Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
The lexis concerning the reality of ancient Palestine in the Polish translations of Gospels in the 16th century
No full textDuring the period of the Polish-Lithuanian Commonwealth, the 16th century
marked the age of development resulting in the Reformation and Counter-Reformation,
which led to the flourishing of religious writing, including translations of the Holy Bible.
Attempts made to propagate the doctrines of every form of Christianity to wider audience
led to the publication of the Biblical translations from original languages (Greek, Aramaic
or Hebrew) and Latin, sometimes modelled also on the contemporary translations of the
Bible, into other vernacular languages. The form of translations was influenced by the
disagreements between their creators, the authors'skills, as well as the adoption of various
translations and translation techniques. The differences between translations are evident,
among others, on the linguistic level, including lexis. It demonstrates the quality of the
16th century Polish language in the following respects: the stabilization of certain
lexemes; the evolution of vocabulary, its diversity and limitations associated with
conveying the meaning of foreign words in Polish.
The subject of this dissertation is the analysis of lexis concerning the aspects of
everyday life in ancient Palestine, excerpted from the ten sixteenth-century translations
of the Gospels into Polish. These are: Catholic translations (the New Testament edited by
Scharffenberg in 1556, the Leopolita Bible of 1561 and translations by Jakub Wujek of
1593 and 1599), Lutheran (the Gospel According to Matthew of 1551 and The Complete
New Testament of 1553 by Stanisław Murzynowski), Calvinist (The Brest Bible of 1563)
and Arian (the New Testament of 1570 and a complete translation of the Holy Bible of
1572 by Szymon Budny, as well as the New Testament of Martin Czechowic of 1577).
The research was done by means of the transcriptions of translations available at:
www.ewangelie.uw.edu.pl, created as a part of the project Sixteenth-Century Translations
of the Gospels (Polish Szesnastowieczne przekłady Ewangelii), completed at the
University of Warsaw supervised by Izabela Winiarska-Górska. The textual analysis
involves two levels of description. The first includes the equivalence between the original
Greek and Latin texts and their Polish translations, as well as the correspondence between
the translations. The second was an attempt to determine the structure of excerpted lexis
on Polish ground, as well as to present the correlation and dependence between the
analysed words. For this purpose, the field analysis methodology was employed to
identify the aspects of life that are relevant for the Middle Eastern culture and the old
Republic of Poland. Eight lexical and semantic fields were distinguished, which included
vocabulary relating to landforms, space development, objects and tools, food, dress,
diseases and body care, units of measurement, means of payment and transport.
Moreover, each field consists of semantic units in the form of individual words and
syntactic derivatives, that is a group of words whose meaning is not deducible from those
of the individual words. The approach of genetic characterization (division of the foreign
and native words), formal and semantic content of collected words has been employed.
The semantic relations between individual lexemes have also been examined. The terms:
equivalent, synonym, partial equivalent, context equivalent or substitute have been
adopted in the analysis.
The study has shown that the main spheres of everyday life described by the
Evangelists, which are reflected in the Polish translations, are the organization of space,
including the distinction of larger administrative units, such as the country, region,
management of urban and rural areas (construction of public utility buildings, such as
secular and religious, residential and commercial buildings, as well as their facilities, such
as everyday objects and working tools), as well as food and its preparation. Foreign
lexemes referring to selected aspects of life are often conveyed by several different Polish
words that form synonymous lines (gumno – stodoła – spichlerz, gospoda – dom gościnny
– gościniec – złożenie, stolica – stolec – stołek). They are composed not only of native
words but also borrowings (włocznia – oszczep – kopija, lichtarz – świecznik). Leaving
the original transcriptions of foreign words, using borrowings from languages other than
Greek or Latin, and derivation increase the number of words describing the daily life of
Palestine, which are also given by lexemes that illustrate life in Polish cities and villages
of the Renaissance. It is evident particularly in the vocabulary of the range of clothing
(kurdwan, szkornia, trzewik, żupica) and spatial management (folwark, powiat, ratusz,
targ).Szesnasty wiek to w Rzeczpospolitej m.in. czas reformacji i kontrreformacji oraz
związanego z nimi przyrostu drukowanego piśmiennictwa religijnego, w tym tłumaczeń Pisma
Świętego. Dążenie do przekazania szerszemu gronu odbiorców doktryn właściwych każdemu
odłamowi religii chrześcijańskiej doprowadziło do pojawienia się przekładów Biblii z języków
oryginalnych (w wypadku Nowego Testamentu z greckiego) oraz łaciny, wzorowanych
niekiedy także na ówczesnych przekładach Biblii na inne języki wernakularne. Na kształt
translacji wpłynęły m.in. polemiki między ich twórcami, kompetencje autorów, a także
przyjęcie różnych podstaw tłumaczeń oraz technik translatorskich. Różnice między
przekładami uwidaczniają się m.in. na płaszczyźnie językowej, w tym leksykalnej. Pokazuje
ona stan ówczesnej polszczyzny w tym zakresie: z jednej strony stabilizację pewnych środków
leksykalnych, z drugiej ewolucję zasobu słownictwa, jego bogactwo i ograniczenia związane
z oddawaniem w języku polskim znaczenia obcych słów.
Przedmiotem rozprawy jest analiza leksyki dotyczącej realiów życia codziennego
starożytnej Palestyny, wyekscerpowanej z dziesięciu XVI-wiecznych przekładów Ewangelii na
język polski. Są to: przekłady katolickie (Nowy Testament wydany przez Szarffenberga
w 1556 roku, Biblia Leopolity z 1561 i przekłady Jakuba Wujka z 1593 i 1599 roku),
luterańskie (Ewangelia według św. Mateusza z 1551 roku oraz Nowy Testament zupełny z 1553
roku autorstwa Stanisława Murzynowskiego), kalwińskie (Biblia brzeska z 1563 roku)
i ariańskie (Nowy Testament z 1570 roku i całościowy przekład Pisma Świętego z 1572 roku,
oba autorstwa Szymona Budnego, a także Nowy Testament Marcina Czechowica z 1577 roku).
W pracy wykorzystano transkrypcje przekładów znajdujące się na stronie internetowej
www.ewangelie.uw.edu.pl, powstałej w ramach projektu Szesnastowieczne przekłady
Ewangelii, zrealizowanego na Uniwersytecie Warszawskim pod kierunkiem Izabeli
Winiarskiej-Górskiej. Analiza materiału badawczego przebiega na dwóch płaszczyznach opisu.
Pierwsza obejmuje przedstawienie ekwiwalencji między greckim tekstem oryginalnym
i przekładem łacińskim a polskimi tłumaczeniami, a także odpowiedniości między samymi
translacjami. W ramach drugiej została dokonana próba określenia struktury wyekscerpowanej
leksyki na gruncie polskim, a także przedstawienia związków i zależności między badanymi
wyrazami. W badaniu wykorzystano metodologię analizy polowej leksyki, dzięki której
możliwe było wskazanie wycinków rzeczywistości szczególnie ważnych z punktu widzenia
dawnej kultury bliskowschodniej, ale także XVI-wiecznej Rzeczpospolitej, bo niektóre
z realiów biblijnych oddawane były w kategoriach polskich. Wydzielono osiem pól leksykalnosemantycznych, w których znalazło się słownictwo dotyczące ukształtowania terenu,
zagospodarowania przestrzeni, używanych przedmiotów i narzędzi, pożywienia, ubioru,
1
chorób i pielęgnacji ciała, jednostek miary, środków płatniczych i transportu. Leksyka należąca
do każdego z pól to jednostki znaczeniowe w postaci pojedynczych wyrazów i synonimicznych
wobec nich derywatów składniowych, czyli połączeń wyrazowych o znaczeniu globalnym.
Dokonano charakterystyki genetycznej (podział na wyrazy obce i rodzime), formalnej, a przede
wszystkim semantycznej zebranych słów. Wskazano również relacje semantyczne między
analizowanymi leksemami, zwracając uwagę na relacje polisemii, synonimii, hiperoi hiponimii, a w wypadku ekwiwalencji leksykalnej stosując terminy takie, jak: odpowiednik,
synonim, odpowiednik częściowy, odpowiednik kontekstowy bądź substytut.
