Repozytorium UW
Not a member yet
2396 research outputs found
Sort by
Deterrence in NATO’s Policy after the End of the Cold War
No full textRozprawa „Odstraszanie w polityce NATO po zakończeniu zimnej wojny” jest poświęcona strategii i polityce zmniejszania ryzyka agresji militarnej, którą Sojusz Północnoatlantycki realizował po rozpadzie ZSRR. Celem pracy jest zbadanie głównych obszarów polityki bezpieczeństwa, które mają istotny wpływ na odstraszanie różnych form agresji i zagrożeń przez NATO. Obszarem badań jest polityka NATO i jego głównych państw członkowskich, które mają największy wpływ na wiarygodność odstraszania. W oparciu o teorię odstraszania autor wyznaczył pięć poziomów analizy. Pierwszy koncentruje na strategii. Drugi na komunikowaniu interesów przez utrzymywanie dialogu z Rosją, która także po zakończeniu zimnej wojny traktuje NATO jako zagrożenie. Trzeci dotyczy głównie zdolności militarnych Sojuszu, rozwijanych także przy współpracy z Unią Europejską i poprzedzającymi ją organizacjami. Czwarty odnosi się do gotowości i woli do użycia tego potencjału, demonstrowanych np. w czasie ćwiczeń wojskowych czy operacji reagowania kryzysowego. Natomiast piąty obejmuje polityczną spójność Sojuszu, od której uzależniona jest jego zdolność do prowadzenia efektywnej polityki skierowanej na osiągnięcie wspólnych celów.
Chociaż praca koncentruje się na okresie po rozpadzie ZSRR, autor dokonał także analizy strategii i polityki NATO w czasie zimnej wojny, aby wskazać szanse i zagrożenia związane z polityką odstraszania w nowej sytuacji strategicznej. Osobny rozdział został także poświęcony Polsce, która po rozszerzeniu NATO może wnosić istotny wkład w politykę odstraszania Rosji. Autor dowodzi, że w czasie zimnej wojny percepcję zagrożeń NATO kształtowała przede wszystkim groźba ataku przez zaskoczenie i przewaga militarna ZSRR w Europie. Po rozpadzie Związku Sowieckiego groźba takiego ataku praktycznie zniknęła, co wpłynęło na radykalną zmianę strategii Sojuszu. NATO zrezygnowało z utrzymywania wielonarodowych sił przy swoich granicach i obniżyło znaczenie broni nuklearnej w polityce odstraszania. Aby utrzymać polityczną spójność musiało dostosować się do nowych zagrożeń i zwiększyć zdolność do prowadzenia misji reagowania kryzysowego. Podjęło też próbę budowy systemu bezpieczeństwa euroatlantyckiego opartego na współpracy Zachodu z Rosją.
Aneksja Krymu przez Rosję w 2014 r. oraz stosowanie przez nią groźby użycia siły wobec państw członkowskich NATO wymusiło zmianę w polityce Sojuszu. Podobnie jak w czasie zimnej wojny NATO zaczęło tworzyć mechanizmy odstraszania oparte na groźbie wymuszenia automatycznej reakcji na agresję. Sojusz nie zdecydował się jednak na całkowitą zmianę strategii. Przy granicy z Rosją rozmieszczał tylko niewielkie siły i sygnalizował, że jest gotowy powrócić do współpracy z Rosją, jeśli zmieni ona swoją politykę. W takiej sytuacji wiarygodność odstraszania musiała się opierać na zdolności do przerzutu dodatkowych sił w sytuacji konfliktu, co wiązało się z poważnymi wyzwaniami natury politycznej, militarnej i technologicznej. Warunkiem takiej adaptacji było równoczesne zwiększanie zdolności do reagowania na inne zagrożenia, np. terroryzm, które dla części państw były istotniejsze niż groźba rosyjskiej agresji. Autor wykazał też, że istotne znaczenie dla wiarygodności odstraszania ma polityka bezpieczeństwa Unii Europejskiej, pod warunkiem, że uzupełnienia działania NATO, a nie jest traktowana jako alternatywa dla Sojuszu.The dissertation "Deterrence in NATO’s Policy after the End of the Cold War" is devoted to strategy and policy of reducing the risk of military threats, which was pursued by the North Atlantic Treaty Organization after the collapse of the USSR. The aim of the study is to examine the main areas of security and defence policy, which have a significant impact on deterring various forms of aggression by NATO. The area of research comprises the policy of NATO and its main members, which have the greatest impact on the credibility of deterrence. Based on the deterrence theory, the Author has conceptualized five levels of analysis. The first focuses on the strategy. The second refers to the way it communicates its interests mainly to Russia, which has perceived NATO as a threat even after the end of the Cold War. The third concerns the Alliance's military capabilities, developed also in cooperation with the European Union. The fourth refers to the readiness to use this potential, demonstrated e.g. during military exercises or crisis response operations. The fifth includes the political cohesion of the Alliance, which is a precondition of an effective policy aimed at achieving common goals.
Although the analysis focuses on the period after the collapse of the USSR, the Author also analyzed NATO's strategy and policy during the Cold War to indicate the opportunities and threats associated with the policy of deterrence. A separate chapter has also been devoted to Poland, which can make a significant contribution to the policy of deterring Russia. The author argues that during the Cold War, the threat perception in NATO was influenced mainly by the risk of a Soviet surprise attack and military advantage it maintained over the Alliance in Europe. After the collapse of the Soviet Union, the threat of such an attack virtually disappeared, which led to a radical change in NATO’s strategy. The allies did not have to rely on multinational forces placed on the possible routes of attack and lowered the importance of nuclear weapons in their deterrence policy. NATO adapted it’s potential to new threats and increased its ability to conduct crisis response missions. It also attempted to build a Euro-Atlantic security system based on cooperation between the West and Russia.
The annexation of Crimea by Russia in 2014 and increased risk of conflict with NATO, forced a change in the Alliance's policy. NATO began to re-establish deterrence mechanisms based on the threat of automatic response to aggression. However, the Alliance has not decided to change its strategy completely. It deployed only small forces close to Russia’s borders, sending a strategic signal that it was ready to return to cooperation with Moscow, should it change its aggressive policy. In this situation, the credibility of deterrence had to be based on the ability to reinforce allies with additional forces during a conflict. This, however, presented a number of serious political, military and technological challenges. The Author claims that NATO’s ability to overcome those challenges will depend on its political cohesion, which will require active policy in combating terrorism and stabilizing southern neighborhood. The Author also proves that the security policy of the European Union is of great importance for the credibility of deterrence, provided that it complements NATO's missions and is not treated as an alternative to the Alliance
Arbitration in the Light of Constitutional Standards
No full textNiniejsza rozprawa zmierza do wypełnienia wskazanej luki w polskim
piśmiennictwie przez realizację siedmiu zasadniczych celów badawczych.
Pierwszym celem rozprawy jest ustalenie, które elementy charakterystyki
arbitrażu stanowią cechy konstytutywne tej metody rozstrzygania sporów.
Drugi cel badawczy sprowadza się do weryfikacji dopuszczalności
funkcjonowania sądów polubownych wobec konstytucyjnej zasady sądowego wymiaru
sprawiedliwości.
Jako trzeci cel można wskazać określenie relacji pomiędzy zapisem na sąd
polubowny, będącym przejawem autonomii woli stron, a prawem do sądu.
Czwartym celem pracy jest ustalenie standardów konstytucyjnych mających
zastosowanie do sądownictwa polubownego i zweryfikowanie zgodności z nimi Części
piątej k.p.c., a następnie wyjaśnienie wpływu tych standardów na postępowanie przed
sądami polubownymi i wydawane przez nie wyroki oraz orzecznictwo sądów
państwowych w postępowaniach postarbitrażowych – co stanowi piąty cel pracy.
Szósty cel sprowadza się do zestawienia wniosków płynących z analizy wpływu
standardów konstytucyjnych na sądownictwo polubowne z wnioskami dotyczącymi
takiego wpływu art. 6 ust. 1 EKPCz, który stanowi punkt odniesienia dla europejskich
systemów prawnych.W ramach realizacji siódmego celu, praca zmierza do weryfikacji, czy ochrona
prawna udzielana przez sądy polubowne jest ekwiwalentna do ochrony udzielanej przez
sądy państwowe.
Osiągnięcie powyższych celów wymagało przyjęcia i zweryfikowania szeregu
cząstkowych hipotez badawczych. Wybrane, najistotniejsze hipotezy cząstkowe
przedstawione zostaną poniżej i przyporządkowane są do konkretnych rozdziałów pracy.
