Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
Instabilities and nonlinear interactions of scalar field perturbations in models of cosmological inflation
No full textThe theory of cosmological inflation, despite being widely accepted as the important ingredient of the concordance model of cosmology, suffers from a number of
drawbacks and unresolved issues. In particular, it is still a very general concept and
the relation of the inflaton field or fields with the standard model of particle physics
remains unclear. Further theoretical inquiry, as well as improved measurements of
cosmological parameters are needed to verify which, if any, model of inflation is
realized in Nature.
The results of our research presented herein are aimed at decreasing the uncertainty
of interpretation of CMB observables with respect to the features of inflationary
models by improving the knowledge about post-inflationary reheating era and checking the impact of geometrical destabilization of inflation on inflationary trajectory.
This goal was realized through three distinct research objectives.
The first one was the investigation of the plausibility of the self-resonance mechanism as reheating scenario in single-field inflationary models. Our investigation
showed that self-resonance reheating is very rare among inflationary models. Out of
52 models, which we investigated, barring the already known example of single-field
α-attractors T-models, we selected only one - KKLT inflationary model - characterized by effective parametric resonance reheating.
The second objective of our research was the analysis of parametric resonance reheating in α-attractor T-models of inflation. We showed that near the end of inflation
the initially stable second field present in these models become tachyonic and is
destabilized. We found that taking this fact into account may strongly speed up
reheating compared to the previous speculations, which we based on the single field
approximations. For small values of the parameter α reheating can be almost instantaneous and complete within the fraction of an e-fold.
The third research objective was the analysis how the mechanism of geometric destabilization may affect the inflationary trajectory. If we treat inflation as an effective
field theory this mechanism emerge very naturally and seems to be quite generic.
We found that it can significantly change the inflationary trajectory and results in
the prolonged period of inflation. In this way the geometrical destabilization may
change the cosmological predictions of the inflationary models
Disciplinary proceedings in doping cases - international law and comparative law issues
No full textTemat niniejszej rozprawy doktorskiej został wybrany ze względu na osobiste i zawodowe zainteresowanie autora zagadnieniami związanymi z postępowaniami dyscyplinarnymi w sprawach dopingu oraz w celu przeprowadzenia analizy złożonego systemu norm antydopingowych, kształtujących odpowiedzialność dyscyplinarną za doping oraz przeprowadzanych w tych sprawach postępowań.
Znaczenie naukowe niniejszej rozprawy polega m.in. na podjęciu próby oryginalnego ujęcia problematyki postępowań dyscyplinarnych w sprawach dopingowych poprzez analizę przepisów prawa obowiązującego w różnych krajach i organizacjach sportowych, jak również bogatego orzecznictwa m.in. w celu uchwycenia ich natury. Badanie stanu faktycznego oraz prawnego dokonane zostało m.in na podstawie ankiety, którą autor niniejszej rozprawy przygotował w ramach zadań realizowanych dla Grupy Monitorującej Konwencję Antydopingową Rady Europy. Istotnymi są także rozważania teoretyczne dotyczące m.in. instytucji prawa do sądu, stosowania odpowiedzialności obiektywnej, klauzuli arbitrażowej oraz istoty i charakteru odpowiedzialności za naruszenia przepisów antydopingowych.
Zakres problematyki określony tematem rozprawy został przedstawiony w czterech rozdziałach oraz podsumowaniu. Na końcu pracy ujęto również postulaty de lege ferenda.
Rozdział pierwszy poświęcony został ogólnym zagadnieniom związanym ze sportem oraz walką z negatywnymi zjawiskami, takimi jak komercjalizacja
i doping. Przybliżony został w nim także rys historyczny światowego systemu antydopingowego oraz rozwój postępowań antydopingowych. Ponadto omówiono ewolucję najważniejszych instytucji przepisów antydopingowych. W ramach rozdziału omówiono źródła norm antydopingowych oraz instytucje związane z walką z dopingiem w sporcie.
Rozdział drugi koncentruje się na omówieniu przepisów materialnych określających przesłanki odpowiedzialności za doping w sporcie. W szczególności zwrócono uwagę na zakres podmiotowy i przedmiotowy omawianych norm, katalog sankcji oraz definicję dopingu sformułowaną m.in. w znowelizowanym Światowym Kodeksie Antydopingowym oraz w ustawie o zwalczaniu dopingu w sporcie.
Rozdział trzeci stanowi rdzeń rozprawy doktorskiej. Wskazano w nim w szczególności na modele postępowań dyscyplinarnych w sprawach dopingowych w wybranych krajach europejskich na podstawie wyników prac zespołu eksperckiego pracującego w ramach struktur Rady Europy, który zajmuje się tematyką niezależności organów dyscyplinarnych podejmujących rozstrzygnięcia w sprawach dopingowych. Wyniki analizy wskazują, iż postępowania w sprawach dopingowych zostały uregulowane w sposób różnorodny.
Rozdział czwarty koncentruje się na zakresie kontroli decyzji dyscyplinarnych w sprawach dopingowych, która może być realizowana przez sądy państwowe, jak również przez sądownictwo polubowne.
Zakończenie stanowi podsumowanie rozprawy doktorskiej oraz postulaty de lege ferenda. Przede wszystkim zasygnalizowano konieczność nowelizacji istniejących regulacji, funkcjonujących na poziomie międzynarodowym, w zakresie unormowania postępowania dyscyplinarnego w sprawach dopingowych.The topic of this doctoral dissertation was chosen because of the author's personal and professional interest in issues related to disciplinary proceedings in doping cases and in order to analyze the complex system of anti-doping norms which define disciplinary liability for doping and also to analyze the proceedings conducted in such cases.
The scientific significance to this dissertation is given, among other things, by an attempt to present the issue of disciplinary proceedings in doping cases in an original way through an analysis of the laws in force in various countries and sports organizations, as well as an abundant body of case law, e.g. in order to capture their nature. The examination of the factual and legal situation was based, among others, on a questionnaire prepared by the author of this dissertation as part of the tasks performed for the Monitoring Group of the Anti-Doping Convention of the Council of Europe. Theoretical considerations concerning, among others, the institution of right to a hearing, the application of strict liability, arbitration clause, as well as the nature and character of liability for violation of anti-doping regulations are also important.
The scope of issues determined by the subject matter of the dissertation has been discussed in four chapters and in the summary, which also includes de lege ferenda postulates.
The first chapter is devoted to general issues related to sport and the fight against negative phenomena such as commercialization and doping. It also brings closer the historical background of the world anti-doping system and the development of anti-doping proceedings. In addition, the evolution of the most important institutions of anti-doping laws is discussed. The chapter discusses the sources of anti-doping norms and institutions related to the fight against doping in sport.
The second chapter focuses on the discussion of the substantive rules determining the prerequisites for liability for doping in sport. In particular, attention is drawn to the objective and subjective scope of the discussed standards, the catalogue of sanctions and the definition of doping formulated, inter alia, in the amended World Anti-Doping Code and the Act on Combating Doping in Sport.
The third chapter is the core of the doctoral dissertation. In particular, it indicates models of disciplinary proceedings in doping cases in selected European countries on the basis of the results of work of an expert team working within the framework of the Council of Europe, which deals with the issue of independence of disciplinary bodies that decide on doping cases. The results of the analysis indicate that proceedings in doping cases have been regulated in a variety of ways.
Chapter Four focuses on the scope of disciplinary control in doping cases, which may be carried out by state courts as well as by arbitration courts.
The conclusion is a summary of the doctoral dissertation, in which the de lege ferenda postulates were formulated. First of all, the amendment of existing regulations functioning at the international level in the field of disciplinary proceedings in doping cases has been addressed
Sources of work-life balance and consequences of its lack
No full textRównowaga praca-życie to konstrukt od dawna obecny w psychologii, szczególnie w dziedzinie psychologii pracy. Badacze zgodni są co do jej roli w kształtowaniu poczucia ogólnego dobrostanu. Podjęto wiele prób wyjaśnienia przyczyn i konsekwencji zachwiania równowagi ról. Stosunkowo mało jest jednak prac, których celem była identyfikacja czynników indywidualnych ułatwiających godzenie ról oraz charakterystyka mechanizmu ich wpływu na równowagę ról.
