęciem brytyjskiego programu broni nuklearnej pod koniec lat 40. XX wieku, a decyzją z 18 lipca 2016 roku o budowie nowej generacji strategicznych okrętów podwodnych przenoszących pociski z bronią atomową. Celem niniejszej pracy jest ukazanie polityki odstraszania nuklearnego Wielkiej Brytanii, przy jednoczesnym wskazaniu, opisaniu i wyjaśnieniu najważniejszych determinantów względnej trwałości brytyjskiego kursu w tym zakresie. Osiągnięciu tego zamiaru służy wyeksponowanie najważniejszych cech charakterystycznych oraz tendencji historycznie kształtujących politykę odstraszania nuklearnego Zjednoczonego Królestwa i przeanalizowanie ich w kontekście decyzji o odnowieniu brytyjskiego odstraszania nuklearnego. Analizując przedmiotowe zagadnienie, autor niniejszej dysertacji wykorzystał teorię realizmu neoklasycznego, która umożliwia uwzględnienie w procesie badawczym szeregu zmiennych wewnątrzpaństwowych przy jednoczesnym uznawaniu kluczowej roli presji systemu międzynarodowego. Wybór realizmu neoklasycznego umożliwił przeanalizowanie istoty trwałości podejścia Wielkiej Brytanii do problematyki odstraszania nuklearnego w kontekście zmieniających się uwarunkowań międzynarodowych. Autor sformułował hipotezę że pomimo, że pierwotną przesłanką rozwoju programu nuklearnego Zjednoczonego Królestwa był cel zapewnienia bezpieczeństwa państwu w kontekście występowania określonych zagrożeń zewnętrznych), decydujący wpływ na istotę brytyjskiej polityki odstraszania nuklearnego mają zakorzenione w tradycji politycznej przekonania o mocarstwowości Wielkiej Brytanii, jak również chęć wzmacniania strategicznego partnerstwa ze Stanami Zjednoczonymi. Wskazane czynniki są przyczynami trwałości brytyjskiej polityki odstraszania nuklearnego, której kurs pozostaje relatywnie niezmienny wobec zmian zachodzących w porządku międzynarodowym. Rozprawa została podzielona na sześć rozdziałów stanowiących trzy główne części: teoretyczną (I rozdział), deskryptywną (II rozdział) oraz eksplanacyjną (rozdziały III-VI). Przedmiotem pierwszego rozdziału pracy była teoria realizmu neoklasycznego oraz zarysowanie dorobku teoretycznego w odniesieniu do polityki państwa w zakresie odstraszania nuklearnego. W rozdziale drugim, został scharakteryzowany proces ewolucji najważniejszych płaszczyzn polityki odstraszania nuklearnego: wymiaru militarnego, wymiaru międzynarodowego oraz wymiaru doktrynalno-operacyjnego. W trzech kolejnych rozdziałach, opierając się na wytycznych wynikających z metodologii oraz założeń realizmu neoklasycznego, przeprowadzono analizę kolejnych etapów kształtowania polityki odstraszania nuklearnego Wielkiej Brytanii: oceny szans i zagrożeń, adaptacji strategicznej oraz mobilizacji i wykorzystania zasobów. Rozdział szósty poświęcony został analizie studium przypadku decyzji Zjednoczonego Królestwa z 2016 roku o rozpoczęciu programu budowy strategicznych okrętów podwodnych nowej generacji. Autor postanowił zwrócić uwagę na zagadnienie ciągłości i zmiany brytyjskiej polityki odstraszania nuklearnego poprzez porównanie uwarunkowań decyzji z 2016 roku z uwarunkowaniami okresu zimnej wojny.The field of research undertaken in this dissertation is the evolution of nuclear deterrence policy of United Kingdom understood as a part of British security policy connected with the nuclear weapon operations and its accessibility. The study covers the period between the beginning of the British nuclear weapons program in the late 1940s and the decision of July 18, 2016 to build a new generation of strategic submarines carrying nuclear weapons. The purpose of distertation is to present the UK's nuclear deterrent policy development, with regarding to the main determinants of its relative sustainability. The main research tool in the prepared thesis was neoclassical realism, one of the currents of a realistic paradigm in the science of international relations. The hypothesis of the dissertation was comprised of the following sentence: in spite of the fact that underlying rationale for the development of nuclear programme of the United Kingdom was ensuring national security in the context of external threats, a conviction about power status of United Kingdom, deeply rooted in the political tradition, has a decisive influence on the substance of British nuclear deterrence policy, as well as the intention to reinforce strategic partnership with the United States. The above-mentioned factors constitute cause of the sustainability of British nuclear deterrence policy, the course of which remains relatively unchanged with regard to changes taking place in the international order.For the proper conduct of the research process, including the verification of the hypothesis posed, this dissertation is divided into six chapters constituting three main parts: theoretical part (Chapter I), descriptive part (Chapter II) and explanatory part (Chapter III-VI). The subject of Chapter I are theoretical and methodological aspects of the subject and, in particular, neoclassical realism theory and nuclear deterrance policy. The purpose of Chapter II is to characterise the development of most important levels of nuclear deterrence policy: military dimension, international dimension in terms of cooperation of the United Kingdom with partners and nuclear posture dimension. The structure of the explanatory part of the distertation is constructed on the basis of research guidelines resulting from methodology and assumptions of neoclassical realism theory. According to these guidelines, the study of state policy-making should be divided into three phases (threat and opportunities assessment, strategic adjustment, mobilisation/resource extraction), which corresponds in this dissertation to Chapter III, Chapter IV and Chapter V. The subject of Chapter VI is an analysis of a case-study of the decision of the United Kingdom from 2016 on launching a building programme of strategic new generation submarines, which will substitute currently used submarines constituting the sole instrument of nuclear deterrence of the United Kingdom. The purpose of this chapter is the completion of previous research by conducting an in-depth analysis of a particular decision with the use of guidelines of neoclassical realism theory concerning each of three phases of establishing nuclear deterrence policy as described previously. Such a solution enables the assessment of continuity and change of British nuclear deterrence policy after the end of the Cold Wa
Quantitative assessment of groundwater recharge based on the satellite remote sensing
No full textJedną, z podstawowych trudności w hydrodynamicznej analizie wód podziemnych jest zgromadzenie zweryfikowanych danych wejściowych, które dokładnie i wiarygodnie opisują zarówno system hydrogeologiczny, jak i jego interakcje z otoczeniem. Grupą elementów cechujących się dużą niepewnością są dane opisujące zasilanie infiltracyjne wód podziemnych. Duża zmienność przestrzenna i czasowa sprawia, iż niezwykle trudne jest oszacowanie przestrzennego rozkładu oraz dynamiki tego procesu, zwłaszcza w skali regionalnej. Szansą na zwiększenie wiarygodności danych charakteryzujących zasilanie infiltracyjne jest zastosowanie teledetekcji satelitarnej.