W badaniu wykazano, że główne odzwierciedlone w polskich przekładach sfery życia
codziennego, na które zwracają uwagę Ewangeliści, to organizacja przestrzeni, w tym podział
na jednostki administracyjne, jak kraj, region, organizacja przestrzeni miejskiej i wiejskiej oraz
ich zagospodarowanie (wznoszenie budynków użyteczności publicznej – świeckich
i religijnych, budynków mieszkalnych i gospodarczych, a także ich wyposażenie w różne
przedmioty użytku codziennego i narzędzia pracy), oraz jedzenie i jego przyrządzanie. Obce
leksemy nazywające wybrane wycinki realiów oddawane są często kilkoma różnymi polskimi
wyrazami, które tworzą szeregi synonimiczne, np. gumno – stodoła – spichlerz, gospoda – dom
gościnny – gościniec – złożenie, stolica – stolec – stołek. Są one złożone nie tylko z leksemów
rodzimych, lecz także zapożyczonych, np. włocznia – oszczep – kopija, lichtarz – świecznik.
Pozostawianie w przekładach transkrypcji obcych słów, używanie zapożyczeń z języków
innych niż greka lub łacina, a także derywacja to sposoby zwiększające liczebność leksemów
nazywających realia życia codziennego Palestyny, które oddawane są również za pomocą
leksyki obrazującej życie w polskich miastach i wsiach okresu Renesansu. Widoczne jest to
zwłaszcza w słownictwie z zakresu ubioru (kurdwan, szkornia, trzewik, żupica)
i zagospodarowania przestrzeni (folwark, powiat, ratusz, targ)
Characteristics of Polish-Czech Translation of Academic Papers on 20th Century History of Poland
No full textNiniejsza praca poświęcona jest przekładom na język czeski polskojęzycznych tekstów
naukowych z zakresu historii Polski XX wieku, opublikowanych w Czechosłowacji
i/w Czechach w latach 1975-2016. Przyjąwszy, że przekładoznawstwo jest nauką
interdyscyplinarną, pracę poświęcono nie tylko takim zagadnieniom jak styl naukowy czy
tłumaczenie terminów i pojęć specjalistycznych. Praca ta ma na celu również pokazać, dlaczego
wydawcy wybrali konkretne teksty do publikacji, w jaki sposób przekłady tekstów naukowych
zostały zaprezentowane przez wydawców czeskich, oraz kim byli tłumacze analizowanych
przekładów, co ich kształtowało i w jaki sposób podchodzili do swojego zadania. Poza tym,
niniejsza praca porusza problem, w jaki sposób w przekładzie oddano elementy kultury
wyjściowej oraz czy udało się przekazać wizję autora.
W rozdziale pierwszym autorka szkicuje tło teoretyczne oraz przedstawia założenia
metodologiczne. Badaczka czerpie przede wszystkim z założeń teorii wielosystemowej,
socjologii przekładu oraz metodologii zaproponowanej przez Antoine’a Bermana.
Drugi rozdział przedstawia czesko-polskie relacje przekładowe, kwestie wyboru
analizowanych tekstów oraz nierówność wymian kulturowych w kontekście
międzynarodowego przepływu tłumaczeń.
Punktem wyjścia do rozważań zawartych w rozdziale trzecim jest koncepcja paratekstu
zaproponowana przez Gérarda Genette’a. Na potrzeby pracy pod pojęciem paratekstu rozumie
się wyłącznie peritekst (tytuł pracy, wstęp, przedmowę, okładkę, tzw. skrzydełka książki,
przypisy i komentarze) oraz paratekst ilustracyjny (ilustracje, mapy, kalendaria, grafy itp.). W
rozdziale autorka rozpatruje kontekstualizacyjną rolę paratekstu. Co więcej, ze względu na to,
że paratekst jest również źródłem informacji o oczekiwaniach i potrzebach kultury docelowej,
badaczka sporo uwagi poświęca takim zagadnieniom jak paratekst i stereotypy, paratekst i
ideologia czy paratekst i cenzura.
Rozdział czwarty zaś został poświęcony różnicom kulturowym w polskim i czeskim
stylu naukowym. W tym rozdziale autorka przyjęła perspektywę lingwistyczną i odwoływała
się do tradycyjnie pojmowanej stylistyki, by pokazać zarówno różnice, jak i podobieństwa
stylów naukowych obydwu badanych przykładów. Przedmiotem namysłu stały się także
charakterystyczne cechy analizowanych tekstów oraz – w perspektywie porównawczej –
charakterystyczne cechy tekstów paralelnych.
Rozdział piąty traktuje o krytyce przekładu. Oprócz samej krytyki przekładu
analizowanych tekstów przedstawiono tło biograficzne tłumacza, jego horyzont, czyli szersze
tło historyczno-kulturowe, postawę translatorską – podejście tłumacza do pracy, oraz ocenę
projektu przekładu. Sporo uwagi poświęcono również takim kwestiom jak negocjacje tłumacza
z zespołem redakcyjnym nad wersją ostateczną.
Zakończenie przedstawia podsumowanie wniosków pracy. Według autorki,
analizowane przekłady zdają się potwierdzać tezę, że nierówność wymian kulturowych dotyczy
również relacji polsko-czeskich i tekstów naukowych, co ma znaczący wpływ na przekład, a w
konsekwencji – jego prezentację w kulturze docelowej
Legal conditions of a joint-stock company financing an acquisition of or subscription for shares issued by such company (financial assistance)
No full textOgraniczenia w finansowaniu przez spółkę akcyjną nabywania oraz obejmowania emitowanych przez nią akcji, zarówno na gruncie europejskim jak i polskim okazały się wyjątkowo trudne w zastosowaniu, efektywnie ograniczając bądź uniemożliwiając szereg operacji gospodarczych, które mogłyby mieć pozytywny wpływ na rozwój gospodarki. Przedmiotowa praca powstała z potrzeby dogłębnego zrozumienia mechanizmu kształtowanego przez art. 345 Kodeksu spółek handlowych (k.s.h.), które mogłoby przyczynić się do zwiększenia przejrzystości jego prawidłowej wykładni, a jednocześnie ułatwienia jego stosowania w praktyce. Mając na uwadze falę krytyki, którą odnotować można było w literaturze europejskiej (w tym polskiej) na gruncie różnych odsłon przepisów regulujących finansowanie przez spółki nabywania i obejmowania emitowanych przez nie akcji, oraz skalę przeprowadzanych na rynkach europejskich wykupów lewarowanych, których wczesna forma była pierwotną przyczyną wprowadzenia ich przepisów (przynajmniej w angielskim porządku prawnym), celem badawczym pracy była również weryfikacja zasadności utrzymywania przedmiotowych ograniczeń w polskim Wprowadzenie do kodeksu zakazu dokonywania takich czynności przez spółki akcyjne wynikało przede wszystkim z konieczności dostosowania polskiego prawa handlowego do acquis communitaire, a w szczególności art. 23 Dyrektywy Rady 77/91/EWG z dnia 13 grudnia 1976 r. Stąd pierwsza część studium poświęcona została genezie ograniczeń w finansowaniu przez spółki nabycia lub objęcia emitowanych przez nią akcji, w tym w prawie angielskim, w którym regulacji tej została poświęcona największa uwaga pośród europejskich porządków prawnych (Rozdział 1), pracom nad wprowadzeniem przedmiotowych ograniczeń do dyrektywy (Rozdział 2) oraz procesowi legislacyjnemu, który doprowadził do obowiązywania art. 345 k.s.h. w obecnym kształcie (Rozdział 3). Zebrane na pierwszym etapie prac wnioski zostały wykorzystane w części drugiej studium, w której podjęto próbę wykładni art. 345 k.s.h. W pierwszej kolejności podsumowano cele regulacji na gruncie prawa polskiego oraz motywów towarzyszących przyjęciu regulacji unijnej (Rozdział 4) oraz specyficzne aspekty wykładni tego przepisu, w tym obowiązek stosowania wykładni proeuropejskiej (Rozdział 5). Następnie przeprowadzone zostały rozważania na temat zakresu stosowania przepisu, na które złożyła się analiza użytego w nim pojęcia „nabycia lub objęcia akcji” jako zdarzenia z którym powiązane są czynności objęte zakresem badania, podsumowanie poglądów wyrażanych dotychczas w polskiej doktrynie odnośnie pojęcia „finansowania” przez spółkę nabycia lub objęcia akcji, oraz własna propozycja jego interpretacji (Rozdział 6). W celu zobrazowania proponowanych tez w kolejnym rozdziale przeanalizowane zostały ustawowe przykłady „finansowania” (pożyczka, udzielenie zabezpieczenia oraz zaliczkowa wypłata), jak również czynności często rozpatrywane w praktyce z perspektywy kwalifikacji jako „finansowanie nabycia lub objęcia akcji”, takie jak połączenia i przekształcenia spółek, zawieranie umów związanych z emisją akcji (umowy o ofertę publiczną oraz umowy subemisyjne), wypłata