Celem niniejszej rozprawy jest eksploracja związków pomiędzy czynnikami indywidualnymi a wskaźnikami skutecznego łączenia życia zawodowego i rodzinnego. Skoncentrowano się na wyborze zmiennych indywidualnych w oparciu o wyniki badań jakościowych oraz na dalszym badaniu ich wpływu na wybrane aspekty uzyskiwania równowagi praca-rodzina. Poszukiwano odpowiedzi na pytania o to: (1) które zmienne kształtują relację strategii łączenia ról i poczucia dobrostanu wśród pracujących rodziców; (2) jakie są konsekwencje wyboru strategii dla ogólnego dobrostanu i satysfakcji w badanej grupie; (3) jakie zmienne uważane są przez pracujących rodziców za istotne dla efektywnego godzenia ról życiowych.
Całość programu badawczego miała charakter eksperymentalny. W pierwszym etapie badań koncentrowano się na przystosowaniu do polskich warunków Kwestionariusza Łączenia Życia Zawodowego i Rodzinnego, służącego do oceny nasilenia poszczególnych strategii łączenia pracy i życia prywatnego. Uzyskano zgodne z oczekiwaniami związki korelacyjne pomiędzy poszczególnymi połączeniami a interferencją ról oraz wskaźnikami dobrostanu.
Druga część badań skupiła się na poszukiwaniu czynników indywidualnych o potencjale kształtowania relacji praca-życie. W trakcie eksploracyjnych badań jakościowych (w formie częściowo ustrukturalizowanych wywiadów) prowadzonych w grupie pracujących rodziców wyłoniono trzy główne zmienne, których znaczenie w uzyskiwaniu równowagi ról zdecydowano się dalej badać. Były to kompetencje społeczne, indywidualny kapitał społeczny oraz perfekcjonizm w aspekcie adaptacyjnym i dezadaptacyjnym.
Trzeci etap miał na celu badanie wpływu powyższych czynników indywidualnych na związki połączeń ról życiowych z wybranymi wskaźnikami dobrostanu. Przeprowadzono analizy moderacji, w których moderatorami były zmienne indywidualne. Badano ich wpływ na związek strategii łączenia ról (przenikania pozytywnego i negatywnego oraz segmentacji) z odczuwaną satysfakcją z pracy i rodziny oraz nasileniem objawów wypalenia zawodowego. Rezultaty ukazały istotną regulacyjną rolę kompetencji i kapitału społecznego. Niskie wartości zmiennych utrudniają wystąpienie korzystnych dla osoby związków strategii łączenia ról ze wskaźnikami dobrostanu. Ujawnił się moderujący wpływ perfekcjonizmu, odmienny od oczekiwanego. W opisanych warunkach perfekcjonizm dezadaptacyjny ułatwiał czerpanie satysfakcji z pracy i rodziny, a adaptacyjny wzmacniał niekorzystny związek pomiędzy przenikaniem negatywnym a wypaleniem zawodowym. Zgromadzone rezultaty poszerzają wiedzę na temat czynników indywidualnych, wpływających na poczucie dobrostanu poprzez kształtowanie sposobu godzenia ról rodzinnych i zawodowych. Wskazują na znaczenie kapitału społecznego i kompetencji społecznych, zwłaszcza na negatywny aspekt ograniczonego dostępu do wsparcia społecznego. Pokazują także wieloaspektowy wpływ perfekcjonizmu na proces godzenia ról.Work-life balance is a construct that has long been present in psychology, especially in the field of work psychology. Researchers agree on its role in shaping a sense of general well-being. Many attempts have been made to explain the causes and consequences of role imbalance. However, there are relatively few papers whose aim was to identify individual factors facilitating the reconciliation of roles and the characteristics of the mechanism of their impact on the work-life balance.
The aim of this dissertation is to explore relationships between individual factors and indicators of effective combination of work and family life. The focus was on the selection of individual variables based on the results of qualitative research and further study of their impact on a selected aspect of achieving work-family balance. The following questions were examined: (1) which variables shape the relationship between the strategy of combining roles and the sense of well-being among working parents; (2) what are the consequences of choosing a strategy for general well-being and satisfaction in the studied group; (3) what variables are considered by working parents to be important for effective reconciliation of life roles.
The entire research program was experimental. The first stage of the research focused on adapting to the polish conditions the Work-Family Linkage Questionnaire, used to assess the strategies of combining work and private life. Corresponding relationships between individual connections and role interference as well as well-being indicators were obtained in line with expectations.
The second part of the research focused on the search for individual factors with the potential to shape the work-life relationship. During the exploratory qualitative research (partially structured interviews) conducted in the group of working parents, three main variables were selected whose role in achieving the balance of roles was decided to be further explored. These were social competences, individual social capital and perfectionism in the adaptive and maladaptive aspect.
The third stage was aimed at examining the impact of the above individual factors on the connections of work-life linkages with selected indicators of well-being. Moderation analyses were carried out, in which moderators were individual variables. Their impact on the relationship between role-combining strategies (positive and negative spillover and segmentation) and the satisfaction of work and family as well as the intensity of burnout
symptoms were examined. The results showed an important regulatory role of social skills and social capital. Low values of variables hinder the occurrence of beneficial strategies of combining roles with indicators of well-being. The analysis revealed that the moderating effect of perfectionism was different from the expected one. In the described conditions, maladaptive perfectionism made it easier to gain satisfaction from work and family, and the adaptive one strengthened the unfavorable relationship between negative spillover and
burnout.
The collected results broaden knowledge about individual factors affecting the sense of well-being by shaping the way of reconciling family and professional roles. The results show the importance of social capital and social competences, especially to the negative aspect of limited access to social support. They also show the multidimensional influence of perfectionism on the process of reconciling roles
Searching for self-awareness under political transformation. A frame analysis of a social movement
No full textCelem rozprawy jest zastosowanie teorii ram ruchów społecznych do analizy ruchu
społecznego, z uwzględnieniem specyficznych uwarunkowań społeczno-politycznych
kraju znajdującego się w fazie transformacji systemowej. Analizie tej towarzyszą
pytania o cele, perspektywy, strategie, narzędzia działania, a także komunikacji
w ruchu społecznym, której przypisano jedną z kluczowych ról w badaniach, na
podstawie których wyciągam wnioski. Za pomocą terminologii teorii ram, w które
wplatam elementy z zakresu lingwistyki, staram się prześledzić początkową dynamikę
ruchu osób homoseksualnych w Polsce, uwzględniając metody jego działania, a także
zewnętrzne uwarunkowania.
Przede wszystkim interesuje mnie to, jak skutecznie działały wyodrębnione
w niezliczonych interakcjach ramy ruchu społecznego. Zadaję pytania o wypadkową
tych interakcji w sensie rezultatów i pożądanych sukcesów, a także nieuchronnych
porażek. Analizuję, jak ruch – jako społeczność – radził sobie z przeciwnościami,
jakie wypracowywał struktury, jak się komunikował, jak działał.
Drugi rozdział pracy poświęcony jest teorii ram i ramowania. Omówione w nim
zostały różne sposoby stosowania pojęcia «rama» w ruchach społecznych, ze
szczególnym naciskiem na dynamikę wyłaniania ram, procesu ich wyboru oraz
uwypuklania. Zarazem analizuję ramowanie jako kluczowy proces zachodzący
podczas tworzenia ruchu społecznego oraz przedstawiam najważniejsze podtypy ram.
W trzecim rozdziale opisano położenie osób homoseksualnych oraz sposoby
tworzenia przez nich ruchów społecznych w latach 1970 – 1995 w Niemczech (do
1990 r. w podziale na Republikę Federalną Niemiec – RFN oraz Niemiecką Republikę
Demokratyczną – NRD). Celem tego opisu było porównanie warunków wyjściowych
do formowania się ruchu osób homoseksualnych w dwóch państwach
niedemokratycznych, tj. PRL oraz NRD. Szczególnie istotny był aspekt
(de)kryminalizacji orientacji homoseksualnej oraz inna – niż w przypadku polskiego
ruchu – dynamika różnych czynników w sferze politycznej i społecznej, które miały
charakter wspomagający dla powstania ruchu gejów i lesbijek w NRD. Jednym
z takich czynników było zaangażowanie się organizacji sojuszniczej (tzw. ally) we
wsparcie ruchu. Następnie przestawiono jeden z najważniejszych sporów tożsamościowych, jaki miał miejsce w latach 70. XX w. w ruchu gejowskim w RFN
wraz z jego skutkami w okresie późniejszym.