Pod względem strukturalnym została ona bowiem podzielona na pięć rozdziałów
poprzedzonych wprowadzeniem i zwieńczonych wnioskami
Communication Between Moscow and the Provinces in the Light of Collective Petitions, 1613-1649. A Study of Muscovite Political Culture in 17th Century
No full textCelem prezentowanej rozprawy doktorskiej jest analiza źródłoznawcza dworiańskich suplik zbiorowych z lat 1613–1649 w celu wyjaśnienia ich roli i znaczenia w procesie komunikacyjnym, zachodzącym pomiędzy prowincjonalnymi służebnymi korporacjami a Moskwą. Interesuje mnie przede wszystkim zjawisko aktywności politycznej prowincjonalnych dworian i dzieci bojarskich oraz charakter ich zaangażowania w sprawy lokalne i ogólnopaństwowe. Zajmować mnie będą również sposoby funkcjonowania mechanizmów prawno-ustrojowych, służących wyrażaniu społecznych dążeń i oczekiwań w praktyce. Polityczna aktywność i tożsamość prowincjonalnego dworiaństwa będzie interpretowana przez pryzmat szczegółowych badań nad powstawaniem i funkcjonowaniem suplik zbiorowych na tle działalności lokalnych administracji i ich kancelarii.
Moje badania dotyczą zatem wybranych aspektów systemu wymiany informacji oraz sieci komunikacyjnych łączących Moskwę i prowincję. Podstawowym medium, za pomocą którego mieszkańcy ujezdów komunikowali się ze stolicą, były właśnie supliki, czyli petycje skierowane do władz z prośbami lub skargami. Była to rozpowszechniona i usankcjonowana tradycją praktyka komunikacyjna, kierowana oddolnie, z peryferii czy prowincji, do centrum. U jej podstaw leżało przekonanie o prawie poddanych do wyrażania swoich próśb oraz skarg bezpośrednio władzy zwierzchniej, oraz o jej obowiązku przyjęcia petycji.
Wyniki moich badań, zaprezentowanych w pracy doktorskiej, stanowią dalszy krok w studiach nad procesami tworzenia suplik, ich społecznego obiegu, skuteczności i wiarygodności. Ukazane i opisane mechanizmy działania systemu komunikacji między centrum a ujezdami przybliżają również możliwości i środki, jakimi dysponowały prowincjonalne wspólnoty dworiańskie w celu wyrażania swoich ambicji i postulatów oraz ochrony interesów, oraz sposoby, w jaki z tych możliwości i środków korzystały. Omówione w tekście rozprawy przykłady ilustrują tezę, że supliki zbiorowe, składane przez członków korporacji – służebnych „gorodów” – są wyraźnym przejawem oraz dowodem na istnienie w pierwszej połowie XVII wieku rozwiniętej zbiorowej tożsamości prowincjonalnego dworiaństwa, zarówno w ramach jednego ujezdu, jak i całej warstwy społecznej. Składanie pisemnych skarg i próśb do cara było powszechną i usankcjonowaną tradycją oraz normami prawnymi formą komunikacji. O autorytecie, jakim cieszyły się służebne „gorody”, oraz ich znaczeniu w państwowych strukturach świadczy fakt, że petycje wystosowane w imieniu członków dworiańskiej korporacji były traktowane przez reprezentantów władzy zwierzchniej z należytą powagą i były przez nich drobiazgowo rozpatrywane. Głos i stanowisko przedstawicieli prowincjonalnych korporacji były zatem nie tylko słyszane, ale i respektowane. Ponieważ na prośby i skargi kierowane do centrum w większości odpowiadano, podejmując decyzje lub wydając rozporządzenia zgodne z zawartymi w nich oczekiwaniami, prowincjonalne wspólnoty miały prawo uważać się za istotne ogniwo w służebnej hierarchii społecznej. Wnioski, płynące z ustaleń poczynionych w pracy pozwalają na rewizję części założeń badawczych, dotyczących stopnia rozwoju świadomości korporacyjnej wśród prowincjonalnych dworian i dzieci bojarskich. Przyczyniają się również do bardziej wnikliwego zrozumienia tożsamości zbiorowej i mentalności politycznej członków służebnych „gorodów”.The aim of this doctoral thesis is to conduct a source analysis of Muscovite gentry collective petitions from 1613–1649; to explain their role in the communication process that took place between provincial service corporations (sluzhilye „gorody”) and Moscow. My research, therefore, concerns selected aspects of the information exchange system and communication networks, connecting Moscow and the provinces. The basic medium used by residents of the provinces to communicate with the capital, were petitions with requests and complaints, addressed to central authorities. It was a widespread communication practice, based on the conviction that subjects had the right to express their requests and complaints directly to the Tsar, or other superior authority that represented him. In this relation, it was the duty of central administration to accept and answer such petitions. During this time period, the right to submit a petition was theoretically available to any member of any social strata of the Muscovite society. There were, however, some limitations, resulting from administrative regulations (eg the strict form of the petition, which had to be observed), and, later, from the mid-seventeenth century, also from legal norms. Petitions, submitted both individually and collectively, were the most widespread form of written communication, used by or on behalf of representatives of all social groups.The source database of the presented doctoral thesis consists of over one hundred collective petitions, addressed to the Tsar on behalf of the provincial gentry corporations. In most cases, petitions are accompanied by written answers, sent from central offices (prikazy) to local chancelleries, and letters sent from local governors (voevody) in return. The majority of the analyzed sources are manuscript documents, and only a small part consists of edited and published documents. All manuscript documents used in this work are stored in the Russian State Archives of Historical Records in Moscow. The first chapter is devoted to the description of the form, the language layer, and the method of creating and submitting collective petitions, whose authors were members of one or several service gentry corporations. The second and third chapters examine the main issues, which were addressed by provincial servitors in their petitions: (1) relations with the representatives of the public administration, local governor and officials working in the provincial chancellery, and (2) conditions for performing service duties in regiments and garrisons, as well as problems related to material gratification of the members of gentry corporations. The conclusions, derived from the analysis of the primary sources, confirm my initial assumptions on the high degree of development in the service corporations, as well as Muscovite gentry’s collective identity and their awareness of the existence of common interests. In order to communicate and defend them, the members of the provincial gentry used petitions addressed to the central authorities. The results allow the revision of some previously existing assumptions that can be found in American and Russian historiography, regarding the degree of development in corporate awareness amongst provincial gentry in Early Modern Muscovy. They also contribute to a more thorough understanding of the collective identity and political mentality of the members of the so-called „service class” (sluzhilye liudi). In the long term, in order to deepen the historical reflections on collective petitions, research should be carried out on the development of the literary culture in early modern Muscovite society, and the evolution, significance, and social function of provincial chancelleries, where these petitions where usually written down and submitted
Occupational skills of shoemakers in minor towns of Pomerelia in the second half of the 14th century in the light of archaeological evidence
No full textZagadnienie umiejętności zawodowych szewców w małych miastach Pomorza Gdańskiego w początkowym okresie ich istnienia rozpatrywałam na podstawie zbiorów zabytków skórzanych z badań wykopaliskowych w Pucku, Gniewie, Lęborku i Chojnicach. Wydobyte zostały z dobrze datowanych nawarstwień, przyrastających od czasu zasiedlenia terenu w związku z lokacją miasta – w przypadku Gniewu już od końca XIII wieku, w Chojnicach i Lęborku od około drugiej ćwierci XIV wieku, a w Pucku od około połowy tego stulecia. W toku analizy tych źródeł rejestrowałam ich cechy, które były konsekwencją kolejnych etapów procesu wytwórczego, poczynając od przygotowania surowca podczas wyprawy, jego doboru i sposobu wykorzystania, przez znajomość wykrojów, po techniczne umiejętnościami połączenia poszczególnych elementów w dobry jakościowo i atrakcyjny estetycznie produkt. Zagadnienia te rozpatrywałam odrębnie, analizując poprawność wykonania każdego z etapów produkcji w odniesieniu do współczesnych norm i skromnej bazy porównawczej. Na tej podstawie powzięłam próbę oceny poziomu technicznego wytwórczości małomiasteczkowych skórników.In the present dissertation, I discuss the question of occupational skills of shoemakers in minor Pomerelian towns in the early stages of their development. The study is based on assemblages of leather artefacts obtained during excavations in Puck, Gniew, Lębork, and Chojnice. They were unearthed in layers accumulating since the chartering of these towns – the end of the 13th century in the case of Gniew, circa the second quarter of the 14th century for Chojnice and Lębork, and circa the mid-14th century in the case of Puck. In the course of my analysis of the sources I registered features marking subsequent stages of the manufacturing process: from selection, preparation and use of the raw material through the knowledge of cutting patterns to technical skills required to combine particular elements into a high quality and aesthetically appealing product. I addressed these questions separately by examining correctness of execution of each of the manufacturing stages in juxtaposition to modern norms and a modest available comparative background. This enabled me to make an attempt at evaluating the level of technical manufacturing skills of small-town leatherworkers
From the Vilnius region to Warmia and Mazury. Sociological analysis of the memory and identity of Polish displaced people after World War II
Get PDFRozprawa doktorska podejmuje problematykę przemian tożsamości społeczno
-kulturowej, które zachodzą między trzema pokoleniami rozpatrywanych
w kategoriach: relacji „pamięć – tożsamość” (obejmującej treści pamięci, będącej
składnikiem tożsamości, stosunku do niej i jej znaczenia dla tożsamości), poczucia
przynależności i identyfikacji terytorialnej, kategorii ojczyzny – jej umiejscowienia
i stosunku do niej, wizerunku i wyobrażeń na temat grupy własnej i grup innych,
czynników określających zmienność i ciągłość powiązań grupowych będących
składnikiem poczucia przynależności oraz identyfikacji grupowej.