dywidendy, obniżenie kapitału, umorzenie akcji, cash pooling oraz hedging (Rozdział 7). Na zakończenie drugiej części omówione zostały wymogi, które muszą spełnić czynności zakwalifikowane jako „finansowanie nabycia lub objęcia akcji” (Rozdział 8), wyjątki od generalnego obowiązku spełnienia wszystkich wymogów (Rozdział 9) oraz sankcje za naruszenie wymogów opisanych w art. 345 k.s.h. (Rozdział 10).W trzeciej części pracy zawarta została ocena regulacji na gruncie polskiego prawa, w szczególności wynik rozważań nad zasadnością utrzymywania przedmiotowych ograniczeń w polskim systemie prawnym (Rozdział 11) oraz sformułowane zostały wnioski de lege ferenda (Rozdział 12).The restrictions on a joint-stock company financing an acquisition of or subscription for shares issued by such company, in the European as well as the Polish legal environment, has proven to be exceptionally difficult to apply in practice, effectively limiting or preventing a number of business transactions, which could have had a positive impact on the economy. This publication is a result of the necessity to gain a deeper understanding of the mechanism created by Article 345 of the Polish Commercial Companies Code (the PCCC), which could contribute to increasing the clarity of the correct interpretation of this mechanism, and at the same time facilitate its application in practice. Having in mind the level of criticism observed in European (including Polish) literature of the various forms of regulating the financing by a company of the acquisition of and subscription for such company’s shares, and the number of leveraged buyouts conducted on European markets, while the early form of such transaction was the primary reason for the introduction of these laws (at least in English legal system), the research objective of the study was also to consider whether these restrictions should be maintained in Polish law.The introduction of a prohibition on conducting such transactions by joint-stock companies was primarily a result of the alignment of the Polish commercial law to the acquis communitaire, in particular Article 23 of the Second Council Directive 77/91/EEC of 13 December 1976. Therefore, the first part of the study covers the genesis of the restrictions on a company financing an acquisition of or subscription for shares issued by such company, in particular in English law, which out of all European legal systems focuses the most on this regulation (Ch. 1), the introduction of these restrictions into the Second Directive (Ch. 2) and the legislative process which resulted in the enactment of Article 345 of the PCCC in its present form (Ch. 3). The conclusions made at the first stage of the analysis were used in the second part of the study, which attempts to interpret Article 345 of the PCCC. First, the study summarizes the objectives of the regulation in Polish law and the motives for introducing the EU regulation (Ch. 4) and the idiosyncratic rules for interpreting this regulation, in particular the obligation to apply an EU conforming interpretation (Chapter 5). The study then focuses on an analysis of the scope of the regulation’s application, comprising an analysis of the “acquisition of or subscription for shares” as the event triggering the need to consider transactions relating thereto from the perspective of the regulation, a summary of the Polish doctrine views on the scope of the notion of a company “financing” an acquisition of or subscription for shares, and the author’s proposal for interpretation (Ch. 6). In order to illustrate the hypotheses put forward, the next chapter discusses statutory examples of “financing” (loan, security, advance payment), as well as transactions frequently considered from the perspective of whether or not they qualify as “financing of an acquisition of or subscription for shares”, such as mergers and transformations of companies, entering into agreements concerning an issue of shares (public offering, underwriting agreements), payment of dividend, decrease of share capital, share redemption, cash pooling and hedging (Ch. 7). In the conclusion of the second part, the study focuses on the requirements which have to be met by transactions qualified as “financing of an acquisition of or subscription for shares” (Ch. 8), exceptions to the obligation to comply with all requirements (Ch. 9) and sanctions for infringement of Article 345 of PCCC (Ch. 10).The third part of the study covers an assessment of the regulation, in particular the conclusions on rationality of maintaining the restrictions in question in Polish legal system (Ch. 11) and de lege ferenda motions (Ch. 12)
Electrochemical properties of platinum ternary alloys with palladium and ruthenium and their activity for methanol oxidation reaction
No full textMetale szlachetne wykorzystywane są zarówno w przemysle jak i laboratoriach jako katalizatory niezliczonych ilości reakcji chemicznych. Poszerzaniu wiedzy na temat ich unikalnych właściwości towarzyszy rozwój alternatywnych źródeł energii, wśród których ogromny potencjał wdrożeniowy posiada technologia niskotemperaturowych ogniw paliwowych. W układach tych metale szlachetne, a przede wszystkim platyna oraz jej stopy pełnią szczególną funkcję.
Celem niniejszej pracy była charakterystyka stopów platyny z palladem oraz rutenem ze szczególnym naciskiem na ich właściwości elektrochemiczne oraz aktywność katalityczną utleniania metanolu. Obiektem badań były stopy PtPdRu o różnych proporcjach molowych metali w dwojakiej postaci. Pierwszą były powłoki galwaniczne osadzone na powierzchni złota, otrzymane w trakcie elektrochemicznego współwydzielania metali z kąpieli kwaśnych zawierających ich sole. Warunki elektroosadzania (skład kąpieli, potencjał oraz czas procesu) dobrane były tak, aby uzyskać powłokę o pożądanej grubości z zakresu od 140 do 340 nm. Drugą badaną formą stopu PtPdRu były katalizatory proszkowe zawierające nanocząstki stopowe, wspóstrącone chemicznie w obecności zawiesiny węglowej. Syntezę katalizatorów prowadzono w środowisku zasadowym z wykorzystaniem NaBH4 jako odczynnika redukującego. Zbadano wpływ warunków syntezy (oraz elektrodepozycji) na strukturę, skład oraz morfologię stopów PtPdRu. W tym celu wykorzystano techniki analityczne – ICP-AES, EDX, XPS, XRD oraz techniki obrazowania powierzchni SEM/TEM. Własciwości elektrochemiczne stopów w 0,5 M H2SO4 oraz roztworze zawierającym 1 M CH3OH / 0,5 M H2SO4 badano wykorzystując klasyczne techniki woltamperometryczne i chronoamperometryczne w różnych procedurach potencjałowo-czasowych. Badania układów PtPdRu/Au uzupełniono o analizę grawimetryczną wykonaną przy pomocy mikrowagi kwarcowej EQCM. Katalizatory proszkowe poddano dodatkowym testom w układzie pracjącego ogniwa paliwowego wodorowo-powietrznego oraz bezpośredniego metanolowego.
Wyniki badań strukturalnych wskazują na rozdział pomiędzy składem powierzchni oraz głębi stopów PtPdRu. Homogenność powłok galwanicznych PtPdRu/Au silnie zależy od udziału rutenu w powłoce, przy czym, niezależnie od bezwzględnej ilości rutenu w powłoce obserwuje się jego nadmiar w obszarze bezpośredniego kontaktu z elektrolitem podstawowym. Dla układów jednorodnych struktura krystalograficzna odpowiada komórkom sieci typu fcc. W przypadku powłok wzbogaconych w ruten odnotowano obecność faz amorficznych. Katalizatory proszkowe PtPdRu/C wykazywały wyższą jednorodność strukturalną oraz większy rozrzut wielkości krystalitów tworzących stop, który zawierał się w przedziale od 6 do 14 nm. Właściwości strukturalne oraz skład stopów silnie rzutowały na ich profil elektrochemiczny, ściśle powiązany z procesami adsorpcji tlenków powierzchniowych. Wykazano, że średnia wartościowość powierzchniowego centrum adsorpcji PtPdRu wyznaczonna przy pomocy EQCM nie odpowiada średnim wartościom wyliczonym na podstawie diagramów Pourbaix dla pojedynczych składników.