Czwarty rozdział został poświęcony tzw. «ramie niesprawiedliwości», która
w stała się jedną z kluczowych podwalin ruchu osób homoseksualnych w Polsce
w drugiej połowie lat 80. XX w. W empirycznej części przeanalizowano znaczenie tej
ramy dla budowania samoświadomości ruchu na podstawie materiałów fragmentów
pogłębionych wywiadów indywidualnych oraz dokumentów archiwalnych
w kontekście tzw. Akcji «Hiacynt». Akcja ta była ogólnopolską operacją Milicji
Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa, a prowadzono ją w latach 1985-1987. Polegała
ona na rejestrowaniu, przesłuchiwaniu, zatrzymywaniu oraz nakłanianiu do
współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa osób homoseksualnych. Ponadto, w rozdziale
czwartym zastosowano dodatkową analizę lingwistyczną niektórych fragmentów
wywiadów na podstawie własnego systemu transkrypcji w celu ukazania, na ile
kryminalizacja mężczyzn homoseksualnych podczas Akcji «Hiacynt» wpływała na
uwewnętrznianie przez nich poczucia piętna i na ile mogła mieć ona znaczenie dla
tworzenia ram nowopowstającego ruchu.
Po raz kolejny przyjrzałam się kwestiom językowym w rozdziale piątym, który
dotyczył związków pomiędzy kwestiami językowymi a budowaniem samoświadomości
w trakcie kształtowania się ruchu społecznego. Opisywałam w tym kontekście, na ile
poczucie izolacji oraz aspekty, związane z językiem, używanym przez aktywistów
ruchu, łączyły się z kwestią coming outu (zarówno w zakresie indywidualnym, jak
i grupowym). W dalszej kolejności przeprowadziłam analizę treści głównego
czasopisma, tworzonego przez aktywistów ruchu, pt. Filo i wskazałam na
najważniejsze ramy, jakie pismo to kreowało. Następnie, na podstawie fragmentów
pogłębionych wywiadów indywidualnych, omawiałam debatę na temat języka
dotyczącego określania samych siebie, jaka toczyła się wewnątrz ruchu.
Przedstawiłam również, jak z problemem braku własnego języka współistniała
kwestia rozwijającej się w tym czasie w Polsce profilaktyki HIV/AIDS i wiążącej się
z nią stygmatyzacji osób homoseksualnych (przede wszystkim gejów). Wszystkie te
aspekty miały znaczenie dla ram prognostycznych oraz mobilizacyjnych ruchu,
a także dla dalszego jego rozwoju.
Ostatni, szósty rozdział pracy poświęcony był dynamice grupowej i jej
wpływom na procesy ramotwórcze, a także trudnościom o charakterze praktycznym,
których doświadczali działacze i działaczki. Zajmowałam się w nim kwestiami
przywództwa, a w dalszej kolejności – trudnościami organizacyjnymi i finansowymi
oraz najistotniejszymi konfliktami, jakie pojawiały się wewnątrz ruchu. Analiza tych
zjawisk została przeprowadzona na podstawie indywidualnych wywiadów
pogłębionych oraz archiwalnych dokumentów, wytworzonych przez ruch.
Zastosowanie analizy ramowej w badaniu różnych typów danych sprawiło, iż ze
źródeł udało się wyodrębnić i omówić różne czynniki, mające wpływ na dynamikę
ruchu, zarówno w jego początkowej, jak i bardziej sformalizowanej fazie.
Słowa kluczowe: analiza ramowa, ramowanie, ruch społeczny, Akcja Hiacynt,
ruch osób homoseksualnych, geje i lesbijki.The dissertation aims to apply the theory of social movement frames to an analysis of
a social movement, while taking into consideration the socio-political conditions of
a country in a state of system transformation. This analysis is being accompanied by
questions regarding objectives, perspectives, strategies and tools, as well as
communication in a social movement. This communication had been ascribed one of
the crucial roles in the research, on which I based my conclusions. With help of
terminology used in frames’ theory and combined with elements drawn from
linguistics, I tried to track the dynamics of the homosexual movement in its initial
phase, with both modes of operation and the external conditions the movement was
embedded in.
First and foremost, my interest was attracted to the issue of acting frames,
marked off in innumerable interactions taking place within the movement. I look for
the outcome of these interactions and their results, both in the sense of desirable
success as well as inevitable failures. I also analyse how the movement – as
a community – tackled the obstacles, which structures it was able to built, what
where its means and ways of communication, and how it was acting.
The second chapter was devoted to the theory of frames and framing.
I discussed there different ways of applying the term «frame» in social movements,
with a considerable emphasis on the dynamics of frames emerging, the process in
which they are chosen and their amplification. At the same time, I describe and analyse subtypes of frames in terms of a key process taking place while a social
movement is being created.
In the third chapter I portrayed the situation of gays and lesbians and the ways
how they created their social movements between 1970 and 1995 in both German
states (which were split until 1990 into the Federal Republic of Germany, the BRD,
and the German Democratic Republic, the GDR). My aim was to throw some
comparisons between to socialist countries, Poland and the GDR. A crucial aspect
was the issue of (de)criminalizing of homosexual orientation and different than in
Poland dynamics of various factors having an impact on the emergence of gay and
lesbian movement in the GDR. One of these factors was the support of an allyinstitution. Afterwards, one of the biggest identity disputes was presented that were
held in the 70-ties withing the gay movement in the BRD, including its future impact.
The fourth chapter was devoted to the so-called «injustice frame» that became
one of the key basis for the movement of gays and lesbians in the second half of the
ninth decade of the 20th century. In the empirical of the chapter, on the basis of
archive materials and individual in-depth-interviews, the meaning of this frame for
the self-consciousness development in the movement was analysed. The whole
analysis centred on the impact of the so-called «Hyacinth» Operation, one of the
major actions by the communist police and the State Security Service, carried out in
three waves between 1985 and 1987. The aim of this operation was to collect as much
data as possible, regarding homosexual men, who – while detained at police stations
and examined – were photographed, taken fingerprints, and talked into co-operation
with the StateSecurity Service. In addition, for some fragments of the individual-indepth interviews, an additional linguistic analysis was applied in order to
demonstrate, in how far the criminalisation during the Hyacinth operation influenced
both the emerging frames and the stigma which had been internalized by the activists
of the later movement.
Chapter five was devoted to language issues and their relations between
language and shaping the self-consciousness in the construction of a social
movement. I was describing in that context, in how far the feeling of being isolated
and the problems, regarding the language used by the movement’s activists, were
intertwined with the issue of coming out (both in the individual as well as the group
dimension). Further, a content analysis of the most popular gay magazine, titled Filo,
was carried out. Next, basing on the individual in-depth-interviews, I described a debate which touched problems with self-description by the activists. I also
presented in how far the lack of own language was co-existing with the HIV/AIDS
prophylaxis of that time, which was corresponding with stigmatizing of homosexual
people (predominantly gays). All theses aspects had an impact on prognostic and
mobilization frames of the movement, both at that time and later in the future.
The last, sixth chapter of the dissertation was dedicated to the group dynamics
and its impact on the framing processes, as well as the practical difficulties, which
were experience by the activists (both female and male). I also tackled the issues of
leadership, and, subsequently, the organizational and financial difficulties, as well as
the most crucial conflicts which arose within this movement. The analysis of this
phenomena was carried out on the basis individual in-depth-interviews and archive
documents, created by the movement.
Applying frame analysis in the research consisting of different types of data
made it possible to single out and to discuss various factors which had influenced the
movement dynamics in its initial and the more formalized stage
Oszacowania momentów wektorów losowych
Get PDFThis dissertation is devoted to estimates of moments of norms of random vectors. It consists of four main results.
In the first part we show that for and the -th moment of the -norm of a log-concave random vector is comparable to the sum of the first moment and the weak -th moment up to a constant proportional to . This extends the previous result of Paouris concerning Euclidean norms.
The second main result states that for , the -th moments of suprema of linear combinations of independent centered random variables are comparable with the sum of the first moment and the weak -th moment provided that the -th and -th integral moments of these variables are comparable for all . The latter condition turns out to be necessary in the i.i.d. case.
In the next part we show that every symmetric random variable with log-concave tails satisfies the convex infimum convolution inequality with an optimal cost function (up to scaling). As a result, we obtain nearly optimal comparison of weak and strong moments for symmetric random vectors with independent coordinates with log-concave tails.