Losy przesiedleńców, które uczyniono przedmiotem
2
cywilizacji, co decydowało o konieczności konstruowania przez zamieszkałe tam grupy
wyrazistej tożsamości, legitymizacji swojej obecności i obrony swoich interesów. Także
obecnie, kilkadziesiąt lat po wojnie i masowych przesiedleniach, kwestie pamięci
i tożsamości są dla ich mieszkańców ciągle ważne.
Badania socjologiczne autorka przeprowadziła w trzech grupach
pokoleniowych: 1) z osobami, które jako dorośli lub nastolatkowie opuścili
Wileńszczyznę po II wojnie światowej, 2) z dziećmi przesiedleńców, które znają tamte
tereny z przekazów rodzinnych oraz 3) z wnukami osób przesiedlonych. W sumie
badania objęły trzydzieści sześć osób i prowadzone były w latach 2011-2017. Metodą
badawczą była metoda biograficzna, zaś techniką wywiad narracyjny.
Celem pracy była odpowiedź na pytanie: jaka jest tożsamość społeczno
-kulturowa, na obecnym etapie procesu jej kształtowania, w trzech różniących się
od siebie pokoleniach: najstarszych mieszkańców – przesiedleńców z Wileńszczyzny,
ich dzieci i najmłodszych (dorosłych) – urodzonych i wychowanych na Warmii
i Mazurach. Problem badawczy pracy sprowadzał się do odpowiedzi na pytanie, czy
migracja, której doświadczyło najstarsze pokolenie, z punktu widzenia problematyki
tożsamościowej naruszyła zasadę ciągłości tożsamości społeczno-kulturowej.
Rozprawa składa się ze wstępu i dwóch części. Część pierwsza, teoretyczna,
podzielona została na trzy rozdziały, w których dokonano krytycznego przeglądu
literatury przedmiotu na temat pamięci i czasu, tożsamości oraz historycznego opisu
zjawiska przesiedleń z Kresów Północno-Wschodnich na Warmię i Mazury. Część
druga, empiryczna, składa się z dwóch rozdziałów. Pierwszy poświęcony jest
omówieniu metodologii badań własnych; drugi zaś to opis i analiza wyników
przeprowadzonych badań (wywiadów biograficznych). W ramach analizy skupiono się
na zagadnieniach: przesiedlenia i pierwszego okresu adaptacji przesiedlonych,
tożsamości społeczno-kulturowej badanych oraz symboli tożsamości przesiedleńców
i ich rodzin. Pracę kończy podsumowanie, bibliografia oraz aneks.
Przeprowadzona analiza wywiadów narracyjnych dała odpowiedź na postawione
problemy badawcze. Zauważono podobieństwo głównych zasad, które organizują
pamięć i tożsamość.
Najstarsze pokolenie definiuje siebie jako „wspólnotę odrzucenia”, której
tożsamość była zagrożona przez dominujące i wrogie podmioty, w tym Rosjan,
Ukraińców i Litwinów, którzy stosowali środki przymusu, chcąc pozbyć się ich
z terenów przedwojennej Polski. Wobec tak postrzeganych zewnętrznych zagrożeń,
3
wzmacniali oni swe symboliczne granice, podkreślając wagę wewnętrznej integracji
i solidarności oraz kultywowali poczucie własnej odrębności. Nie zauważano owej
wewnętrznej integracji i solidarności wśród pozostałych badanych pokoleń.
Doświadczenie migracji naruszyło zasadę ciągłości tożsamości, a brak
możliwości powrotu i odczuwanie przymusu przerwało jej linearną strukturę.
W nowych, powojennych warunkach powstała konieczność poszukiwania nowych
punktów identyfikacyjnych. Przedwojenna odrębność regionalna, wyznaczająca granice
swojskości i wspólnoty, z biegiem czasu w nowych, powojennych, codziennych
kontaktach ulegała zatarciu. Granice te nie zniknęły jednak w prosty sposób
ze świadomości i pamięci tych osób. Jako subiektywny, utrwalony obraz dawnych
podziałów nadal ułatwiają poruszanie się w przestrzeni społecznej. Sfera najbliższych
związków, poczucia „my” nadal – w tym pokoleniu – nie wykracza poza dawną
społeczność lokalną, własną rodzinę i przyjaciół, a jeśli obejmuje sąsiadów, to głównie
tych, z którymi tu przybyli. W najstarszym pokoleniu trudno mówić o wytworzeniu
silnej łączności terytorialnej pozwalającej na określenie tego miejsca ojczyzną prywatną
(tak jak rozumiał to pojęcie S. Ossowski). Konkluzja taka pozostaje w zgodzie
z socjologicznym rozumieniem pojęcia ojczyzny prywatnej, czyli zakorzenienia jej
w zachowanych w pamięci obrazach z dzieciństwa i emocjonalności wspomnień
związanych z mentalnym powrotem do rodzinnych stron, gdzie pozostawiono
to, co najcenniejsze, najwartościowsze. I co z biegiem czasu podlega idealizacji
i sentymentalizacji. W większości narracji pojawiało się w tym pokoleniu określenie
siebie w kategoriach „bycia Polakiem”, polskości jako takiej, przy jednoczesnym
lokowaniu utraconej ojczyzny prywatnej na terenach przedwojennych kresów
Wschodnich RP.
Pokolenie średnie charakteryzuje bardzo bogata pamięć dotycząca ziemi
ojczystej rodziców, akcji przesiedleńczej, emocji jakie towarzyszyły i wciąż towarzyszą
ich rodzicom. Wskazuje się tu na występowanie zjawiska zakorzenienia pamięci oraz
międzypokoleniowego przekazu traumy, postpamięci, które często były wynikiem
opowieści rodziców (należy mieć na uwadze, że niektóre osoby należące do pokolenia
średniego urodziły się już na terenach Warmii i Mazur). Zarówno u dzieci
przesiedleńców, jak i ich rodziców powszechne było poczucie tymczasowości, motyw
przekonania o możliwości powrotu w rodzinne strony niedługo po przesiedleniu.
Powstała tu postpamięć domu korzennego opuszczonego przez rodziców. Mamy
tu do czynienia z jednej strony z interferencją rodzinnych historii i pamięci regionalnej,
4
przeszłości etnicznej w miejscu, z którego Kresowiacy zostali wysiedleni, a ich
mentalne czy rzeczywiste powroty na ziemie ojców (trwałe i okazjonalne,
tzw. „turystyka tęsknoty”) pozwalają uzupełniać wiedzę o rodzinnej przeszłości, nadać
jej grupowe, szersze ramy, kontekst historyczny i kulturowy. Często kończyły się one
zamknięciem biograficznego wątku poprzez ostateczne stwierdzenie wygaśnięcia jego
fizycznego korelatu – rodzinnego domu, lokalnej ojczyzny. W grupie osób
z drugiego pokolenia zapośredniczony został obraz mierzenia się z tęsknotą pierwszego
pokolenia za rodzinnymi stronami. Z drugiej strony zdarzały się zaniki pamięci,
co mogło wiązać się z chęcią zapomnienia traumy, jaką przeżyli będąc dziećmi.
Najczęściej w pokoleniu tym wskazuje się na istnienie dwóch domów, dwóch
prywatnych ojczyzn – jednej na Wileńszczyźnie, drugiej na Warmii i Mazurach
(„małej” ojczyzny). Wszyscy czują się Polakami, ale większość z nich czuje się także
„Kresowiakami”.
Najmłodsze pokolenie reprezentowało w głównej mierze typ tożsamości
prospektywnej, zawierającej jednakże pewne elementy tożsamości przerwanej. Choć
bowiem w pokoleniu tym istnieje zjawisko transmisji międzypokoleniowej
(kultywowania tradycji swoich przodków), to jednak trudno mówić tu o kontynuacji czy
próbach odtwarzania tożsamości najstarszego pokolenia, bo były one rzadko
podejmowane. Najmłodsze pokolenie budowało swą tożsamość nakierowując
ją na przyszłość oraz – różnie ocenianą – teraźniejszość.