Stopy PtPdRu wykazują znaczną aktywność utleniania metanolu zarówno z roztworu elektrolitu podstawowego jak i w trakcie pracy w ogniwie paliwowym. W przypadku części zbadanych składów wybrane parametry utleniania CH3OH były lepsze niż dla komercyjnych katalizatorów PtRu/C.The aim of the reasarch was to determine the physicochemical and electrochemical properties of the Pt-Pd-Ru ternary alloys as well as their electrochemical activity in methanol oxidation reaction. The alloys were obtained in two different configurations – (1) metallic layers deposited electrochemically on gold surface and (2) nanoparticles covering carbon nano-powder. The Pt-Pd-Ru/Au metallic layers (ca. 140 – 340 nm thickness) were obtained during electrodeposition at constant potential from acidic bath containing noble metal chlorides. Relation between deposition conditions (time, potential, bath composition) and deposited noble metal alloy structure, composition and morphology was studied in detail. The Pt-Pd-Ru/C powder was obtained using chemical impregnation method. Sythnesis of the nanoparticles was performed in alkaline media with sodium borohydride used as a reducting agent. Composition of the nanometric powder was controlled by amount of noble metal precursors added (palladium chloride, ruthenium chloride and chloroplatinic acid).
Both, Pt-Pd-Ru/Au and Pt-Pd-Ru/C alloys were examined using spectroscopic and electrochemical techniques. Surface structure and morphology was tested with SEM/TEM techniques, for structural and composition analysis ICP-AES, EDX, XPS and XRD techniques were used. Electrochemical study was performed in 0,5 M H2SO4 supporting electrolyte and electrocatalytic activity in methanol oxidation reaction was determined in 1 M CH3OH / 0,5 M H2SO4 solution, using various cyclic voltammetry and chronoamperometric procedures. Additionaly, both Pt-Pd-Ru alloy systems were investigated using unique set of techniques. For Pt-Pd-Ru/Au, the EQCM technique was chosed to study surface oxidation mechanisms. In case of Pt-Pd-Ru/C, the powders were tested in H2-Air PEMFC and DMFC single cells.
Structural, morphological and composition analysis proved a significant disproportion between the surface and bulk of PtPdRu alloys. For electrcochemically obtained PtPdRu/Au layers, their homogeneity strongly depended on the ruthenium molar fraction. However, independedly from the bulk composition of the alloy, significant surface molar enrichment in Ru was always present. Pt-Pd-Ru homogenous alloys (xRu in the bulk < 40 at. %) had the fcc type crystallographic structure. For the alloys with higher ruthenium content amorphous phases were also present. Chemically obtained Pt-Pd-Ru/C powders were, in overall, more homogenous than electrochemically deposited Pt-Pd-Ru/Au alloys. The fcc type structure was dominant, however, the crystalline size varied from 6 up to 14 nm, while for Pt-Pd-Ru/Au interfaces the same parameter was between 4 and 6 nm.
Structural properties of the studied systems strongly influenced their electrochemical behavior in acidic media. The electrochemical profiles were reflected by the process of surface oxides formation – the EQCM study showed that average valence of the surface oxide adsorption centers was different from the values calculated on the basis of the Pourbaix diagrams for single components. The catalytic activity in methanol oxidation reaction for the Pt-Pd-Ru/C was high in both DMFC and electrochemical measurements. For the specific composition of the nanometric alloy, methanol oxidation current values recorded in both systems were higher than for commercialy avalible Pt-Ru/C ETEK catalysts
The Criminal liability of deployed polish soldiers
No full textStreszczenie rozprawy doktorskiej „Odpowiedzialność karna żołnierzy za przestępstwa popełnione podczas użycia Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej poza granicami państwa” mgr Wojciecha MENDEL.
Polscy żołnierze od wielu lat uczestniczą w operacjach militarnych prowadzonych przez Organizacje Narodów Zjednoczonych, Unię Europejską, Pakt Północnoatlantycki czy inne koalicje utworzone ad hoc przez społeczność międzynarodową. Konsekwencją podjętych decyzji politycznych o zaangażowaniu Sił Zbrojnych RP w międzynarodowe operacje militarne jest kierowanie żołnierzy w regiony świata targane gwałtownymi konfliktami społecznymi z wojną włącznie. Dla żołnierzy oznacza to nie tylko przemieszczenie geograficzne, ale i istotną zmianę wiążących ich uwarunkowań prawnych, uzyskują oni, bowiem kompetencje do stosowania siły wojskowej podczas prowadzonych działań bojowych i sami stają się legalnym obiektem ataku przeprowadzanego przez przeciwną stronę konfliktu zbrojnego. Dlatego w pracy przeprowadzono analizę uwarunkowań prawno-karnych działań zbrojnych prowadzonych poza granicami państwa. Badaniu poddano normy prawne kształtujące zasady odpowiedzialności karnej żołnierzy w sposób odmienny od zasad powszechnych. W wyniku analizy przystawalności przepisów krajowego prawa karnego wojskowego do warunków, w których prowadzone są międzynarodowe operacje militarne zidentyfikowano potrzebę zmian w przepisach prawa karnego wojskowego w zakresie dwóch kontratypów - rozkazu oraz ostatecznej potrzeby. Natomiast badając normy określające zasady ponoszenia odpowiedzialności karnej za naruszenia prawa wojennego, wykazano istnienie wady niedookreśloności krajowych przepisów kryminalizujących zbrodnie wojenne i ich rozbieżność z przepisami Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego. Dowiedziono, iż źródłem niedookreśloności przepisów z rozdziału XVI k.k. jest przyjęta w prawie krajowym metoda implementacji postanowień międzynarodowego prawa karnego oparta na generalnym odwołaniu do prawa międzynarodowego. Komparacja metod, którymi posłużyli się legislatorzy w innych państwach przenosząc normy międzynarodowego prawa karnego do wewnętrznych systemów prawnych wskazała metody kryminalizacji, których zastosowanie pozwoliłoby zredukować dysfunkcje występujące w krajowych regulacjach kryminalizujących zbrodnie prawa międzynarodowego.
The abstract of PhD dissertation ‘The Criminal liability of deployed polish soldiers’ written by Wojciech MENDEL.
For many years, Polish soldiers have taking part in military operations conducted by The United Nations, The European Union, The North Atlantic Treaty Organization and coalitions ad hoc as created by international communities. As a consequence of political decisions regarding the engagement The Polish Armed Forces into international military operations - polish troops are deployed to conflict zones. This situation means that soldiers are displaced not only geographically, but they are bounded by a differing legal framework. Soldiers have right to use a military force whilst conducting hostilities and could be lawfully attacked by an opposing side of armed conflict. This dissertation is focused on investigating the criminal law framework of military operations executed outside the polish state therefor; both domestic military criminal law and international criminal law were examined as the two main factors which modify universal principles of criminal responsibility in battlefield environments. The main research conclusion found that the method of implementation of war crimes into polish criminal law through a general and open-ended reference to international law to face, prove to be insufficient in regard to the principle of legality and thereby caused gaps between the Rome Statute and domestic law. By comparison, the number of ways in which other states defined core international crimes within their jurisdictions dissertation, identified different options which are open to the domestic legislator. Additionally the research leads to the recommendations of a few other minor changes in military criminal law
Gas security of Poland in the context of the energy security policy of the European Union
No full textPrzedmiotem prowadzonych w niniejszej pracy badań jest wpływ polityki bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej (UE) na poziom bezpieczeństwa gazowego Polski. Problem badawczy jest określony jako badanie stopnia zależności polskiego bezpieczeństwa gazowego od działań podejmowanych przez UE w zakresie zwiększania bezpieczeństwa dostaw surowca. Bezpieczeństwo gazowe jest postrzegane jako istotny i nabierający znaczenia obszar bezpieczeństwa energetycznego Polski z uwagi na fakt, że stabilny dostęp do dostaw surowca wpływa na funkcjonowanie państwa. Umożliwia poprawne funkcjonowanie systemu ekonomicznego kraju, pozwala na zaspokojenie podstawowych potrzeb społecznych oraz może wpływać na wzmocnienie pozycji politycznej i gospodarczej państwa jeżeli zapewniony jest dogodny i łatwy dostęp do źródeł surowca.