The last main result is an estimate of \Ex \| X\|_{\ell_{p'} \to \ell_q} for , where is a random matrix, which entries are of the form , where has i.i.d. isotropic log-concave rows. This generalises the result of Gu{\'e}don, Hinrichs, Litvak, and Prochno for Gaussian matrices with independent entries. Our estimate is optimal up to logarithmic factors.Ta rozprawa poświęcona jest oszacowaniom momentów norm wektorów losowych. Składa się ona z czterech głównych wyników.
W pierwszej części pokazujemy, że dla i , -ty moment normy log-wklęsłego wektora losowego jest porównywalny z sumą pierwszego momentu i słabego -tego momentu, z dokładnością do stałej proporcjonalnej do . Jest to uogólnienie uzyskanego wcześniej przez Paourisa oszacowania dla norm euklidesowych.
Drugi główny wynik orzeka, że dla , -ty moment supremów liniowych kombinacji niezależnych scentrowanych zmiennych losowych jest porównywalny z sumą pierwszego momentu i słabego -tego momentu, o ile -te i -te momenty całkowe tych zmiennych są porównywalne dla każdego . Ten drugi warunek okazuje się być konieczny w przypadku wektorów o współrzędnych niezależnych o jednakowych rozkładach.
W kolejnej części wykazujemy, że każda symetryczna zmienna losowa o log-wklęsłych ogonach spełnia wypukłą nierówność splotu infimum z optymalną (z dokładnością do skalowania) funkcją kosztu. Jako wniosek otrzymujemy niemal optymalne porównywanie słabych i silnych momentów dla symetrycznych wektorów losowych o niezależnych współrzędnych o log-wklęsłych ogonach.
Ostatnim głównym wynikiem jest oszacowanie \Ex \| X\|_{\ell_{p'} \to \ell_q} dla i macierzy losowej , której wyrazy mają postać , gdzie jest macierzą o niezależnych wierszach o tym samym izotropowym i log-wklęsłym rozkładzie. Uogólnia to wynik Gu{\'e}do\-na, Hinrichsa, Litvaka i Prochny dla macierzy gaussowskich o niezależnych wyrazach. Nasze oszacowanie jest optymalne z dokładnością do czynników logarytmicznych z wymiaru
Chosen methodological problems of describing digital games
No full textSkutkiem ciągłych przemian zachodzących w obrębie medium elektronicznej rozrywki są problemy związane z najbardziej zasadniczymi zagadnieniami dotyczącymi gier cyfrowych (na przykład z określeniem kompletnej definicji gry). Celem dysertacji jest wypełnienie luki w badaniach poprzez uporządkowanie pojęć wykorzystywanych w literaturze przedmiotu, a także zaproponowanie nowych rozwiązań dotyczących wybranych problemów metodologicznych opisu gier cyfrowych, na przykład definicji, rozmaitych propozycji podziału medium czy opisu interaktywnych narracji
W rozdziale wstępnym Czynniki wpływające na przemiany medium gier dokonano analizy zależności łączących poszczególne typy gier cyfrowych i możliwości obsługujących je urządzeń elektronicznych (uwzględniono nie tylko ich moc obliczeniową, lecz także konstrukcję). Na przemiany tego medium wpływa również działalność tak zwanych twórców niezależnych. Dużą rolę odgrywa też postępująca specjalizacja medium, wykorzystywanego między innymi w edukacji.
W rozdziale Problemy definicji, przedmiot badawczy (gry cyfrowe jako oprogramowanie) określono opisując relacje łączące go z innymi elementami, których działanie często jest konieczne, by mogła zaistnieć sytuacja korzystania z gry (na przykład z urządzeniami elektronicznymi, ale też kategorią grającego). Przedstawioną w dalszej części rozdziału propozycję definicji gry autor poddaje weryfikacji poprzez eksperyment polegający na przyłożeniu jej do siedmiu programów wyposażonych w odmienne zestawy funkcji.
W rozdziale Propozycje podziału gier poruszono szereg problemów związanych z systematyzacją medium elektronicznej rozrywki. Pierwszym z nich jest zagadnienie doboru terminów wykorzystywanych na określenie zarówno poszczególnych typów produkcji, jak i gier cyfrowych w ogóle. Drugim problemem jest kwestia pojęć, czyli sposobu definiowania zastosowanej terminologii. Rozdział zawiera również autorską propozycję podziału gier cyfrowych.
W kolejnym rozdziale Elementy wirtualnych światów omówiono wybrane składniki gier oraz ich właściwości, na rozmaite sposoby aktualizowane w obrębie poszczególnych produkcji czy ich grup gatunkowych. Należy do nich między innymi sposób konstrukcji świata przedstawionego.
W ostatnim rozdziale Interaktywne narracje przeanalizowano problem opisu narracji i fabuł realizowanych w ramach medium elektronicznej rozrywki. W tym kontekście istotna jest kategoria „konfliktu ludologów i narratologów”, zgodnie z którą elementy narracyjne są rozłączne od składników interaktywnych, a niejednokrotnie stoją do nich w sprzeczności. W rozdziale autor przeanalizuje istniejące teorie dotyczące problemu narracji i podejmie próbę sformułowania propozycji opisu kategorii narracji w grach.
Praca zawierać będzie także dwa rozdziały dodatkowe. W pierwszym z nich Dyskusja otwarta – problem metaforyczności i uniwersalności gier cyfrowych, analizie poddano tezy artykułu Gra, czyli świat Tomasza Majkowskiego. Stwierdzenia badacza zostaną poddane weryfikacji poprzez przyłożenie ich do przykładów materiału badawczego.
W drugim dodatku Rola gier cyfrowych w procesie edukacji. Szanse i zagrożenia związane z wykorzystaniem medium elektronicznej rozrywki jako pomocy naukowej na przykładzie produkcji IL-2 Sturmovik: Bitwa o Stalingrad oraz Operator numeru alarmowego dokonano porównania tytułów pod względem ich przydatności w procesie edukacji. Autor wziął pod uwagę różne czynniki wpływające między innymi na płynność rozgrywki podczas zajęć szkolnych. Porównanie takie ukazuje, że niektóre gry mogą i powinny być wykorzystywane w szkole, co sprzyjałoby procesowi cyfryzacji społeczeństwa.
W zakończeniu dysertacji zawarto wnioski z analizy. Każdy z rozdziałów rozprawy pełni rolę swoistego modułu, charakteryzującego się, do pewnego stopnia, odrębnością od pozostałych części. W zakończeniu pracy znalazła się odpowiedź na pytanie, czy treści zawarte w grach cyfrowych mogą stanowić symboliczne opowieści odwołujące się do tradycji literackiej i kulturowej.As a result of constant changes of the electronic entertainment medium, problems regarding the fundamental issues of digital games emerge (for example, problem of precise definition of digital game). The aim of this dissertation is to fill specific research gap by attempting to organize the concept used in the literaturę of the subject, and to propose new solutions for selected methological problems of the description of digital games.
In the initial chapter, Czynniki wpływające na przemiany medium gier, the Author analyzes the relations among specific types of digital games and features of electronic devices (not only their computing power, but also their design). Transformations of the games medium are also influenced by the so-called independent developers. Also, the electronic entertainment becomes more specialized, and is used, for example, in the education process.
In chapter Problemy definicji digital games as software are defined by describing their relations with other elements (for example, with electronic devices, but also the player). Also, the author’s definition of the game is verified by an experiment – it is applied to seven programs with different sets of functions implemented.
Chapter Propozycje podziału gier addresses a number of problems related to the systematization of the electronic entertainment medium. One of them is the issue of selection of terms used to identify specific types of games, as well as digital games in general. The second problem is, how these terms should be defined. The chapter also contains a new division of digital games.
The next chapter, Elementy wirtualnych światów, discusses selected game components and their properties. Among them, is the method of presenting the in-game world to the player.
In the last chapter, Interaktywne narracje, the problem of describing narratives contained within digital games was analyzed. In this context „ludology-narratology conflict” is crucial, as its participants attempt to describe whether digital games can be described as interactive narratives. In the chapter, the author analyzes existing theories regarding the problem of game narratives and attempts to formulate a methodology to describe them.
The dissertation includes also two additional chapters. In one of them, Dyskusja otwarta – problem metaforyczności i uniwersalności gier cyfrowych, the theses of the article Gra, czyli świat of Tomasz Majkowski were analyzed. Findings of Majkowski are verified by application to various examples of the research object (digital games).