Analiza wywiadów biograficznych ukazała ogromne znaczenie rodzinnego
kontekstu przekazu pamięci. W przypadku przesiedleńców i ich dzieci w pamięci tej
ważne okazały się dwa tematy: pierwszy związany był z krzywdami doznanymi
w czasie przesiedlenia, a drugi dotyczył trudności w zaadaptowaniu się w nowym
środowisku.
Z punktu widzenia socjologa doświadczenia te, choć analizowane przeze mnie
na przykładzie materiału empirycznego dotyczącego konkretnych, historycznych
wydarzeń o charakterze lokalnym, mają walor uniwersalny. „Socjologia przesiedleń”
i przymusowych migracji pozwala opisywać zjawiska dziejące się w konkretnym
miejscu i konkretnym czasie historycznym, ale też służy szukaniu uogólnień
teoretycznych, pozwalających zobaczyć je jako podlegające prawom
i prawidłowościom mającym charakter ponadlokalny. Temu też, jako poszukiwanie
społeczno-historycznych ram pamięci i tożsamości, służy prezentowana rozprawa
Repositioning Jung’s Analytical Psychology: A Paradigm Shift from A Critical Science To An Intersubjective Practice In the Education of the Individual In Late Modernity.
No full textThis writing surveys C.G. Jung’s phenomenology within a wider problematic that examines epistemological premises and implicit ontological claims. The author argues that Jung’s Kantian appropriation is untenable given the problem of ever establishing a solid boundary between archetypal images and archetypes as things in themselves in conjunction with the infinite regress that an epistemology of representationism introduces. In a similar vein, the claim that analytical psychology’s method is an empirical phenomenology does not correspond with the metaphysical orientation of analytical psychology’s founder. In contra-distinction to the hermeneutics of suspicion (Nietzsche, Marx, Freud) the author argues that Jung’s psychic “facts” as well as his epistemology are predicated on a prior initiation to the reality of the “objective psyche”, which is in essence a religious experience, not an act of reason. The author holds that Jung’s objections to a privative conception of evil in Christian tradition represent a Gordian knot holding together two distinct, yet interrelated tendencies, underwriting the entire Jungian opus: a metaphysical and a scientific. Jungian hermeneutics constitute a creative expression and a culmination of a tension between immanence and transcendence. Jung’s work cannot be appreciated in isolation from the Christian tradition whose critic, uncomfortable inhabitant and innovative reformer he was as a psychologist, scientist and covert speculative metaphysician. The author examines Jung’s objections about the privative nature of evil in a wider philosophical and theological context. Jung’s contention that the Christian trinitarian image of god amounts to a denial of the existence of evil is assessed both in terms of the diverse meanings that privation and negativity hold for philosophical and theological thought in the Western tradition, as well as in terms of Jung’s own implicit assumptions about nothingness and negativity. Jung’s attack on the trinity and postulation of a supplementary insertion of a fourth (evil) is reinterpreted as an attempt to correct the impersonal nature of theodicies belonging to an Augustinian legacy within the Western Christian tradition. It is the contention of the author that this Jungian correction, through which Jung aims to rehabilitate the personal dimension of ethical responsibility and religious experience, represents today an interpellation to rework the implicit ontotheological nature of Jungian phenomenology and to relinquish, in an act of dispossession, the assurances of a ground, which - whether in the form of scientism or metaphysics, gnoseology or subjectivism - is no longer tenable as a form of foundationalism. Such a reworking would acknowledge that analytical psychology does not possess a superior insight into the structure of the real in the form of an objective psyche (collective unconscious), nor access to the metahistorical a priori categories (archetypes) underpinning human experience. When such aspirations are worked through what remains is not a critical science, nor a self-referential discipline of psychological absolutism, but an inter-subjective practice of dialog and hermeneutics with significant import for the education and healing of the individual in late modernity.Niniejsza praca zajmuje się fenomenologią Karla Gustawa Junga, sytuując ją w szerszym kontekście jej epistemologicznych przesłanek i ontologicznych założeń. Autor dowodzi, że Kantowskie przywłaszczenie Junga jest nie do utrzymania przy dążeniu do ustanowienia trwałej granicy między archetypowymi obrazami i archetypami jako rzeczami w sobie w połączeniu z nieskończonym regresem, który wprowadza epistemologia reprezentatywności. Podobnie twierdzenie, że metoda psychologii analitycznej jest fenomenologią empiryczną, nie odpowiada metafizycznej orientacji założyciela psychologii analitycznej. W przeciwieństwie do hermeneutyki podejrzeń (Nietzsche, Marks, Freud) autor argumentuje, że psychiczne "fakty" Junga oraz jego epistemologia oparte są na wcześniejszej inicjacji do rzeczywistości "obiektywnej psyche", która jest w istocie doznaniem religijnym, a nie tyle działaniem rozumowym. Autor uważa, że obiekcje Junga wobec koncepcji prywatywności zła w tradycji chrześcijańskiej są węzłem gordyjskim łączącym dwie odrębne, ale wzajemnie powiązane tendencje, gwarantujące cały opus jungowski: metafizyczny i naukowy. Hermeneutyka jungowska stanowi twórczą ekspresję i kulminację napięcia między immanencją a transcendencją. Twórczości Junga nie można docenić w oderwaniu od tradycji chrześcijańskiej. Jako jej krytyk, niepogodzony domownik i innowacyjny reformator był psychologiem, naukowcem i ukrytym spekulatywnym metafizykiem. Autor analizuje zastrzeżenia Junga dotyczące prymatu natury zła w szerszym kontekście filozoficznym i teologicznym. Twierdzenie Junga, że chrześcijański trynitarny obraz Boga prowadzi do zaprzeczenia istnienia zła, jest oceniane zarówno w wymiarze wielowymiarowych znaczeń, jakie prywatywność i negatywność mają dla myśli filozoficznej i teologicznej w tradycji zachodniej, jak i we własnych kategoriach Junga dotyczących przedrozumień i uprzedzeń co do nicości i negatywności. Atak Junga na Trójcę św. i postulowanie dodatkowego czwartego elementu (zła) jest reinterpretowane jako próba korekty bezosobowej natury teodycei należącej do augustiańskiego dziedzictwa w ramach tradycji zachodniego chrześcijaństwa. Twierdzenie autora, że korekta jungowska, poprzez którą dąży on do rehabilitacji osobistego wymiaru odpowiedzialności etycznej i doświadczenia religijnego, stanowi dziś interpelację do przepracowania domniemanej ontoteologicznej natury fenomenologii jungowskiej i do zrzeczenia się, w akcie zaniechania wszelkiego, dziś już niemożliwego do utrzymania, fundacjonalizmu, czy to w postaci scjentyzmu, czy metafizyki, gnozeologii, czy subiektywizmu. Taka korekta pokazuje, że psychologia analityczna nie ma lepszego wglądu w strukturę rzeczywistości w postaci obiektywnej psyche (zbiorowej nieświadomości), ani dostępu do metahistorycznych a priori kategorii (archetypów) stanowiących podstawę ludzkiego doświadczenia. Gruntowne przepracowywanie aspiracji psychologii analitycznej powoduje, że to, co pozostaje, nie jest nauką krytyczną, ani autoreferencyjną dyscypliną psychologicznego absolutyzmu, ale intersubiektywną praktyką dialogu i hermeneutyką ze znacznym potencjałem edukacyjno-uzdrawiającym dla człowieka w późnej nowoczesności
Metal Pins from the Pomeranian Cloche Grave Cultural Circle
No full textWczesna epoka żelaza, obejmująca okres między VIII a III w. p. n. e., na Niżu Polskim jest okresem dynamicznych przemian kulturowych i osadniczych. U progu tego okresu, pod wpływem wydarzeń politycznych w Kotlinie Karpackiej, a zwłaszcza postępujących zmian klimatycznych, nastąpił kres stabilnego okresu prosperity ludności kultury łużyckiej i tym samym przerwanie dotychczasowych szlaków handlowych z południową częścią Europy. Do zaistniałych warunków klimatycznych oraz nowej sytuacji kulturowej, najlepiej przystosowała się grupa ludności z terenu Pomorza Wschodniego – kontynuująca tradycje kręgu pól popielnicowych, która z czasem jako „nowa jakość”, tzw. kultura pomorska, zajęła większość dawnych ziem kultury łużyckiej i nawiązała nowe kontakty, głównie z terenami położonymi na południowy – zachód i zachód od Odry.Wskazane przemiany i kierunki oddziaływań doskonale widoczne są na przedmiotach spinających odzież – szpilach, najliczniejszej i najbardziej zróżnicowanej formalnie kategorii wyrobów we wczesnej epoce żelaza. Dzięki tym cechom, szpile stanowią pomocne narzędzie dla archeologów do badań nad chronologią i kontaktami z ościennymi grupami kulturowymi, niekiedy tak samo precyzyjne jak zapinki. Niniejsza praca jest pierwszym w historii badań archeologicznych, kompleksowym opracowaniem szpil pomorsko – kloszowego kręgu kulturowego (ujętych łącznie kultur pomorskiej i grobów kloszowych). Na podstawie zebranej bazy źródłowej, opartej w głównej mierze na wynikach kwerend