Autorka dokonała analizy z perspektywy państwa polskiego i znaczenia współpracy z UE dla jego bezpieczeństwa gazowego. Duży nacisk w tym zakresie został położony na prawno-polityczny oraz ekonomiczny wymiar współpracy Polski w ramach UE. Cele pracy odzwierciedlają podstawowe funkcje nauk o stosunkach międzynarodowych, tj., deskrypcja, eksplanacja i predykcja. Główną hipotezom pracy jest założenie, że bezpieczeństwo gazowe Polski zwiększa się wraz z intensyfikacją działań o charakterze legislacyjnym i politycznym UE w dziedzinie energii. W celu weryfikacji postawionej hipotezy badawczej, należało odpowiedzieć na pytania problemowe, odnoszące się do charakterystyki unijnego i polskiego sektora gazowego, w tym jakie są największe wyzwania i zagrożenia unijnego bezpieczeństwa gazowego i czy polityka bezpieczeństwa energetycznego UE na nie odpowiada.
Autorka stosowała w pracy teorię krytycznych studiów nad bezpieczeństwem w ujęciu szkoły kopenhaskiej jako teorię poznawczą, natomiast koncepcji kompleksów bezpieczeństwa autorstwa Wojciecha Kosteckiego użyła jako teorii wyjaśniającej. Autorka wykorzystała w pracy cztery metody badawcze: metodę historyczną, metodę jakościową, metodę systemową oraz metodę scenariuszową. Zastosowana metoda jakościowa przyjęła formę wywiadów ze specjalistami w dziedzinie energii, a efektem zastosowania metody scenariuszowej jest zidentyfikowanie trzech scenariuszy, dotyczących przekształceń bezpieczeństwa gazowego Polski. Autorka stosowała następujące narzędzia analityczne: kompleks bezpieczeństwa, analiza aktów normatywnych oraz technika badawcza desk research.
Autorka korzystała z polskich oraz zagranicznych publikacji znawców tematyki stosunków międzynarodowych i teorii bezpieczeństwa oraz prawnych i politycznych aspektów funkcjonowania globalnego rynku gazowego, m.in. korzystała z publikacji Jacka Czaputowicza, Edwarda Haliżaka, Teresy Łoś-Nowak, Stanisława Sulowskiego, Ryszarda Zięby, Józefa Tymanowskiego, Wojciecha Kosteckiego, Kamili Pronińskiej, Marka Rewizorskiego, Witolda Ostanta, Remigiusza Rosickiego, Barrego Buzana, Davida Baldwina, Ole Weavera, Jaap de Wilde i Martina Wrighta. Dużo miejsca poświęciła analizie unijnych i polskich aktów ustawodawczych i poza ustawodawczych, tj. rozporządzeń, dyrektyw, decyzji, ustaw, strategii i dokumentów programowych. Korzystała ze źródeł internetowych i materiałów publikowanych przez krajowe i międzynarodowe organizacje i instytuty naukowe, np. Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE), Europejskie Stowarzyszenie Operatorów Systemów Przesyłowych Gazu Ziemnego (ENTSO-G), Central Europe Energy Partners (CEEP), GasNaturally, Gas Infrastructure Europe (GIE), Ośrodek Studiów Wschodnich im. Marka Karpia (OSW), Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM).
Niniejsza praca stanowi uzupełnienie polskich i zagranicznych badań naukowych dzięki uwzględnieniu w niej efektów najnowszych (2015-2018) działań politycznych i legislacyjnych podejmowanych na poziomie UE w obszarze bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego. Wnioski płynące z przeprowadzonego badania są oryginalne w ujęciu naukowym oraz pożyteczne w perspektywie dydaktycznej.The subject of the research conducted within this dissertation is the impact of the European Union (EU) energy security policy on the level of gas security of the Republic of Poland. The research issue is defined as examining the degree of dependence of Polish gas security on the activities undertaken by the EU in the field of security of gas supply. Gas security is perceived as a significant component of Polish energy security, due to the fact that stability of energy supply affects the functioning of the state. It enables the proper functioning of the economic system of the country, allows for meeting basic social needs and may strengthen the political and economic position of the particular state when an easy access to gas supply is ensured. The author analyzed the research issue from the Polish perspective underlining the importance of cooperation within the EU for its gas security. In this regard a strong emphasis has been placed on the legal, political and economic dimensions of Polish cooperation within the EU. The aims of this dissertation reflect the main functions of the Sciences on International Relations ie.: description, explanation and prediction. The main hypothesis of this dissertation is the assumption that gas security of Poland increases with the intensification of the EU legislative and political efforts in the field of energy. In order to verify the main hypothesis, it was necessary to raise a number of questions referring to characteristics of the EU and Polish gas sector, including identification of the biggest challenges and threats to EU gas security, and whether the EU energy security policy responds to them. The author used the theory of Critical Security Studies from the perspective of the Copenhagen School of Security Studies as a cognitive theory, while the Security Complex Theory developed by Wojciech Kostecki was used as an explanatory theory.
The author used four research methods: historical, qualitative, system and scenario. The qualitative method took form of interviews with experts in the field of energy while the result of using the scenario method was the identification of three variants of transformation of the gas security system of Poland. Moreover, the following analytical tools have been used: security complex, normative acts analysis and desk research technique. The author used Polish and foreign publications of experts in the subject of international relations and security studies as well as legal and political aspects of functioning of the global gas market, in particular the publications of: Jacek Czaputowicz, Edward Haliżak, Teresa Łoś-Nowak, Stanisław Sulowski, Ryszard Zięba, Józef Tymanowski, Wojciech Kostecki, Kamila Pronińska, Marek Rewizorski, Witold Ostant, and Remigiusz Rosicki, Barry Buzan, David Baldwin, Ole Weaver, Jaap de Wilde and Martin Wright. A lot of effort was putt on the analysis of the EU and Polish legislative and non-legislative acts, ie. regulations, directives, decisions, laws, strategies and programming documents. The author also used Internet sources, in particular studies and information published by national and international organizations and research institutes, e.g. the International Energy Agency (IEA), the European Association of Transmission System Operators for Natural Gas (ENTSO-G), Central Europe Energy Partners (CEEP), GasNaturally, Gas Infrastructure Europe (GIE), The Centre for Eastern Studies (OSW), The Polish Institute of International Affairs (PISM).
This dissertation contributes to the development of existing Polish and foreign research and takes into account the effects of the newest (2015-2018) political and legislative activities in the gas sector. Conclusions of the study are original in scientific meaning and useful from a academic teaching perspective
Analysis of human mitochondrial DNA in multifactorial and mitochondrial diseases by high-throughput sequencing methods
No full textMitochondrialny DNA (mtDNA) człowieka zawiera 37 genów, które kodują 13 białek systemu fosforylacji oksydacyjnej, 22 rodzaje tRNA oraz 2 rodzaje rRNA. Patogenne warianty mtDNA mogą prowadzić do rozwoju tzw. chorób mitochondrialnych, schorzeń wynikających z dysfunkcji łańcucha oddechowego. Sugeruje się również udział wariantów mtDNA w predyspozycji do rozwoju powszechnych chorób wieloczynnikowych.
Celem niniejszej pracy było opracowanie metody analizy pełnej sekwencji mtDNA przy użyciu sekwencjonowania wysokoprzepustowego oraz wykorzystanie jej do określenia udziału zmienności mtDNA w rozwoju czterech powszechnych chorób o złożonym podłożu, jaskry niskiego ciśnienia (JNC), otyłości, cukrzycy typu 2 i miażdżycy, oraz chorób mitochondrialnych u polskich pacjentów.
W celu wzbogacania mtDNA przed sekwencjonowaniem opracowano metodę namnażania całego mtDNA opartą na reakcji długiego PCR. Wykazano, że umożliwia ona również weryfikację obecności rozległych delecji mtDNA. Opracowana metoda analizy całej sekwencji mtDNA z użyciem sekwencjonowania wysokoprzepustowego na platformie MiSeq firmy Illumina umożliwia jednoczesną detekcję wariantów w całej sekwencji mtDNA i określenie nawet niskiej heteroplazmii. Wykazano, że metoda ta jest specyficzna, wiarygodna, dokładna, czuła i powtarzalna.