In the second appendix, Rola gier cyfrowych w procesie edukacji. Szanse i zagrożenia związane z wykorzystaniem medium elektronicznej rozrywki jako pomocy naukowej na przykładzie produkcji IL-2 Sturmovik: Bitwa o Stalingrad oraz Operator numeru alarmowego, two games were analyzed in terms of their potential usefulness in the education process. The author took into account various factors, for example, complexity of the games. The analyze shows that some games cand and should be used as a tool in the education process.
At the end of the dissertation, conclusions of performed analysis were included. Each chapter of the dissertation is a module, which, to some extent, is distinct from other parts. At the end of the thesis, there was an answer to the question whether content contained in digital games can be symbolic stories referring to the literary and cultural tradition
A friend among foes. Identity and mentality of Kuban Black Sea Host Cossacks and Kazakh Cossacks (on the basis of folklore materials)
No full textTemat pracy stanowi problematyka tożsamości i mentalności dwóch wybranych społeczności kozackich: Kozaków Kubańskich byłego Wojska Czarnomorskiego oraz Kozaków kazachskich. Obie grupy stanowią przykład tzw. wtórnych wojsk kozackich, „swoich wśród obcych”. Z inicjatywy władz zostali oni przesiedleni ze swej pierwotnej „małej ojczyzny” na tereny Imperium Rosyjskiego, zamieszkałe przez obcych etnicznie i religijnie autochtonów. Obie społeczności rozwijały się zatem w warunkach transgraniczności i izolacji kulturalnej, tworząc zmilitaryzowany stan społeczny, wykazujący odrębne cechy etniczne. Ich sposób postrzegania siebie, swoista autokreacja i system wartości opierały się na kulcie swobody oraz dobrowolnej służby wojennej i konfrontatywnym stosunku do otoczenia. Stąd pozycjonowanie siebie zarówno w kontrze do azjatyckich czy kaukaskich autochtonów, ale też do rosyjskich i ukraińskich chłopów oraz żołnierzy.
Zagadnienia tożsamości i mentalności są analizowane na podstawie dziedzictwa kulturalnego, odzwierciedlonego w folklorze: zbiorach pieśni, legendach, przekazach, podaniach, epice ludowej. Ponadto w charakterze kontekstu interpretacyjnego zostały wykorzystane źródła dokumentalne (literatura dokumentu osobistego, wspomnienia, szkice historyczne i etnograficzne), pochodzące sprzed 1917 roku - jako uzupełnienie analizy, rzucające dodatkowe światło na realia i sposób myślenia badanych społeczności. Wybór materiału folklorystycznego jest motywowany rolą, którą odegrał w życiu Kozaków: podtrzymywał on kult przeszłości, budował lokalne etnomity, konserwował określony system wartości.
W rozprawie przyjęto założenie, że obiekt analizy stanowi nie sam fakt historyczny, lecz manifestacja określonego światopoglądu, wyraz dyskursu badanej grupy. Stąd specyfika obiektu badań wymaga wykorzystania warsztatu historycznoliterackiego, metod etnograficznych, a także komparatystycznych. Badanie ma zatem charakter porównawczy, ograniczony do dwóch spokrewnionych grup społeczno-etnicznych, rozwijających się w warunkach izolacji etnicznej i przez dłuższy czas spełniających rolę kolonizatora.
Rozprawa składa się ze wstępu, określającego cel, metodologię, zarysu problematyki i oceny stanu badań oraz dwóch rozdziałów, podzielonych na podrozdziały. Pierwszy rozdział został poświęcony tłu historyczno-obyczajowemu na podstawie wybranych źródeł literackich, dotyczących obu badanych grup. Rozdział drugi opiera się na analizie wyselekcjonowanych źródeł folklorystycznych. Oddzielnie badane są materiały, wywodzące się ze środowiska Kozaków Kubańskich byłego Wojska Czarnomorskiego i środowiska kazachskich Kozaków.
Jako pierwsze są omawiane utwory, poświęcone wydarzeniom historycznym: zaporoskiej przeszłości, upadku Siczy i przesiedleniu Kozaków, a w dalszej części – wojnom z Turkami, Szwedami, Francuzami. Uwzględniono również folklorystyczną kreację wodza kozackiego i „typowego” Kozaka. Analizowane są także utwory, poświęcone służbie wojskowej i życiu codziennemu oraz utwory liryczne często stanowiące przykład wspólnego dziedzictwa kulturalnego Kozaków i ludu ukraińskiego.
Ponadto uwzględniono bajki i opowieści, odzwierciedlające lokalny sposób postrzegania Obcego: przedstawicieli innych nacji, wiar czy stanów społecznych.
Badanie dotyczące Kozaków kazachskich zostało oparte zarówno na analizie korpusu tekstów ludowej twórczości słownej, jak i na materiale przykładów kompleksu kultury militarnej (obrzędowości, musztry, gier, systemu kultury fizycznej). Oś tematyczną stanowią utwory poświęcone wojnie, służbie, a także rozbójnictwu i powstaniom antyfeudalnym. Zwrócono uwagę na stosunek do służby wojskowej, zagadnień buntu i obrony swobód, kwestie „oswajania” – kolonizowania nowych ziem, a także kreację obrazu przywódcy i wojska kozackiego, oraz na koncepcję „losu kozackiego”, zawartą w egzemplifikowanym materiale.The main thesis put forward in this dissertation is the question of the identity and mentality of two selected societies: the Kuban Black Sea Host Cossacks and the Kazakh Cossacks, who were an example of „secondary Cossack hosts”, a friend among foes. Both groups were resettled by the imperial administration to a new regions, inhabited by different religious and ethnic groups.
The Kuban Black Sea Host Cossacks were descendants of Zaporozhian Cossacks who decided to continue military service in the Russian Empire. This new period of our military history contributed to the myth of „new Cossacks land” giving by Tsar, myth of sacralized area „obtained by the Cossacks throught blood and loyality”.
This Cossack society fostered our Zaporozhian traditions and Ukrainian language, and supported our historical memory in folk songs. They also maintained Ukrainian cultural and intellectual life.
From the 18th century to Russian Civil War, Kuban Black Sea Host Cossacks identified themselves as some distinct non-Russian, non-Ukrainian minority group.
Kazakh Cossacks were varied group of Cossacks hosts, consisting of some irregular groups and hosts like Ural, Orenburgh, Siberian, Semirechye hosts, Volga and Siberian robbers and fugitives. The folklore of these societies also possessed a specific character, including patriotic, heroic, but also peasant or rebel themes. This group of Cossacks didn’t possess an unequivocal identity and homogeneous structures. The creation of historical and social myths and discourse was a dynamic process.
The researched hosts were developed in transboundary areas and in cultural isolation, and created semi-military communities (estates), which were characterized by specific ethnic attributes. The Kuban and Kazakh Cossacks self-perception and value system were based on cult of freedom and voluntary military service, but also a confrontational attitude to the Asian and Caucasian natives, likewise to Russian and Ukrainian peasants and soldiers.
The questions of identity and collective mentality are analyzed on the basis of folklore materials: folk song collections, legends, folktales and folk-epics. The dissertation also includes, for the purpose of interpretation, documentary materials until 1917: self-documentation, memories, historical and ethnographic studies. These materials take a closer look at the issues of the Cossack way of thinking and being. The analyzed materials shed light on the process of creating historical memories and identities, as well as on the way historical processes influenced changes in the perception of Cossacks.