bibliotecznych, archiwalnych i muzealnych, liczącej 893 szpile i 222 wyobrażenia na ceramice, wykonano zabiegi typologiczne, analizę terytorialno – chronologiczną oraz określenie ich funkcji, m. in. sposoby noszenia. Do najważniejszych efektów pracy należą, po pierwsze, stworzenie opartego na szpilach systemu chronologicznego pomorsko-kloszowego kręgu kulturowego wraz z próbą dowiązania go do najważniejszych systemów europejskich, i po drugie, wyodrębnienie elementów wspólnych między szpilami pomorsko – kloszowego kręgu kulturowego z jednostkami ościennymi, co pozwoliło na wskazanie najważniejszych, często strategicznych, kontaktów determinujących sukcesję w/w jednostki kulturowej. Badania wykazały, że ludność pomorsko – kloszowego kręgu kulturowego w poszczególnych fazach funkcjonowania czerpała wzorce z innych stref kulturowych. Największe znaczenie miały kontakty nawiązane z grupą białowicką kultury łużyckiej w fazie HaD2-HaD3, które pozwoliły na wykształcenie się oryginalnych przewodnich form szpil o stylistyce późnohalsztackiej, które poddawane lokalnym modernizacjom, użytkowane były aż do schyłku funkcjonowania omawianej jednostki kulturowej. Ludność pomorsko – kloszowego kręgu kulturowego, wraz ze schyłkowymi ugrupowaniami kultury łużyckiej, były ostatnimi społecznościami, gdzie przeważającymi i najbardziej powszechnymi formami spinania odzieży były szpile. Zejście tych jednostek z areny dziejowej w III w. p. n. e., kończy okres dominacji tych przedmiotów w modzie ówczesnych mieszkańców ziem polskich. Ich funkcję przejmą zapinki, które będą integralną częścią ubioru aż do okresu wczesnego średniowiecza.The Early Iron Age, which in the Polish Lowlands is dated to between the 8th and 3rd century B.C, was a time of dynamic cultural and settlement changes. Its beginning is marked by the termination of the stability and prosperity of the Lusatian period, caused by the political transformations which took place in the Carpathian Basin and, especially, by the changes of the climate. This resulted in a disruption of the existing trade routes connecting the area to the southern part of Europe. The population which was the most successful in adapting to the new climate and cultural conditions were the inhabitants of Eastern Pomerania who continued the tradition of the Urnfield culture circle. In the course of time this 'new quality', i.e., the Pomeranian culture, occupied the majority of the lands earlier inhabited by the Lusatian groups, and established new contacts mainly with the areas located to the south-west and west of the Oder river.These changes and the new directions of mutual influences are very clearly marked by the artefacts used for fastening the garments: the pins, which make up the most numerous and diversified category of products from the Early Iron Age. Thanks to these features the pins are very useful in the studies of chronology and contacts with the neighbouring cultures, often offering an equal dating precision as the brooches. This paper presents the first comprehensive analysis of the pins from the Pomeranian Cloche Grave cultural circle (the Pomeranian culture and Cloche Grave culture) in the history of the archaeological studies. The source materials collected during the library, archive, and museum studies, comprise 893 pins and their 222 representations on pottery materials. They served as a basis for the typological, territorial-chronological, and functional (i.e., the ways the pins were worn) analyses, which have allowed to determine the chronological system of the Pomeranian Cloche Grave culture circle, establish its tentative relation to the main European systems, and distinguish which features of the pins from the Pomeranian Cloche Grave culture circle were shared with those of the neighbouring cultural units. As a result it was possible to find what were the main, often strategic, contacts determining the succession of the cultural unit. The studies have also revealed that in the respective phases of its functioning, the Pomeranian Cloche Grave culture population used inspirations from different cultural zones. The most important were those related to the contacts with the Białowice Group of the Lusatian culture, made in Phase HaD2-HaD3, as a result of which original main pin forms in Late Hallstatt style were shaped. They underwent local modifications and were used until the end of the discussed cultural unit. The Pomeranian Cloche Grave circle population together with the declining groups of the Lusatian culture were the last communities in which the pins were the main artefacts used fasten garments. The disappearance of these communities in the 3rd c. B.C. marks the final stage of domination of these products among the then inhabitants of the Polish lands. They were replaced by brooches, which made up the integral part of the attire till the Early Middle Ages
Administrative legal measures to protect consumers on the capital market within the activity of the Polish Financial Supervision Authority and the President of the Office of Competition and Consumer Protection
No full textZasadniczym przedmiotem rozważań zawartych w ramach rozprawy doktorskiej jest zaprezentowanie oraz analiza administracyjnoprawnych standardów ochrony konsumentów
w relacjach z instytucjami świadczącymi usługi maklerskie (firmami inwestycyjnymi) na rynku kapitałowym.
Ujęcie tematyczne, będące przedmiotem prowadzonych tutaj badań, stanowi złożone zagadnienie problemowe. Na jego wieloaspektowość mają wpływ co najmniej dwie kwestie natury ogólnej. Po pierwsze, zarówno prawo ochrony konsumentów, którego centralny ośrodek zainteresowań stanowi jednostka, będąca w istocie najsłabszą – pośród pozostałych – kategorią uczestników obrotu gospodarczego, jak też prawo rynku kapitałowego, w zakresie którego mieści się działalność instytucji świadczących usługi maklerskie, stanowią zbiory norm prawnych o niejednorodnym charakterze jurydycznym. Te obszary regulacyjne,
w znakomitej większości, bazują co prawda na rozwiązaniach natury administracyjnoprawnej, aczkolwiek stosunkowo dużą ich część wypełniają normy prawa cywilnego. Na domiar tego, dla obszarów tych charakterystyczne są również szczątkowe regulacje natury prawnokarnej, co w ogólnym rozrachunku implikuje konieczność prowadzenia badań zarówno na gruncie prawa publicznego jak i prawa prywatnego. Po drugie, regulacje prawne normujące rynek kapitałowy, w przeciwieństwie do regulacji prawnych odnoszących się do innych segmentów rynku finansowego (takich jak sektor bankowy czy sektor usług płatniczych), nie obejmują explicite swoim zakresem relacji konsumenckiej. Posługują się one natomiast odrębnymi kategoriami uczestników (usługobiorców) sui generis charakterystycznymi dla rynku kapitałowego (np. inwestor, klient firmy inwestycyjnej, uczestnik funduszu inwestycyjnego)
i dla tychże kategorii tworzą mechanizmy ochronne.
Główna część rozważań zawartych w ramach dysertacji poświęcona została analizie prawnej kompetencji, zadań oraz środków administracyjnoprawnych przysługujących Komisji Nadzoru Finansowego oraz Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji
i Konsumentów, jako tzw. niezależnym organom regulacyjnym. Autor rozprawy, jako fundamentalną tezę przyjął założenie, iż normy o charakterze publicznoprawnym,
w szczególności normy prawa administracyjnego, w sposób zdecydowanie bardziej efektywny wypełniają sferę regulacyjną ochrony konsumentów oraz rynku kapitałowego względem uregulowań natury prywatnoprawnej. Świadczy o tym chociażby ograniczenie wolności gospodarczej podmiotów prowadzących działalność maklerską, czy zasada administracyjnego nadzoru nad rynkiem kapitałowym, w której granicach zawiera się szereg funkcji reglamentacyjno-policyjnych administracji publicznej. Ponadto, w obszarze publicznoprawnej ochrony konsumentów strategiczną rolę odgrywają instrumenty administracyjnoprawne wykorzystywane przez organy administracji publicznej,
w szczególności Prezesa UOKiK, jako organu władnego do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone oraz decyzji w sprawach praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Status tychże organów powoduje, że wypełniane przez nie zadania mają charakter działania w interesie publicznym, a co za tym idzie działanie to realizuje potrzeby całego społeczeństwa – w przeciwieństwie do uregulowań natury prywatnoprawnej, których efektywność zauważalna jest wyłącznie na etapie relacji kontraktowej pomiędzy konsumentem a instytucją świadczącą usługę. Tym samym autor pracy przyjął, iż efektywna ochrona konsumentów, w obszarze rynku kapitałowego, może być gwarantowana wyłącznie przy wykorzystaniu instrumentów prawa administracyjnego, którym przyznał rolę wiodącą, jednocześnie dochodząc do wniosków, że instrumenty prawa prywatnego charakteryzują się tutaj małą efektywnością, wobec czego przyznał im wyłącznie funkcję uzupełniającą.The main subject of deliberations included in this thesis is presentation and analysis of administrative legal standards of consumer protection in relations with institutions providing brokerage services (investment companies) on the capital market.