Analiza częstości haplogrup mtDNA wykazała, że haplogrupa U5 oraz pięć określających ją wariantów genetycznych pełnią rolę czynnika protekcyjnego w rozwoju otyłości, podczas gdy klaster haplogrup JT oraz trzy określające go warianty zwiększają ryzyko tej choroby. Ponadto, haplogrupa H1 sprzyja rozwojowi JNC.
Wśród innych zidentyfikowanych pojedynczych wariantów mtDNA zmiany m.143G>A i m.152T>C wykazywały asocjację z ryzykiem rozwoju otyłości, a m.310T>C i m.12705C>T JNC.
Analiza częstości rzadkich wariantów w różnych regionach mtDNA wykazała, że mogą one przyczyniać się do rozwoju otyłości (MT-CO3) i JNC (MT-ND6).
Wzrost obciążenia mutacyjnego potencjalnie szkodliwymi wariantami niesynonimicznym, prawdopodobnie działającymi synergistycznie i będącymi często powszechnymi wariantami związanymi z haplogrupami mtDNA wiąże się ze wzrostem ryzyka rozwoju miażdżycy.
W badanych grupach pacjentów nie stwierdzono by znaczący wzrost zmienności mtDNA towarzyszył chorobom wieloczynnikowym. Wykazano także, że potwierdzone, patogenne warianty punktowe, jak również rozległe delecje mtDNA, nie mają znaczącego udziału w rozwoju badanych chorób.
Heteroplazmia mtDNA występuje powszechnie, zarówno wśród osób z chorobami wieloczynnikowymi, jak i wśród osób zdrowych, jednak najprawdopodobniej również nie ma ona istotnego udziału w rozwoju badanych chorób.
Analiza mtDNA pozwoliła na potwierdzenie obecności patogennych wariantów u 22% osób z klinicznym rozpoznaniem lub podejrzeniem choroby mitochondrialnej. Przyczynę choroby stanowiły rozległe delecje (18%) lub patogenne warianty punktowe (4%). Zidentyfikowano również trzy inne, potencjalnie patogenne, punktowe warianty mtDNA (m.5698G>A, m.13052G>A i m.14686G>T), które z dużym prawdopodobieństwem stanowią przyczynę choroby badanych osób.
Opracowana metoda sekwencjonowania wysokoprzepustowego jest doskonałym narzędziem do badań nad zmiennością genomu mitochondrialnego u ludzi. Przedstawione w niniejszej rozprawie wyniki badań wskazują na istotny udział zmienności mtDNA w rozwoju trzech z czterech powszechnych chorób wieloczynnikowych w populacji polskiej. W grupie chorych na cukrzycę typu 2 wykryto trendy na pograniczu istotności statystycznej, które wymagają dalszej weryfikacji. Zidentyfikowane czynniki ryzyka i protekcyjne mogą w przyszłości posłużyć jako wartości predykcyjne przy określaniu podatności na rozwój badanych chorób.Human mitochondrial DNA (mtDNA) contains 37 genes that encode 13 polypeptides of the oxidative phosphorylation system, 22 types of tRNA and 2 types of rRNA. Pathogenic variants of mtDNA can cause mitochondrial diseases which are disorders resulting from respiratory chain dysfunction. It is also suggested that mtDNA variants are involved in the predisposition to common multifactorial diseases.
The aim of this PhD thesis was to develop a method for analysis of whole mtDNA by high-throughput sequencing and to determine the contribution of mtDNA variation in the development of four common diseases with complex etiology, normal tension glaucoma (NTG), obesity, type 2 diabetes and atherosclerosis, as well as mitochondrial diseases in Polish patients.
In order to enrich mtDNA before sequencing, a method for amplification of the entire mtDNA based on long PCR was developed. It has been shown that it also allows for verification of the presence of large mtDNA deletions. The developed method of whole mtDNA analysis using high-throughput sequencing on Illumina's MiSeq platform enables simultaneous detection of variants throughout the entire mtDNA sequence and determination of their even very low heteroplasmy. This method has been shown to be specific, reliable, accurate, sensitive and reproducible.
Analysis of the mtDNA haplogroup frequency showed that haplogroup U5 and five genetic variants that determine it are protective factors in the development of obesity, while the haplogroup JT and three variants that determine it increase the risk of obesity. In addition, haplogroup H1 was found to increase the risk of NTG.
Among other identified single variants of mtDNA, m.143G> A and m.152T> C were observed to associate with the risk of obesity and m.310T> C and m.12705C> T with NTG.
Analysis of the frequency of rare variants in various regions of mtDNA has shown that they may contribute to the development of obesity (MT-CO3) and NTG (MT-ND6).
The increase of mutational load of potentially harmful nonsynonymous variants, probably acting in synergy and often being common variants associated with mtDNA haplogroups, is associated with the increased risk of atherosclerosis.
In the studied groups of patients no significant increase in mtDNA variation was found to associate with multifactorial diseases. It has also been demonstrated that confirmed pathogenic point mutations as well as large deletions of mtDNA do not contribute to the development of the studied diseases.
Heteroplasmy of mtDNA is common, both among patients with multifactorial diseases and healthy people, but most likely also does not contribute to the development of the studied diseases.
The mtDNA analysis confirmed the presence of pathogenic variants in 22% of the subjects with clinical diagnosis or suspicion of mitochondrial disease. Large deletions were the cause of the disease in 18% of cases, whereas pathogenic point mutations in 4%. Three other potentially pathogenic point variants of mtDNA were also identified (m.5698G> A, m.13052G> A and m.14686G> T) and they are most likely the cause of the disease in the studied subjects.
The developed method of high-throughput sequencing is an excellent tool for studying the variation of the mitochondrial genome in humans. The results presented in this dissertation indicate a significant contribution of mtDNA variation to the development of three out of four common multifactorial diseases in the Polish population. In the group of patients with type 2 diabetes, trends with borderline statistical significance were detected, which need further verification. Identified risk and protection factors may be used in the future as predictors in determining susceptibility to the development of the studied diseases
‘Pamięć o przeszłości oznacza zaangażowanie w przyszłość‘. Obraz społeczeństwa niemieckiego w utworach Utty Danelli
No full textW swojej pracy doktorskiej chciałabym skoncentrować się głównie na analizie wybranych postaciach w powieściach Utty Danelli, przedstawicieli niemieckiego społeczeństwa, przedstawionych na tle wydarzeń historycznych od czasu Republiki Weimarskiej po zakończenie II wojny światowej. Pamięć o przeszłości oznacza zaangażowanie w przyszłość to cytat, którego użyłam w tytule. Są to słowa św. Jana Pawła II, Papieża - Polaka, który, przeżywszy jarzmo II wojny światowej, był wielkim orędownikiem pokoju na świecie. Pochodzą one z przemówienia przy Pomniku Pokoju w Hiroszimie podczas pielgrzymki Papieża do Japonii w roku 1981, dając początek pięknej tradycji. Od tego czasu wierni gromadzą się na wspólnej modlitwie, wspominając tragedię wybuchu bomby atomowej. Papież przemawia nie tylko do wiernych kościoła katolickiego, lecz również jego kazanie skierowane jest do wszystkich ludzi dobrej woli. W twórczości pisarki widoczna jest postawa z jednej strony niepełnej akceptacji Bożych przykazań, a z drugiej strony niektórzy jej bohaterowie literaccy wierzą w Boga, na przykład konwertują na katolicyzm, obchodzą święta Boże Narodzenia (por. rozdz. „Protagoniści u Utty Danelli a religia katolicka”). Z tego również względu zdecydowałam się na analizę życia bohaterów literackich Utty Danelli także pod kątem adekwatności cytatu Jana Pawła II do ich życia.
Z uwagi na obszerność (każda z powieści liczy ok. 500 stron) i wielość opublikowanych utworów Utty Danelli, przedmiotem mojej analizy będą zatem wybrane przeze mnie dzieła, których akcja jest oparta na faktach historycznych od roku 1919 do 1945, włączając w to wydarzenia krótko przed i po tym okresie. Należą do nich następujące powieści autorki: trylogia: Der dunkle Strom, Flutwelle, Die Unbesiegte oraz Niemandsland, Alle Sterne vom Himmel.