The dissertation includes an introduction, which showcares the goals methods, thesis and main problems, the state of the research and two main chapters divided into subchapters. The first chapter contains a historical and social background on the basis of selected literature materials. The second chapter is based on an analisis of a choice of folklore materials divided into two subgroups: folk music and short folklore forms. Folklore materials of the Kuban Black Sea Host Cossacks and the Cossacks are analyzed separately. The dissertation ends with an analysis of the collected data and the primary conclusions
Economy and Trade Relations of the Faiyum Oasis Between the 5th and 12th century AD on the basis of amphorae from Deir el-Naqlun
No full textRozdział 1 przedstawia informacje na temat prac archeologicznych prowadzonych w Deir el-Naqlun (oaza Fajum, Egipt) przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. W ich trakcie odkryto kompleks monastyczny, działający od V w. n.e. aż po dzień dzisiejszy. W trakcie wykopalisk odkryto liczne znaleziska, w tym bardzo liczną ceramikę. Zespół amfor był jednym z najliczniejszych i najbardziej złożonych. Badania nad pojemnikami transportowymi, podjęte w innych częściach basenu morza Śródziemnego ujawniły ich znaczenie dla studiów nad starożytną ekonomią i handlem. Szerokie ramy chronologiczne zespołu, złożonego z naczyń datowanych od V w. do XII w. n.e., umożliwiają obserwację długich tradycji wymiany amfor. Rozdział 2 to opis metodyki zastosowanej w badaniach, z uwzględnieniem opisu naczyń, ich kształtów, mas ceramicznych, opracowania powierzchni, dekoracji i sposobu kwantyfikacji amfor w celu przeprowadzenia analiz statystycznych, użytych w analitycznej części dysertacji. Rozdział 3 opisuje lokalizację i charakterystykę stanowiska w Deir el-Naqlun; rozdział 4 to historia badań na stanowisku. Ogólną charakterystykę naczyń znalezionych w Deir el-Naqlun przedstawiono w rozdziale 5, jako tło do badań nad amforami i fazowania ceramiki zaproponowanego przez autorkę. W rozdziale 6 znaleziska amfor opisano w oparciu o podział na egipskie i nieegipskie wyroby. Opis zawiera typologiczne odnośniki, informacje na temat samych naczyń( kształt, masa ceramiczna, dekoracja, wymiary), pochodzenie, miejsce znalezienia, datowanie i dostępne analogie. Rozdział 7 zawiera studium nad ekonomia klasztoru Naqlun w oparciu o analizy statystyczne amfor. Różne aspekty ekonomiczne, jak produkcja, dystrybucja i konsumpcja zostały przeanalizowane w oparciu o podejście statystyczne. Analizy uwzględniają procentowy udział różnych typów, miejsc ich pochodzenia i chronologię. Różnice w strukturze chronologicznej są widoczne w zróżnicowanym występowaniu poszczególnych typów amfor. Rozdział 8 to odniesienie do innych źródeł, tj. tekstowych i ikonograficznych. Rozdział 9 zawiera próbę rekonstrukcji ekonomii i relacji handlowych w oazie Fajum na podstawie szczegółowej analizy znalezisk amfor. Uzyskane dane umieszczono w historycznym kontekście okresów bizantyjskiego i arabskiego w Egipcie; porównanie między nimi jest niezwykle ważne dla sytuacji w oazie Fajum. Wnioski przedstawione w rozdziale 10 wskazują, że Fajum było ważnym ośrodkiem rolniczym, pozostającym w kontaktach z innymi częściami Egiptu i basenu Śródziemnomorskiego. Obecność importowanych towarów w klasztorze odzwierciedla dobrobyt jego mieszkańców. Podbój arabski nie wprowadził znaczących zmian od razu; później nastąpiła regionalizacja produkcji amfor, a w kontekstach archeologicznych zaobserwowano dominację lokalnych pojemników. Zespół amfor z Deir el-Naqlun dostarcza nowych danych na temat ekonomii klasztoru i jego kontaktów ze światem "zewnętrznym". Znaleziska te mogą być uznane za reprezentatywną grupę dla oazy Fajum w okresie bizantyjskim i arabskim oraz dają wgląd w ekonomię i relacje handlowe tego regionu.Chapter 1 presents introductory information about the research. Archaeological works undertaken at Deir el-Naqlun (the Fayum Oasis, Egypt) by the Polish Centre of Mediterranean Archaeology, University of Warsaw, revealed an extensive monastic complex, which has been functioning since the 5th century AD until the present day. Excavations brought into light a large number of finds, among which pottery was the most abundant. The assemblage of amphorae was one of the most numerous and diversified. Research on transport containers undertaken in other parts of the Mediterranean revealed their importance for studies of ancient economy and trade. The wide chronological range of the assemblage, composed of vessels dated from the 5th to 12th century AD, gives an opportunity to observe a lasting tradition of amphorae trade. Chapter 2 is devoted to methodology applied in the research with regard to the description of the vessels, their shapes, fabrics, surface treatments, and decoration, as well as the ways of quantification of the vessels for the purpose of statistic methods used in the analytical part of the dissertation. Chapter 3 describes the localization and characteristics of the site at Deir el-Naqlun; chapter 4 presents the history of the research of the site. An overview of the ceramic materials discovered at Deir el-Naqlun is presented in chapter 5 as a background for amphorae research and the subsequent phasing of the ceramics proposed for the site by the author. In chapter 6, the amphorae finds are described with division into Egyptian and non-Egyptian finds. The descriptions contain typological references, information about vessels (shape, fabric, surface treatment, decoration, dimensions), the origins of the vessels, their findspots, dating, and published analogies. Chapter 7 contains a study of the economy of the monastery of Naqlun based on statistical analysis. Various economic aspects, such as production, distribution, and consumption are analyzed on the basis of statistical assessments. The analysis considers the percentage of different types with regard to their origin and chronology. The differences in chronology of the structures on the site are reflected in the differences in the occurrence of the vessel types discovered therein. In chapter 8 the results of the statistical analysis are confronted with data obtained from other categories of sources (e.g. textual and iconographical). Chapter 9 constitutes an attempt at a reconstruction of the economy and trade relations in the Faiyum Oasis based on a detailed analysis of amphorae finds. The obtained data is investigated in the historical context of the Byzantine and Arab periods in Egypt; the comparison between the two periods is essentials for the general picture of the situation in the Fayum Oasis. From the conclusions of the research, presented in chapter 10, it follows that the region of Fayum was an important agricultural area which maintained contacts with other parts of Egypt, and with the Mediterranean. The presence of imported goods in the monastery reflects the wealth of its inhabitants. The Arab conquest of Egypt did not bring any immediate change in the economy and trade relations. It is only later that a strong regionalization of amphorae production and predominance of vessels of local origin can be observed in archaeological contexts. The amphorae assemblage discovered at Deir el-Naqlun provides us with new data on the economy of the monastery and its contacts with the “outside” world. The finds can be considered a representative group for the Fayum Oasis in the Byzantine and Arab periods and give precious insights into the economy and trade relations of the region
Collaboration and exchange networks in science on core and peripheries. A case of Polish science