Thematic approach, which is the subject of conducted research, is a complex problematic issue. Its multidimensional nature is influenced by at least two general issues. Firstly, both consumer protection laws with the central centre of interest is an individual, which is in fact the weakest – among the others – category of economic trading participants, and the capital market law, which covers the activities of institutions providing brokerage services, constitute sets of legal standards of a heterogeneous juridical nature. These regulatory areas mostly rely on administrative legal solutions, although a relatively large part of them comply with civil law norms. In addition, these areas are also characterized by fragmentary regulations of a criminal law nature, which in general implies the need to conduct research on the basis of both public and private law. Secondly, regulations governing the capital market, unlike regulations relating to other sectors of the financial market (such as the banking or payment services sector), do not explicitly cover consumer relations. However, they use separate sui generis categories of participants (recipients of services) characteristic for the capital market (e.g. investor, client of an investment company, participant of an investment fund) and for these categories they create protective mechanisms.
The main part of deliberations included in this dissertation was devoted to the legal analysis of competences, tasks and administrative legal means vested in the Polish Financial Supervision Authority and the President of the Office of Competition and Consumer Protection, as the so-called independent regulatory bodies. The author of paper, as a fundamental thesis, adopted the assumption that standards of public and legal nature, in particular standards of administrative law, in a much more effective way fill the regulatory sphere of consumer protection and the capital market in relation to regulations of private and legal nature. This is evidenced by e.g. restriction of economic freedom of entities conducting brokerage activities, or the principle of administrative supervision over the capital market, within the limits of which a number of regulatory and police functions of public administration are included. Moreover, in the area of public-private consumer protection, administrative legal instruments used by public administration bodies have a strategic role, in particular the President of the Office of Competition and Consumer Protection, as the body competent to issue administrative decisions in cases of declaring the provisions of the model contract prohibited and decisions in cases of practices infringing collective consumer interests. The status of these bodies means that tasks performed by them have a nature of acting in the public interest, and thus this action meets the needs of the whole society – in contrast to regulations of a private law nature, which effectiveness is noticeable only at the stage of contractual relations between the consumer and institution providing services. Therefore, the author assumed that effective consumer protection in the area of capital market can be guaranteed only with the use of administrative law instruments, to which he gave a leading role, at the same time reaching a conclusion that private law instruments are characterized by low effectiveness, and thus he granted them only a complementary function
The effect of pharmaceuticals on selected components of aquatic food web
No full textThe effect of pharmaceuticals on selected components of aquatic food webPharmaceuticals regularly contaminate freshwater ecosystems all over the world. Permanent discharge of pharmaceuticals to the environment causes chronic exposure of aquatic organisms to chemical pollutants, often posing to them the direct threat.In the freshwater environment, drugs are detected in nanograms per liter, while the concentrations used in experiments conducted to investigate their impact on aquatic organisms are usually significantly higher (milligrams per liter). The scarcity of research on the effects of environmentally relevant concentrations of pharmaceuticals on so-called non-target organisms, has remained a problem.Freshwater environments are complex systems, vulnerable to change. Algae constitute an important component of these ecosystems, as they are key primary producers in most aquatic environments, forming the basis of the food web. Toxic effects of contaminants at this level could bring about the negative consequences for organisms from higher trophic levels.Primary consumers such as filter feeding cladocerans, including those of the genus Daphnia, occupy a central position in freshwater trophic networks. Daphnia play a major role in controlling algal biomass. On the other hand, planktonic animals (and Daphnia among them), constitute the essential food for planktivorous fish. Changes in any of parameters related to fitness caused by the presence of pharmaceuticals can affect the dynamics and biomass of planktonic crustaceans, thus, the functioning of the aquatic food webs.The aim of my doctoral thesis was to determine the direct, long-term effects of pharmaceuticals in the concentrations registered in the environment on aquatic organisms from different trophic levels, and to examine the possible transfer of medicines’ effects along the trophic chain. In the study on the sensitivity of aquatic organisms to medicines (cyclophosphamide, fluoxetine, ibuprofen, and propranolol), wide range of methods and indicators was used. In primary producers – algae (Acutodesmus obliquus, Chlamydomonas reinhardtii and Nannochloropsis limnetica), I analyzed cell growth, pigments (chlorophyll, carotenoids) concentrations, photosynthesis and fatty acids profile. In primary consumers - Daphnia, I measured the growth rate, age and size at the first reproduction and number of offspring. Changes in Daphnia proteome caused by the presence of pharmaceutical were also analyzed.In the study of the effects of pharmaceuticals on aquatic organisms from various trophic levels, both traditional (EC50 designation) and innovative (long-term exposure to environmental drug doses) approach was used. For the first time rapid light curves in the Phyto-PAM was used in ecotoxicological study concerning the effect of pharmaceuticals on aquatic biota.It has been for the first time demonstrated that (i) even low doses of medicines can significantly affect eukaryotic aquatic organisms from two trophic levels (primary producers and first-order consumers), (ii) the impact of pharmaceuticals can spread to other trophic levels (from primary producers to first-order consumers).Wpływ farmaceutyków na wybrane komponenty sieci troficznej w ekosystemach wodnych.Farmaceutyki są regularnie wykrywane w wodach słodkich na całym świecie. Stałe przedostawanie się farmaceutyków do środowiska naraża organizmy wodne na chroniczną na nie ekspozycję, często stanowiąc dla nich bezpośrednie zagrożenie.W środowisku słodkowodnym leki wykrywane są w stężeniach rzędu nanogramów na litr, natomiast stężenia stosowane w eksperymentach służących poznaniu ich wpływu na organizmy wodne są zazwyczaj znacząco wyższe. Brakuje zatem danych dotyczących wpływu leków w stężeniach rejestrowanych w środowisku na organizmy słodkowodne. Środowiska słodkowodne są systemami złożonymi. Podstawę pelagicznej piramidy troficznej budują glony planktonowe, a toksyczne działanie zanieczyszczeń na organizmy pierwszego poziomu troficznego może pośrednio powodować negatywne skutki dla organizmów wyższych poziomów troficznych. Konsumenci I rzędu jakimi są filtrujące wioślarki planktonowe zajmują centralną pozycję w słodkowodnych sieciach troficznych. Z jednej strony kontrolują one biomasę fitoplanktonu, z drugiej stanowią zasadniczy pokarm ryb planktonożernych. Zmiany któregokolwiek z parametrów biologii wioślarek planktonowych spowodowane bezpośrednim lub pośrednim wpływem farmaceutyków mogą mieć znaczące skutki dla ichtiofauny, a co za tym idzie, dla funkcjonowania całego ekosystemu.Celem rozprawy doktorskiej było określenie bezpośredniego, długotrwałego wpływu leków w dawkach rejestrowanych w środowisku na organizmy wodne z dwóch różnych poziomów troficznych oraz scharakteryzowanie ewentualnego przenoszenia się wpływu leków wzdłuż sieci troficznej. W badaniach wrażliwości organizmów wodnych na leki (cyklofosfamid, fluoksetyne, ibuprofen, propranolol) zastosowano szeroki wachlarz metod i wskaźników. U producentów pierwotnych - glonów (Acutodesmus obliquus, Chlamydomonas reinhardtii i Nannochloropsis limnetica) analizowałam wzrost komórek, zawartość barwników (chlorofilu, karotenoidów), wydajność fotosyntezy i profil tłuszczowy. U konsumentów I rzędu – Daphnia magna, mierzyłam tempo wzrostu, wiek i wielkość przy pierwszej reprodukcji oraz liczbę potomstwa. Analizowałam również zmiany w proteomie spowodowane obecnością farmaceutyku.W pracy zastosowano zarówno tradycyjne (wyznaczenie EC50) jak i nowatorskie (długotrwała ekspozycja na środowiskowe dawki leków) podejście eksperymentalne. Po raz pierwszy w laboratoryjnych badaniach ekotoksykologicznych wykorzystano analizę transportu elektronów w zależności od natężenia światła (phyto PAM), w celu zbadania wpływu leków na fotosyntezą przedstawicieli fitoplanktonu. Po raz pierwszy wykazano że: (i) nawet niskie dawki leków mogą istotnie wpływać na eukariotyczne organizmy wodne z dwóch poziomów troficznych (producentów pierwotnych i konsumentów I rzędu), (ii) wpływ farmaceutyków może przenosić się na kolejne poziomy troficzne (od producentów pierwotnych do konsumentów I rzędu)
Dzieła Carlo Emilio Gaddy w oczach współczesnej mu krytyki
No full textL’obiettivo della tesi di dottorato intitolata Carlo Emilio Gadda al vaglio della critica coeva è analisi della ricezione critica di alcuni volumi di C. E. Gadda (1893-1973), uno dei più riconosciuti scrittori del Novecento in Italia e oltre i suoi confini. Si tratta della ricezione dei seguenti opere alla loro prima pubblicazione: La Madonna dei filosofi (1931), Il castello di Udine (1934), Le meraviglie d’Italia (1939), Le Novelle dal ducato in fiamme (1953), Il giornale di guerra e di prigionia (l’edizione del 1955 e quella ampliata del 1965), Quer pasticciaccio brutto de via Merulana (1957) e infine La cognizione del dolore (1963). Nella tesi viene dunque inquadrato un lungo periodo della carriera “ufficiale” di Gadda dagli anni trenta fino alla prima metà degli anni sessanta. La tipologia dei testi presi in esame è costituita soprattutto dalle recensioni, a cui si è aggiunto una serie di articoli e saggi più ampi apparsi nel periodo in questione su vari riviste e giornali. L’obiettivo era inoltre quello di completare le considerazioni critiche espresse sulla scrittura gaddiana con i commenti dello stesso scrittore, in cui è ben nota anche tendenza all’autocritica e autoesegesi.