Dotychczas krytycy literaccy nie zajmowali się naukowo twórczością niemieckiej pisarki Utty Danelli, z pewnością dlatego, że jej powieści zaliczane są do tzw. ‚literatury trywialnej’[Trivialliteratur]. Autorka poniższej dysertacji wychodzi z założenia, że w twórczości Danelli zawarte są nie tylko treści dotyczące trywialnych, tzw. „lekkich”, choć przecież równie ważnych w życiu tematów, jak miłość, relacje między osobami zakochanymi, które wprawdzie pojawiają się na pierwszym planie, ale również poruszana jest tu poważna problematyka. Do niej należy na przykład przezwyciężenie m.in. niemieckiej przeszłości wojennej, ukazanej na podstawie losów wielu protagonistów.
W części metodologicznej w swojej pracy chcę przypomnieć w skrócie także cele i założenia ideologii nazistowskiej i ustosunkowanie się do niej żyjących w ówczesnym czasie ludzi, którzy byli bezpośrednio przez nią dotknięci, m.in. filolog romanista pochodzenia żydowskiego, prof. Victor Klemperer, twórca Notatnika filologicznego, wydanego w 1947 roku, a ukazującego manipulację w obrębie języka niemieckiego w czasach nacjonalizmu. Nazwał go Lingua Tertii Imperii (por. Klemperer 1983). Wspomnę także prof. Dietricha von Hildebranda, okrzykniętego przez Hitlera wrogiem nr 1 narodowego socjalizmu (http://www.piotrskarga.pl/ps,6161,3,0,1,I,inform
acje.html, dostęp: 31.05.2016). Z pewnością pomoże mi to w próbie zrozumienia różnorakich postaw bohaterów powieści Utty Danelli. Większość bohaterek utworów tej niemieckiej autorki stanowi w pewnym sensie alter ego pisarki, co również będę chciała ukazać.
W swojej dysertacji w części empirycznej chcę skoncentrować się głównie na analizie wybranych postaci w powieściach niemieckiej autorki, Utty Danelli, jako przedstawicieli niemieckiego społeczeństwa, przedstawionych na tle wydarzeń historycznych. Jedynie w dwóch tomach trylogii Flutwelle oraz Die Unbesiegte ze względu na ich obszerność można odnaleźć wszystkich bohaterów, których sklasyfikowałam według istniejących warstw społecznych w Niemczech w latach 1919-1945, opisanych u Günthera Scholdta w jego książce pt.: Autoren über Hitler. Deutschsprachige Schriftsteller 1919 - 1945 und ihr Bild vom ‘Führer’. Chodzi o takie grupy społeczne i zawodowe [soziale Schichten und Berufsgruppen], jak:
1. Mieszczanie [Bürger]
2. Pochodzenia szlacheckiego i warstwę oficerską / armię [Adel und Offiziersschicht / Armee]
3. Rolnicy [Bauern]
4. Robotnicy [Arbeiter]
5. Nauczyciele / duchowni [Lehrer / Geistliche]
6. Absolwenci studiów / intelektualiści [Akademiker / Intellektuelle] (por. Scholdt 1993: 639 - 655)
Roman imports in the regions of ancient mettalurgical centres in Poland
No full textPraca obejmuje analizę występowania znalezisk importów rzymskich na obszarach
intensywnej produkcji żelaza, zwanymi centrami hutniczymi w okresie wpływów rzymskich.
Badania koncentrowały w rejonie Świętokrzyskiego Centrum Hutniczego i Mazowieckiego
Centrum Hutniczego1
. Celem pracy było zbadanie w jakim stopniu występowanie importów
rzymskich ma związek z produkcją żelaza na tych terenach i odpowiedzi na pytanie, o czas i
charakter napływu tych importów na ziemie objęte badaniami. Jednym z założeń było ustalenie
funkcji przedmiotów rzymskich odkrywanych w rejonach największych ośrodków
metalurgicznych. W pracy zostały uwzględnione zarówno znaleziska monet jak i skarbów
monet oraz wszystkie inne zarejestrowane kategorie importów przemysłowych. Z analizy oraz
skartografowania wszystkich znalezisk uzyskane zostały dane o znacznym nagromadzeniu
przede wszystkim szkła na badanych obszarach, naczyń szklanych, paciorków i stopów szkła.
Opracowanie zabytków niepublikowanych przyczyniło się do „odkrycia” wyjątkowych
importów rzymskich m.in. fragmentu flakonika na perfumy i powiązania tych odkryć ze
znaleziskami bursztynu. Z rejonów ośrodków metalurgicznych znamy wyjątkowe znaleziska
importów rzymskich, takie jak lustro, malowany szklany puchar, sygnety czy miecz ze
Starachowic. Zwrócono szczególną uwagę na unikatowy charakter tych odkryć oraz na
występowanie w rejonie Świętokrzyskiego Centrum Hutniczego grobów „książęcych”.
Ostateczne podsumowania materiału doprowadziło do odkrycia tzw. „szlaków” wiodących
przez teren obydwu analizowanych ośrodków metalurgicznych. Wytyczone zostały one przy
pomocy koncentracji znalezisk importów rzymskich. Efektem pracy jest uzyskanie informacji
na temat dystrybucji żelaza i dystrybucji bursztynu, który był tu przywożony jako surowiec, a
następnie obrabiany na miejscu. Bursztyn był jednym z towarów, którym „płacono” za żelazo,
a także był wymieniany na importy rzymskie o czym świadczą odkrycia w pracowniach obróbki
bursztynu. Udało się także zaobserwować i dobrze uzasadnić istnienie „a port of trade” u
zachodniej granicy mazowieckiego ośrodka metalurgicznego. Bardzo ważnym wynikiem pracy
jest określenie typologiczne i ustalenie chronologii wielu niepublikowanych zabytków, a co za
tym idzie pozwoliło to na uściślenie kwestii dotyczącej datowań stanowisk metalurgicznych.
Niemniej istotne jest zebranie w katalogu wszystkich znanych dotąd znalezisk importów
rzymskich, w tym pozyskanych podczas licznych kwerend archiwalnych i muzealnych.
1 Pod względem kulturowym objęły osadnictwo kultury przeworskiej.The work includes an analysis of the occurrence of Roman imports in the areas of
intensive iron production, called metallurgical centers during the Roman period. The research
focused on the Świętokrzyskie Metallurgical Center and Mazovian Metallurgical Center. The
aim of the work was to examine to what extent the occurrence of Roman imports is related to
the production of iron in these areas and the answer to the question about the time and nature
of the inflow of these imports to the lands covered by the research. One of the assumptions was
to determine the function of Roman objects discovered in the regions of the largest metallurgical
centers. The work includes both coin finds and treasure of coins as well as all other registered
categories of industrial imports. Analyzes and maps of all finds yielded data on significant
accumulation of mainly glass in the studied areas, glassware, beads and glass alloys. The
elaboration of unpublished monuments contributed to the "discovery" of exceptional Roman
imports, among others Fragment of a perfume bottle and connections of these discoveries with
amber finds. We know the unique finds of Roman imports from the regions of metallurgical
centers, such as a mirror, a painted glass cup, signets or a sword from Starachowice. Particular
attention has been paid to the unique nature of these discoveries and the presence of "princely"
graves in the Świętokrzyskie Metallurgical Center. The final summary of the material led to the
discovery of the so-called "Routes" leading through the area of both analyzed metallurgical
centers. They were delineated by the concentration of Roman imports. The result of the work
is obtaining information on the distribution of iron and the distribution of amber, which was
imported here as a raw material and then processed on site. Amber was one of the goods that
were "paid" for iron, and was also exchanged for Roman imports, as evidenced by the
discoveries in the amber processing workshops. It was also possible to observe and well justify
the existence of "a port of trade" at the western border of the Mazovian metallurgical center. A
very important result of the work is a typological description and establishing the chronology
of many unpublished monuments, and thus allowed to clarify the issue regarding the dating of
metallurgical positions. However, it is important to collect all Roman importations known in
the catalog, including those acquired during numerous archival and museum queries
Gender stereotypes related to non-literal language: the case of irony
Get PDFZdawać by się mogło, że codzienna doktryna komunikowania zasadniczno opiera się na odpowiedzialności za to, co się mówi lub implikuje, a nie za to, jak jest to interpretowane i rozumiane. Uzasadnione jest jednak pytanie o to, dlaczego różni odbiorcy są skłonni do różnych interpretacji i kwestia ta wydaje się mieć szczególne znaczenie w dyskursie nad językiem niedosłownym. Wypowiedź ironiczna stanowi wyzwanie dla odbiorcy, gdyż jej dosłowna interpretacja jest sprzeczna z podzielaną wiedzą i kontekstem sytuacyjnym. Odbiorca jest więc zmuszony do dokonania wyboru i rozwiązania sprzeczności. Ironia, łączona z procesem podlegającym konfliktowi przetwarzania danych wejściowych, stanowi niewątpliwie ciekawe pole do badania mechanizmu selektywności w komunikacji.