No full textPraca doktorska poświęcona jest zagadnieniu struktur centrum i peryferii w polskiej nauce. Autorka podjęła w niej próbę odpowiedzi na trzy pytania dotyczące związku pomiędzy: (1) dystrybucją zasobów w ośrodkach naukowych a szansą naukowców na zajęcie określonych pozycji w sieci współpracy, (2) pozycją ośrodka naukowego i sposobem budowy sieci współpracy naukowej na poziomie indywidualnym, oraz (3) pozycją ośrodka oraz strukturą indywidualnej sieci współpracy i zróżnicowania zasobów wnoszonych i otrzymywanych we współpracy naukowej. Praca rozpoczyna się od analizy pozycji polskiej nauki na arenie międzynarodowej, w której uwzględniony został kontekst historyczny rozwoju tego obszaru (Rozdział 1). Przegląd teorii centrum i peryferii oraz zestawienie badań wykorzystujących tę perspektywę do analizy nauki (Rozdział 2) pozwolił na wybór dwóch najistotniejszych wątków, tzn. (1) zagadnień związanych z dystrybucją zasobów oraz (2) sieciowymi metodami analizy tego typu struktur. Ze względu na ograniczone upowszechnienie metod sieciowych w badaniach społecznych w Polsce, w oddzielnym Rozdziale 3 zaprezentowane zostały podstawowe pojęcia wykorzystywane w tej metodologii. Rozdziały empiryczne poświęcone są poszukiwaniu odpowiedzi na poszczególne pytania badawcze. W Rozdziale 4 autorka opisała dystrybucję trzech kategorii zasobów (instytucjonalnych, ludzkich i finansowych) ważnych dla rozwoju nauki oraz złożoną strukturę sieci współpracy polskiej nauki, która łączy w sobie strukturę centrum i peryferii oraz strukturę opartą o społeczności. Przeprowadzone analizy wskazały, że naukowcy z dużych ośrodków mają większe szanse na nawiązanie współpracy, a naukowcy z małych ośrodków częściej budują współpracę w swoich województwach. W dalszej części (Rozdział 5), korzystając z pojęcia kontekstów społecznych, Autorka opisała różnice w sposobach nawiązania współpracy i wpływ tych różnic na strukturę indywidualnych sieci. Ostatni rozdział empiryczny (6) poświęcony został mechanizmom stojącym za zróżnicowaniem zasobów wnoszonych i otrzymywanych w ramach współpracy naukowej, tzn. wielkości ośrodka, w którym pracuje naukowiec, obecności luk strukturalnych i specjalizacji. W pracy wykorzystane zostały metody mieszane, tzn. Autorka połączyła ze sobą analizę treści wywiadów pogłębionych, analizę danych ilościowych stworzonych na podstawie analizy treści wywiadów pogłębionych, analizę danych urzędowych oraz danych bibliometrycznych z Polskiej Bibliografii Naukowej. Praca powstała przy finansowym wsparciu Narodowego Centrum Nauki, uzyskanym na realizację projektu własnego Autorki Sieci współpracy i wymiany w centrach i na peryferiach. Przypadek polskiej nauki (nr 2016/20/T/HS6/00012) oraz projektu Dynamics of Competition and Collaboration in Science: Individual Strategies, Collaboration Networks, and Organizational Hierarchies (nr 2012/07/D/HS6/01971), którego kierownikiem był dr Michał Bojanowski.This doctoral dissertation explores core/periphery network structures in the Polish scientific system. The author poses three research questions concerning the relations between: (1) the distribution of resources in scientific centres and individual chances for occupying particular positions in the collaboration network, (2) size of a scientific centre and individual approaches to building personal collaboration networks, (3) size of a scientific centre as well as structures of personal collaboration networks and diversity of resources engaged with and obtained in scientific collaboration. ¬The dissertation describes the historical development of the Polish scientific system and its contemporary status in the international scientific system (Chapter 1). The review of core/periphery theories and their applications to research on science and scientific systems (Chapter 2) reveals two relevant threads in the literature, i.e. (1) approaches focusing on distribution of resources and (2) network approach to core/periphery structures. Social network analysis (SNA) is relatively unknown in Polish social sciences, therefore, Chapter 3 is dedicated to basic SNA terminology used in the dissertation. Empirical chapters are dedicated to the three research questions. Chapter 4 consists of two analyses. Firstly, the author describes the distribution of resources important for the development of science categorised into three groups: institutional, human and financial resources. Secondly, the author examines complex structure of collaboration network in Polish science. It combines two types of structures, i.e. core/periphery structure and community structure. It is shown that while scientists from large scientific centres have greater chances for collaboration in general, scientists from small scientific centres are more likely to find partners in their geographical proximity (within the same voivodeships). In Chapter 5 the author describes the differences in individual approaches to collaboration and how those differences affect structures of personal collaboration networks. The analysis applies the concept of social contexts. The last empirical chapter (Chapter 6) is dedicated to an investigation of factors contributing to diversification of resources engaged and obtained in scientific collaboration., i.e. the size of scientific centre, presence of structural holes in personal networks and specialisation.This investigation applies mixed methods. The author combines analyses of (1) individual in-depth interviews, (2) quantified individual in-depth interviews, (3) official statistics and (4) bibliometric data from Polish Scientific Bibliography. The research for this dissertation has been supported by National Science Center through individual funding Collaboration and exchange networks in science on core and peripheries. A case of Polish science (2016/20/T/HS6/00012) and research project Dynamics of Competition and Collaboration in Science: Individual Strategies, Collaboration Networks, and Organizational Hierarchies (2012/07/D/HS6/01971) led by dr. Michał Bojanowski
Characteristics of language behavior of people in the early stages of Alzheimer's disease
No full textW ostatnich latach obserwuje się znaczący wzrost liczby osób z chorobami otępiennymi,
z których najczęstszą jest choroba Alzheimera. Wybór tematu wynikał z chęci zwrócenia większej
uwagi na potrzebę diagnozy i terapii logopedycznej osób dotkniętych tym schorzeniem. Celem
rozprawy było scharakteryzowanie zachowań językowych osób we wczesnej fazie choroby
Alzheimera. Zasadnicza hipoteza stawiana w pracy głosi, że obserwowane w otępieniu
alzheimerowskim zaburzenia mowy są patologicznym nasileniem zmian w mowie zdrowych osób
w podeszłym wieku. By zweryfikować tę hipotezę, przebadałam osiem osób z Centrum Alzheimera
w Warszawie (średnia wieku 78,4 lat) i po osiem zdrowych osób z dwóch grup kontrolnych –
starszej (średnia wieku 74,8 lat) i młodszej (średnia wieku 30 lat). Badanie trwało od kwietnia 2016
roku do kwietnia 2017 roku (w grupie badawczej) i od kwietnia do czerwca 2018 roku w grupach
kontrolnych. Porównanie wykonania zadań między grupami pozwoliło mi lepiej zinterpretować
obserwowane zjawiska i ocenić, co może być skutkiem choroby, a co przypomina zmiany w mowie
w procesie fizjologicznego starzenia się.
W części teoretycznej rozprawy przedstawiam najważniejsze informacje dotyczące choroby
Alzheimera: epidemiologii, kryteriów diagnostycznych, istoty choroby, jej przyczyn, przebiegu,
typów i wariantów, a także dostępnych metod leczenia. Stan badań rozpoczęłam od przeglądu
literatury poświęconej zmianom w mowie zdrowych osób starszych oraz zaburzeniom mowy
w otępieniu alzheimerowskim. Dalsza część dotyczy diagnozy różnicowej choroby Alzheimera
i schorzeń o podobnym obrazie klinicznym: afazji, afazji pierwotnie postępującej, otępienia
naczyniowego, otępienia czołowo-skroniowego, otępienia z ciałami Lewy'ego, choroby Parkinsona,
choroby Huntingtona, schizofazji i depresji. Na koniec przedstawiłam wybrane polskie
i zagraniczne narzędzia, które mogłyby być wykorzystane w diagnozie zaburzeń mowy w chorobie
Alzheimera.
W drugiej części pracy analizowałam wyniki własnych badań, w których posłużyłam się
metodą testowa, wywiadem / rozmową i ankietą. Posłużyłam się Krótką Skalę Oceny Stanu
Umysłowego (MMSE), Bostońskim Testem do Diagnozy Afazji (BDAE) i wybranymi zadania
z Zestawu prób do badania procesów poznawczych u pacjentów z uszkodzeniami mózgu
Włodzimierza Łuckiego. Ponadto przygotowałam dodatkowe badanie aktualizacji rzeczowników,
czasowników, przymiotników i przysłówków oraz badanie fluencji (owoce, wyrazy na literę S).
Analiza materiału językowego była dokonywana z wykorzystaniem metodologii strukturalistycznej
oraz z uwzględnieniem różnych perspektyw badawczych: neuropsychologicznej,
neurolingwistycznej, psycholingwistycznej i socjolingwistycznej. Z jednej strony badałam zmiany
w poszczególnych podsystemach: fonologicznym, morfologicznym, leksykalno-semantycznym
i składniowym. Z drugiej zaś strony oceniałam poszczególne sprawności językowe:
a) rozumienie mowy (wskazywanie obrazków, części ciała, rozumienie poleceń, złożonego
materiału językowego, metafor i przysłów, nonsensów na obrazkach, zdolność klasyfikacji
przedmiotów),
b) ekspresja (produkcja ciągów zautomatyzowanych, powtarzanie wyrazów i zdań, aktualizacja
nazw poprzez nazywanie obrazków i odpowiadanie na pytania, podawanie antonimów, fluencja
słowna, narracja),
c) czytanie (rozróżnianie liter, wyrazów, rozpoznawanie wyrazów, przyporządkowanie czytanych
wyrazów desygnatom, czytanie na głos wyrazów i zdań, czytanie ze zrozumieniem),
d) pisanie (zapisywanie danych osobowych, ciągów liczbowych, dyktowanych liter, liczb, wyrazów,
nazw desygnatów, zdań, pisemna narracja).
Opracowałam także ankietę dla opiekunów chorego, która pozwoliła na uzyskanie
podstawowych informacji o badanych osobach, były to między innymi pytania o dane osobowe,
sposób spędzania czasu przed ujawnieniem się choroby i po nim, typ osobowości chorego, pierwsze
symptomy choroby, inne czynniki mogące mieć wpływ na zaburzenia mowy u badanej osoby.