Il testo è stato strutturato in due ampie parti intitolate Barocco e Gadda «classico». Verso il centro?, suddivise in capitoli dedicati alla ricezione critica di ciascuno dei volumi, che seguono l’ordine della loro pubblicazione. Nella prima parte, oltre alla sistemazione in base all’ordine cronologico, come la chiave dell’esame è stata assunta la definizione “barocco”. Essa viene attribuita dalla critica allo scrittore sin dall’inizio per indicare il taglio originale del suo stile, percepito però anche come bizzarro e artificioso. Nella maggior parte del periodo preso in esame la definizione ha soprattutto il carattere di una generica etichetta. Il motivo per cui viene tuttavia assunta ai fini dell’analisi è la sua straordinaria fortuna critica e il fatto che essa riporta a una delle questioni principali sollevate in quegli anni, e cioè in che misura la scrittura di Gadda sarebbe da considerare un esercizio stilistico e in che misura invece sarebbe una forma di espressione valida e funzionale. L’obiettivo della prima parte del lavoro svolto era quello di inquadrare soprattutto le considerazioni in tal senso formulate dai critici. Si tratta per di più di riflessioni che riguardano più in specifico i meccanismi della scrittura di Gadda e quindi pertinenti al piano sintattico-lessicale e l’impianto narrativo delle sue opere. L’analisi della ricezione critica di vari volumi dello scrittore svolta nella parte Barocco è dunque anche quella che porta più all’interno delle pagine gaddiane. Vi sono state inserite d’altronde brevi analisi di alcuni passaggi come ad esmpio l’episodio dell’interrogatorio di Ines Cionini, contenuta in Quer pasticciaccio brutto de via Merulana.
In più, la prima parte contiene la maggior parte delle considerazioni critiche e autocritiche dello stesso Gadda, riportate a integrazione del discorso svolto dai recensori. Esse sono state concentrate soprattutto nel capitolo Gadda barocco e antibarocco. L’etichetta di scrittore barocco si rivela a questo punto utile anche perché concentra una buona parte del dialogo critica-Gadda. Si tratta prima di tutto delle affermazioni formulate dallo scrittore in difesa della propria scrittura contro le accuse di artificiosità e gratuita.
Nella parte Barocco si ripercorrono vari approcci critici alla scrittura gaddiana e si illustra il loro modificarsi nel tempo. In caso dei volumi degli anni trenta è stata inquadrata la prevalente lettura in chiave stilistica. Allora è ancora radicato il richiamo all’ordine propagato dalla rivista «La Ronda» e si tende a valutare lo scrittore secondo gli schemi della prosa d’arte. Dall’inizio degli anni cinquanta, con l’uscita della raccolta di racconti Novelle dal ducato in fiamme pubblicate nel 1953, i critici cominciano a sollevare sempre più di frequente la questione del realismo in Gadda. Tale ottica rispecchia il dibattito sul realismo che diventa particolarmente vivo in Italia a partire dalla fine della seconda guerra e domina fino alla metà degli anni cinquanta. Il dibattito sul realismo presente anche nella lettura del Pasticciaccio, la cui uscita segna il punto più clamoroso nella carriera dello scrittore lombardo. A quel livello però si fa sentire anche la voce della nascente neoavanguardia, che cerca di “strappare” Gadda dalla tradizione degli anni trenta e lo legge attraverso le proprie poetiche. Voci neoavanguardiste più numerose si riscontrano alla pubblicazione della Cognzione che avviene nell’anno della nascita del Gruppo 1963. In caso di questo volume si è cercato di dimostrare come la lettura critica, che si concentra su vari aspetti – dalla rappresentazione della realtà al lirico e al tragico – sia stata determinata dall’Saggio introduttivo di Gianfranco Contini e dalla prefazione gaddiana L’Editore chiede venia del recupero chiamando in causa l’autore. Il capitolo un po’ a parte risulta quello sulla ricezione del Giornale di guerra e di prigionia. I critici si trovano davanti un volume gaddiano particolare costituito dai diari giovanili stesi al fronte della prima guerra mondiale e in prigionia. Il discorso critico si discosta necessariamente, anche se non del tutto, dalle modalità di lettura utilizzate per le opere precedenti. Vengono sollevate invece altre questioni come lo status letterario di quest’opera, il suo valore documentario e iscriversi dell’esperienza bellica di Gadda in quella di tanti giovani che cercavano nella guerra un riscatto dalla vita borghese.
La seconda parte intitolata Gadda «classico». Verso il centro? completa la prima parte del presente lavoro e funge in una certa misura come messa a punto. Vi sono stati inquadrati passaggi del discorso critico più inerenti al processo di sempre maggiore affermazione di Gadda dagli inizi della sua carriera fino agli anni sessanta. In questo modo si è voluto illustrare come avviene lo spostamento di Gadda all’interno del panorama letterario italiano e quale valenza assumono nel suo caso nozioni come la periferia e il centro. Come spunto di partenza si è ripreso in modo polemico il testo di Asor Rosa intitolato Perché Gadda? del 1984, che costituisce appunto una riflessione sulla posizione e significato dello scrittore nel periodo preso in esame. Al fine di gettare uno sguardo oltre il quadro temporale assunto, si è soffermati quindi brevemente su cosa viene scritto su Gadda sulle pagine del quotidiano «Corriere della Sera» a dieci anni dalla sua morte e negli anni novanta per proseguire poi a una riflessione su alcune definizioni del classico. Seppure l’arco di tempo qui analizzato è solo l’inizio del percorso che porta Gadda al riconoscimento di cui gode oggi, questa definizione viene riferita a Gadda già allora. Tale riflessione aveva come scopo illuminare aspetti della grandezza dello scrittore e gettare in questo modo ulteriore luce sulla ricezione di Gadda nel periodo preso in esame. A tutti questi pargrafi si rialaccia la sezione successiva dedicata a una serie di scritti apparsi alla morte dello scrittore nel 1973: non solo in ragione della vicinanza cronologica, ma anche perché di natura prevalentemente commemorativa e celebrativa e perché essi assumono carattere di rapidi bilanci dell’insieme del lavoro di Gadda. Inoltre, in quanto un momento di riflessione su tutta la carriera di Gadda si sono considerati d’aiuto a inquadrare scritti critici pubblicati negli anni precedenti.
A queste parti si susseguono paragrafi dedicati ai scelti volumi di Gadda in cui si è dato rilievo alle considerazioni critiche che rispecchiano di più il processo di affermazione di Gadda. Ai fini di illustrazione di questo processo si è creduto opportuno dare idea di un contesto letterario-culturale più ampio. Oltre ai testi critici che costituiscono il corpo principale presi in esame, si è considerato dunque anche alcuni interventi usciti su stampa o in rivista come rassegne e inchieste letterarie. Nei detti paragrafi si sono riportati anche alcune cronache relative ai premi letterari assegnati a Gadda.