W pracy doktorskiej zaproponowano metodę ilościowej oceny rocznych sum zasilania infiltracyjnego, bazującą na analizie zdjęć satelitarnych. Podstawowym źródłem wykorzystanych danych satelitarnych są zestawy obrazów pochodzących z satelitów Landsat 7 i Landsat 8. Dane satelitarne wykorzystano głównie do oceny ewapotranspiracji. Jej ilościową charakterystykę oparto na zmodyfikowanym modelu SSEBop (Operational Simplified Surface Energy Balance) (Senay i in., 2013). W proponowanej metodzie, roczne zasilanie infiltracyjne obliczane jest w dwóch krokach. W pierwszym, wyznaczana jest potencjalna ilość wody mogącej wejść w skład odpływu podziemnego (Qsurplus). Stanowi ona różnicę pomiędzy opadami atmosferycznymi a obliczona ewapotranspiracją. W drugim etapie, roczne sumy infiltracji efektywnej uzyskuje się poprzez pomnożenie wartości Qsurplus przez współczynnik korekcyjny ϰ. Wprowadzony przez autora współczynnik ϰ wyraża stosunek obliczonego Qsurplus do ilości wody docierającej do warstwy wodonośnej. Jest on szacowany na podstawie analizy właściwości filtracyjnych utworów przypowierzchniowych.
Prezentowana metoda była testowana na obliczeniowym poligonie badawczym, zlokalizowanym w północno-wschodniej Polsce, w latach 2014–2016. Ocenę otrzymanych wartości ewapotranspiracji rocznej i infiltracji efektywnej oparto o analizę danych ze zlewni rzek Szkwy i Rozogi. Walidacja metody wskazuje, że w przypadku obszarowych analiz zasilania wód podziemnych, proponowana metoda dostarcza wiarygodnych wyników. Przeprowadzone badania dowodzą, iż mimo niekorzystnych warunków pogodowych (częste zachmurzenie), algorytmy bazujące na danych satelitarnych stanowią perspektywiczne narzędzie, umożliwiające ilościową ocenę zasilania infiltracyjnego.One of the fundamental difficulties during hydrodynamic analysis of groundwater is collecting qualified input data, that accurately and reliably describe both the hydrogeological system and its interaction with the surroundings. A group of elements characterized by high uncertainty are data describing the process of groundwater recharge. Large spatial and temporal variability makes extremely difficult to estimate the spatial distribution and dynamics of this process, especially at the regional scale. The chance to increase the reliability of the recharging infiltration data is to use the satellite remote sensing.
The thesis presents the method for quantification the annual recharging infiltration based on satellite imagery analysis. The basic sources of satellite data used in the method are the imagery sets derived from the Landsat 7 and Landsat 8 satellites. Satellite data was used mainly for the estimation of evapotranspiration. Its quantitative characteristics are based on the modified Operational Simplified Surface Energy Balance (SSEBop) model (Senay et al., 2013). In the proposed method, the annual recharging infiltration is calculated in two steps. At first, the potential quantity of water that can enter the groundwater runoff (Qsurplus) is specified. This is the difference between the precipitation amount and the calculated annual evapotranspiration. In the second step, the annual sum of effective infiltration is obtained by multiplying the Qsurplus by the correction coefficient ϰ. Proposed by the author, coefficient ϰ expresses the ratio of the calculated Qsurplus to the amount of water reaching the aquifer. The ϰ coefficient is estimated on analysis of the filtration properties of the surface deposits.
The presented method were tested at computational field site, located in north-eastern Poland, in the years 2014–2016. Evaluation of the obtained annual evapotranspiration and recharging infiltration values was based on the analysis of data from the Szkwa and Rozoga rivers basins. The method validation has shown, that in the case of areal recharging infiltration analysis, the proposed method provides reliable results. The studies shows that, despite unfavorable weather conditions (frequent clouds cover), the algorithms based on the satellite data are a perspective tool for quantification the recharging infiltration