Opiekunowie byli również proszeni o opisanie, jak postrzegają mowę swoich podopiecznych
w porównaniu do poziomu sprzed okresu zachorowania.
Wyniki badań pokazały, że osoby z chorobą Alzheimera często nie pamiętały instrukcji
zadania lub rozpoczynały zadania w trakcie czytania instrukcji. Analiza materiału językowego
wykazała, że wszystkie sprawności językowe były w jakimś stopniu zaburzone. W obszarze
rozumienia badane osoby często wybierały dosłowne znaczenie metafor i przysłów, udzielały
sprzecznych odpowiedzi na pytania oraz miały trudności w prawidłowym wyjaśnieniu swoich
wyborów podczas klasyfikacji przedmiotów.
Badania wykazały wyraźne obniżenie u chorych fluencji semantycznej i obniżenie fluencji
fonemiczej oraz pewne problemy z aktualizacją nazwy, które polegały na: pominięciu leksemu lub
zastępowaniu go innym leksemem (często zaimkiem nieokreślonym lub wskazującym,
neologizmem, omówieniem), czy wybieraniu „peryferyjnego” wyrazu podczas podawania
antonimów. Podczas narracji widoczne było nagromadzenie wykładników leksykalnych niewiedzy
i wątpliwości, trudności w rozpoznaniu przedmiotów na obrazkach, skupianie się na pojedynczych
szczegółach, brak spójnej linii narracji, problemy z samodzielnym opowiedzeniem historyjki oraz
niezrozumienie jej sensu. Właśnie w tych dłuższych wypowiedziach zaobserwowałam liczne pauzy,
wydłużanie głosek w wyrazach, powtórzenia wyrazów i zdań, urywanie zdań, dygresje.
Zadania dotyczące umiejętności czytania i pisania ujawniły zaburzenia czytania ze
zrozumieniem dłuższych tekstów, niekonsekwentne stosowanie znaków interpunkcyjnych, wielkich
i małych liter oraz nasilone deficyty w tworzeniu zdań podczas pisemnej narracji.
Natomiast wśród zachowanych sprawności znalazły się: rozumienie krótkich poleceń,
zdolność wskazywania obrazków i części ciała, produkcja ciągów zautomatyzowanych,
powtarzanie oraz czytanie wyrazów i zdań. Mimo pewnych trudności związanych z aktualizacją
nazwy zadanie dotyczące nazywania obrazków i odpowiadanie na pytania badane zrealizowały
dość dobrze. Rozróżnianie i rozpoznawanie liter i wyrazów, pisanie danych osobowych, ciągów
liczbowych, dyktowanych liter, liczb, wyrazów było u większości osób zachowane.
Zgodnie z oczekiwaniami w początkowej fazie otępienia alzheimerowskiego zaburzenia
pojawiły się przede wszystkim w podsystemie leksykalno-semantycznym. Jednak zaobserwowałam
także zakłócenia w podsystemie składniowym, zwłaszcza w narracji pisemnej. W mowie
spontanicznej są one maskowane przez specyfikę składni polszczyzny mówionej. Pozostałe
podsystemy (fonologia, fleksja i słowotwórstwo) można uznać na tym etapie otępienia za
nienaruszone.
Decydujący wpływ na obraz zaburzeń miał stopień zaburzenia funkcji poznawczych, ale
czynnik ten był modyfikowany przez wyższe wykształcenie i aktywność umysłową chorych.
Trudności w aktualizacji nazwy, czytaniu ze zrozumieniem, narracji pisemnej i obniżenie fluencji
w grupie zdrowych starszych osób (zwłaszcza po 80. roku życia) przypominają deficyty
zaobserwowane u osób z chorobą Alzheimera. U chorych te zaburzenia pojawiają się szybciej
i w większym nasileniu, jednak ich podobieństwo pozwala sądzić, że zaburzenia mowy
w omawianych schorzeniu są patologicznym nasileniem zmian w fizjologicznym procesie starzenia
się.The number of people with neurodegenerative disorders is systematically growing. One of
the most common diseases is Alzheimer's disease (AD). This topic was chosen to stress the
necessity of diagnosis and speech therapy of patients with dementia of Alzheimer's type. The
purpose of this dissertation was to characterize the speech of people in the early stages of
Alzheimer's. The main hypothesis is that the disorders observed in AD are a pathological
intensification of changes in the speech in normal aging. Twenty four women were examined —
eight with dementia of Alzheimer's type from Center of Alzheimer in Warsaw (average age 78,4),
eight from the older control group (average age 74,8) and eight from the younger control group
(average age 30). The research lasted from April 2016 to April 2017 in the research group and from
April to June 2018 in the control groups. Because of the comparision of the performance of tasks
between groups, better interpretation which disorders may be a result of Alzheimer's disease and
which may be associated with changes in the speech in normal aging was possible.
The first part of the thesis contains major information about Alzheimer's disease:
epidemiology, diagnostic criteria, causes, process, types and variants, pharmacological and
nonpharmacological treatment. I started the research with the overview of literature covering the
topic of changes in speech in normal aging and speech disorders in dementia of Alzheimer's type.
Next chapter is about differential diagnosis between Alzheimer's disease and diseases with a similar
clinical picture: aphasia, primary progressive aphasia, vascular dementia, frontotemporal dementia,
dementia with Lewy bodies, Parkinson's disease, Huntington's disease, schizophrenia, depression.
Finally, I compared Polish and foreign scale, tests and batteries which examine cognitive function
(to include language), which could be used to diagnose speech disorders in AD.
The second part contains an analysis of my own research. The used methods were
interview / conversation, questionnaire and tests (Mini Mental State Examination, Boston
Diagnostic Aphasia Examination and some tasks from the Łucki’s test — examination of cognitive
process after brain injury). Additionally, examination of naming (nouns, verbs, adjectives, adverbs)
and fluency (fruits, words started with the letter S) was prepared. On the one hand language
material was analyzed according to the structuralist perspective — I have observed changes in
phonological, morphological, lexical-semantic and syntactic subsystems. On the other hand typical
language skills were examined:
a) comprehension (indication of pictures, parts of the body, understanding commands, complex
lingual material, metaphors and proverbs, nonsense in images and ability to classify objects),
b) expression (automatized sequences, repetition of words and sentences, naming pictures,
answering the questions, giving antonyms, semantic and phonemic fluency, narration),
c) reading (basic symbol recognition, word identification, picture-word matching, reading aloud,
reading comprehension),
d) writing (mechanics, for dictation, written picture naming, the sentences, narration).
In the questionnaire for the caregivers they were asked about changes in speech of the
patient before and after the period of onset.
The results of the research showed that people with AD had difficulties in remembering the
instruction and waiting for doing task until instruction was fully presented. They also chose the
literal meanings of metaphors and proverbs, did not understand the sense of the story and gave
unexpected explanation of their choices during classification of the objects. The analysis showed
a significant decrease in semantic fluency and slightly decrease in phonemic fluency, problems with
naming (omitting, replacing by another word, pronouns, neologism, periphrasis, choosing 'outlying'
word during giving antonyms).
There were also noticed many lexical exponents of not knowing or doubts, difficulties in
recognizing objects in pictures, numerous pauses, lengthening of vowels in words, repetition of
words and sentences, unfinished sentences, digressions, focusing on the details during picture
description, difficulties in self-storytelling and lack of coherence. Tasks revealed deficits in creating
sentences during written narrative, understanding longer texts, inconsistent use of uppercase and
lowercase letters and punctuation. Among the preserved skills were: understanding of short
commands, ability to indicate pictures and body parts, production of automatized sequences,
repetition and reading of words and sentences, naming pictures and naming in response to
questions, recognition and identification symbols and words, writing mechanics and for dictation.
As expected, in the early stage of dementia of Alzheimer's type the disorder mainly affected
lexical-semantic subsystem. However, some deficits in syntactic subsystem were also occurred,
especially in written narrative. In spontaneous speech those disorders are masked by the specificity
of the syntax of spoken language. Other subsystems are preserved in this stage of AD.
The degree of cognitive impairment had the main impact on the speech disorders. However,
it was modified by the level of education and mental activity. Changes in naming, fluency, reading
comprehension and written narration observed in the group of healthy elderly people (especially
after 80 years of life) were similar to deficits in dementia. For people with AD those problems show
faster and are more severe, but their similarity is significant. It allows to think that speech disorders
in Alzheimer's disease and those in normal aging are linked