A chiusura della tesi vengono proposte alcune conclusioni che toccano ancora alcuni aspetti chiave della ricezione critica delle opere gaddiane in questione.Celem rozprawy doktorskiej zatytułowanej Carlo Emilio Gadda w oczach współczesnej mu krytyki jest analiza recepcji krytycznej niektórych dzieł C. E. Gaddy (1893-1973), jednego z najbardziej uznanych pisarzy dwudziestego wieku we Włoszech i poza ich ich granicami. Została poddana badaniu recepcja pierwszych wydań następujących tomów: La Madonna dei filosofi (Madonna filozofów, 1931), Il castello di Udine (Zamek w Udine, 1934), Le meraviglie d’Italia (Cuda Włoch, 1939), Le Novelle dal ducato in fiamme (Nowiny z księstwa w płomieniach, 1953), Il giornale di guerra e di prigionia (Dziennik wojny i niewoli, wydanie z roku 1955 oraz wersja poszerzona z 1965), Quer pasticciaccio brutto de via Merulana (Niezły pasztet na via Merulana, 1957) oraz La cognizione del dolore (Poznawanie cierpienia, 1963). W rozprawie został zatem ujęty długi okres „oficjalnej” kariery Gaddy – od lat trzydziestych do pierwszej połowy lat sześćdziesiątych. Teksty poddane analizie obejmują głównie recenzje, a także szereg bardziej obszernych artykułów i esejów, które ukazały się na łamach różnych periodyków i dzienników. Celem pracy było ponadto uzupełnienie rozważań krytyków dotyczących pisarstwa Gaddy o komentarze samego autora, słynącego również ze swojej tendencji do analizy krytycznej własnych utworów oraz ich egzegezy.
Rozprawa składa się z dwóch obszernych części zatytułowanych Barok i Gadda „klasyk”. W stronę centrum?, podzielone na rozdziały poświęcone recepcji krytycznej poszczególnych książek, w kolejności ich publikacji. W pierwszej części, oprócz zachowania porządku chronologicznego, jako klucz analizy przyjęto definicję „barokowy”. Zostaje ona przypisana autorowi od samego początku w celu określenia oryginalności jego stylu, postrzeganego jednak również jako dziwaczny i sztuczny. Przez większość badanego okresu definicja ta ma przede wszystkim charakter mało precyzyjnego hasła. Powodem, dla którego została ona jednak przyjęta do celów analizy, jest jej niezwykłe powodzenie u krytyków oraz to, że odnosi się ona do jednej z głównych kwestii poruszanych w tamtych latach, a mianowicie na ile pisarstwo Gaddy należy uznać za stylistyczne ćwiczenie a na ile za uzasadnioną i funkcjonalną formę wyrazu. Celem przedmiotowej części rozprawy było ujęcie przede wszystkim refleksji krytycznej dotyczącej właśnie tej kwestii. Należy zauważyć, że są to rozważania i uwagi, które dotyczą w większym stopniu mechanizmów pisarstwa Gaddy - płaszczyzny syntaktycznej i leksykalnej oraz struktury narracyjnej jego dzieł. Analiza recepcji krytycznej wybranych książek pisarza przeprowadzona w części Barok pozwala zatem wniknąć głębiej w jego pisarstwo. Obejmuje ona również krótkie analizy niektórych fragmentów dzieł, takich jak na przykład epizod przesłuchania Ines Cionini w Niezłym pasztecie na via Merulana.
Co więcej, pierwsza część zawiera większość autokomentarzy samego Gaddy, przytoczonych celem uzupełnienia dyskursu krytyków. Został im poświęcony przede wszystkim rozdział Gadda barocco e antibarocco (Gadda barokowy i antybarokowy). Przyjęta definicja „pisarz barokowy” okazuje się więc użyteczna również ze względu na to, że koncentruje w sobie sporą część dialogu między krytykami a Gaddą. Chodzi tutaj głównie o stwierdzenia i wyjaśnienia formułowane przez pisarza w celu obrony swojego pisarstwa przed zarzutami zmanierowania i „sztuki dla sztuki”.
W części Barok zostały ujęte różne sposoby odczytywania sztuki Gaddy przez krytykę oraz został zilustrowany proces ich zmian wraz z upływem czasu. W przypadku książek, które ukazały się w latach trzydziestych, zostało ujęte przeważające w tym czasie podejście skoncentrowane na stylu. Cechą tego okresu jest nadal zakorzeniony „rygor” stylistyczny propagowany przez czasopismo „La Ronda”, a twórczość pisarza jest wówczas oceniana według głównych założeń nurtu zwanego „prosa d’arte”. Od początku lat pięćdziesiątych, po ukazaniu się zbioru opowiadań Novelle dal ducato in fiamme w 1953, krytycy zaczynają poruszać coraz częściej kwestię realizmu u Gaddy. Takie spojrzenie odzwierciedla debatę na temat realizmu, która staje się szczególnie intensywna we Włoszech po zakończeniu drugiej wojny światowej i dominuje aż do połowy lat pięćdziesiątych. Debata o realizmie jest obecna również w tekstach poświęconych Niezłemu pasztetowi, którego publikacja stanowi punkt kulminacyjny w karierze lombardzkiego pisarza. W tym czasie słychać również głos rodzącej się ruchu neoawangardy, która stara się oddalić Gaddę od nurtów literackich lat trzydziestych i odczytuje go poprzez pryzmat własnej poetyki. Głos ten staje się lepiej słyszalny, kiedy ukazuje się Poznawanie cierpienia w 1963, tj. w roku powstania Gruppo 63. W przypadku tego dzieła celem było ukazanie również tego, jak jego odczytanie, podejmujące rożne aspekty – od sposobu przedstawienia rzeczywistości po liryzm i tragizm, zostało zdeterminowane przez Wprowadzenie autorstwa Gianfranco Continiego i wstęp Gaddy zatytułowany L’Editore chiede venia del recupero chiamando in causa l’autore (Wydawca prosi o wybaczenie ponownej publikacji, powołując się na autora). Nieco odrębny charakter ma rozdział dotyczący recepcji Giornale di guerra e di prigionia. Do rąk krytyków trafia wtedy szczególna książka Gaddy, jaką są dzienniki pisane przez młodego autora na froncie pierwszej wojny światowej i podczas niewoli. Dyskurs krytyczny oddala się w pewnej mierze od sposobów interpretacji, z jakimi mamy do czynienia w przypadku uprzednio opublikowanych dzieł. Krytycy poruszają inne kwestie takie, jak status literacki Dziennika, jego wartość jako dokument oraz wpisywanie się doświadczeń wojennych Gaddy w przeżycia wielu młodych ludzi, który szukali w wojnie sposobu na uwolnienie się od mieszczańskich konwenansów.
Druga część zatytułowana Gadda «classico». Verso il centro? uzupełnia pierwszą i ma w pewnej mierze charakter podsumowania. Zostały w niej ujęte uwagi krytyków odnoszące się w większej mierze do procesu zdobywania przez Gaddę coraz większego uznania od początków jego kariery po lata sześćdziesiąte. Założeniem było zilustrowanie tego, jak przebiega proces zmiany pozycji Gaddy wewnątrz włoskiej panoramy literackiej i jakie znaczenie zyskują w jego przypadku pojęcia peryferii i centrum. Jako punkt wyjścia tej analizy posłużył, podjęty w sposób polemiczny, tekst Alberta Asora Rosy pod tytułem Perché Gadda? (Dlaczego Gadda?) z 1984 roku, będący refleksją na temat pozycji i znaczenia pisarza w przedmiotowym okresie. Następnie, w celu spojrzenia na recepcję krytyczną Gaddy poza przyjętymi ramami czasowymi, zwięzła sekcja została poświęcona temu, co pisze się o Gaddzie na łamach dziennika „Corriere della Sera” dziesięć lat po jego śmierci, by przejść następnie do rozważań nad niektórymi definicjami klasyka. Chociaż okres poddany analizie stanowi w zasadzie początkowy etap drogi Gaddy prowadzącej do uznania, jakim cieszy się w obecnych czasach, definicja klasyka pojawia się już wówczas w odniesieniu do tego pisarza. Rozważania te miały na celu naświetlenie niektórych aspektów stanowiących o znaczeniu Gaddy, a tym samym miały posłużyć jako dodatkowy kontekst recepcji krytycznej jego twórczości w analizowanym okresie. Z powyższymi sekcjami łączy się kolejna część, poświęcona serii tekstów opublikowanych zaraz po śmierci pisarza w 1973 roku, będących również krótkimi podsumowaniami dorobku Gaddy.
W kolejnych podpunktach zostały natomiast ujęte komentarze krytyków dotyczące procesu umacniania się pozycji Gaddy, sformułowane przy okazji publikacji poszczególnych dzieł objętych badaniem. W celu ukazania szerszego kontekstu literackiego i kulturalnego, oprócz tekstów krytycznych stanowiących główny korpus poddany analizie, zostały ujęte tutaj również inne teksty, takie jak podsumowania sezonów literackich czy sondaże przeprowadzane wśród pisarzy i osób związanych z kulturą. Przytoczone zostały również fragmenty artykułów dotyczących nagród literackich otrzymanych przez Gaddę.
Rozprawę zamyka część końcowa zawierająca szereg wniosków podsumowujących niektóre kluczowe aspekty recepcji krytycznej dzieł Gaddy w przyjętym okresie