Zajmując się zagadnieniem języka niedosłownego z perspektywy aktywizacji stereotypu płci, nie sposób nie postawić więc pytania o to, dlaczego każde intrapsychiczne ‘oprogramowanie’ przetwarzania danych zdaje się inaczej działać w zależności od typu użytkownika. Co sprawia, że opcje edycji tekstu Wytnij, Kopiuj-Wklej są różnie wykorzystywane przy obróbce każdej dowolnej wypowiedzi?
Celem niniejszej rozprawy jest zbadanie tego, w jaki sposób: płeć, samoocena i lęk odgrywają rolę w generowaniu i postrzeganiu ironii werbalnej oraz autoironii, a także ich znaczenia dla tworzenia obrazu własnej osoby (JA) w tym procesie. Dotychczas opisywane teoretyczne modele ironii, wraz z wzajemnie wykluczającymi się wynikami badań wynikającymi z tych propozycji, nie doprowadziły, jak dotąd, do spójnej i w pełni przekonującej koncepcji ironii. Dlatego też zaprojektowane i opisywane w tej pracy badania (trzy) mają charakter eksploracyjny. Na próbie 240 uczestników przeanalizowano, przy zastosowaniu autorskiego Testu Tworzenia i Percepcji Ironii, wzorce reakcji na ironię werbalną wśród dorosłych mężczyzn i kobiet. Wyniki skorelowano dodatkowo z: poczuciem własnej wartości mierzonym Skalą Samooceny Rosenberga (SES); lękiem mierzonym Inwentarzem Stanu i Cechy Lęku (STAI) oraz płcią psychologiczną, do pomiaru której zastosowano Inwentarz do Oceny Płci Psychologicznej (IPP). Badania przeprowadzono w trzech warunkach eksperymentalnych ze zwględu na rodzaj zadania wstępnego torującego: aktywizacji stereotypu płci w kontekście pozytywnym, negatywnym oraz w grupie kontrolnej. Celem przeprowadzonych badań była analiza tworzenia ironii, posługiwania się autorionią oraz zwiazku przetwarzania ironii ze stanami afektywnymi i obrazem wlasnej osoby.
W Badaniu 1 zaobserwowano efekt płci ze względu na tworzenie ironii w odpowiedzi zarówno na ironiczną krytykę (krytykę przez pochwałę), jak i ironiczną pochwałę (komplement, który na poziomie dosłownym ma wydźwięk negatywny). Mężczyźni częściej tworzyli ironię w odpowiedzi na ironię niż kobiety. Wyniki są omawiane w ramach teorii porównań społecznych (Turner i in., 1987; Guimond i in., 2006, Wojciszke, 2010) oraz aktywizacji stereotypów na gruncie asymetrii językowej (Maass i in., 1996; Burgers i Beukeboom, 2016).
W Badaniu 2 zaobserwowano efekt płci ze względu na stosowanie autoironii w formie domyślnego humoru autoreferencyjnego. Mężczyźni okazali się być znacznie częściej autoironiczni niż kobiety, podczas gdy kobiety częściej jawnie dezawuowały własną osobę oraz wykazywały się częstszą samokrytyką. Znaczenie ironii w obrazie własnej osoby jest omawiane w ramach teorii (auto)prezentacji (Baumeister, 1982; Baumesiter i in., 1989; Ungar,1984).
W Badaniu 3 analizie poddano przepływ informacji ze względu na nacechowanie afektywne komunikatu ironicznego. Zaobserwowano efekt płci ze zględu na a) rozpoznawanie intencji nadawcy komunikatu oraz b) walencję, czyli znak afektywny (w wymiarze pozytywny/negatywny) emocji odczuwanych przez odbiorcę pochwały ironicznej. Analiza emocji, przeprowadzona w oparciu o model kołowy Russella (1980) oraz model kategorialny Parrotta (2001) wykazała, że mężczyźni częsciej odczuwali emocje pozytywne, podczas gdy kobiety − emocje negatywne. Uważa się więc, że przypisywanie wypowiedziom określonego ładunku afektywnego stoi za mechanizmem przetwarzania i posługiwania się ironią. W wyniku przeprowadzonych analiz zaproponowano koncepcję ironii jako obronnego mechanizmu autoregulacji. Przedstawione w niniejszej pracy poszukiwania sensu i znaczenia komunikacji niedosłownej, przy zwróceniu uwagi na wpływ zmiennych indywidualnych (płci biologicznej i − psychologicznej, lęku oraz samooceny) oraz kontekstualnych (sytuacji i konfiguracji układu uczestników), stanowią pierwszą tego typu kompleksową próbę badawczą z zakresu przetwarzania i posługiwania się ironią.The everyday doctrine of communication is that one principally takes responsibility for what one says or implies, and not for how it is interpreted or what might be inferred. However, the question of why different audiences are inclined to make different interpretations is a valid one. This question seems especially important for the discussion of non-literal language exchange. An ironic statement presents a challenge to the audience, with its literal interpretation contradicting shared understandings or beliefs. The receiver is forced to select from these conflicting data inputs, using the context of the conversation, in order to resolve the contradiction. This implicit selectivity in irony, and how gender stereotypes affect the choice made, undoubtedly constitute an interesting field of study.
The aim of this research is to analyse how gender, self-esteem and anxiety play a role in the generation and perception of irony and self-mockery, and its effect upon self-image. The current theoretical models of irony, together with empirical research linked to those proposals have not, so far, resulted in a coherent and fully convincing concept of irony. Hence, the experimental studies (3) described in this dissertation are of exploratory nature. On the sample of 240 participants, an original tool Irony Generation and Perception Test (IGPT) was used to analyze different reaction patterns to verbal irony among adult men and women. The results were additionally correlated with: self-esteem measured by the Rosenberg Self-Esteem Scale (SES); anxiety measured by the State-Trait Anxiety Inventory (STAI); and the psychological gender, for which the Gender Assessment Inventory (Polish IPP) was applied. Data was collected under three experimental conditions, as to the type of gender stereotype activation used in the pre-task priming: positive conditioning, negative conditioning and control group.
In Study 1, the gender effect was observed as to irony use in response to ironic criticism and in response to ironic praise. Men generated ironic responses more often than women. The results are discussed within the framework of the theory of social comparisons (Turner et al.,1987; Guimond et al., 2006, Wojciszke, 2010) and intergroup linguistic bias (Maass et al.., 1996; Burgers and Beukeboom, 2016).
In Study 2, the gender effect was observed as to the use of implicit self-referential humor. Men turned out to use more (positive) self-mockery than women, while women referred more frequently to an explicit self-derogation and self-criticism. The importance of self-mockery in the image of one's self is discussed within the framework of the self-presentation strategies (Baumeister, 1982; Baumesiter et al., 1989; Ungar, 1984).
In Study 3, the affective valence (positive / negative) and emotional arousal (high/low) were subject of the information flow analysis on the example of an ironic praise (a compliment with a negative overtone). The gender effect in valence was observed. The analysis of affect in irony, based on Russell's (1980) circumplex model of emotion and Parrott‘s (2001) tree-structured classification of emotions, showed that men were more likely to experience positive emotions, whereas more women reported negative affect. It is believed therefore that affective valence ascribed to a non-literal message acts as the principal mechanism delineating the use of irony. What might make irony more popular among men than women is their more positive attitude towards it. On the other hand, as irony seems among women to be associated with more negative attitudes, they simply use it less.
Following the experimental research and analysis, a new approach to irony and self-mockery is proposed, labelled as a self-defense mechanism of self-regulation.
The search for meaning and importance of non-literal communication presented in this research work, reflecting on the individual differences (sex, gender, fear and self-esteem) as well as contextual variables (specific situation and configuration of its participants), becomes the integrated research attempt of this kind in the field of the theory of irony